Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саясатшы және Нью-Мексиконың губернаторы (шамамен 1793 - 1853) Мануэль Армихо (шамамен 1793 - 1853) - 1827 және 1846 жылдар аралығында Нью-Мексиконың губернаторы болып үш рет қызмет еткен жаңа мексикалық сарбаз және мемлекет қайраткері. Ол 1837 жылғы көтерілісті басуда маңызды рөл атқарды; Техастағы Санта-Фе экспедициясының басқыншыларын тұтқындаған әскери күштерді басқарды; кейіннен ол Мексика-Америка соғысында АҚШ-қа берілді, бұл Санта-Феді басып алуға және Нью-Мексиконы американдық армияға басып алуға әкелді. Армихо испандық елді мекендерді кеңейтуге және Нью-Мексиконың қауіпсіздігін нығайтуға тырысты. Армихоны Нью-Мексиконы жаулауға қатысқан американдықтар және кейбір кейінгі тарихшылар қорлады.
Politician and governor of New Mexico (c.1793 1853)
Manuel Armijo (c. 1793 – 1853) was a New Mexican soldier and statesman who served three times as governor of New Mexico between 1827 and 1846. He was instrumental in putting down the Revolt of 1837; he led the military forces that captured the invaders of the Texan Santa Fe Expedition; and he later surrendered to the United States in the Mexican–American War, leading to the capture of Santa Fe and occupation of New Mexico by the American army. Armijo attempted to expand Hispanic settlements and bolster the security of New Mexico by granting large acreages of land to prominent individuals. Armijo has been vilified by Americans participating in the conquest of New Mexico and some subsequent historians.
Ерте өмір және алғашқы губернаторлық
Мануэль Армихо 1793 жылы Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында, бәлкім Белен қаласында дүниеге келген. Ол Висенте Феррер Дюран и Армихо мен Барбара Касильда Дюран и Чавестің ұлы болды. 1790 жылдары Висенте Армихо және оның отбасы Сан-Антонио-де-Белен алаңында тұрған. Испаниялық санақ бойынша Висенте малшы және отаршылдың лейтенанты болған. Тарихшы Марк Симмонс қой ұрлау туралы әңгімені "дәстүрге" байланысты деп есептейді. Уильям Врот Нью-Мексико штатының тарихшысының веб-сайтында былай деп жазды: "Губернатор Армихо Джордж Уилкинс Кендаллдің суреттеуі бойынша, ол кедей отбасынан шыққан, ұрлықпен жұмыс істеген сауатсыз адам болды. Бұл әдепсіз карикатура Кендаллдың Армихоны 1841 жылы Техастың Санта-Фе экспедициясын тұтқындауда оған әділетсіз қарағандығы туралы түсінігі бойынша қорлау жолы болды. " Жалпы, көптеген испандық Нью-Мексико тұрғындарының пікірінше, тарихшылар Мануэль Армихоның тарихын адал емес. Анжелико Чавес: "Мануэль Армихоның губернатор және адам ретінде кейіпкері мұнда атап өтуге тым көп көздерде әділетсіз суреттелген" деп жазды. Кейбіреулер оның федералды тергеуден қашу үшін губернаторлықтан кеткенін айтады. 1836 жылы Армихо Нью-Мексиконың кеден инспекторы болып тағайындалды; бұл Санта-Феде жұмыс істейтін қор жинау лауазымы болды. Алайда денсаулығы нашарлағандықтан, ол уақытының көп бөлігін Альбукеркиде өткізді және оның орнына басқа адам тағайындалды.
Manuel Armijo was born around 1793 in the Albuquerque, New Mexico area, most likely in Belen. He was the son of Vicente Ferrer Durán y Armijo and Bárbara Casilda Durán y Chávez, both from prominent New Mexico families. Vicente Armijo and his family resided in the Plaza de San Antonio de Belén during the 1790s, and according to the Spanish census, Vicente was a stockman and lieutenant in the militia. The historian Marc Simmons ascribes the story of sheep theft to "tradition". William Wroth wrote on the New Mexico State Historian's Website, "Governor Armijo was portrayed by George Wilkins Kendall as having been an uneducated man from a poor family who worked his way up by stealing. This gross caricature was Kendall's way of vilifying Armijo due to his perception that the Governor had treated him unfairly in 1841 in the capture of the disastrous Texas Santa Fe expedition." In general, according to many Hispanic New Mexicans, historians have been unfair in their telling of the history of Manuel Armijo. Angélico Chávez wrote, "Manuel Armijo's character as Governor and as a man has been unjustly painted in sources too numerous to mention here." Some have it that he left the governorship to avoid a Federal investigation. In 1836 Armijo was appointed subcomisario, collector of customs, of New Mexico; this was a fund raising position that involved work in Santa Fe. However, for health reasons he spent most of his time in Albuquerque and was replaced.
