Кіріспе

Саясатшы және Нью-Мексиконың губернаторы (шамамен 1793 - 1853) Мануэль Армихо (шамамен 1793 - 1853) - 1827 және 1846 жылдар аралығында Нью-Мексиконың губернаторы болып үш рет қызмет еткен жаңа мексикалық сарбаз және мемлекет қайраткері. Ол 1837 жылғы көтерілісті басуда маңызды рөл атқарды; Техастағы Санта-Фе экспедициясының басқыншыларын тұтқындаған әскери күштерді басқарды; кейіннен ол Мексика-Америка соғысында АҚШ-қа берілді, бұл Санта-Феді басып алуға және Нью-Мексиконы американдық армияға басып алуға әкелді. Армихо испандық елді мекендерді кеңейтуге және Нью-Мексиконың қауіпсіздігін нығайтуға тырысты. Армихоны Нью-Мексиконы жаулауға қатысқан американдықтар және кейбір кейінгі тарихшылар қорлады.

Ерте өмір және алғашқы губернаторлық

Мануэль Армихо 1793 жылы Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында, бәлкім Белен қаласында дүниеге келген. Ол Висенте Феррер Дюран и Армихо мен Барбара Касильда Дюран и Чавестің ұлы болды. 1790 жылдары Висенте Армихо және оның отбасы Сан-Антонио-де-Белен алаңында тұрған. Испаниялық санақ бойынша Висенте малшы және отаршылдың лейтенанты болған. Тарихшы Марк Симмонс қой ұрлау туралы әңгімені "дәстүрге" байланысты деп есептейді. Уильям Врот Нью-Мексико штатының тарихшысының веб-сайтында былай деп жазды: "Губернатор Армихо Джордж Уилкинс Кендаллдің суреттеуі бойынша, ол кедей отбасынан шыққан, ұрлықпен жұмыс істеген сауатсыз адам болды. Бұл әдепсіз карикатура Кендаллдың Армихоны 1841 жылы Техастың Санта-Фе экспедициясын тұтқындауда оған әділетсіз қарағандығы туралы түсінігі бойынша қорлау жолы болды. " Жалпы, көптеген испандық Нью-Мексико тұрғындарының пікірінше, тарихшылар Мануэль Армихоның тарихын адал емес. Анжелико Чавес: "Мануэль Армихоның губернатор және адам ретінде кейіпкері мұнда атап өтуге тым көп көздерде әділетсіз суреттелген" деп жазды. Кейбіреулер оның федералды тергеуден қашу үшін губернаторлықтан кеткенін айтады. 1836 жылы Армихо Нью-Мексиконың кеден инспекторы болып тағайындалды; бұл Санта-Феде жұмыс істейтін қор жинау лауазымы болды. Алайда денсаулығы нашарлағандықтан, ол уақытының көп бөлігін Альбукеркиде өткізді және оның орнына басқа адам тағайындалды.

1837 жылғы көтеріліс

1837 жылдың тамызында Нью-Мексиконың солтүстік бөлігінің қанағаттанбаған тұрғындары губернатор Альбино Пересті өлтіріп, мемлекетті басып алды (1837 жылғы көтеріліс). Оңтүстік аймақтағы көптеген адамдар жаңа үкіметке қарсы шықты, бірақ бірнеше беделді адамдар қарсы төңкеріске бас тартудан бас тартты. Армихоның бай туысы Мариано Чавес оны осы лауазымға ұсынды және Армихо оны қабылдады. Ол Санта-Феге аттанды және өзін губернатор деп жариялады, бұл лауазым Мексика үкіметі де бүлік туралы хабар жеткенде оған берді (кезінен Армихоның өзін-өзі тағайындау туралы хабарламасы жеткенде емес, Кендаллдың есебіне қайшы). Тарихшы Джанет Лекомпте бұл оқиғаға күмән келтіреді және Армихоның 1837 жылғы көтеріліске қатысқанына ешқандай құжаттандырылған дәлел жоқ екенін атап өтті. Армихоның сыбайлас жемқорлығы туралы әңгімелер АҚШ-тың басып алуын ақтау үшін бұл аймақтың англо-ағылшыл есептеріне кірді. Армихо досы, іскер серіктесі және Санта-Федегі бай салон иесі Мария Гертрудис "Тюлес" Барселоның сүйіктісі болды.

