Кіріспе

Гүлбұддин Хекматияр (1 тамыз 1949 жылы туған) – Ауғанстан саясаткері, бұрынғы моджахед басшысы және есірткі сатушысы. Ол «Хезб-и Ислами Гүлбұддин» саяси партиясының негізін қалаушы және қазіргі жетекшісі, бұл партия 1979 жылы Мұхаммед Юнус Халис «Хезби Ислами» партиясынан бөлініп, «Хезби Ислами Халис» партиясын құрғаннан кейін аталды. Ауған моджахидтерінің ең ірілерінің бірі. Кеңес-Ауған соғысы кезінде ол басқа моджахед басшыларына қарағанда ЦРУ-дан көбірек қаржыландырылды. 1980-жылдардың соңында Хекматияр мен оның ұйымы ЦРУ берген қаражат пен қару-жарақты пайдаланып, опиум саудасын бастады, кейін героин өндірісіне көшті. Ол өзі мен тобын Таяу Шығыстағы героиннің ірі жеткізушілерінің қатарына қосты. ЦРУ-мен байланысы болғандықтан, бұл мәселе АҚШ сыртқы саясаты үшін дипломатиялық ұятқа айналды. 1992 жылы кеңестік қолдауға ие болған Ауғанстан президенті Мұхаммед Нәжібулла құлатылғаннан кейін Хекматияр жаңа үкімет құрамына кіруден бас тартты және басқа да соғыс лордтарымен бірге Ауғанстан азаматтық соғысына қатысты, нәтижесінде тек Кабулда 50 000-ге жуық бейбіт тұрғын қаза тапты. Хекматияр қалаға жасалған ракеталық шабуылдарға ең жауапты деп айыпталды. Осы уақытта Ахмад Шах Масуд бастаған бейбітшілік және билік бөлісу шаралары аясында Хекматияр 1993 жылдан 1994 жылға дейін және 1996 жылы қысқа мерзімге Ауғанстанның премьер-министрі болды. Бірақ талибандар Кабулды басып алғаннан кейін Иранның астанасы Тегеранға қашуға мәжбүр болды. 2001 жылы талибандар құлағаннан кейін ол Пәкістанға барып, өзінің жарымәскери күштерін Хамид Карзай үкіметіне және Ауғанстандағы халықаралық коалицияға қарсы сәтсіз қарулы науқанға жетектеді. 2016 жылы ол Ауғанстан үкіметімен бейбіт келісімге қол қойды және шамамен 20 жылдық жер аударылғаннан кейін Ауғанстанға оралуға рұқсат алды. Ауғанстан Ислам Республикасының құлауынан кейін, 2021 жылдың 17 тамызында Хекматияр Дохада Ауғанстанның бұрынғы президенті Хамид Карзаймен және Ұлттық келісім жөніндегі жоғары кеңестің бұрынғы төрағасы және бұрынғы бас атқарушы директор Абдулла Абдулламен кездесіп, үкімет құруға тырысты. Бірақ талибандар 2021 жылдың қыркүйек айында инклюзивті емес үкімет құрғандықтан, олардың күш-жігері сәтсіз аяқталды. Хекматияр Кабулда қалып отыр.

