Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс актері және сахна шебері Антонио Франц Теус "Тонио" Сельмаир Сельварт (9 маусым 1896 – 2 қараша 2002) – неміс актері және сахна шебері.
German actor and stage performer
Antonio Franz Theus "Tonio" Selmair Selwart (June 9, 1896 – November 2, 2002) was a German actor and stage performer.
Өмірбаян
Сельварт Германияның Бавариясындағы Вартенберг қаласында дүниеге келіп, Мюнхенде өсті. Әкесі сияқты медицинаны оқығаннан кейін, ол өмір бойы театрға деген қызығушылығынан айнып, актер болуға шешім қабылдады. Содан кейін Сельварт актерлік өнерді оқыды және Еуропа бойынша көптеген пьесаларда ойнады. Ол Шекспир сияқты классикалық туындыларды және Генрих фон Клейсттің «Гомбург ханзадасы» атты романтикалық армандық пьесасындағы бас рөл сияқты заманауи танымал шығармаларды қоса алғанда, әртүрлі сахналық қойылымдарда өнер көрсетті. Режиссерлік шеберлігін жетілдіргеннен кейін, Сельварт Америка Құрама Штаттарында өзін сынап көруге бел буды. Оның жолы Нью-Йорк қаласында ашылды, онда ол 1930 жылы Лоуренс Лангнер мен Армина Маршаллдың «Бақытты іздеу» пьесасында Театр гильдиясы үшін басты рөлді ойнады. Бұл комедия Америкадағы оның алғашқы үлкен жетістігіне айналды, 1933-1934 жылдар аралығында сахнада тұрды және ол жиі айтқандай, «бір жылға таңертеңгі жұлдызға» айналдырды! Осы жетістігінің арқасында Сельварт тұрақты түрде көшіп кетуге шешім қабылдады және америкалық азаматтыққа ие болды. Сельварт өзі офицер болған және Бірінші дүниежүзілік соғыста австро-венгрлік жақта, кавалерияда лейтенант ретінде шайқасқан. Ол өзінің «Тонио» лақап атын өзінің есімінен және отбасылық тарихынан алды – оның ата-анасы австриялық, ал әжесі итальяндық болған. Ол Томас Маннның (оның досы) жазған және Маннның өзі оқыған «Тонио Крьогер» повесімен таныс болды, бұл повесть Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Германияда жартылай неміс, жартылай итальян суретшісі туралы айтады. Оның әйелі, суретші және мүсінші Клэр Волкхарт 1935 жылы Германияда қайтыс болды, ал оның ұзақ жылдар бойы серігі болған, Парижде туған испан суретшісі Ильзе Дженнингс 1967 жылы дүние салды. Ол 2002 жылдың 2 қарашасында Нью-Йорк қаласында 106 жасында қайтыс болды.
Selwart was born in Wartenberg, Bavaria, Germany, and raised in Munich. After studying medicine like his father (a well known surgeon), he decided instead to become an actor, following a lifelong interest in theater. Selwart thereafter studied acting and appeared in many plays throughout Europe. He appeared in a variety of stage productions, including classics such as Shakespeare and modern popular works like Heinrich von Kleist's romantic dream play, The Prince of Homburg, in which he played the title role. After further honing his skills as a director, Selwart decided to try his luck in the United States of America. His luck panned out in New York City, where he landed the lead part in Lawrence Langner's and Armina Marshall's play The Pursuit of Happiness for the Theatre Guild in 1930. The comedy proved to be his first big success in America, running from 1933 to 1934, and made him, as he often put it, "a matinee idol for a whole year!" Riding high on this success, Selwart decided to emigrate permanently and became an American citizen. Selwart was himself an officer and fought in World War I on the Austro Hungarian side, as a lieutenant in the cavalry. He derived his nickname "Tonio" from his first name and from his family background – his parents were Austrian, and he had an Italian grandmother. He was familiar with the novella Tonio Kröger, which dealt with a half German, half Italian young artist in pre World War I Germany and was written by Thomas Mann (a friend of his) and had a tape recording of the story being read by Mann himself. His wife, Claire Volkhart, a painter and sculptor, died in Germany in 1935 and his longtime companion, Ilse Jennings, a Paris born Spanish artist, died in 1967. He died at the age of 106 in New York City on November 2, 2002.
