Кіріспе
Христиандық интерпретацияда қолданылған әдіс Христиандықтың алғашқы кезеңдеріндегі түрлендірулер нәтижесінде, сондай-ақ, христиандық халықтарды христиандыққа айналдыру кезінде Interpretatio Christiana ("христиандық қайта түсіндіру") стратегиясының маңызды бөлігі ретінде, бұрын пұтқа табынушылық болған жерлерді христиандыққа айналдыру болды. Жер бедері христиандыққа айналды, өйткені көрнекті жерлер христиандық әулиелерге қайта арналды, кейде тікелей, мысалы Тиррен теңізіндегі Огласа аралы Монтекристо деп шомылдыру рәсімінен өтті.
The Christianization of sites that had been pagan occurred as a result of conversions in early Christian times, as well as an important part of the strategy of Interpretatio Christiana ("Christian reinterpretation") during the Christianization of pagan peoples. The landscape itself was Christianized, as prominent features were rededicated to Christian saints, sometimes quite directly, as when the island of Oglasa in the Tyrrhenian Sea was christened Montecristo.
Ертедегі христиандық
Христиандықтың алғашқы ғасырларында шіркеулер не үйлердегі шіркеулер болды, не олардың иелері пайдалануға ұсынған үйлер, не шейіт немесе қасиеттілердің жерленген жерлерінде ғибадатханалар болды, олар әдеттегі классикалық практикаға сәйкес әрқашан қалалардың шетінде болды. Некрополь әрқашан полистен тыс болды. Римдегі ертедегі базилика шіркеулері - Санкт-Петер, Сент-Пол-офтер-д-Мур және Сан-Лоренцо-ффрольро-ле-Мура - барлығы осы үлгіге сай келеді. Бұл айырмашылық біртіндеп бұзылып кетті, мүмкін, Рим Африкасында ең ертерек, өйткені әулиелердің монументтері қала орталықтарының шіркеулерінде сақтала бастады. VI ғасырда епископтар жиі собордың ішінде жерленген, содан кейін басқа да христиандар соған ерген. Әртүрлі ғибадат орындарының көптігін ескере отырып, олардың көбісі христиан дінінің пайда болуына дейін қолданылмай қалған. Luxor ғибадатхана кешенінде үшінші ғасырдағы римдік әскери лагерьдің құрылуы адаптациялық қайта пайдаланудың жалғасып жатқан процесін көрсетеді. Ескірген ғибадатханалардың тас элементтері жаңа құрылыста пайдаланылатын. Шіркеудің бейбітшілігінен кейін ескі пұтқа табынушылық ғибадатханалар жұмыс істеуін жалғастырды, бірақ біртіндеп қолданылмай қалды және ақыр соңында IV ғасырдың соңында Теодосий I жарлықтары бойынша жабылды. Бастапқыда олар христиандар тарапынан, мүмкін олардың пұтқа табынушылық байланыстарынан, сонымен қатар олардың пішіні христиандық талаптарға сәйкес келмегендіктен, олардан аулақ болды: "Түпкі шіркеу үшін христиандыққа тек бір ғимарат қана жарамды болып көрінді: базилика", ол бұрын әрқашан зайырлы ғимарат болды.