Ерте өмір

Гүлбұддин Хекматияр 1949 жылы сол кездегі Ауғанстан Корольдігінің солтүстігіндегі Қундуз провинциясының Имам Сахеб қаласында дүниеге келген. Ол, Гильжи Паштун тайпасының Хароти руынан шыққан. Оның әкесі Гулам Қадер Кундузға көшіп келген, ал түпнұсқасы Газни провинциясынан. 1969 жылдан 1972 жылға дейін Хекматияр Кабул университетінің инженерлік факультетінде оқыды. Университеттегі бірінші курсында ол 149 беттік «Материядан сезімнің артықшылығы» атты кітап жазды, онда Гегель немесе Франческо Реди сияқты еуропалық философтар мен ғалымдардың сөздерін келтіре отырып, Құдайдың бар екенін жоққа шығаратын коммунистердің пікірлерін жоққа шығарды. Білімін аяқтамаса да, оның ізбасарлары оны әлі де «Инженер Хекматияр» деп атап жүреді. Университетте оқыған жылдары Хекматияр «Сазман и Жаванан и Мусулман» («Мұсылман жастарының ұйымы») ұйымына қосылды. Оған Мұсылман бауырластығының мүшесі Сайид Құтыбтың идеологиялық тұжырымдарының әсері тиген болуы мүмкін. Өзінің айтуынша, ол 1966 жылы радиодан Құтыбтың қазасы туралы естіген кезде исламшыл болды, сондай-ақ, жастық шағында коммунист болғанын жоққа шығарды. Бірақ кейбіреулер Хекматияр бірнеше әйел студентке қышқыл шашып, зиян келтіргенін айтса, басқалары бұл мәлімдемені Кеңес КГБ-сының қара пропагандасына жатқызады. Хекматиярдың радикализмі оны Кабул университетінің инженерлік факультетінде оқитын Ахмад Шах Масудты қоршаған «Мұсылман жастары» ұйымының өкілдерімен қарым-қатынасқа түсірді. 1975 жылы үш жылдың ішінде екінші рет қарсыласын өлтіруге тырысқан Хекматияр, Пәкістанның көмегімен 22 жастағы Масудты өлтіруге әрекеттенді, бірақ сәтсіз аяқталды. 1975 жылы «Ислам қоғамы» Масуд пен Бурхануддин Раббаниді қолдаған «Жамият-е-Ислами» және Гүлбұддин Хекматиярды қолдаған топтарға бөлінді. Әкбарзаде мен Ясмин Хекматиярдың көзқарасын Раббанидің «қосалмалы» және «орташа» стратегиясына қарағанда «радикалды» және «қарама-қарсылықты» деп сипаттайды.

Пакистанға жер аударылу

Ауғанстан оппозициясының белсенділерінің Пешаварға келуі Даудтың Паштунистан мәселесін қайта көтеруіне байланысты Пәкістан мен Ауғанстан арасындағы дипломатиялық шиеленіс кезеңімен бірге болды. Пәкістандық генерал Насирулла Бабардың, сол кезде Хайбер-Пахтунхваның губернаторы болған, қамқорлығымен және премьер-министр Зұлфиқар Әли Бхуттоның қолдауымен Хекматияр және басқа да Даудқа қарсы исламшыларды оқытуға арналған лагерьлер құрылды. Исламшыл қозғалыстың екі негізгі бағыты болды: Бурхануддин Раббани басқарған «Ислам қоғамы» (Jamiat e Islami), ол қоғам мен мемлекеттік аппаратқа ену арқылы билікке кезең-кезеңмен қол жеткізу стратегиясын жақтады. Раббани «халықтық қолдауға ие болатын кең қозғалысты құруды» қолдады. Екінші қозғалыс, «Ислам партиясы» (Hezb i Islami) деп аталды, оны Хекматияр басқарды, ол зорлық-зомбылыққа негізделген радикалды тәсілді ұсынды. Пәкістандық қолдау көбінесе Хекматиярдың тобына тиді, ол 1975 жылдың қазан айында үкіметке қарсы көтеріліс ұйымдастыруға міндеттенді. Халықтың қолдауы болмағандықтан, көтеріліс толық сәтсіздікке ұшырады және жүздеген жанкештілер тұтқындалды. Хекматиярдың «Хезб-и-Ислами» партиясы қатаң тәртіпті ислам идеологиясына негізделген, Оливье Рой «лениншіл» деп сипаттаған, біртекті ұйым ішіндегі элиталық авангард ретінде құрылды және Иран революциясының риторикасын пайдаланды. Оның операциялық базасы Пәкістандағы Насир Баг, Ворсак және Шамшату босқындар лагерьлерінде орналасқан. Осы лагерьлерде «Хезб-и-Ислами» әлеуметтік және саяси желі құрып, Пәкістан үкіметі мен олардың Ішкі Құпия Қызметінің (ISI) қолдауымен мектептерден түрмелерге дейін барлық қызметті жүзеге асырды. 1976-1977 жылдары Ауғанстан президенті Дауд Пәкістанға келісімдік ұсыныстар жасады, бұл Пәкістан көшбасшысы Бхуттомен келісуге әкелді.