Фильм
Сельварт барлығы 21 фильмде ойнады. Оның дебюті Фриц Лангтың «Қасіреткерлер де өледі!» (1943) фильмінде, нацистік гестапо бастығы рөлінде болды. «Жалаңаяқ графиня» (1954) фильмінде Ава Гарднер мен Хамфри Богартпен бірге «Таққа таласушы патша» рөлінде ойнады. Оның соңғы фильмі, Орсон Уэллстің «Желдің екінші жағы», ондаған жылдар бойы жарық көрмеді. Уэллс Селвартқа жазған хатында, актердің барон рөлін өте жақсы орындағанын айтқан. Сельварт өзінің «қоштасу әнінің» ешқашан көрсетілмегеніне қатты алаңдады, тіпті 1992 жылы, 96 жасында оны көре алмайтынынан өкінді. Бұл оның жасының үлкендігінен де, соқырлығының біртіндеп күшеюінен де болды. Фильм ақыры 2018 жылы, Сельварттың қайтысынан кейін 16 жыл өткен соң жарық көрді. Басқа фильмдер: Эдвард Дмитріктің «Анцио» (1968), оның соңғы голливудтық рөлі; Льюис Майлстоунның режиссерлігімен, драматург Лилиан Хеллманның сценарийі бойынша Эрих фон Строхайммен бірге «Солтүстік жұлдызы» (1943); сондай-ақ Майлстоунның «Қараңғылық шегінде» (1943) фильмі, оның алғашқы кино рөлі, онда ол Джудит Андерсонмен бірге алғашқы неміс әскерінің рөлін ойнады; «Уилсон» (1944), онда ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вашингтондағы неміс елшісі, граф фон Бернсторф рөлін ойнады; Джин Келлимен бірге «Лотарингия кресі» (1943); «Гитлердің тобы» (1944), онда ол нацистік шенеунік Альфред Розенбергтің рөлін ойнады, және Питер Устиновтың жазған, режиссерлік еткен және басты рөлде ойнаған «Романофф пен Джульетта» (1961). Сельварт ағылшын тіліндегі фильмдерде көбінесе эпизодтық рөлдерде ойнаған, бірақ 1950 жылдары итальяндық және француз фильмдерінде де ойнады, соның ішінде «Шекара қасқырлары» (Lupo della Frontiere, 1951); ол ешқашан неміс фильмдерінде түспеген. Ол сондай-ақ Лючино Висконтидің «Сезім» (1954) итальяндық фильмінде опера театрының сахнасындағы көріністе австриялық офицер рөлінде шағын эпизодтық рөл орындады. Ол итальян, ағылшын және француз тілдерін мүптезді білген, бұл оған бірнеше елде рөлдер алуға көмектескен. 1940 жылдардың соңынан бастап 1950 және 1960 жылдарға дейін ол американдық теледидарда да пайда болды, драмалық бағдарламаларда эпизодтық рөлдерде ойнады, соның ішінде 1960 жылы CBS телеарнасындағы «Биік Электра Плейхаус» үшін «Бесінші колонна». Ол 1930 жылдары Испаниядағы азамат соғысы кезінде Мадридте жұмыс істеген бесінші колоннашылар тобындағы, дерлік естімейтін нацистік офицер рөлін ойнады (бағдарлама Эрнест Хемингуэйдің әңгімесі негізінде жасалған және Джон Франкенхаймер режиссерлік еткен).
Selwart made a total of 21 film appearances. His debut was in Fritz Lang's Hangmen Also Die! (1943), as a Nazi Gestapo chief. In The Barefoot Contessa (1954),he appeared as the Pretender King, with Ava Gardner and Humphrey Bogart. His last film appearance, The Other Side of the Wind for Orson Welles, was left unreleased for decades. According to Welles in a letter to Selwart, it contains an excellent performance by this actor as the Baron. Selwart was much concerned that this "swan song" of his had never been released and even in 1992, at the age of 96, regretted that he would probably never see it. This was not only because of his age but because of his gradual loss of sight. The film was finally released in 2018, 16 years after Selwart's death. Other titles include: Anzio (1968) by Edward Dmytryk, his last Hollywood film appearance; The North Star (1943), directed by Lewis Milestone with a script by playwright Lillian Hellman, with Erich von Stroheim; Edge of Darkness (1943), also by Milestone, his first film role, where he played his first film German soldier role, opposite Judith Anderson; Wilson (1944), where he played the German ambassador to Washington, D. C. during World War I, Count von Bernstorff; The Cross of Lorraine (1943), with Gene Kelly; The Hitler Gang (1944), playing the Nazi official Alfred Rosenberg and Romanoff and Juliet (1961), written, directed and starring Peter Ustinov, and an Italian American adaptation of Homer's Iliad, Helen of Troy (1956), directed by Robert Wise, with Rossanna Podesta, Jacques Sernas, and in two featured roles, Selwart played opposite a then almost unknown Brigitte Bardot, in 1956. While he played only supporting roles in English language cinema, Selwart starred in Italian and French films, including Lupo della Frontiere (Wolf of the Frontier, 1951), during the 1950s; he never appeared in a German film. He also made a brief speaking part appearance in Luchino Visconti's Italian film Senso (1954), at the beginning opera house scene, as an Austrian officer. He spoke fluent Italian, English and French, which helped him with roles in several countries. Starting from the late 1940s until the 1950s and 1960s, he also appeared on American television, making guest appearances in drama programs, including The Fifth Column for Buick Electra Playhouse on CBS in 1960, playing an almost deaf Nazi officer in a group of fifth columnists operating behind the lines in Madrid during the Spanish Civil War in the 1930s (the program was adapted from a story by Ernest Hemingway and directed by John Frankenheimer).