Жер гранттары

Жаңа Мексика губернаторларының жеке тұлғаларға және топтарға жер беруі ұзақ уақыт бойы испан және мексикалық биліктің ерекшелігі болды. Мексика билігінің соңғы жылдарында Армихо бірнеше үлкен жеке гранттарды берді, олар қолдаушылар мен серік-шарапшыларды марапаттады, Жаңа Мексика шекарасының қоныстануын көтермеледі, үнділіктердің шабуылына қарсы қорғанысты күшейтті және АҚШ-тың үдемелі шапқыншылығына қарсы болды, соның ішінде АҚШ-тың немесе Техастың басып алу қаупі 1836-1845 жылдар аралығында тәуелсіз болды. Армихо Нью-Мексико азаматтарына (оның ішінде Мексика азаматтары болған бірнеше белгілі англолар) жер гранттарын мақұлдады. Мысалы, 1841 жылдың қаңтарында Чарльз Бобиен мен Гуадалупа Миранда Армихоға Сангре-де-Кристо тау жиегінің шығысында жер грантын сұрады. Чарльз Бент Мексика азаматы болмағанына қарамастан, осы жердің бір бөлігіне ие болды. Таос қаласының падре Мартинес грант туралы білгенде, ол қатты қарсылық білдірді, сондықтан Армихо сол жазда грантты қайтарып алды. Армихо Бобиен қайтыс болғаннан кейін грантты қайта қалпына келтіріп, оны күйеуінің ұлы Люсьен Максвеллге берді. Бұл грант Максвеллдің жер гранты деп аталады. АҚШ Нью-Мексиконы өз бақылауына алғаннан кейін гранттарды шешіп, олардың көпшілігін заңды деп бекітті, бірақ жердің түпкілікті иелері көп жағдайда Санта-Фе сақинасы деп аталатын англо-испандық саясаткерлер мен спекулянттар болды. Жерге меншік құқығына қатысты даулар 21-ші ғасырға дейін жалғасты.

Үшінші мерзім және Мексика-Америка соғысы

Армихо 1845 жылы үшінші губернатор болып тағайындалды. Келесі жылы Мексика-Америка соғысы басталды және генерал Стивен Керни Нью-Мексиконы жаулап алу үшін 1700 солдатты алып келді. Армихо бұл жоспар туралы маусым айының соңында Санта-Фе жолында кербенмен келген америкалық бизнес-серіктестен естіді. Армихо өз бизнесімен айналысатын үлесін серіктесіне сатып, көптеген басқа активтерін жоюға кірісті. Сонымен қатар, ол Миссури штатының Индипенденс қаласынан келген кербеннен көп мөлшерде оқ-дәрі мен керек-жарақтарды алды. 4 тамызда Кирни қазіргі Колорадо мен Нью-Мексиконың шекарасынан өтіп бара жатқанда, Армихо өзінің ісін басқаратын өкілеттілікке қол қойды. 8 тамызда ол Нью-Мексико тұрғындарына басып кіруді қарсы алуға дайындалуға шақыратын жарлық шығарды. 9 тамыз күні Армихо бірқатар беделді жаңа мексикалықтармен кездесу өткізді. Ол соғысуды қаламады, бірақ діни қызметкерлер, жас әскербасы Диего Арчулета және жас әскери офицерлер Мануэль Чавес пен Мигель Пино соғыс жасады. Соғыстан қашқан бір адамның айтуынша, Армихо егер соңғы екеуі оны атумен қорқытпаса, өзін қорғауға ештеңе істемес еді. Кейіннен Магоффин АҚШ қазынасынан 50 000 доллар өтемақы сұрап, оның 30 000-ын алды. Бұл оқиғаның тағы бір нұсқасы - губернатор Армихоның тыңшысын Керни тұтқындап, Кернидің күштері бойынша экскурсия жасады, сонда тыңшы Армихоға АҚШ күштерінің көлемі мен күші туралы есеп берді. Тек губернатор милицияны Апачи каньонында жиналып, Нью-Мексиконы қорғауға дайындалуға шақырғаннан кейін ғана ол ойын өзгертті. Ол өзінің жасағының найза, садақ, жебе және ескірген атыс қаруларымен қаруланғандығын көргенде, олардың саны аз екенін, АҚШ-тың тұрақты армиясына қарсы тұру үшін аз оқытылған және аз жабдықталған екенін білді. Қалай болғанда да, Санта-Фе шайқасында Армихо Апачи каньонында, қаланың оңтүстік-шығысында 16 км қашықтықта орналасқан тар асуда позиция орнатқан, бірақ американдық армия көзге түспей тұрып, соғыспауға шешім қабылдады. Пино, Чавес және кейбір милиционерлер талап еткенде, Армихо оларға оқ атуды бұйырды. өмірінің қалған бөлігін сонда өткізді. Оның ұлдарының бірі Мануэль Армихо Америка Азамат соғысында Нью-Мексико милициясының полковнигі болып қызмет етті, Вальверде шайқасына қатысты.