Ауғанстандағы Кеңес соғысы

Кеңес-Ауған соғысы кезінде Хекматияр Сауд Арабиясынан, Пәкістаннан және АҚШ-тан көп көлемде көмек алды. Хекматияр британдық MI6-ның қолдауын да алды және тіпті Даунинг-стритте Маргарет Тэтчермен кездесті. ISI мәліметінше, олардың жасырын көмектің басым бөлігін Хекматиярға бағыттау шешімі Ауғанстандағы тиімді антисоветтік әскери қолбасшы ретіндегі оның жетістіктеріне негізделген. Басқалары оның жағдайын "Ауғанстандағы халықтан қолдаудың аздығы және әскери базаның болмауы" деп сипаттайды, сондықтан ол басқа моджахедтерге қарағанда "Пәкістан президенті Зия әл-Хақтың қорғауына және қаржылық көмегіне" көбірек тәуелді болды. Автор Питер Бергеннің айтуынша, "ең консервативті бағалау бойынша, 600 миллион доллар" американдық көмек Пакистан арқылы "Хизб партиясына" жіберілді. Хекматиярдың партиясы соғыс кезінде маңызды шайқаста жеңіске жетпеуімен, әлемнің түкпір-түкпірінен келген радикал исламистерді даярлауымен, басқа партиялардан көптеген моджахедтерді өлтіруімен және қатал батысқа қарсы ұстанымды ұстануымен ерекшеленді. Хекматияр жүздеген миллион долларлық американдық көмекке қоса, саудиялықтардан да көп көмек алды. Хекматиярдың барлық моджахедтер топтарына қарсы жасаған тұрақты қастандықтары Пәкістандық генерал және көшбасшы Мұхаммед Зия әл-Хақты Хекматиярды Пакистанның Ауғанстан көшбасшысы еткенін және егер ол ISI-нің операциялық бақылауына қарсылық көрсетсе, Пакистан оны жоя алатынын ескертуге мәжбүр етті.

Героин саудасы

Кеңес-ауған соғысы аяқталуға жақын келгенде, Хекматияр ЦРУ және ИСИ берген қаражатты және қару-жарақты өзінің ұйымын Таяу Шығыстағы ірі героин өндірушілерінің бірі ретінде орнату үшін пайдаланды. Хекматияр есірткі саудасына алғаш рет 1988 жылдың жазында, кеңестік әскерлердің шығу ниеті анық болған кезде қатысты. Опиум тасымалымен айналыса бастаған Хекматияр аймақта героин өндірісін ұйымдастырып, жұмыс істеген алғашқы моджахедтер тобы болды.

