Кіріспе

Карачи дөңгелек темір жолы (қысқаша KCR) (, Sindhi) - Пакистанның Синд штатының Карачи қаласында жартылай белсенді аймақтық қоғамдық көлік жүйесі. KCR 1964 және 1994 жылдар аралығында толығымен жұмыс істеді, 1999 жылы кенеттен тоқтатылды. 2001 жылдан бастап бірнеше рет қайта іске қосуға тырысты және 2020 жылдың қарашасында Пәкістанның Жоғарғы сотының бұйрығымен ҚКР жұмысын ішінара қайта жандандырды. Оның орталығы - Карачи Сити станциясында, И.И. Чандригар Роудта, ККР-дің қайта жаңғыртылған операциялары солтүстікке қарай Гадапқа, шығысқа қарай Дхабежиге, оңтүстікке қарай Куямариге және батысқа қарай Балучистанның Хабына дейін созылады. Қайта жаңғыртылған ККР операциясы қала орталығы мен қаладағы бірнеше өнеркәсіптік және коммерциялық аудандарды және шеткі аудандарды байланыстыратын мақсатпен, Карачидегі өңіраралық қоғамдық көлік жүйесіне айналады. 1999 жылы ККР-ді қайта құру туралы бірнеше рет ұсынылды, бірақ қаржылық және саяси қолдаудың жоқтығынан жүзеге асырылмады. 2017 жылдың мамыр айында федералды үкімет ККР-ді қалпына келтіру пакетін мақұлдады, алайда Синд провинциялық үкіметімен кешіктірулер мен даулар ақыр соңында қаржыландыруды тоқтатуға әкелді. Азаматтық қоғам КСР-нің қайта жаңғыруы үшін үнемі күресіп келеді. Сыртқы және ішкі қысымның арқасында оны қалпына келтіру, қаржыландыру және іске асыру жоспары әзірленді. 2020 жылдың тамызында федералды үкімет ККР қалпына келтіру үшін оңалту пакетін мақұлдады. Амир Мұхаммед Даудпотаның айтуынша, қаржыландыру Қарачи Пешавар темір жолының қалпына келтіруіне ұқсас, KCR қалпына келтіру жобасының бірінші және екінші кезеңін ғана қамтиды.

Тарих

Қарачи дөңгелек темір жолы президент Әйүп Ханның тұсында пайда болды, ол пойыздарды Қарачиде қысқа жол жүру құралы ретінде пайдалануды ұсынды. KCR операциялары 1964 жылы Пәкістан темір жолдарының басқаруымен басталды, оның мақсаты - Карачидің өсу халқына және оның маңындағы қала маңындағы қауымдастықтарға жақсы көлік құралдары ұсыну. Бастапқы KCR желісі Карачи Сити станциясынан басталып, Дриг Роуд станциясында аяқталды және сол жылы 6 миллион жолаушыны тасымалдайтын болды. Оның бірден табысқа жетуімен Пәкістан темір жолы алғашқы жылы айтарлықтай пайдаға қол жеткізді. 1970 жылы ККР шығысқа қарай Ланди Junction станциясына дейін кеңейтілді, ал жаңа жол батысқа қарай кеңейтілді, осылайша 1970 жылы Карачи порт тресті аялдамасы мен Вазир Мансион станциясы ашылды. 1970 жылдары жол батысқа қарай және солтүстікке қарай Солтүстік Назимабадқа қарай кеңейтіліп, "бұрау желісі" болып, Карачидің бірнеше тұрғын және өнеркәсіптік аудандарын айналдырды. ҚКР-дің ең үздік кезеңінде күн сайын 104 пойыз жүретін, оның ішінде 80 пойыз негізгі желіде, ал қалған 24 пойыз айналмалы желіде жүретін. 1990 жылдары операциялық шығындар өсті, ал кірістер төмендеді, себебі жолаушылар қызметінің нашарлауы және тарифтерді болдырмау мәдениеті артып кетті. Осы уақыт ішінде жеке тасымалдаушылар да KCR қызметкерлерімен келісімшарт жасасты және 1994 жылға қарай KCR басқарудың нашарлығынан үлкен шығынға ұшырады. Нәтижесінде пойыздардың басым көпшілігі тоқтап, бірнешеуі ғана қайтадан жолға шықты. Көбейіп келе жатқан көлік мафиясының қысымына төтеп бере алмай, Пәкістан темір жолы 1999 жылы KCR-ден бас тартты. Пойыздар тоқтатылуының ресми себебі - Пакистан темір жолының аз жолаушымен қала бойынша пойыздарды жүргізу арқылы шығынға ұшырауы. Басқа нұсқада жеке тасымалдаушылар теміржолдағы кейбір жемқор қызметкерлермен бірге жолаушылардың көпшілігін өздері үшін алуды көздеді. Нәтижесінде Карачи көшелерінде бірден тұйықталу туындады. Пакистан темір жолдарының дұрыс емес басқаруына және "Карачидің жол көлігі мафиясына" қатты сын айтылды. 2005 жылы Каратчидің көбейіп келе жатқан көлік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ККР-ді қайта жаңғырту жоспарлары басталды, бірақ ешқашан толық іске асырылмаған. KCR жартылай дербес ұйым ретінде жұмыс істейді. Пакистан темір жолы корпорацияның 60% үлесіне ие болады, Синд үкіметі 25% және Карачи 15% иелік етеді.

