Кіріспе

Ежелгі Мысырдың ырым-жырымдары жазуы Ежелгі Мысырдың иератикалық мәтіндері - фараонның жауларын, көбінесе Мысыр мемлекетінің жауларын немесе қиын шетелдік көршілерді тізімдейтін ескі мысырлық мәтіндер. Мәтіндер көбінесе байлаулы шетелдіктердің мүсіндеріне, ыдыстарға немесе балшықтан немесе тастан жасалған блоктарға жазылған, олар кейіннен жойылған. Есімдерді сындыру және көму рәсімінің мақсаты - мәтіндерде аталған адамдарға немесе ұйымдарға әсер ететін жанашырлық сиқырдың түрі. Әдетте, ондағы сынықтар қабірлердің немесе діни рәсімдер орындарының қасына қойылатын. Бұл тәжірибе Мысырдың Азия көршілерімен қақтығыстар кезінде кең тараған.

Құрбандықтар туралы мәтіндердің тарихи кезеңдері

Ескі патшалық кезеңінің соңына дейін (б.з.д. 26862160 ж.) жаңа патшалық кезеңінде (б.з.д. Ең ерте кездескен физикалық экскреция мәтіндері Мысырдың Ескі патшалығы кезінде 6-шы династияға (біздің заманымызға дейінгі 24-ші - 22-ші ғасыр) жатады. Олар - қыш құмырадан жасалған, кейде қызыл сиямен сыртына есімдері жазылған, байлаулы шетелдіктердің пішініне ұқсас мүсіндер. Гизадағы зираттан 400-ден астам мүсін табылған, ал тағы бірнешеуі Элефантин мен Балаттың қоныстарынан табылған.

Мәтіндерде көрсетілген кезеңдер

Орта патшалық кезінде жасалған кейінірекке дейінгі қорлау мәтіндері, кем дегенде, кейбір жаңартулармен бірге, ескі, Ежелгі патшалық мәтіндеріндегі формулаларды қайталайды. Сондықтан Бен Тор Орта патшалық мәтіндері өз уақытының тарихи шындықтарын толық немесе ішінара емес, Ескі патшалық немесе археологиялық тұрғыдан алғанда, Орта қола дәуірі емес, ерте қола дәуірі (EB) деп санайды. Бұл рәсімдер кезінде құдықтар, мүсіндер, құмыралар мен мүсіндер жойылып кеткендіктен, археологтар құдықтардан тапқан барлық бөлшектерді қайтадан жинап, рәсімдер туралы білуге мәжбүр. Гизада төрт қор табылған, оларда қыш құмыраларға салынған мүсіндер бар. Орта патшалықтағы Миргисса бекінісінде 200 сынған жазулы қызыл ваза, 400-ден астам сынған жазусыз қызыл ваза, 350-ге жуық саз мүсін, төрт әк тас мүсін, қызыл боялған бал ара шамының кішкентай іздері, ықтимал, балқыған мүсіндердің қалдықтары және бір адам, оның басы ырымдық түрде кесілген. Адам құрбандықтары мен қорлау құрбандықтары, сондай-ақ жануарлар құрбандықтары туралы басқа да дәлелдер Авариста табылған, мүмкін 18-ші династиядан. Екі жерлеу ордасы табылды: бірінде бас сүйектері мен саусақтары, ал екіншісінде екі толық еркек қаңқасы бар. Ол 1940 жылы Сакарадан тапқан деректерін жариялады, кейін олар Брюссель мәтіндері деп аталды. Онда 60 - дан астам жау қалаларының, халықтарының және тайпаларының есімдері бейнеленген.

Құрбандық рәсімдері

Бұл рәсім арқылы адам өз жауларын жоятын. Әдетте, ырымдық затты (әдетте, кішкентай мүсін, бірақ кейде адам құрбандығы жасалатын), содан кейін затты талқандады, таптады, пышақтады, кесіп тастады, найзамен ұрып, түкіріп тастады, қорапқа бұғаттады, өртеп жіберді, несепке қанықтырды және ақырында көмілді. Бірақ әрбiр екскреция бұрынғы компоненттердiң бәрiн қамтымайды. Толық рәсімде осы әрекеттердің кез келгенін көптеген сандармен бірнеше рет қолдануға болады. Бір жазбада "Оған төрт рет түкіру, сол аяғымен таптау, найзамен соғу, пышақпен өлтіру, отқа қою, отқа көп рет түкіру" деген нұсқаулар жазылған.

Зерттеу

Ескреция мәтіндері ежелгі Таяу Шығыстың 20-18 ғасырлардағы тарихы және Киелі кітап зерттеулері саласындағы зерттеушілер үшін маңызды ресурс болып табылады. Алғашқы эксекреция мәтіндерін Курт Сет 1926 жылы жариялады, олар Берлин мәтіндері деп аталады. Жорж Познер 1957 жылы "Брюссель мәтіндері" деп аталатын мәтіндердің екінші тобын жариялады. б.з.д. II мыңжылдықтың басынан бастап, XI династияның соңынан XII династияға дейін. Екінші топтағы мәтіндер Саққарада табылған байлаулы тұтқындардың мүсіндеріне жазылған. Бұл топта 64 жердің есімі бар, әдетте бір-екі билеуші аталады. Азияның жеті елінің аты аталып кеткен. Бұл топ 12-ші династияның соңына таман пайда болған. 1990 жылы fr-мен қосымша мәтіндер тобы - Mirgissa мәтіндері жарияланды. Арамза мәтіндер көбінесе (жаңа) балшықтан жасалған материалдарда жазылған және көміртекті қара немесе қызыл темір бар пигменттермен жазылған. Бұл жазбалардың мыңдаған жылдар бойы оқылып келгенін уақыт өте келе олардың тозуы болды. Бұл жағдайдың бір бөлігі олардың оқылуының жақсаруы үшін мультиспектрлік бейнелеу әдістерін қолдану арқылы шешілді.

Тарихи түсінік

Тарихшылардың эксекрация мәтіндерінің мағынасына қатысты түсіндірмелері мәтіндерді ритуалды жасау және оларды ежелгі Египетті және перғауынды қорғау үшін сиқырлы түрді шақыру үшін жоюға болатын тәсілдерді егжей-тегжейлі сипаттайтын құжаттарға байланысты жақсы қалыптасқан, бірақ әсіресе Птолемея дәуірінде олар көбірек және көбірек мысырлықтар өздерінің жеке пайдалануы үшін пайдалана бастады. Кейбір тарихшылар құлшылыққа арналған мүсіндерді ырымдық түрде талқандау, олардың басқа мақсаттарда қолданылуын болдырмау және жерлеу рәсімінде су жуып болғаннан кейін ыдыста қалған сиқырлы күшті жою үшін, жерлеу дайындықтарында қолданылатын қыш ыдыстарды талқандаудан басталған деп санайды.