Басқа ауған топтарымен соғыс

Хезб-и Ислами басқа мұсылмандарға қарсы такфир – діннен шығару туралы үкім шығару арқылы моджахедтер арасында ерекше көзге түсті. Осы негізде ол басқа моджахедтер топтарына, сондай-ақ Кеңес әскерлеріне үнемі шабуыл жасады. Хекматиярдың Джамият-и Ислами және оның қолбасшысы Ахмад Шах Масудпен арадағы қарым-қатынасы аса шиеленісті болды. 1976 жылы Масуд Хекматиярдың көмегімен Пәкістанда тыңшылық қызметі үшін тұтқындалды. Кейін Масуд пен Хекматияр Панжшер аңғарында билікті басып алу операциясын жүргізуге келісті. Бірақ соңғы сәтте Хекматияр өз үлесін орындаудан бас тартты, бұл Масудты қауіпті жағдайға түсірді. Масудтың күштері мүжілген күйі құтылуға мүкіндік алды. 1989 жылдың шілде айында Хезб-и Ислами командирі Сәйед Джамал Тахар провинциясындағы Фархарда Масудтың Шура-и Назардың 30 командирін тұзаққа түсіріп өлтірді. Бұл шабуыл Хекматиярдың қарсыластарын әлсірету стратегиясының бір көрінісі болды және моджахедтер арасында кеңінен айыптауға себеп болды. Хекматиярдың тобы сондай-ақ, жауынгер емес азаматтарға да шабуыл жасады, мысалы, 1987 жылы Масудтың жетістіктерін Батысқа жеткізіп бара жатқан британдық оператор Энди Скрыпковиак қаза тапты. Британдық өкілдердің наразылығына қарамастан, Хекматияр кінәлілерді жазаламады, керісінше оларды сыйлықтармен марапаттады. Сол жылы «Шекарасыз дәрігерлер» ұйымы Хекматиярдың жасақтары Ауғанстанның солтүстігіне көмек әкелген 96 жылқыдан тұратын керуенді тонап, ауыл тұрғындарына таратылуға тиіс бір жылдық дәрі-дәрмек пен ақшаны ұрлап кеткенін хабарлады. Бұл ауыл тұрғындарына азық-түлік сатып алуға мүмкіндік беруі керек еді. Француздық көмек ұйымдары сондай-ақ, 1986 жылы Хекматиярдың командирлерінің бірі Афған ауыл тұрғындарына ақша жеткізіп бара жатқан көмек координаторы Тьерри Никеді өлтіргенін мәлімдеді. 1987 жылы Хекматиярмен бірге саяхаттаған екі американдық журналист Ли Шапиро мен Джим Линделфтің қазасына қатысты, Хекматиярдың адамдары мәлімдегендей, Кеңес әскерлері емес, Хекматиярдың күштері басқа моджахедтер тобына қарсы атыс салған кезде қаза тапқан деген болжам бар. Хекматияр 1990 жылдың наурыз айында президент Нажибуллаға қарсы сәтсіз төңкеріс жасауға тырысқан қатал коммунист және қорғаныс министрі Шахнаваз Танаймен күтпеген одақ құрды. Партияның көптеген жетекші мүшелері осы одаққа наразылық білдіріп, отставкаға кетті, ал басқа моджахедтер топтары Парчам үкіметін құлату үшін халқыстармен біріккені үшін Хекматиярды сынады. Сонымен қатар, соғыс жылдарында Хекматиярдың командирлері Ауғанстанның солтүстігіндегі жақтас коммунистік милициялармен келіссөздер жүргізіп, сөз байласып отыратыны туралы көптеген хабарлар тарады. Жалпы алғанда, Хекматияр «советтерді өлтіруге қарағанда басқа моджахедтермен күресуге көбірек уақыт жұмсады» деп айыпталды. Кеңеске қарсы соғыс және одан кейін де ол даулы, бірақ ықпалды тұлға болып қала берді, оны The New York Times «әдетте қатыгез топтың ең қатыгезі» деп сипаттады.

ДРА-дан кейінгі азаматтық соғыс

Өте даулы қолбасшы Хекматияр "Кабулдың қасапшысы" деп аталды, ол 1990-шы жылдардың басында Кабулда болған қирату мен бейбіт тұрғындардың қазасына жауапты деп айыпталады. 1989–1992 жылдары Ауғанстанға АҚШ-тың арнайы өкілі Питер Томсеннің мәлімдемесіне сәйкес, Гүлбұддин Хекматияр 1990 жылы Пәкістанның Әскери барлау қызметі (ISI) тарапынан Ауғанстанды жаулап алып, Пәкістан мүддесі үшін басқару үшін жалданып алынған. АҚШ тарапынан қысым көрсеткеніне байланысты бұл жоспар 1992 жылға дейін кешіктірілді. 1992 жылдың сәуір айында Ауғанстан Демократиялық Республикасы құлаған кезде, үкіметтік шенеуніктер моджахеддерге қосылып, этникалық және саяси байланыстарына қарай түрлі партияларды таңдады. Көптеген жағдайда, ХДПА-ның хальк тобының мүшелері, олар негізінен пуштундардан тұрды, Хекматиярға қосылды. Олардың көмегімен ол 24 сәуірде Кабулға әскерлерді енгізе бастады және қаланы басып алғанын жариялады, сондай-ақ егер басқа көшбасшылар Кабулға ұшуға тырысса, олардың ұшағын атып түсіретінін мәлімдеді. "Ауғанстанның Исламдық Уақытша Үкіметінің" жаңа басшысы Сибғатулла Моджадди Ахмад Шах Масудты қорғаныс министрі етіп тағайындады және оған шаралар қабылдауға шақырды. Ол 25 сәуірде шабуылға көшті және екі күндік ауыр шайқастан кейін Хезб-и Ислами және оның одақтастары Кабулдан қуылды. 1992 жылдың 25 мамырында Масудпен бейбіт келісімге қол қойылды, ол Хекматиярды премьер-министр етті. Алайда, президент Моджаддидің ұшағына шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп табылғаннан кейін келісім бұзылды. Хекматияр Кабулды тұрғындарының кеңестік билікпен ынтымақтастығы үшін, сондай-ақ діни нанымынан туындаған ызадан жазалауға тырысқан деп есептеледі. Ол бірде New York Times тілшісіне Ауғанстанда "бір жарым миллион шейіт болғанын" айтты және "нағыз Ислам Республикасын құру үшін біз олардың барлығын құрбан етуге дайынбыз". Оның шабуылдарының саяси мақсаты да болды: Раббани мен Масудтың халықты қорғауға бейшара екенін көрсету арқылы Раббани үкіметін әлсірету. 1994 жылы Хекматияр Достуммен және Хазара шииттік партиясы – Хезб-э Вахдатпен бірігіп, "Келісім кеңесі" (Shura i Hamahangi) құрды. Бірлесіп, олар Кабулға шабуыл жасап, артиллерия мен ракеталардың күшті шабуылын жүргізді, нәтижесінде БҰҰ қызметкерлері Кабулдан эвакуацияланды және бірнеше үкімет мүшелері лауазымдарынан бас тартты. Алайда, бұл жаңа одақ Хекматиярға жеңіс әкелмеді, ал 1994 жылдың маусым айында Масуд Достумның әскерлерін астанадан ығыстырды.