Рим
Римнің өзінде көптеген ғимараттар, соның ішінде пұтқа табынушылық ғибадатханалар мен басқа да орындар шіркеулерге айналдырылды, ал бірнеше ірі археологиялық орындар осыған байланысты сақталып қалды. Рим форумында ғана Курия Юлия немесе Рим сенатының ғимараты (Сант-Адриано ин-Форо), Антонинус және Фаустина ғибадатханасы (Сан-Лоренцо-ин-Миранда) және Ромул ғибадатханасы (Санти Косма-э-Дамиано) шіркеулерге айналдырылды, ал Сан-Джузеппе-дей-Фалегнами және Сан-Пьетро-ин-Карцере шіркеулері Мамертин түрмесінің үстінде салынған. Петір мен Пауыл тұтқында болған деп айтылған. Римдегі Пантеон бір кездері римдік құдайларға арналған ғибадатхана болған, ал ол Рим-католик шіркеуі ретінде Санкт-Марияға және шейіт болғандарға арналған. Ақырында пұтқа табынушылық ғибадатханалардың басты орындары жиі шіркеулер үшін пайдаланылды, Римдегі Санта-Мария-спра-Минерва (сөзбе-сөз Санта-Мария-минерва) шіркеуі шамамен 750 жылы христиандыққа айналды, бұл ең айқын мысал. Юний Бассоның базиликасы бесінші ғасырдың аяғында шіркеу болып құрылды. Алайда бұл процесс Римде 6 және 7 ғасырларда ғана басталды және Ренессанс кезінде әлі де жалғасып жатты, онда Пантеон (ол 7 ғасырда шіркеуге айналдырылды) және Санта-Мария-делли-Анжели-е-дей-Мартири және Сан-Бернардо-алле-Терме Диоклетианның орасан зор моншаларының бөліктерімен жасалды. Ең сәнді шіркеулердің бірі - Сан-Клементе базиликасы, христиан дәстүріне сәйкес, Тит Флавий Клеменстің жеке үйінің үстінде салынған, өйткені ол ертедегі мәсіхшілерге яһудилік симпатиясы болғандықтан, өз үйінде ғибадат етуге рұқсат берген. Мәсіхшілікке дейінгі ғибадат орындарын жоюдың орнына, олардың қайта құрылуы, әсіресе, 2 және 3 ғасырларда, әсіресе Рим легиондарында, христиан дінінің басты қарсыласы болған Митра ғибадатханаларына қатысты болды. 2 ғасырдың басындағы Митрей үйі римдік көшеден қарама-қарсы орналасқан және оған баруға болады. Санта-Приска және Санто-Стефано-Ротондо сияқты шіркеулердің астында басқа Митреялар қазылып алынды. Бірнеше шіркеулер, әсіресе Римде, Римнің катакомбаларындағы немесе басқа жерлердегі шейіт-жандылардың бұрынғы жерленген жерлеріне салынған. Жерлеу орындарын қасиетті ету және шіркеулердің ішінде қабірлерді орналастыру христиандықтың жаңалығы болды және пұтқа табынушылық салт-дәстүрмен үзіліс болды, онда жерлеу таза емес деп саналды және әдетте қала қабырғаларынан белгіленген қашықтықта ғана рұқсат етілді.
Ватикан
Киелі Петр базиликасы, Ватиканның шіркеуі, дәстүрлі түрде Симон Петірдің жерленген жерінде орналасқан және көптеген ғалымдар базилика Ватикан төбесіндегі үлкен некропольдің үстіне салынған деп келіседі. 1939 жылы қазіргі базиликаның астында орналасқан үңгірлердің астындағы қазба жұмыстары кезінде некрополдан бірнеше Рим кесенелері табылды.
Грекия
Грекияда христиан монастырлары мен шіркеулері жалған ғибадат орындарын алып, барлық жерде болды. Карьядағы грек Афродизиясы Ставрополис, "Крест қаласы" деп аталды. Эллисон Франц ғибадатханалар маңызды ғибадат орындары ретінде қарастырылмай қалғаннан кейін ғана олар кейіннен шіркеулерге айналдырылды деп айтады. "Енді, бұрынғы діннің ғибадатханалары жаңа діннің иелігіне айналды, бұл сенімнің жеңіске жеткенін дәлелдеу үшін емес, қажеттілікпен болды". Бұған ерекшелік ретінде 529 жылы Афинадағы Аскепионның қайта құрылуы, сондай-ақ жетінші ғасырда Парфенондағы Гефастион мен Афина ғибадатханасы да жатады. Бұл христиандар мен христиан еместер арасындағы ықтимал қақтығысты көрсетеді.