1837 жылғы көтеріліс
1837 жылдың тамызында Нью-Мексиконың солтүстік бөлігінің қанағаттанбаған тұрғындары губернатор Альбино Пересті өлтіріп, мемлекетті басып алды (1837 жылғы көтеріліс). Оңтүстік аймақтағы көптеген адамдар жаңа үкіметке қарсы шықты, бірақ бірнеше беделді адамдар қарсы төңкеріске бас тартудан бас тартты. Армихоның бай туысы Мариано Чавес оны осы лауазымға ұсынды және Армихо оны қабылдады. Ол Санта-Феге аттанды және өзін губернатор деп жариялады, бұл лауазым Мексика үкіметі де бүлік туралы хабар жеткенде оған берді (кезінен Армихоның өзін-өзі тағайындау туралы хабарламасы жеткенде емес, Кендаллдың есебіне қайшы). Тарихшы Джанет Лекомпте бұл оқиғаға күмән келтіреді және Армихоның 1837 жылғы көтеріліске қатысқанына ешқандай құжаттандырылған дәлел жоқ екенін атап өтті. Армихоның сыбайлас жемқорлығы туралы әңгімелер АҚШ-тың басып алуын ақтау үшін бұл аймақтың англо-ағылшыл есептеріне кірді. Армихо досы, іскер серіктесі және Санта-Федегі бай салон иесі Мария Гертрудис "Тюлес" Барселоның сүйіктісі болды.
In August 1837 disaffected residents of the northern part of New Mexico assassinated Governor Albino Pérez and took over the state (the Revolt of 1837). Many people in the southern part opposed the new government, but several prominent people refused to lead a counterrevolution. Mariano Chávez, a wealthy young relative of Armijo's, proposed him for the position and Armijo accepted. He marched to Santa Fe and declared himself governor, a position that the Mexican government also gave him when the news of the rebellion reached them (and not when Armijo's letter announcing his self appointment reached them later, contrary to Kendall's account). The historian Janet Lecompte doubts this story and notes that there is no documentary evidence of any involvement of Armijo in the Revolt of 1837. Stories about Armijo's corruption made it into Anglo accounts of the region to justify a U. S. invasion. Armijo was a friend, a business partner, and a rumored lover of the wealthy Santa Fe saloon owner Maria Gertrudis "Tules" Barceló.
Жер гранттары
Жаңа Мексика губернаторларының жеке тұлғаларға және топтарға жер беруі ұзақ уақыт бойы испан және мексикалық биліктің ерекшелігі болды. Мексика билігінің соңғы жылдарында Армихо бірнеше үлкен жеке гранттарды берді, олар қолдаушылар мен серік-шарапшыларды марапаттады, Жаңа Мексика шекарасының қоныстануын көтермеледі, үнділіктердің шабуылына қарсы қорғанысты күшейтті және АҚШ-тың үдемелі шапқыншылығына қарсы болды, соның ішінде АҚШ-тың немесе Техастың басып алу қаупі 1836-1845 жылдар аралығында тәуелсіз болды. Армихо Нью-Мексико азаматтарына (оның ішінде Мексика азаматтары болған бірнеше белгілі англолар) жер гранттарын мақұлдады. Мысалы, 1841 жылдың қаңтарында Чарльз Бобиен мен Гуадалупа Миранда Армихоға Сангре-де-Кристо тау жиегінің шығысында жер грантын сұрады. Чарльз Бент Мексика азаматы болмағанына қарамастан, осы жердің бір бөлігіне ие болды. Таос қаласының падре Мартинес грант туралы білгенде, ол қатты қарсылық білдірді, сондықтан Армихо сол жазда грантты қайтарып алды. Армихо Бобиен қайтыс болғаннан кейін грантты қайта қалпына келтіріп, оны күйеуінің ұлы Люсьен Максвеллге берді. Бұл грант Максвеллдің жер гранты деп аталады. АҚШ Нью-Мексиконы өз бақылауына алғаннан кейін гранттарды шешіп, олардың көпшілігін заңды деп бекітті, бірақ жердің түпкілікті иелері көп жағдайда Санта-Фе сақинасы деп аталатын англо-испандық саясаткерлер мен спекулянттар болды. Жерге меншік құқығына қатысты даулар 21-ші ғасырға дейін жалғасты.
Land grants to individuals and groups by New Mexican governors had long been a characteristic of Spanish and Mexican rule. During the last years of Mexican rule, Armijo made several large individual grants to reward supporters and cronies, encourage settlement of the New Mexican frontier, bolster defenses against Indian raids, and counter growing U. S. encroachments, including the threat of invasion by the U. S. or Texas which was independent from 1836 1845. Armijo approved grants of land totaling to New Mexican citizens (including several prominent Anglos who had become Mexican citizens) For example, in January 1841 Charles Beaubien and Guadalupe Miranda petitioned Armijo for a grant of of land east of the Sangre de Cristo range. Charles Bent became owner of part of that land, even though he was not a Mexican citizen. When Padre Martinez of Taos learned of the grant, he raised such a strong objection that Armijo withdrew the grant that summer. Armijo reinstated the grant after Beaubien died, giving it to his son in law, Lucien Maxwell. The grant is best known as the Maxwell Land Grant. The U. S., after taking control of New Mexico, adjudicated the grants and approved many of them as legal, but the ultimate owners of the land became in large part the Anglos and Hispanic politicians and speculators known as the Santa Fe Ring. Controversies concerning ownership of the land in the grants continued into the 21st century.