Талибанмен қарым-қатынастар

Пакистан әскері осы уақытқа дейін Хекматиярды олардың мүдделеріне сай келетін, Кабулда паштундар басым үкімет орнату үмітімен қолдаған болатын. 1994 жылы Хекматиярдың бұл мақсатқа ешқашан жете алмайтыны және оның экстремизмi паштундардың көпшiлiгiн қарсыластырғаны анық болды, сондықтан пакистандықтар басым көпшiлiгi паштун Талибанға бет бұра бастады. 1994 жылы қарашада Кандаһарды басып алғаннан кейін, талибандар Кабулға қарай тез алға жылжуда, Хезб-и-Ислами позицияларына енiп кiрдi. Олар 1995 жылы 2 ақпанда Вардақты басып алды, 10 ақпанда Майдан Шахрға, келесі күні Мохаммед Ағаға қарай жылжыды. Көп ұзамай Хекматияр талибтер мен үкіметтік күштердің арасында қалды, ал оның адамдарының моральдық жағдайы құлдырады. 14 ақпанда ол Кабулға зымыран атылған Шаршасиабтағы штаб-пәтерiнен кетуге мәжбүр болды және Сурабиге қашып кеттi. Дегенмен, 1996 жылдың мамыр айында Раббани мен Хекматияр билікті бөлісу үкіметін құрды, онда Хекматияр премьер-министр болды. Раббани паштун басшыларының қолдауын алып, өз үкіметінің заңдылығын арттыруға тырысты. Алайда, Махіпар келісімі оған ешқандай пайда әкелген жоқ, өйткені Хекматиярдың төменгi деңгейдегi қолдауы аз болды, бiрақ көптеген жағымсыз әсерлерi болды: ол Джамиат жақтастарының арасында және соңғы төрт жыл бойы Хекматиярдың шабуылдарына төтеп берген Кабул халқының арасында ашу тудырды. Бұдан басқа, келісім пакистандықтардың қалауы бойынша емес едi, және оларды Хекматиярдың әлсіздiгiне сендiрдi, және олар өздерінің көмегін толығымен Талибанға аудару керек екенiне көз жеткiздi. Хекматияр 26 маусымда билікке келді және дереу әйелдердің киім киюіне қатысты қатаң жарлықтар шығара бастады. Бұл Масудтың сол кезге дейін ұстанған салыстырмалы түрде либералды саясатынан айтарлықтай айырмашылықты тудырды. Талибан келісімге жауап ретiнде астанаға тағы да бiрнеше рет зымыран шалып, шабуыл жасады. Раббани/Хекматияр режимі Талибан 1996 жылдың қыркүйегінде Кабулды басып алғанға дейін бiрнеше ай ғана созылды. Хезбе-и-Исламидің көптеген жергілікті қолбасшылары талибанға "идеологиялық жанашырлықтан және тайпалық бiрлiк себептерiмен" қосылды. Олай болмағандарды талибандар қуып жiбердi. Пакистанда Хезб-э-Ислами оқу лагерьлерiн "Талибан басып алып, "Жамият улема-э-ислам" (ЖУИ) топтарына, мысалы, Сипах-э-Сахаба Пакистанға (ССП) тапсырды". Содан кейін Хекматияр Масудтың Панджширдегі бекінісіне қашып кеттi, Хекматиярдың оған деген жеккөрушiлiгiнен айырмашылығы, 1997 жылы оған Иранға қашып кетуіне көмектесті, онда ол алты жылға жуық уақыт өмір сүрді. Ауғанстаннан оқшауланған ол "үйдегi билік базасын жоғалтты" деп хабарланды. Иран үкіметі де оған сенбеді, ол оны тым болжауға болмайтын, сенімді емес және қажетсіз жауапкершiлiк деп тапты, сол кездегі Талибан мен Пәкістан үкіметімен қарым-қатынасын ескере отырып. Оның өтініштеріне қарамастан, Иран революциялық гвардиясы оның кез келген ұйымы арқылы өкілетті тұлға құрудан немесе оған қандай да бір көмек көрсетуден бас тартты. Олар тіпті оның телефон желісін де кесіп тастады және онымен кездесуге келгендердің барлығын Тегеранның солтүстігіндегі вилласынан шығарып салды.

