Кіріспе

Григориан күнтізбесінде жылдың бірінші күні; 1 қаңтар – Григориан күнтізбесіндегі жылдың бірінші күні.

Қазіргі таңда көптеген елдер Григориан күнтізбесін азаматтық күнтізбе ретінде пайдаланатындықтан, 1 қаңтар Григориан күнтізбесі бойынша әлемдегі ең көп тойланатын мерекелердің бірі болып табылады. Жаңа жыл басталғандағы әр уақыт белдесінде түнгі сағат 00:00-де әдетте фейерверктермен тойланады. Жаңа жылды қарсы алудың басқа да дәстүрлеріне жаңа жылдық қадамдар жасау және достары мен туыстарына қоңырау шалу жатады.

Тарих

Ежелгі Вавилон күнтізбесі ай-күн жүйесінде болды, ал шамамен 2000 ж.б. көктем мерекесі мен жаңа жыл Нисан айында, наурыз теңдігінің шамасында атап өтіле бастады. Ерте рим күнтізбесінде жылдың бірінші күні 1 наурыз деп белгіленген. Күнтізбеде бар болғаны 10 ай болды, олар наурыз айынан басталатын. Жаңа жылдың наурыз айынан басталатыны кейбір айлардың аттарында әлі де көрініс тапқан. Қыркүйектен желтоқсанға дейінгі, яғни Григориан күнтізбесінің тоғызыншыдан он екінші айларына дейінгі айлар бастапқыда жетіншіден он бірінші айлар ретінде қарастырылған. (Септем латын тілінде "жеті", окто - "сегіз", новем - "тоғыз", децем - "он" деген мағына береді). Рим мифологиясы екінші патшасы Нуманы Январиус және Февруариус атты екі жаңа айды құрғанмен байланыстырады. Олар алғашында жыл соңында орналастырылған, бірақ кейін жылдың бірінші екі айы ретінде қарастырыла бастады. Қаңтар айының календасы (wikt:kalendae#Latin Ianuariae), қаңтар айының басталуы, 153 ж.б. Испаниядағы көтерілістен кейін, екінші Келтибер соғысын бастарғанда, жаңа консулдарды тағайындау күні болғандықтан жаңа жыл ретінде тойлана бастады. Римдіктер бұрын жылдарды санау үшін консулдықтарды пайдаланған, тізбектеп санамай, ал қаңтар календасын жаңа жылдың бастауы ретінде белгілеу осы санау жүйесімен үйлесімді болды. Дегенмен, наурыз айындағы жаңа жылға байланысты жеке және діни мерекелер біраз уақытқа дейін жалғасты, ал 1 қаңтардың жаңа мәртебесі туралы бір пікірге келмеді. Бірақ жаңа жыл басталғаннан кейін, ол отбасылық жиналыстар мен тойлар уақытына айналды. М. Эмилиус Лепидтің 78 ж.б. жасаған сәтсіз бүлігі сияқты бірқатар апаттар, Римнің базар күндерінің қаңтар айының календасына түсуіне қарсы ырым-жырымды қалыптастырды, ал понтификтер оның орын алуын болдырмау үшін интеркаляцияны қолданды.