Орта ғасырлар
Остготтар патшасы Теодорихтың сарай хатшысы Кассиодор 527 жылы жазған хатында Левкофеяның бұрынғы пұтқа табынушылық ғибадатханасында өткен жәрмеңке туралы баяндаған. Сулпиций Северий өзінің "Турс Мартины" атты еңбегінде "қалай ол жалған ғибадатханаларды қиратып, сонда бірден шіркеулер немесе монастырлар салдырды" деп жазды. Нурсиялық Бенедикт Монте-Кассинодағы жерді иеленіп алған кезде, ол Аполлонның мүсіні мен биіктікті бағындырған құрбандық үстелін талқандаудан бастады. Монмартр (алғашқыда Мон Мартис, "Марс тауы", кейіннен Монс мартирис, "Шейіт тауы" деп аударылды) Францияның ең көне мәсіхшілік шіркеулерінің бірі болды. Сент-Пьер бұрын меркурий монте, Лугасқа арналған биік орын, басты кельт құдай (және римдіктер Меркурийдің гомологиясы ретінде қараған). Францияда Люксойл аббатшылығы үшін таңдалған жер 451 жылы Аттиламен жойылған, қазір қалың орманды жерге көмілген, жақсы қорғалған галло-римдік Luxovium қонысының қираған жерлері болды. Бұл жер әлі де құлдырауда орналасқан термальдық моншақтармен ("әдеттегідей шеберлікпен салынған", Коломбанның ертедегі өмірбаяны бойынша) пайдаланған, олар қалаға әлі күнге дейін Luxeuil les Bains деген атау берді. Жонас бұл туралы былай деп түсіндірді: "Ол жерде жақында орналасқан орманға тас мүсіндер толы болды. Хильдеберт сарайының қызметкерінің грантымен пұтқа табынушылар ордасында және оның "шаруаларының үйі" ішінде аббат шіркеуі салынды. Самуэль Дж. Бариш ғажайып бұлақтардан баптистерияларға көшудің қосымша мысалдарын Грегори Турскийден (шамамен 594 жылы қайтыс болды) және Максимден, Турин епискобынан (шамамен 466 жылы қайтыс болды) тапты.
Ұлыбритания және Солтүстік Еуропа
Британияда, аңыздағы Люций патшасы, көбінесе сенімсіз христиандық хроникашы Джеффри Монмутскийдің айтуынша, қасақана барлық ескі ғибадатханаларды шіркеулерге айналдырған. Тарихи шындық туралы еш жерде атақты хаттан гөрі ашық талқыланбайды Папа Григорий І Мелитусқа, англосаксондықтар арасында Кенттік Августинге қосылуға жақын: Лондондағы Корнхилл шіркеуіндегі Санкт-Петер шіркеуін Люций б.з. 199 жылы құрған деген дәстүр қалыптасты. Бір қызығы, шіркеудің бас құрбандық шалынышы үлкен римдік Лондон базиликасының ішінде, пұтқа табынушы орынның (адис) ықтимал орнының үстіне орналасқан. Бұл шіркеуді Сильчестердегі Романо-британ шіркеуінің замандасы етеді, ол да Рим базиликасына жанасып салынған және Константинге дейінгі дәуірде болған. Алайда бұл жайында біраз сақ болу керек, өйткені басқа зерттеулер бойынша, алғашқы ағылшын христиан шіркеулерінің пұтқа табынушылық ғибадатханаларда құрылуы өте сирек кездеседі, ал ғибадатханалар шіркеулерге айналғанда, бұл кейінірек, алтыншы ғасырдың аяғынан бастап орын алды. тарихшылар алғашқы ағылшын мәсіхшілері байлардың үйлерінде жиналған деп есептейді. Британиядағы бірнеше римдік пұтқа табынушылар IV ғасырда христиандыққа айналған болуы мүмкін, мысалы, римдік Колчестердегі Клавдий ғибадатханасы және қаладағы жеті римдік кельт ғибадатханасының екеуі, олардың барлығы біздің заманымыздың 300 жылдары қайта құрылымданған және айналасында Ки Ро сияқты ерте христиандық рәміздер табылған. Британ аралдары мен солтүстік Еуропаның