Ислам Республикасындағы қызмет

АҚШ-тағы 9/11 шабуылдарынан кейін Хекматияр, 1990 жылдардың басында бен Ладенмен «жақын жұмыс істеген» деп айтылған, АҚШ-тың Ауғанстандағы науқанына қарсылығын білдірді және Пакистанды АҚШ-қа көмектескені үшін сынады. АҚШ-тың Талибанға қарсы коалицияға қосылуынан және Талибан режимінің құлауынан кейін Хекматияр 2001 жылғы 5 желтоқсанда Германияда келісілген, Талибаннан кейінгі ауыспалы үкімет құру жөніндегі БҰҰ-ның келісімін қабылдамады. АҚШ пен Карзай әкімшілігінің қысымы салдарынан 2002 жылғы 10 ақпанда Ирандағы «Хезб-э Ислами» ұйымының барлық кеңселері жабылды және Хекматияр ирандық жақтастарынан қуылды. Сондай-ақ, ол 2002 жылғы 5 қыркүйекте Кандагарда Карзайға жасалған қастандыққа қатысты күдікке ілікті, сондай-ақ сол күні Кабулда оннан астам адамның өмірін қиған бомбалық шабуылдың артында тұрды деген күман болды. Сол айда ол АҚШ-қа қарсы джихадқа шақыратын хабарламалар мен аудиожазбаларды таратты. Оның бірі командирі «солдаттарға қарсы шаһидтік шабуылдар болады» деді. 2002 жылғы 25 желтоқсанда американдық барлау қызметтері Хекматиярдың «әл-Қаидаға» қосылуға тырысқанын анықтады. Хабарламаға сәйкес, ол оларға көмектесуге дайын екенін айтқан. Алайда, 2003 жылғы 1 қыркүйекте Хекматияр таратып берген видеода ол Талибанмен немесе «әл-Қаидамен» одақ құрмағанын жоққа шығарды, бірақ АҚШ пен халықаралық күштерге қарсы шабуылдарды мақтады. 2003 жылғы 10 ақпанда Ауғанстан үкіметі Хекматиярдың Талибан мен «әл-Қаида» фракцияларымен одақ құруды жоспарлап отырғанын хабарлады. Оның тобы Спин-Болдақ маңында АҚШ әскерімен қатысты шайқасқа қатысты. 2003 жылғы 19 ақпанда АҚШ Мемлекеттік департаменті мен АҚШ Қаржы министрлігі бірлесіп Хекматиярды «жаһандық террорист» деп жариялады. Бұл шешім Хекматиярдың АҚШ-та немесе АҚШ-та тіркелген компаниялар арқылы ұстаған барлық активтері тоңдырылатынын білдірді. АҚШ сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Терроризм комитетінен осы қадамды жасауды және Хекматиярды Усама бен Ладеннің серіктесі деп тануды сұрады. 2003 жылғы қазан айында ол Жалалабад, Кунар, Логар және Суробидегі жергілікті командирлермен атысты тоқтату туралы келісімге келді және олар тек шетелдіктермен ғана күресуі керек екенін мәлімдеді. Хекматияр 2005 жылы Канадада террористік ұйым деп танылды және Канада тізіміндегі екі адамның бірі болды; оның партиясы «Хезб-э Ислами Гулбуддин» 2006 жылы тізімге қосылды. 2006 жылғы мамыр айында ол «Әл-Жазираға» берген сұхбатында Иранды Ауғанстандағы қақтығыста АҚШ-ты қолдады деп айыптады, Усама бен Ладенмен бірге соғысуға дайын екенін мәлімдеді және Палестина, Ирак және Ауғанстандағы ағымдағы қақтығыстарды АҚШ-тың араласуына балады. Сол айда шыққан аудиожазбада ол АҚШ әскерлеріне және Карзайдың «қуыршақ үкіметіне» қарсы көтеріліске шақырды және генерал-лейтенант Карл Эйкенберриді өлтірумен тікелей қорқытты. 2006 жылғы қыркүйекте ол тұтқындалғаны туралы хабар тарады, бірақ кейіннен бұл хабар қайтарылып алынды. 2006 жылғы желтоқсанда Пакистанда таратылған видеода Гүлбұддин Хекматияр «Совет Одағының тағдыры Американы да күтіп тұр» деді. 2007 жылғы қаңтарда CNN телеарнасы Хекматиярдың «оның жауынгерлері Осама бен Ладеннің Тора-Бора тауларынан бес жыл бұрын қашуына көмектескенін» айтқанын хабарлады. BBC жаңалықтары 2006 жылғы желтоқсанда GEO TV телеарнасында көрсетілген сұхбаттан цитата келтірді: «Біз оларға [Бин Ладен мен Завахириге] үңгірден шығуға көмектесіп, қауіпсіз жерге жеткіздік».

