Кіріспе

Генерал сэр Джон Хакетттің соғыс романдары Үшінші дүниежүзілік соғыс және Үшінші дүниежүзілік соғыс: Айтылмаған оқиға - генерал сэр Джон Хакетттің соғыс романдары, олар 1978 және 1982 жылдары Нью-Йорктегі Macmillan және Лондондағы Sidgwick & Jackson баспаларында жарық көрді. Романда 1985 жылы НАТО мен Варшава келісімінің арасында басталған гипотетикалық Үшінші дүниежүзілік соғыстың егжей-тегжейі баяндалады. Бұл романдар түрлі адамдардың көзқарастарынан туындаған қақтығыстың есебімен араласқан фантастикалық емес тарихи ретроспектива стилімен жазылған. Үшінші дүниежүзілік соғыс және Айтылмаған оқиғалар негізінен ұқсас оқиғаларды сипаттайды, бірақ соңғысы геосаяси және технологиялық дамуды қамтиды, мысалы Польшадағы Ынтымақтастықтың өсуі, Қытай-Вьетнам қақтығыстары және ғарыш кеңістігін әскерилендіру. 1980 жылдардағы Совет Одағының ыдырауы мен Германияның қайта бірігуіне әкелген нақты оқиғалар романдарда суреттелген сценарийдің орын алуын мүмкін емес етті, оларды ретрофутуризмнің үлгісі етті.

