Кіріспе

Антиохия патриархы, 237–253 жылдары қызмет еткен Бабилас (Βαβύλας, ; بابل; 253 жылы қайтыс болды) – Сириялық Антиохия патриархы (237–253), Децийдің қуғыны кезінде түрмеде шейін болды. Шығыс православие және шығыс католик шіркеулерінде оның мерекесі 4 қыркүйекте, ал Рим ритуалында 24 қаңтарда тойланады. Бабилас діни мақсаттар үшін сүйегін көшірген немесе "аударған" деп тіркелген алғашқы қасиетті адам болып есептеледі; бұл практика кейінгі ғасырларда кеңінен таралды.

Өмір

Бабилас Зевнийден кейін Антиохия епископы болды, император Гордиан III (238–244) билік құрған жылдары. Ол осы таққа отырған он екінші епископ еді. Декиандық қуғын-сүргін кезінде (250) ол өз иымынан таймай, сенімін мойындады және түрмеге тасталды, онда шеккен азабынан көз жұмды. Сондықтан оны шейіт ретінде қадірлейді. Иоанн Златоусттың Бабиласқа арналған уағызы мен Шейіттердің өмірбаянында былай делінген: Бабилас бірде күнәлі өмір салты үшін шіркеуге кіруге келген пұтқа табынушы императорға рұқсат бермеді, тіпті оны тәубешілер қатарына қосылуға бұйрық берді. Иоанн императордың атын атамайды, ал Шейіттердің өмірбаянында Нумериан есімі айтылады. Бірақ бұл замандас Араб Филипп болуы мүмкін, Евсевий (Historia ecclesiastica, VI, 34) оның айтуынша, бір епископ оны Пасха күні христиандар жиынына кіргізбеген. Кейінірек тараған аңыз бойынша, Бабилас Филипке жас Гордиан III-ті өлтіргені үшін тәубе етіп, өкініш білдірмегенше Пасханы тойлауға рұқсат бермеді.

Құрмет

351 жылы Антиохия қаласының маңындағы Дафниде Цезарь Констанций Галл Бабиланың құрметіне жаңа шіркеу салдырып, епископтың қабірлерін оған көшірді. Галлдың Бабиланың қабірлерін Дафниге көшіруі, ондағы Аполлон ғибадатханасының түркі діндерінің ықпалын жоюға немесе, Хризостом айтқандай, “ауруларға емші әкелуге” бағытталған. Хризостомның сөзінше, император Юлиан 362 жылы Дафнидегі Аполлон оракулымен кеңескенде жауап алмады, себебі Бабиланың жақын болуы себепті екені айтылды. Сондықтан ол шейіттің қабірін ашып, алғашқы жерленген орнына қайтаруға бұйрық берді. Бірнеше күннен кейін, 22 қазанда Аполлон ғибадатханасында құпия өрт шығып, ғимараттың шатыры мен Фидийдің Олимпиядағы Зевс мүсілінен көшірілген құдайдың мүсіні жанып кетті. Юлиан ашуланған христиандарды кінәлі деп санап, Антиохия соборын жабылуға бұйрық берді және өрттің себебін анықтау үшін тергеу жүргізді. Аммиан Марцеллин бұл оқиғаға қатысты “негізсіз әңгіме” тарағанын хабарлады, ол алдыңғы түнде ғибадат етушінің жаққан шамдарынан өрт шыққандығын көрсетеді (XXII, 13). Иоанн Златоуст ғибадатханаға найзағай шағып өрт шыққан деді. Бабиланың қабірлері Оронт өзенінің арғы бетіндегі оған арналған шіркеуге қайта жерленді. Сөз соңында Иоанн Златоуст Бабилаға арналған шіркеудің салынуына және оны ынталандырған епископ Мелетийге сілтеме жасайды, ол тіпті өз қолымен жұмыстарға қатысты. Бұл қасиеттінің жерленген қабірлерін “көшірудің” алғашқы тіркелген жағдайы болды, бұл орта ғасырларда кең таралған практикаға айналды. Құлаған ғибадатхананың бағаналары мен қабырғалары жиырма жылдан кейін де көрсетіліп тұрды. Орта ғасырларда Бабиланың қабірлері Кремонаға көшірілгендігі айтылады.