Сахна
Селварт елдің түкпір-түкпіріндегі (соның ішінде Бродвей) және Канададағы сахналарда өнер көрсетті. Оның қойылымдары: «Бақытты іздеу» (АҚШ және Англия бойынша гастрольдік сапармен), Максвелл Андерсонның «Желдегі шам» пьесасы Хелен Хейспен бірге (онда ол алғаш рет неміс нацистік офицерінің рөлін ойнады, бұл кейіннен оның мамандануына айналған кейіпкер еді), Хелен Менкенмен «Күлетін әйел», «Күзгі крокус», «Желдегі тұқымдар», Ференц Молнардың «Лилиом» (онда Селварт бас рөлді сомдады) және 1957 жылғы «Жасырын өзен» қойылымдары болды. Селварттың американдық сахнадағы соңғы өнер көрсетулері 1964 жылы Лотте Леньямен бірге «Брехт туралы Брехт» турнесінде және 1965 жылы Карнеги залында «Үш тиындық опера» (Die Dreigroschenoper) қойылымында болды. Ол Нью-Йорктегі Актерлер студиясында және Калифорнияда Михаил Чеховтың шәкірті болды. Селварт Чеховты «Америкадағы ең жақсы ұстазым» деп атады. Ева Ле Галлиеннің Азаматтық репертуарының құрамында ол «Питер Пэн», «Әлиса Ажарлы елде» және Франк Ведекиндтің «Жазғы ояну» трагедиясында ойнады – ол сонымен қатар режиссерлік жұмыстарын да жүргізді. Жазушы және ақын Мэй Сартон осы қойылымда алғашқы сахналық рөлдерінің бірінде қатысты. 1995 жылы, заңды түрде соқыр болғаннан кейін, Селварт Уильям Ф. Пауэрспен сұхбаттасты, ол «Тірі және зор: белсенді тоқсан жасарлардың пайда болуы» (Rutledge Books, 1996) кітабы үшін материал жинады. Сұхбатта Селварт былай деді: «Егер бүгін өлсем, мен тек қана өте әдемі және сәнді өмір сүрдім дей аламын. Көріне берген қиындықтар да уақыт өте келе жақсы жаңалыққа айналды. Көздерімнің нашарлауы қиын болғанымен, мен ашуланбадым. Мен жасымды ескере отырып, мұндай жағдайға дайын болуым керек екенін түсіндім және қатерлі ісікпен күресіп, қатты ауыруға ұшыраған адамдарды еске алдым. Мен өзімді көруде қиындыққа тап болсам да, ешқандай физикалық, психикалық немесе эмоционалдық азап сезінбеймін».
Selwart appeared on stage around the country (including Broadway) and in Canada. His performances included: The Pursuit of Happiness (touring with it across the U. S. and England), Candle in the Wind by Maxwell Anderson with Helen Hayes (where he played his first German Nazi officer role, a type of character he came to specialize in), The Laughing Woman with Helen Menken, Autumn Crocus, Seeds in the Wind, Liliom by Ferenc Molnár (in which Selwart played the title role), and The Hidden River in 1957, among many others. Selwart's last American stage appearances were with the Lotte Lenya in the 1964 tour of Brecht on Brecht and in the 1965 Carnegie Hall performance of Die Dreigroschenoper (The Threepenny Opera). He studied at the Actors Studio in New York and with Michael Chekhov in California. Selwart had referred to Chekov as "My best teacher in America." As a member of Eva Le Gallienne's Civic Repertory he appeared in Peter Pan, Alice in Wonderland, and Frank Wedekind's Spring's Awakening—a tragedy about adolescence which he also directed. Writer and poet May Sarton appeared in this production—one of her earliest stage roles. In 1995, now legally blind, Selwart was interviewed by William F. Powers for his book, Alive and Well: The Emergence of the Active Nonagenarian (Rutledge Books, 1996). In the interview, Selwart reflected: "If I died today, I could say only that I had lived a very beautiful and charmed life. Even when it looked at times like something bad had happened, it soon turned back again to something positive. The loss of my eyesight, although difficult, did not make me bitter. I figured that at my age I have to expect something and remembered all those poor people who suffer from cancer and are in terrible pain. I say to myself that I may have trouble seeing, but I don't suffer any physical, mental, or emotional pain."