Ежелгі Юлиан күнтізбесіндегі Жаңа жыл күні

Юлий күнтізбесі, б.з.д. 46 жылы Юлий Цезарь ұсынған, рим күнтізбесінің реформасы болды. Ол б.з.д. 45 жылы 1 қаңтарда жарлық арқылы күшіне енді. Бұл күнтізбе Рим империясында және одан кейін 1600 жылдан астам уақыт бойы Батыс әлемінің көп бөлігінде басым күнтізбе болып табылды. Рим күнтізбесі 1 қаңтарда басталатын, және Юлий реформасынан кейін де жылдың басы осы күн болып қала берді. Дегенмен, жергілікті күнтізбелер Юлий күнтізбесімен үйлестірілгеннен кейін де жаңа жылды әртүрлі күндері тойлайтын. Мысырдағы Александрия күнтізбесі 29 тамызда басталатын (Александриялық жылдың секірмелі жылынан кейін 30 тамызда). Бірнеше жергілікті провинциялық күнтізбелер император Августтың туған күні, 23 қыркүйекте басталатын. Индикция (indiction) Византия жылының, Юлий күнтізбесін қолданған, 1 қыркүйекте басталуына себеп болды; бұл күн Шығыс Православ шіркеуінде литургиялық жылдың басталуы ретінде әлі де қолданылады. Орта ғасырлық христиандық Еуропаның әртүрлі аймақтарында жаңа жыл Исаның тууына арнап 25 желтоқсанда, ежелгі рим стилі бойынша 1 наурызда, 25 наурызда (Ана Күні, Исаның ұрықтану күні) және жылжымалы Пасха мерекесінде тойланды. Бұл күнтізбе Шығыс Православ шіркеуінде (Юлий күнтізбесі, төменде қараңыз) және 1960 жылғы Жалпы Рим күнтізбесін сақтайтын дәстүрлі католиктерде қолданылады. Рим-католик шіркеуінің бағыты осы күні Құдай анасы Мәриямның мерекесін тойлайды.

Сыйлық беру

VII ғасырдағы Фландрия және Нидерландының кәпірлері арасында қысқы күн тоғысында сыйлықтар алмасу дәстүрі болған. Бұл дәстүрді Әулие Елагиус (659 немесе 660 жылы қайтыс болған) сынға алды және фламандтар мен голландтарды ескертіп: «Түнде кішкентай бейнелер, кішкентай елендер немесе иоттиктер жасау, немесе үй перісі үшін (Пак сияқты) дастархан жаю, немесе Жаңа жыл сыйлықтары алмасу, немесе артық ішімдіктер ұсыну (тағы бір Рождество дәстүрі) болмасын» деді. Дегенмен, еуропалық христиандар сүндет тойын тойлаған күні Рождество сыйлықтарымен алмасты, себебі бұл той Батыс христиандық литургиялық күнтізбесіндегі Рождество маусымының 12 күнінің ішінде болды. Христиандық контексте Рождество сыйлықтарын алмасу дәстүрі Киелі кітаптағы патшалардың Мәсіх баласына сыйлықтар бергеніне дейін жетеледі. Тюдор Англиясында 1 қаңтар (Жаңа жыл емес, сүндет тойы ретінде), Рождество күні және Он екінші кеш Рождествоның он екі күніндегі үш маңызды мерекелердің бірі ретінде тойланды.

1 қаңтарды Жаңа жыл күні ретінде қабылдау

Еуропаның көптеген елдері мен олардың колониялары Григориан күнтізбесін қабылдамас бұрын 1 қаңтарды Жаңа жыл күні ретінде ресми түрде қабылдады. Франция 1564 жылдан бастап 1 қаңтарға көшті, Германияның көп бөлігі 1544 жылдан бастап, Нидерланды 1556 немесе 1573 жылдан бастап, Италия (біртүтас болмас бұрын) әртүрлі күндері, Испания мен Португалия 1556 жылдан бастап, Швеция, Норвегия және Дания 1599 жылдан бастап, Шотландия 1600 жылдан бастап, ал Ресей 1725 жылдан бастап. 1750 жылға қарай, ескі Юлиан күнтізбесі мен жаңа (және дәлірек) Григориан күнтізбесі арасындағы он бір күндік айырмашылықты түзету қажет болды. Мереке күндерін, әсіресе Рождество күнін (Қараңыз: Ескі Рождество) жылжытуға қатысты діни келіспеушіліктер болды, ал шалғайдағы қауымдар ескі есептеуді аз-кем дәрежеде жалғастырды. 1800 және 1900 жылдар Юлиан күнтізбесі бойынша жылдам жыл болған, бірақ Григориан күнтізбесі бойынша емес, сондықтан айырмашылық он екі күнге, содан кейін он үш күнге дейін өсті. 2000 жыл екі күнтізбеде де жылдам жыл болды. Уэльстегі Гваун аңғарында жаңа жыл 13 қаңтарда тойланады, ол әлі де күнтізбедегі 19 ғасырдағы айырмашылыққа негізделген. Шетланд аралдарындағы Фула 6 қаңтарда Юле ("Желтоқсан күн тоқырауы емес, Ескі Рождество") және 13 қаңтарда Жаңа күн тойлайды. Екі күнді де 19 ғасырдың есебі көрсетеді және 1900 жылы қайта жылжытылмады.

