Кіріспе

Блейк Эдвардстың 1962 жылғы "Шарап пен гүлдер күндері" фильмі – Блейк Эдвардс режиссерлік еткен, Ж.П. Миллердің 1958 жылғы "Playhouse 90" атты телеспектаклінен бейімделген американдық романтикалық драма. Фильмді Мартин Манулис жасады, музыкасын Генри Манчини жазды, ал басты рөлдерді Джек Леммон, Ли Ремик, Чарльз Бикфорд және Джек Клугман сомдады.

Сюжет

Сан-Францискодағы қоғамдық қатынастар жөніндегі директор Джо Клей хатшы Кирстен Арнесенмен танысады. Бастапқыда ол оны өршіл және сыйламайтын деп санайды, бірақ кейін онымен қарым-қатынас бастайды. Кирстен Джо оны әлеуметтік ішімдікке таныстырғанға дейін мүлдем ішпейді. Алғашында ол тартынады, бірақ бірнеше "Брэнди Александер" ішкеннен кейін, ішімдік ішкенде өзін "жақсы сезінетінін" мойындайды. Сан-Матеодағы ландшафт бизнесін жүргізетін Кирстеннің әкесі наразы болғанына қарамастан, олар үйленіп, Дебби деген қызы болады. Джо мен Кирстен "екі мартинилік түскі ас" ішуден бастап, толыққанды алкоголизмге ұшырайды. Джо нашар жұмыс істегендігі үшін төмендетіліп, маңызсыз тапсырма бойынша қаладан тысқа жіберіледі. Кирстен күні бойы жалғыз болады және уақытты өткізудің ең жақсы жолы – ішімдік деп санайды. Бір күні мас күйінде пәтерде өрт шығарып, өзін және Деббиді қауіпке тікелейтіп алады. Кейін Джо жұмыстан босатылып, келесі бірнеше жылды жұмыс іздеумен өткізеді. Бір күні Джо бардың терезесіндегі өз бейнесін көріп, өзін танымайтынына қорқынышпен жетеді. Ол Кирстенге ішімдік ішуді тоқтату керектігін айтады. Құмарлықтан құтылу үшін Джо мен Кирстен Арнесеннің бизнесінде бірге жұмыс істейді және екі ай бойы ішпейді. Бірақ құмарлық күшті болып шығады, түнгі ішімдікке берілгеннен кейін Джо жасырылған арақ бөтелкесін іздеп қайын атасының жылыжайын қиратады. Джо санаторийге жатқызылады, онда ол қысымшылық белдеуде ауырсынудан зардап шегеді. Босатылғаннан кейін Джо "Анонимді алкоголиктер" клубының, Джим Хангерфорд есімді адал демеушісінің және тұрақты жиналыстардың көмегімен есін жинап алады. Джим Джоға алкоголиктердің қалай мінез-құлқының өте шектеулі болатынын түсіндіреді, Кирстеннің шоколадқа деген бұрынғы құмарлығының тәуелділікке бейімділіктің алғашқы белгісі болуы мүмкін екенін айтады. Ол Джоға көптеген ішімдік ішушілердің жалғыз немесе салауатты адамдардың арасында ішуді ұнатпайтынын ескертеді. Осы уақыт аралығында Кирстеннің ішімдік ішуі жалғасады, ол Джомен хабарласпай бірнеше күнге жоғалып кетеді. Оны жақын маңдағы мотельде мас күйінде табады, бірақ Джо оған көмектесуге тырысқанда, ол қайтадан ішімдік іше бастайды. Қорлары таусылғанда, Джо түнде жабылып қалған арақ дүкеніне тап болады. Ол есікті бұзып, бөтелке ұрлап алады, бірақ сүрініп түсіп, дүкен иесі оны мазақтайды. Нәтижесінде тағы да санаторийге түседі, онда оны жалаңаш қылып, емдеу үстеліне байлайды. Джим оның қасына келіп, қандай жағдай болмасын, ішпеу керектігін, тіпті Кирстеннен алыс тұрудың қажеттігін ескертеді. Джо ақыры есін жинап, Деббиге жауапты әке болады және тұрақты жұмыс табады. Ол бұрынғы қарыздар мен келтірген зиян үшін қайын атасына өтеу беруге тырысады, бірақ Арнесен оны Кирстеннің алкоголизміне тікелей себепкер деп айыптайды. Арнесеннің ашуы басылғаннан кейін, Кирстен ұзақ уақыт бойы жоғалып кететінін және барларда бейтаныс адамдарды таныстыратынын айтады. Бір күні Кирстен екі күн бойы ішпегеннен кейін Джоның пәтеріне келіп, татуласуға тырысады. Джо оған, егер ол ішімдік ішуді тоқтатса, кез келген уақытта қайта оралуы мүмкін екенін айтады, ол оған немесе басқа нәрсеге бола салауаттылықтан бас тартпайды. Кирстен өзінің алкоголик екенін мойындаудан бас тартады және Джоға одан бас тартуды ұсынады. Джо оның артынан еріп, бардан бұрылып бара жатқанда, оның атын шақырып, айқайлайды. Оның айқайы ұйықтап жатқан Деббиді оятып, Кирстен қайтып келе ме деп сұрайды. Джо Кирстеннің ауруға шалдыққандарын айтады және Кирстеннің "сауығып жатқаны" туралы сұрақтарын бұрып тастағаннан кейін бос көшеге қарап, терезеде жанған неон шамның жарығын көреді.