Бағыт

ҚКЖЖ-да Карачи қаласынан Лиакатабад арқылы Дригх-роудқа дейінгі айналмалы желі болады. 44 шақырым жол қайта жаңғыртылып, 6 шақырым екі жақты жол салынады. Қазіргі кездегі темір жолдар мен 30 станция көпірлер негізінде қайта салынады. KCR-ді күн сайын 500000 жолаушы пайдаланады, бұл кейінірек 1 миллионға дейін өседі. ККР-де 250 заманауи жүргізушісіз электрлік "пулялық" пойыз болады, ол күніне 17 сағат, аптасына 7 күн жүреді. Бұл жоба да CPEC-тің бір бөлігі. Жобаның жалпы құны 294 млрд. ККР-ді Синдах үкіметі Карачи қалалық көлік корпорациясы (KUTC) арқылы басқарады. Құрылысын 2022 жылы FWO бастады және 2025 жылға дейін аяқталады.

Құқық бұзушылықтар

7 650 ғимарат, оның ішінде 4 653 үй заңсыз салынған. Бұл хабарландырудан кейін ештеңе жүзеге аспады. 2005 жылғы 9 наурыз: Премьер-министр Шәүкәт Әзиз ҚКР-нің бірінші кезеңін ашып, жоба "бір-екі жыл ішінде" үш кезеңмен қайта жаңғыртылатындығын мәлімдеді. ККР-ді толық жаңартуға жұмсалатын болды, алайда бір жыл ішінде бірінші кезең жабылды. 30 сәуір 2010: Темір жол министрі Ғұлам Ахмад Билур құрылыс жұмыстары 2010 жылы басталатынын мәлімдеді. Жобаның І және ІІ кезеңдері бір мезгілде басталып, үш жыл ішінде аяқталады және 2014 жылға қарай көпшілікке қолжетімді болады. Бұл күн жұмыс басталмай өтті. 2012 жылдың 9 сәуірінде: Қарачи қалалық көлік корпорациясының басқарушы директоры Айжаз Хусейн Хилжи құрылыс жұмыстары 2013 жылдың маусым айында басталатынын және 2017 жылдың маусым айына дейін аяқталады деп үміттенетінін мәлімдеді. Бұл күн жұмыс басталмай өтті. 2012 жылдың 8 тамызы: Қарачи қалалық корпорациясының әкімшісі Мұхаммед Хусейн Сайед ККР қалпына келтіру жөніндегі зерттеу есебі аяқталғанын және құрылыс 2013 жылдың қыркүйегіне қарай басталатынын мәлімдеді. JICA Карачи қалалық көлік корпорациясына несие беруге келісті, ол KCR қайта құру мен жаңартуды бақылайды. Жоспар бойынша 50 шақырымдық шеңберлі желіні жаңартып, қайта құру қажет болды. Бұл жол 24 пойызды 23 станцияда 3 минут тоқтап, 700 000 жолаушыға қызмет көрсетеді. Алайда бұл жоспар жүзеге аспады. 2016 жылдың 9 желтоқсаны: Темір жол министрі Хауажа Саад Рафик Пәкістан темір жолының әкімшілік бақылауын Синд үкіметіне тапсыратынын, бірақ басқа мақсаттар үшін бөлінген ККР меншігіндегі жерді алдымен тазартуды талап ететінін мәлімдеді. Бұл хабарландырудан кейін ештеңе жүзеге аспады. 30 қыркүйек 2017: Синддің бас министрі Сайед Мурад Али Шах KCR жолының барлық басып алудан тазартылғанын және Пәкістан темір жолы KCR жолы үшін 360 акр жерді сатып алуға келіскенін мәлімдегеннен кейін, KCR жобасы 2017 жылдың 25 желтоқсанында басталады деп мәлімдеді. Бұл күн жұмыс басталмай өтті. 18 қаңтар 2018: Синддің бас министрі Сайед Мурад Али Шах өзінің бастапқы мәлімдемесінен бас тартып, ККР жобасының жұмысы 2018 жылдың 23 наурызында басталатынын айтты. "Мен наурыз айында Қарақшы тұрғындарына жақсы хабар айтамын, оларға KCR қажет. Бұл күн де жұмыс басталмай өтті. 2020 жылдың 1 наурызы: Темір жол министрі Шейх Рашид Ахмет Синд үкіметімен бірлесіп, "Карачи айналмалы темір жолы алты ай ішінде іске қосылатынын" айтты. 20 тамыз 2020: ККР 2020-21 қаржы жылының федералды бюджетінен бөлінді, ал Синд провинциялық бюджеті бөлінді 19 қараша 2020: Темір жол министрі Шейх Рашид Оранги станциясынан Пипри иардына дейін жол жүріп, ККР-ді ашты. 14 шақырымдық жол алты станса мен 12 өткелден өтеді. 2021 жылдың 11 ақпаны: ККР 74 шақырымдық жолға дейін кеңейтілді. Жаңа кеңейту арқылы қызмет Дабежи темір жол бекетімен Карачиден тысқары Оранги қаласындағы бекетке дейін жалғасады. 28 қыркүйек 2021: Премьер-Министр Имран Хан 1.22 млрд долларға (PKR207bn) Қарачи шеңберлі теміржолды (KCR) қайта жаңғырту жобасына тұңғыш қадам қойды, ол үш жылда аяқталады деп күтілуде. 2022 жылдың 28 мамыры: Шейхбаз Шариф ККР-ді CPEC-ке енгізді және құрылыс басталды. Қазіргі 43 шақырымдық ККР желісі мен станциялары экологиялық таза, жүргізушісіз және электрлік пойыздармен әлемдік деңгейдегі қоғамдық көлік жүйесіне айналдырылатын болады. Жол өзгертілмейді, бірақ 22 деңгейлі өтпелі жолды жою үшін жол бойында көптеген өтпелі жолдар мен көпірлер салынады. Жаңа KCR Лахордың "Оранжевый поезд" секілді болады. Жаңа KCR-де қиылыстар нүктелерінде Карачи метробусымен бірлескен станциялар болады. Жобаны аяқтау үшін 3 жыл мерзім берілген.