басқа да аймақтарында ежелгі друидтер әлі күнге дейін жергілікті әулиелерге арналған қасиетті құдықтар мен қасиетті бұлақтармен тығыз байланысты. Мәсіхшілікке дейінгі су рухының мысалы - мелузина. Ұлыбританияда және Еуропаның көптеген басқа жерлерінде ағаштар кейде қасиетті немесе ағаш рухтарының мекені ретінде қарастырылды. Британия христиан дініне айналғанда, бұл жағдай өзгерді. Кейде ағаш рухтарына деген сенімді жою үшін қасиетті бақтарды жоятын. Олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі - Ирминсуль, оның ежелгі орны енді белгісіз (егер ол Экстернштейнде орналасқан болса да), оны Карл Македонский жойған. Тағы бір маңызды ежелгі қасиетті ағаш Тордың қарағай ағашы болды, оны қасақана христиан миссионері Уинфрид (кейіннен ол Сент-Бонифаций ретінде қадірленді) қорлап, жойды. Британия мен солтүстік-батыстағы Еуропаның кельт аймақтарында бұлақтар құдайлары жергілікті қасиеттілерге айналдырылды.
A tradition grew that St Peter upon Cornhill church in London was founded by Lucius in AD 199. Interestingly the high altar of the church is sited directly above the potential site of a pagan shrine room (aedes), within the great roman London basilica. it would make the church contemporaneous to the possible Romano British church at Silchester, similarly built adjacent to the Roman Basilica and most likely pre Constantine in age. Some caution may be exercised in this respect however, as other research suggests it very rare for early english christian churches to be founded in pagan temples, and that when temples were turned into churches, this occurred later, in the late sixth century onwards. Historians seem to be more confident that early english christian churches met in private homes and villas belonging the wealthy. Several Roman pagan sites in Britain may have been converted to Christian use in the 4th Century, such as the Temple of Claudius in Roman Colchester and two of the seven Romano Celtic Temples in the town, all of which underwent restructuring in the 300s AD and around which have been found early Christian symbols such as the Chi Rho. The British Isles and other areas of northern Europe that were formerly druidic are still densely punctuated by holy wells and holy springs that are now attributed to some local saint. An example of the pre Christian water spirit is the melusina. In Britain and many other parts of Europe trees were also sometimes seen as sacred or the home of tree spirits. When Britain was Christianized this resulted in a change of the landscape. In some instances sacred groves were destroyed to discourage belief in tree spirits. One of the most famous of these was the Irminsul, whose ancient location is no longer known (though it may have been located at Externsteine), was obliterated by Charlemagne. Another major ancient holy tree was Thor's Oak, which was deliberately desecrated and destroyed by a Christian missionary named Winfrid (later canonised as Saint Boniface). In Britain and the Celtic northwest of Europe, the divinities of springs were transformed into local saints who were often venerated only at the location of their "holy well".