Шығыс православие

ХХ ғасырдың бірінші жартысында әртүрлі кезеңдерде Шығыс христиандығының барлық елдері азаматтық күнтізбе ретінде Грегориан күнтізбесін қабылдады, бірақ діни мақсаттар үшін Юлиан күнтізбесін қолдануды жалғастырды және қазіргі күнге дейін де жалғастыруда. 1 қаңтар (Юлиан) күні 14 қаңтарға (Грегориан) сай келетіндіктен, осы күні Жаңа жылды тойлау батыстықтарға қызық көрінуі мүмкін.

Басқа күнтізбелердегі Жаңа жыл күні

Грегориандықтан өзге күнтізбелерді дәстүрлі немесе қазіргі кезде қолданатын мәдениеттер мен діндерде Жаңа жыл күні көбінесе маңызды мереке болып есептеледі. Кейбір елдерде Грегориан күнтізбесімен қатар тағы бір күнтізбе де қолданылады. Баламалы күнтізбедегі Жаңа жыл баламалы мерекелеулерге мүмкіндік береді.

Африка

Найруз және Энкутаташ – египеттік копттар мен эфиопиялықтардың жаңа жылдық күндері. 1900 және 2100 жылдар аралығында екеуі де көп жылдары 11 қыркүйекте, ал григориандық кезеңдік жылдарына дейінгі жылдары 12 қыркүйекте болады. Олар ежелгі египеттік жаңа жылдың – Вепт Ренпеттің мұрасын сақтайды, ол бастапқыда Ніл өзенінің тасуын белгілеген, бірақ 30-20 жж. Августтың дәстүрлі күнтізбесіне кезеңдік жылдарды енгізгенге дейін маусымдар бойынша өзгеріп отырған. Эфиопияда жаңа жыл жазғы жаңбырдың аяқталуын белгілейді деп есептеледі. Одунде фестивалі, сондай-ақ Африка жаңа жылы деп аталады, АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында маусымның екінші жексенбісінде тойланады. Атауы йоруба мәдениетіне негіделгенімен, оның тойлануы әлемдегі ең ірі африкалық мереке болып табылады және ол жергілікті дәстүрден бастау алған. Лесото және Оңтүстік Африканың сото халқы 1 тамызда Оңтүстік жартышардың қысы аяқталған кезде Селемо са Басото мерекесін тойлайды. Бұл сото күнтізбесіне негізделген және "Мокете ва лева" сияқты, егін жинаудан кейін тойланатын рәсімдерді қамтиды.