Сюжет

Роман 1984 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан басталады, онда Демократиялық партияның кандидаты Уолтер Мондейл Оңтүстік Каролинаның Республикашыл партиясының кандидаты губернаторы Томпсонға жеңіледі. 1980 жылдардың ортасындағы әлемді президент Томпсонның кеңесшілері егжей-тегжейлі баяндап береді, олар оны халықаралық геосаяси жағдай туралы хабардар етеді. Азия экономикалық тұрғыдан гүлдеп келеді, өйткені Азия мемлекеттері, соның ішінде Солтүстік Корея мен Вьетнам өз экономикаларын либералдандырады (Қытай, әсіресе, жапондық серіктестіктердің арқасында өркендейді); Азияның экономикалық өркендеуіне ерекше ерекше назар аударатын Үндістан өзара жаулас квазимемлекеттердің кішігірім коалицияларына ыдырап жатыр; Араб суық соғысы күшейіп келеді, өйткені Египеттің жаңа тұрақсыз солшыл үкіметі Сауд Арабиясымен күреседі; Оңтүстік Африка бантустан жүйесі бойынша федерацияға айналды, бірақ Оңтүстік Африка шекарасына әскерлерін жіберген Нигерияның қатерінде; Эфиопия Шығыс блогының көмегіне қарамастан, Дергтің құзыретті емес билігімен бөлініп кетті, өйткені сепаратистер, соның ішінде Эритрея, билікке ие болды; және Кеңес Одағының ықпал сферасы соғысы бүкіл Соғыста антинационализм мен тіпті Советтік келісім республикаларының көтерілуімен жылдам қысқарады. Осы арада, саяси бюро экономиканың тұрақтанғандығы туралы және Кеңес Қарулы Күштері Батыспен технологиялық теңдікті ұзақ уақыт сақтай алмайтыны туралы консенсусқа келіп, Батыс Еуропаға шабуыл жасау арқылы Кеңес ықпал ету аясын күшейту олардың мүдделеріне сай екенін шешеді. НАТО-ның қарсыласуы кепілдендірілгенімен, Политбюро АҚШ қарсы шабуыл жасамас бұрын өздерінің еуропалық мүшелерін тез жеңуде, сонымен бірге бейтарап елдерді соғыстан тыс ұстап, Францияны қақтығыстан тыс қалуға көндіре отырып, Батыс Еуропаның қорғанысында ыдырауға себепші болуы мүмкін. Кеңестер үш нұсқаны қарастырды: "А нұсқасы": ядролық шабуылға ұшырамайтын аймақтарда Спецназ десанттық жасағын орналастырумен қатар, ірі масштабтағы алдын ала ядролық соққы, содан кейін Линц Франкфурт Дюнкерк желісіне жеті күндік жер басып кіру. "Варьант B": Жоғарыда көрсетілгенмен бірдей, бірақ ядролық қарудың орнына химиялық қару мен жоғары жарылғыш заттармен. "С нұсқасы": Егер шабуыл тоқтаса, резервтік нұсқа ретінде ядролық соққылармен дәстүрлі шабуыл. Өзара жойылудан аулақ болу үшін Политбюро соңғы шешімін В варианты бойынша қабылдайды, бірақ олардың тиімді деп саналатын жерлерде химиялық қарудың соққыларымен көбейтіледі. 1985 жылдың шілдесінде АҚШ-тың теңіз әскерлері бірлігі Югославияға совет әскерлерінің кіріп кетуіне қарсы әрекет еткенде, қақтығыстың басталуы болады. Осыған жауап ретінде Варшава келісімінің мүшелері 1985 жылы 4 тамызда, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталғанына 71 жыл толғанда, Батыс Еуропаға толыққанды шабуыл жасайды. Кеңес күштері Шығыс Германиядан Еуропаға қарай алға басып, Батыс Германия арқылы Рейнге қарай жылжып, сонымен қатар Норвегия мен Түркияға күш түсіреді. Сонымен қатар, шабуылдар стратегиялық бомбалау кампаниялары, Кеңес теңіз күштері және тіпті ғарыш қару-жарақтары арқылы жүзеге асырылады. Алайда, НАТО-ның қатал қарсыласы Варшава келісімінің күштерін Германия шекарасының бойындағы Крефелдте тоқтатып, оларды Нидерландыдан шығаруға мәжбүрлегенде, кеңестік шабуыл тоқтатылады. Осы сәтсіздікті одан әрі күшейту үшін, кеңестер басқа еуропалық мемлекеттердің бейтараптығын қамтамасыз ете алмады: Ирландия Франциямен келісім бойынша НАТО-ға қосылды, өйткені совет зымырандары француз ұшақтары мен НАТО-ның су асты кемелеріне қарсы ұшақтарын қабылдағаны үшін Шаннон әуежайын соққыға ұшыратты, ал Швеция соғысқа жұмылдырылды және Норвегияға көмек берді. Кеңес Одағы да ішкі тұрақсыздыққа тап болды, өйткені бүлік, қашып кету, ішкі қарсылық және деморализация Варшава келісімін зақымдады. Әлемнің басқа жерлерінде АҚШ Кубаны бомбалайды, Қытай Вьетнамға басып кіріп, оның үкіметін құлату үшін, Египет Ливияға басып кіреді, Жапония Курил аралдарын басып алады, Фронт-Линия мемлекеттері және Африкадағы басқа да кеңестік одақтастар Оңтүстік Африкаға басып кіреді, ал кеңестік әскери-теңіз флоты мен оның сауда флоты бейтараптандырылады. Соғыс тез арада олардың пайдасына ауысып, оларды әлі де есептеуге болатын күш екенін дәлелдеу үшін Кеңес Одағы Біріккен Корольдіктің Бирмингем қаласында ядролық зымыран ұшырып, оны жояды; жауап ретінде АҚШ Әскери-теңі�...

