Кіріспе

Христиандыққа дейінгі мейрам күндері христиандық күнтізбесіне қабылданды Христиандыққа дейінгі мейрам күндері христиандыққа дейінгі мейрамдардың қайта құрылған мейрам күндерін білдіреді.

Қасиеттілерді христиандыққа айналдыру

Тарихшы Питер Браун өзінің "Құдайға құлшылық етудің қасиеттері: оның пайда болуы мен латын мәсіхшілігінің атқаратын қызметі" атты еңбегінде ежелгі пұтқа табынушылықты кейінірек пайда болған қасиеттілерге табынушылықпен теңеуге болмайтынын айтады. Алайда Арльдік Цезарь және басқа да шіркеу басшылары әулиелерге қатысты әдет-ғұрыптарды, мысалы, әулиеге құрмет көрсету үшін ұзақ уақыт бойы тост ішіп отыруды, өкінішке қалдырды. Кейбір христиан қасиеттілерінің тарихилығы көптеген ғалымдар тарапынан күмәнмен қаралады, өйткені олардың шығу тегі туралы тарихи дәлелдер аз, немесе христиан діндеріне дейінгі құдайлар мен мерекелерге ұқсастығы бар. Кейбір жергілікті әулиелер, әсіресе аймақтар христиандыққа айналған кездегілер, Католик шіркеуі олардың тарихилығына күмән келтіргеннен кейін, қасиеттілер күнтізбесінен алынып тасталды және тиімді түрде құтқарылмады. Бригид Кильдар сияқты басқалары олардың тарихилығы туралы күмән тудырады, бірақ олардың тарихи маңыздылығына байланысты өздерінің позициясын бөлігінде сақтайды. Барлаам мен Иоасаф православиелік қасиеттілер күнтізбесінде 26 тамызда, ал римдік мартирологияда олар қасиетті деп танылды ("Барлаам мен Жосафат") және 27 қарашада тағайындалды. Бұл әңгіме орта ғасырларда еврей тіліне Бен ХаМелех ве ХаНазир ("Патшаның ұлы және Назири") деп аударылған. Осылайша буддалық аңыз христиандық және яһудилік аңызға айналды.

Валентин күні

14 ақпандағы Валентин күні Валентин есімді үш түрлі шейіт-жандылардың құрметіне аталады. Олардың бірі Римдегі діни қызметкер, екіншісі Интерамна (қазіргі Терни) қаласының епископы болған. Екеуі де III ғасырдың екінші жартысында қайтыс болған және Фламиниан жолының әртүрлі жерлеріне жерленген. Қасиеттілердің мейрамы мен романтикалық дәстүрлердің байланысы орта ғасырларда пайда болды, сол кезде жылдың екінші айының ортасында құстар жұпқа қосыла бастайды деп сенді. Альфред Келлог және Роберт Кокс, қазіргі Валентин күнінің әдет-ғұрыптары римдік Люперкалия әдет-ғұрыптарынан бастау алған деп мәлімдеді. Бірақ Дж. Хиллис Миллер және басқалар бұл гипотезаны сендірмейтін деп санайды: олар қазіргі Валентин күнінің әдет-ғұрыптары Люперкалияға байланысты екеніне ешқандай дәлел жоқ дейді, ал бұл талап мерекелер туралы қате түсініктерден туындаған сияқты.

Құтқарылу мейрамы

Христиандар Пасханы шіркеу күнтізбесіндегі ең маңызды мейрам деп санайды. Бұл мейрам яһудилердің Құтқарылу мейрамына байланысты. Пасхаға қатысты көптеген терминдер, мысалы, пашхаль еврейше пасах деген сөзден алынған. Көптеген ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде бұл мейрам "паш" сөзінің кейбір түзілімдерімен аталады. Ағылшынша термин, құрметті Бедаға сәйкес, англосаксондық форма, ол Тейтондық күннің және көктемнің көтерілу құдайы Эостремен байланысты.

Марқа күні

Гипполит Делехаеге сәйкес, Марқа мейрамының (25 сәуір) үлкен литаниясы - римдік Robigalia ауыл шаруашылығы мейрамының жалғасы және бейімделуі.

Вальпургия түні

Вальпурга түні - 30 сәуір мен 1 мамыр аралығында атап өтілетін Вальпурга немесе Вальбурга мейрамының қарсаңы. Германияда, Нидерландыда, Чехияда және Швецияда Вальпурги түнінде от жағу рәсімі өткізіледі. Бұл күн ескі майлық мерекемен тұспа-тұс келді, оны түнде от жағу арқылы Солтүстік Еуропаның көп бөлігінде атап өтті. Осы уақытта (көктемдегі күн мен түн теңелу мен жазғы күн тұрысудың аралығы) жаздың басталуын атап өту үшін христиан дінінен бұрын пайда болған түрлі мерекелер атап өтілді, соның ішінде Ирландия мен Ұлыбританиядағы Белтане. Өнер тарихшысы Памела Бергер Валпурганың астық бауларымен байланысын атап өтті және оның табынушылығы жалған аграрлық құдайлардан алынған деп болжады.