2008 жылғы қайта өрлеу

2008 жылдың мамыр айында Джеймстаун қоры 1990 жылдардың ортасынан бері “афған саясатынан шеттетілгеннен кейін” Гүлбұддиннің HIG тобы “жақында коалициялық күштерге, негізінен Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштеріне және президент Хамид Карзайдың әкімшілігіне қарсы көптеген қанды шабуылдарға жауапты екенін мәлімдеп, агрессивті содырлық топ ретінде қайта пайда болды” деп хабарлады. Оның “тәжірибелі партизандық стратегияшы” ретінде қайта пайда болуы, талибан командирі мулла Дадулланың өлтірілуінен кейін, талибанның кейбір топтары “дезорганизацияланып, көңілі тоңған кезде” көтеріліс үшін тиімді уақытқа орай келді. Ол кезде Хекматияр Пәкістанның таулы тайпалық аймақтарында және Ауғанстанның солтүстік-шығысындағы жасырынған жерлерін ауыстырып-тегістеп жүрді деп есептелді. 2010 жылдың қаңтар айында ол әлі де Ауғанстан көтерілісінің үш негізгі жетекшісінің бірі саналды. Ол президент Карзаймен келіссөздер жүргізу мүмкіндігін айтты және саяси келісімге жетудің жол картасын ұсынды. Бұл Талибан басшысы Мулла Омар мен оның одақтасы содырлық көшбасшысы Сираджуддин Хакканидің пікірлеріне қайшы болды, олар шетелдік әскерлер елде болғанша Кабулмен кез келген сөйлесуден бас тартты. Хекматияр оларға қарағанда келісімге келуге көбірек дайын болғандай көрінді. 2014 жылдың 10 ақпанында Гүлбұддиннің HIG тобы екі американдық азамат – Пол Гойнс пен Майкл Хьюзды өлтіріп, тағы екі американдық пен жеті ауған азаматын жарақаттады. HIG сондай-ақ 2013 жылдың 16 мамырында Кабулда болған, АҚШ-қа тиесілі бронетранспорттық көлікті жойған, екі американдық сарбазды, төрт американдық азаматтық қызметкерді, сегіз ауғанды (оның ішінде екі бала) өлтірген және кем дегенде 37 адамды жарақаттаған ЖАҚ-тың (жанкештілік шабуыл) шабуылына да жауапты болды. Бұл шабуыл 2013 жылы Кабулда АҚШ қызметкерлеріне қарсы болған ең қорқынышты оқиға болып есептелді.