Түсірілім

Фильмнің түсірілім орындары Сан-Франциско, Албани, Калифорния және Голден Гейт Филдс жарыс жолы болды. Оскар жеңімпазы болған титр әнінің музыкасын Генри Манчини, ал сөзін Джонни Мерсер жазған. Энди Уильямс пен Генри Манчини хорының жеке таңдаулары Billboard тізілімінің 40 үздік орынына енді. Режиссер Блейк Эдвардс фильмді аяқтағаннан кейін бір жыл өткен соң ішімдік ішпейтін болды және есірткіге тәуелділіктен құтылу жолына түсті. Ол өзінің және Джек Леммонның фильм түсірілімі кезінде көп ішетінін айтты. Эдвардс алкоголизм тақырыбын өзінің фильмдерінде жиі қолданды, оның ішінде "10" (1979), "Blind Date" (1987) және "Skin Deep" (1989) фильмдері бар. Леммон мен Ремик екеуі де фильмді аяқтағаннан көп уақыт өткен соң Анонимді алкоголиктерден көмек сұрады. Леммон "Inside the Actors Studio" бағдарламасында Джеймс Липтонға бұрынғы ішімдікке байланысты проблемалары мен одан қалай құтылғаны туралы айтты. Фильм Анонимді алкоголиктердің қоғамдағы қабылдануын арттыруға ықпал етті. "Inside the Actors Studio" бағдарламасындағы сұхбатында Леммон студияның фильмнің соңын өзгертуге қысым көрсеткенін мәлімдеді. Фильмнің түпкілікті бейнесін сақтау үшін, көріністер сценарийдегі ретпен түсірілді, ал соңғы көрініс соңғы болып түсірілді. Бұл бір орында түсірілген әртүрлі көріністерді бірге түсірудің қалыпты тәсіліне қайшы келеді, бұл шығындарды азайтуға, түсірілім кестесін қысқартуға және актерлердің түсірілім алаңындағы уақытын жоспарлауға көмектеседі. Фильм түсірілімін аяқтағаннан кейін Леммон Еуропаға кетіп, студия фильмді сюжетін өзгертпей шығаруға мәжбүр болу үшін байланыссыз болды.

Шығару

Фильмді жарнамалау үшін продюсерлер мынадай слоган қолданды: "Бұл, өзінің қорқынышты жолымен, махаббат тарихы." Фильм АҚШ-та 1962 жылдың 26 желтоқсанында көрсетілді.

Үй медиасы

Warner Home Video фильмді 1983 жылдың 9 ақпанында «A Night At the Movies» сериясының бөлігі ретінде видеода жарыққа шығарды, оған Hearst Metrotone Newsreel киножурналы; Warner Bros. анимациялық қысқа фильм; және 1962 жылғы фильмдердің жарнамалық трейлері кірді. 1990 жылы LaserDisc форматында шығарылды. Фильмнің DVD нұсқасы 2004 жылдың 6 қаңтарында Warner Home Video компаниясы тарапынан шығарылды, оған режиссер Блейк Эдвардстың қосымша түсіндірмесі мен Джек Леммонмен жасалған сұхбат қосылды. Warner Archive Blu-ray 2019 жылдың 29 қазанында жарық көрді.