Иоанн күнін атап өту

Жазғы күнбағыс неолит дәуірінен бастап байқалады, Еуропадағы көптеген көне ескерткіштер күнбағыс кезінде күн шығысымен немесе күн батуымен сәйкес келеді. Ежелгі Рим әлемінде 24 маусым - жазғы күн тұрымының дәстүрлі күні, ал 25 желтоқсан - қысқы күн тұрымының күні болды. Біздің заманымыздың 4-ші ғасырында христиан шіркеуі 24 маусымды баптист Жақияның туған күні және 25 желтоқсанды Исаның туған күні ретінде атап өтуге кірісті. Христиандық теологияда шомылдыру рәсімін жасаған Жақия "Исаға жол дайындап отыр" деп түсіндіріледі, "Ол өсуі керек, ал мен кемуім керек"; бұл күннің аспандағы биіктігі мен күн ұзындығы жазғы күнбағыстан кейін кеміп, қысқы күнбағыстан кейін көбейе бастайды. "Күннің бұл циклі Мәсіхтің құрсақта болуын және оның туысы Жақияның тууын теңестіру арқылы аяқталды". Сент-Джон кешін (23 маусым) Еуропаның жаз ортасы мерекесімен байланыстырады және екеуі де от жағумен белгіленеді.

Барлық қасиеттілер

"Хэллоуин" - бұл Батыс христиандықтың 31 қазаннан 2 қарашаға дейін өлгендерді еске алу ретінде дәстүрлі түрде атап өтілетін үш күнді білдіреді. Ертедегі көптеген мәдениеттерде күннің басталуы кешкісін басталады деп саналған. Сол сияқты, кельт елінде жыл қыс мезгілінде Самайнда басталады деп саналған, ал жыл басы - өлілер әлемі тірілердің әлемімен кездесетін уақыт деп саналған; бұл зұлым оқиға емес, өлілердің жандары уақытша келген деп есептелген мейрамға арналған уақыт деп саналған. Православтық дәстүрлер өлгендер үшін құлшыныспен дұға етумен айналысады, олар өлгеннен кейін 40 күн ішінде тірілерге баруына рұқсат етіледі деп санайды және әрқашан осы дұғалар арқылы тозақтан құтқарылады. Кейбір католик дәстүрлерінде, түнде өлген туыстардың қабірлеріне барып, шам жағып, таныс атмосферада, көбінесе пикникке қатысады; көптеген тарихшылар бұл христиан дінінен бұрынғы оқиғалардан алынған деп санайды. Христиандық мейрам бастапқыда жыл сайын Елуінші күн мейрамынан кейінгі аптада өткізілетін, әрі православие шіркеулері оны осы күнге дейін өткізеді, бірақ Батыс Еуропада шіркеулер оны өлгендерді еске алу үшін христиан дінінен бұрынғы мейрамдармен бірге өткізе бастады, және ақыр соңында оны Папа Григорий III ресми түрде жылжытты. Бұл процесс Оңтүстік Мексикада қайталанды, онда тамыздың басында Миктекасиуатттың ацтек мейрамы өлгендердің күніне біріктірілді.

Рождество

Мәсіхтің 25 желтоқсанда туылғанын растайтын ең алғашқы дәлел - 354 жылы шыққан Хронографтың бір тармағы. Литургиялық тарихшылар әдетте мәтіннің бұл бөлігі Римде 336 жылы жазылған деп келіседі. Көпшілік қолданатын теория бойынша, шіркеу 25 желтоқсанды Мәсіхтің туған күні (Dies Natalis Christi) ретінде таңдап, сол күні өткен римдік қысқы күнбағыс мейрамын (Dies Natalis Solis Invicti) (Сол Invictus, "Жеңілмейтін Күннің туған күні") өз иесіне алған. Бұл мейрамды 274 жылы император Аурелиан енгізген. IV ғасырдың аяғында Қасиетті Августиннің уағызында неге қысқы күн тұрымының Мәсіхтің тууын тойлауға лайықты күн екендігі түсіндіріледі:"Осыдан кейін Ол біздің жер бетіндегі санағымызда ең қысқа күні дүниеге келді және одан кейінгі күндер ұзындығы арта бастайды. Сондықтан да бізді жоғары көтеріп, ең қысқа күнді таңдады. Тағы бір теория бойынша, Рождество Христостың құрсағына түскен күнінен (Аннуссиация) тоғыз ай өткен соң есептелген: 25 наурыз, римдіктердің көктемгі күн мен түн теңелу күнінің күні. Бұл теорияны алғаш рет 1889 жылы француз жазушысы Луи Дюшене ұсынды.