2016 жылғы бейбіт келісім және кешірім

2016 жылдың 22 қыркүйегінде Хекматияр Ауғанстан үкіметі тарапынан Хезб-и Ислами мен үкімет арасындағы бейбіт келісімнің аясында кешірілді. Келісімге сәйкес Хезб-и Ислами тұтқындары босатылып, Хекматияр қоғамдық өмірге қайта оралды. Бұл келісімнен кейін жас белсенділердің тобы қол қою рәсімінен бір шақырымдай жерде кешірімге қарсы наразылық акциясын ұйымдастырды. Human Rights Watch бұл келісімді "ауыр бұзушылықтардың құрбандарына жасалған құрметсіздік" деп атады. Хезб-и Ислами жауыздық әрекеттерді тоқтатуға, экстремистік топтармен байланысты үзуге және Ауғанстан Конституциясын құрметтеуге келісті. Бұл келісімге жауабында үкімет олардың тобын мойындап, Хекматиярға қатысты Біріккен Ұлттар Ұйымы мен АҚШ санкцияларын алып тастауды қолдады, сондай-ақ ол үкіметте марапатты лауазымға ие болады деп уәде берілді. Келісім 2016 жылдың 29 қыркүйегінде ресми түрде бекітілді, оған Ауғанстан Президенті Ашраф Ғани және Хекматияр президенттік сарайда бейне байланыс арқылы қол қойды. Оған қатысты БҰҰ санкциялары 2017 жылдың 3 ақпанында ресми түрде алынып тасталды. 2017 жылдың 4 мамырында ол екі онжылдық жасырын өмірден кейін президент Ганимен кездесу үшін күштілерімен бірге Кабулға оралды. Ол Талибанды көтеріліске соңғы нүкте қойып, қаруларын тастауға шақырды. Хекматияр 2019 жылғы Ауғанстан президенттік сайлауына қатысып, үшінші орынды иеленді.

АҚШ-тың әскерін шығаруы кезінде және одан кейін

Гүлбұддин Хекматияр және оның ұйымы Талибан құрған келісім кеңесіне қосылғандығы хабарланды. Ол 2021 жылдың қыркүйегінде Талибанды қолдайтынын мәлімдеді, тіпті ол және оның партиясы үкіметке қатыспаса да. 2022 жылдың қазан айында Хекматияр Кабулда сөз сөйлеп, Бонн (2001) және Доха (2019-2020) келіссөздері "сыртқы күштердің" әсерінен Ауғанстанға бейбітшілік әкелмегенін айтты. Ол қазіргі уақытша Талибан үкіметін алмастыру үшін ауғандықтар арасындағы келіссөздер арқылы құрамдық үкімет құруды ұсынды.

Туыстары

Гүлбұддиннің кейбір туыстары оның орынбасарлары болып қызмет еткен немесе осы қызметте күдіктелген. +Гүлбұддиннің туыстары Аты Қарым-қатынасы Рөлі Ескертпелері Шахабуддин Хекматияр ағасы 2008 жылдың тамызында Гүлбұддинмен байланысы үшін тұтқындалды. 2009 жылдың қаңтар айында босатылды. Абдулла Шабаб немересі Гүлбұддин Хекматиярдың ағасы Шахабуддиннің ұлы; 2007 жылы тұтқындалды. Гарат Бахир күйеу баласы Төрт жыл ЦРУ-да ұсталған дәрігер. Жамал Жамалуддин Хикматияр ұлы Жастарды жаңарту ұйымын құрды. Фироз Фироз Хекматияр ұлы дипломат 2010 жылы Мальдив аралдарындағы бейбітшілік конференциясында Жоғары Кеңес өкілі болды. Ахтар Мұхаммед ағасы Гүлбұддиннің ағасы. Хумайун Джарир Джарир күйеу баласы Гүлбұддиннің күйеу баласы немесе Гүлбұддиннің ағасы Ахтар Мұхаммедтің күйеу баласы. Ол "АҚШ күштеріне қарсы джихадта" рөл атқарғаны хабарланды.