Сыни жауап

Фильм Блейк Эдвардстың ең жақсы фильмдерінің біріне айналды, сыншылар мен көрермендердің бірдей мақтауына ие болды. The New York Times газетінің киносыншысы Босли Кроутер: «Бұл керемет фильм, мырза Леммон мен мисс Ремик рөлдерді өте жақсы ойнады, ұятты, ауыр көріністерден де тартынбады. Бірақ олардың ұлы актерлік шеберлігіне және Блейк Эдвардстың шебер режиссурасына қарамастан, екі қайғылы кейіпкерді толыққанды, күшті өмірге жеткізе алмады». Variety журналындағы «Tube» авторы фильмді, әсіресе актерлік шеберлігі мен сценарийді жоғары бағалады: «Миллердің қиын драмасы алкогольге құмарлықтың махаббаттан жоғары тұратынын және бір жақты маскүнемдікпен бөлінген отбасыда әйел мен ердің арасындағы қарым-қатынастың мүмкін еместігін көрсетеді. Леммонның құлдырауының көрінісі, әсіресе зорлық-зомбылық бөлімінде, өте шынайы және қорқынышты. Мисс Ремик те тиімді ойнады, сондай-ақ Чарльз Бикфорд пен Джек Клугманның және көптеген басқа актерлердің де жақсы рөлдері бар». DVD-нің шолуында сыншы Гэри В. Туз Эдвардстың режиссурасын жоғары бағалады: «Блейк Эдвардстың Джек Леммон мен Ли Ремиктің мансаптық рөлдерінде ойнаған Дж. П. Миллердің Playhouse 90 әңгімесінің күшті бейімделуі, оның комедияға арналған көптеген туындыларының арасында ерекше орын алады. Леммон өзінің ең жақсы рөлін ойнады, Ремик те осы қайғылы әңгімеде өте жақсы ойнады, мұнда кейіпкерлер өзара тәуелділікке түседі. Бұл алкоголизмді шынайы және жан тебірентерліктей бейнелейтін, мен есте сақтайтын фильмдердің ішіндегі ең шебер туынды». Ұлттық өнер галереясының киноқұраторы Маргарет Парсонс: «Бұл фильм алкогольге байланысты апат пен қалпына келтіруді бейнелейтін ең ауыр драмалардың бірі болып қала береді және жанрдың алғашқы фильмдерінің бірі». Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильм 14 шолу негізінде 100% мақұлдау рейтингіне ие, орташа бағасы 8.80/10.

Музыкалық бейімдеу

Фильм мен түпнұсқа телеспекльге негізделген музыкалық қойылымды 2023 жылы Атлантик театры компаниясы сахналады, онда Келли О'Хара Кирстен рөлін, ал Брайан д'Арси Джеймс Джо рөлін сомдады. Мюзиклдің либреттосын Крейг Лукас жазды, ал музыкасы мен әнін Адам Геттел жазды – олар екеуі "The Light in the Piazza" мюзиклінің авторлары. Режиссері Майкл Грайф. Қойылым 2023 жылдың 5 мамырында ашылып, сол жылдың 5 шілдесінде маусымды аяқтады. Кейіннен мюзикл Бродвейге көшіріліп, 2024 жылдың 28 қаңтарында Studio 54 сахнасында қайта ашылды.

Танымал мәдениетте

Билл Уизерс "Шарап пен гүлдер күндері" фильмінен шабыдаланды. Уизерс оны теледидардан көріп отырды, ал фильмнің орталық тақырыбы болған апатты қарым-қатынас "Ол кеткенде күннің шуағы жоқ" деген сөз тіркесін ойға түсірді. Осыдан кейін ол 1971 жылы "Ain't No Sunshine" әнін жазды. "Cheers" американдық телешоуының 9-маусымының 15-эпизоды "Шарап пен невроз күндері" деп аталады, онда Ребекка Хоу (Кирсти Алли) кейіпкері романтикалық қарым-қатынасқа қатысты беймаз сезімдерін бағалап, трагикомикалық алкогольдік мас болу кезеңінен өтеді. "Better Call Saul" американдық криминалдық драма сериалының алтыншы маусымындағы "Wine and Roses" атты эпизод "Шарап пен гүлдер күндері" фильміне сілтеме жасайды және фильмнің тақырып әнінің аспаптық нұсқасын қамтиды.