Иберия түбегі
Бесінші ғасырдың аяғында қазіргі Мотароға жақын жердегі тастап кеткен "митрай" шіркеу ретінде қайтадан салынған. Испанияның Реконкиста кезінде христиандық халықтар көбінесе христиандық базаны қайта құру мақсатымен, Кастилияның Тажына адал болатын және оның мәдениеті басып кірген морей және араб халықтарын алмастыратын аймаққа әкелінді; мысалы, Мурсия. Христиандыққа айналу процесінде көптеген жамағаттар жойылып, католик шіркеулеріне айналдырылды. Әдетте үлкен жұма мешіттері соборларға қайта айналдырылды, мысалы, Кордобаның Ұлы мешіті 1236 жылы соборға қайта айналдырылды, өйткені ол араб мұсылмандары шабуылға дейін шіркеу болған. Сантьяго-де-Компостела христиандардың паломниттік жерлерінің бірі болып табылады және христиан дәстүрінде Ұлы Жақыптың жерленген жері ретінде пайда болды; Қасиетті Жақыптың жолынан саяхатшылар дәстүрлі түрде соборға жеткенше жүріп, содан кейін шіркеуді аралап, Финистерр мысығына қарай жалғасады. Финистерре түбегіне жалғастыруды тарихшылар христиандық себептермен ақталмайтын деп санайды, бірақ Финистерре христиандыққа дейінгі маңызды маңызға ие, ол сөзбе-сөз әлемнің шеті деп саналды (осыдан кейін финистерре деген атау, әлемнің соңы), өйткені ол Еуропаның батыс нүктесі болып көрінеді (әдетте, батысқа шығып тұрса да, неғұрлым нәзік Кабо да Рока осы құрметке ие). Христиандық дәуірге дейінгі уақытта өлгендердің жандары бүкіл Еуропаны аралап, Финистерраға дейін жүреді деп сендірілді және теңіз арқылы күнді ұстанады, ал олардың жолы Санта-Компания оңтүстік-батыс Еуропа бойынша маңызды қажылыққа айналды. Сантьяго-де-Компостеланың өзі өлілер жиналған және олардың жолдары сапардың соңғы бөлігіне қосылған жер деп саналды; Компостеланың бір ықтимал этимологиясы - бұл жерлеу орны, бұл тіпті атау да христиан дінінен бұрын болған сенімнен шыққан деп болжайды. Реконкиста және крест жорықтары кезінде крест қазіргі кездегі туындай физикалық иеліктің символды қызметін атқарды. 1147 жылы Лиссабонды қоршауда мәсіхшілердің аралас тобы қаланы басып алған кезде "Құдай мен ең қасиетті Қыз Мәриямның мақтауы мен құрметіне құтқарушы айқыш ағашты қаланың ең биік мұнарасының басына қойып, оны барлық адамдар үшін қаланың бағындыруының символы ретінде көргенде, қандай зор қуаныш пен қаншама адал көз жастар болды".
Жаңа әлем
Жаңа әлемдегі испандықтар көптеген америкалық ғибадатханаларды шіркеулерге айналдырды, бұл испандықтар испандық мешіттерге қарсы жасаған рәсімнен кейін, олар көбінесе бастапқыда христиан шіркеулері болған.
Оңтүстік Азия
Гоа инквизициясының мақсаты - католиктік православие мен Киелі орынға адал болуды талап ету еді. Гон инквизициясы кезінде индустарды қудалау және индустар ғибадатханаларын қирату арқылы адам дінін қайтадан қабылдады. 1566 жылға қарай Гоа аралында 160-қа жуық ғибадатхана жермен-жексен етілді. 1566 және 1567 жылдар аралығында францискан миссионерлері Бардесте (Солтүстік Гоа) тағы 300 индуистік ғибадатхананы жойды. Салцетте (Оңтүстік Гоа) инквизицияның христиандық қызметкерлері тағы 300-ге жуық индуистік ғибадатхананы қиратты. Британдықтардың отарлау кезеңінде кейбір христиан емес жерлер христиандыққа айналдырылды. 1615 жылы салынған Анаркали қабірі 1851 жылы (әулиелер кеңсесі ретінде пайдаланылғаннан кейін) Сент-Джеймске арналған Англикан шіркеуі болып уақытша өзгертілді, 1891 жылы қауым үшін шіркеу салынға дейін. Бүгінде ол өзінің бастапқы мақсатына - қабір ретінде қызмет етеді. Пешавардағы Наваб Сайед ханның қабірі 1651 жылы Пешавар мен Кабул аймағының моғол губернаторы үшін салынған, миссионерлер үшін шіркеуге айналдырылды және осы күнге дейін қолданылуда. Пунджаб штатының Марака ауылында сикхтар христиан дінін қабылдап, Гуру Нанактың шәкірті Баба Гур Бакшиға арналған ғибадатхананы христиандық жерге айналдырды.