Қорытындысы

"Айтылмайтын оқиға" кітабының ерекшелігі - радио транскриптілері мен газет редакциялары арқылы жеке тарау ретінде ұсынылады. Бұл альтернативті сценарий НАТО-ның 1950-1960 жылдардағы бейбітшілік қозғалыстары мен ядролық қозғалыстарға қарсы қозғалыстардың талаптарымен келіскенін және Францияның стратегиялық мұхиттық күштері мен АҚШ-тың стратегиялық әуе қолбасшылығынан басқа, олардың ядролық күштері мен ядролық бөлісу мүмкіндіктерін дәлірек қысқартып, дәстүрлі күштердің пайдасына (олар қазірдің өзінде кемшілікке ұшыраған) деп санайды. Ал, Совет Одағының саяси қуғын-сүргіні мен сөз бостандығының жоқтығы оларға өздерінің ядролық күштерін сақтауға мүмкіндік береді, бұл Батыс үшін үлкен кемшілік болып табылады. Осы оқиғалардың кезекті кезегінде Варшава келісімінің шабуылы Батыс Германия мен Төменгі елдердегі НАТО күштерін тез басып алады. Егер соғыс басталмаса, Кеңес Одағының басып алуы немесе жазалау үшін бомбалау науқанынан қорқып, Франция Кеңес Одағының басып алудан және шабуылдан құтылатындығын растағаннан кейін қақтығыстан кетеді. Әлемдік ядролық соғыс қаупіне ұшырағысы келмеген америкалық әскерлер Еуропадан кетіп, НАТО-ның қалған мүшелері бейбітшілік орнатуды талап етеді. Ұлыбританияны басып алмағанына қарамастан, Кеңес Одағына британдық саяси, әскери және экономикалық институттарды басқаруға мүмкіндік беретін шарттардың жиынтығын қабылдауға мәжбүр болады. Ұлттық бақылау британиялық-советтік бірлескен комиссияға тапсырылады. Ұлыбританияның Еуропалық экономикалық қоғамдастыққа мүшелігі тоқтатылады, сондай-ақ Рим шартына қатысты міндеттемелері де тоқтатылады. Бір журналист кеңестер заң бойынша кәсіподақ иммунитетін жояды деп болжайды. Елизавета II Ұлыбританияда қалады, бірақ британдық патша отбасының көпшілігі одақтастық мемлекеттеріне қашады, ал британдық әскерилердің көпшілігі американдық, канадалық немесе австралиялық командаларға бағынышты болып, кеңес бақылауынан қашады. Бұл тарау Макмиллан басылымында жоқ.

Даму

Тек "Үшінші дүниежүзілік соғыс" кітабының бір бөлігін ғана Хакетт жазған. Хакетт екі мақсатты көздеді: Батыс Еуропаның күшті және үйлестірілген дәстүрлі әскерге ие болу қажеттігін көрсету және ядролық қаруды қолдану Кеңестер мен Батыс арасындағы толық ядролық соғысқа әкелмеуі мүмкін екенін көрсету. Сценарийде көрсетілген ядролық қаруды шектеулі қолдану бір тараптың дәстүрлі күштерінің әлсіз және осал болып қалғаннан кейін пайда болады; екінші тарап шектеулі жазалаумен болса да, тез жауап береді.

Сыни жауап

Нью-Йорк Таймс газетінің жазушысы Кристофер Леман Хаупт Хакетттің ұсынған сценарийлері тым оптимистік деп ойлады. Леман Хаупт күмән келтірген тұстар арасында Кеңес Одағының ірі ядролық алмасуды бастамағаны және осылайша жаһандық ядролық соғыс бастамағаны, олар жеңіліске жақын болғандықтан және Батыс күштерінің нашар шешімдер немесе жаман сәттілік салдарынан туындаған маңызды сәтсіздіктерсіз алға жылжуы. Соғыстың әсері мен ағартылған саясат Ирландиядан Орталық Америкаға және Палестинаға дейінгі көптеген жергілікті қақтығыстарды шешеді. Леман Хаупт романды үлкен оқиғаларды өте құрғақ және тез қозғалғаны үшін сынға алды. Алайда Хакетттің көптеген әскери және саяси сарапшылармен кеңескенін атап өткен Леманн Хаупт бұл кітаптың "стратегиялық ойлаудың өте жоғары деңгейін" білдіретінін және "Советтерге сигнал немесе тіпті кейбір Батыс әскери басшыларының ойлау тәсілі туралы ескерту" екенін айтты.