Үшінші мерзім және Мексика-Америка соғысы
Армихо 1845 жылы үшінші губернатор болып тағайындалды. Келесі жылы Мексика-Америка соғысы басталды және генерал Стивен Керни Нью-Мексиконы жаулап алу үшін 1700 солдатты алып келді. Армихо бұл жоспар туралы маусым айының соңында Санта-Фе жолында кербенмен келген америкалық бизнес-серіктестен естіді. Армихо өз бизнесімен айналысатын үлесін серіктесіне сатып, көптеген басқа активтерін жоюға кірісті. Сонымен қатар, ол Миссури штатының Индипенденс қаласынан келген кербеннен көп мөлшерде оқ-дәрі мен керек-жарақтарды алды. 4 тамызда Кирни қазіргі Колорадо мен Нью-Мексиконың шекарасынан өтіп бара жатқанда, Армихо өзінің ісін басқаратын өкілеттілікке қол қойды. 8 тамызда ол Нью-Мексико тұрғындарына басып кіруді қарсы алуға дайындалуға шақыратын жарлық шығарды. 9 тамыз күні Армихо бірқатар беделді жаңа мексикалықтармен кездесу өткізді. Ол соғысуды қаламады, бірақ діни қызметкерлер, жас әскербасы Диего Арчулета және жас әскери офицерлер Мануэль Чавес пен Мигель Пино соғыс жасады. Соғыстан қашқан бір адамның айтуынша, Армихо егер соңғы екеуі оны атумен қорқытпаса, өзін қорғауға ештеңе істемес еді. Кейіннен Магоффин АҚШ қазынасынан 50 000 доллар өтемақы сұрап, оның 30 000-ын алды. Бұл оқиғаның тағы бір нұсқасы - губернатор Армихоның тыңшысын Керни тұтқындап, Кернидің күштері бойынша экскурсия жасады, сонда тыңшы Армихоға АҚШ күштерінің көлемі мен күші туралы есеп берді. Тек губернатор милицияны Апачи каньонында жиналып, Нью-Мексиконы қорғауға дайындалуға шақырғаннан кейін ғана ол ойын өзгертті. Ол өзінің жасағының найза, садақ, жебе және ескірген атыс қаруларымен қаруланғандығын көргенде, олардың саны аз екенін, АҚШ-тың тұрақты армиясына қарсы тұру үшін аз оқытылған және аз жабдықталған екенін білді. Қалай болғанда да, Санта-Фе шайқасында Армихо Апачи каньонында, қаланың оңтүстік-шығысында 16 км қашықтықта орналасқан тар асуда позиция орнатқан, бірақ американдық армия көзге түспей тұрып, соғыспауға шешім қабылдады. Пино, Чавес және кейбір милиционерлер талап еткенде, Армихо оларға оқ атуды бұйырды. өмірінің қалған бөлігін сонда өткізді. Оның ұлдарының бірі Мануэль Армихо Америка Азамат соғысында Нью-Мексико милициясының полковнигі болып қызмет етті, Вальверде шайқасына қатысты.
Armijo was appointed to his third governorship in 1845. The following year, the Mexican–American War started and General Stephen Kearny brought about 1,700 soldiers to conquer New Mexico. Armijo heard of the plan in late June from an American business partner who arrived with a caravan on the Santa Fe Trail. Armijo sold his interest in their business to his partner and began liquidating his many other assets. He also received a large amount of ammunition and supplies from a caravan out of Independence, Missouri. On August 4, as Kearny crossed what is now the border between Colorado and New Mexico, Armijo signed a power of attorney so that an associate could take care of his affairs after he left. On August 8 he issued a proclamation to the people of New Mexico exhorting them to prepare to repel the invasion. On about August 9 Armijo called a meeting with a number of respected New Mexicans. He did not want to fight, but the priests present did, as did the young regular army commander, Diego Archuleta, and the young militia officers Manuel Chaves and Miguel Pino. According to a refugee from the war, Armijo would have done nothing toward defense if the latter two had not threatened to shoot him. Magoffin later requested a reimbursement from the U. S. Treasury of $50,000, of which he received $30,000. Another version of this story is that a spy of Governor Armijo was captured by Kearny, and given a tour of Kearny's forces in order for the spy to report to Armijo about the size and strength of the United States forces. It wasn't until the governor called for the militia to meet at Apache Canyon to prepare for defense of New Mexico that he changed his mind. When he saw that his militia had weapons of spears, bows, arrows and outdated firearms, he knew they were outnumbered, too under trained and under equipped to meet the regular United States's army. In any case, at the Battle of Santa Fe, Armijo set up a position in Apache Canyon, a narrow pass about 10 mile (16 km) southeast of the city, but decided not to fight before the American army was even in sight. When Pino, Chaves and some of the militiamen insisted, Armijo ordered the cannon pointed at them. and lived the rest of his life there. One of his sons, Manuel Armijo, served as Colonel of the New Mexico Militia in the American Civil War, participating in the Battle of Valverde.