Оңтүстік-шығыс Азия

Камбоджалық Жаңа жыл (Chaul Chnam Thmey) 13 сәуір немесе 14 сәуірде тойланады. Кхмерлік Жаңа жыл үш күнге созылады: бірінші күні "Моха Сонгкран", екінші күні "Вирак Ванабат" және соңғы күні "Вирак Лоурнг Сак" деп аталады. Осы күндері камбоджалықтар пагодаға барады және дәстүрлі ойындар ойнайды. Көптеген камбоджалықтар туған жерлерінде тойлауды ұнататындықтан, Пномпеньде кхмерлік Жаңа жыл әдетте тыныш өтеді. Тайлық Жаңа жыл 13 сәуір немесе 14 сәуірде тойланады және жергілікті тілде Сонгкран деп аталады. Адамдар көбінесе бір-біріне су шашу үшін шығады. Су шашу дәстүрі бастапқыда бата ретінде пайда болған. Буддаларды тазалау үшін су құйылғаннан кейін жиналған бұл "мүбәрак" су егдеулер мен отбасы мүшелерінің иығына құйылып, жақсылыққа шақырылады. Бірмалық Жаңа жыл тойы – Тингян әдетте 13 сәуірде басталады, бірақ 21-ші ғасырда Жаңа жылдың нақты күні 17 сәуірге дейін ығысады. Бұл күн ғасырлар бойы біртіндеп өзгеріп келген. 20-шы ғасырда бұл күн 15 немесе 16 сәуірде, ал 17-ші ғасырда 9 немесе 10 сәуірде болды. Вьетнамдық Жаңа жыл (Tết Nguyên Đán немесе Tết), көбінесе қысқартылған атауы Tết немесе "Вьетнамдық Айлық Жаңа жыл" деп аталады, Вьетнамдағы ең маңызды және танымал мереке. Мереке әдетте 20 қаңтар мен 20 ақпан аралығында тойланады. Бұл қытай күнтізбесіне негізделген көктемнің басталуын белгілейтін вьетнамдық Жаңа жыл. Tết Nguyên Đán атауы қытай-вьетнам тілінде "Бірінші күнің мерекесі" деген мағынаны білдіреді және 節 元 旦 сияқты қытай-вьетнамдық таңбалардан шыққан.

Оңтүстік Азия

Дивалимен байланысты Жаңа жыл тойлауларына Марвари жаңа жылы және Гужарати жаңа жылы кіреді. Үндістанның Жаңа жыл күндері аймаққа қарай әртүрлі болып келеді және индуистік күнтізбеге негізделген. Индуизмде әртүрлі аймақтық мәдениеттер жаңа жылды жылдың әртүрлі уақытында тойлайды. Ассам, Бенгал, Керала, Непал, Одиша, Пенджаб, Телангана, Андхра-Прадеш және Тамил Надудағы үйлер жаңа жылды индуистік күнтізбеде Күн Арысқа (Aries) кірген кезде тойлайды. Бұл әдетте 14 сәуірде немесе 15 сәуірде, асығыс жылға байланысты болады. Солтүстік/орталық Үндістанның басқа жерлерінде Викрам Самват күнтізбесі қолданылады. Оған сәйкес, жаңа жыл – Чайтра айының бірінші күні, Чайтра Шұқла-Пратипада немесе Гуди Падва деп те аталады. Бұл, негізінен, индуистік күнтізбенің бірінші айы, бірінші Шұқла пакшасы (екі апталық кезең) және бірінші күні. Бұл әдетте 23–24 наурызда, көбінесе Григориан күнтізбесіндегі көктемгі күн мен түн теңелуіне сай келеді. Жаңа жылды тойлауда отбасындағы үлкендерге құрмет көрсетіп, олардың батасын сұрайды. Сондай-ақ, олар алдағы жылда сау-сәу болып, табысқа жету тілегімен бір-біріне сәлемдемелер алмасады. Малаялам жаңа жылы (Путхуваршам) Малаялам күнтізбесінде сәуір айының ортасында Медам айының бірінші күні (Вишу) немесе тамыз айының ортасында Чингам айының бірінші күні (Бағдат) атап өтіледі. Үндістандағы көптеген күнтізбе жүйелерінен айырмашылығы, Малаялам күнтізбесіндегі Жаңа жыл күні ешқандай астрономиялық құбылысқа негізделмеген. Бұл жай ғана Малаялам күнтізбесіндегі 12 айдың бірінші айының бірінші күні. Малаялам күнтізбесі (Коллаваршам деп аталады) 825 жылы ғалымдардың ортақ келісімі бойынша, табиғи апаттан қираған Коллам қаласының (Малабар жағалауында) қайта ашылуымен пайда болды. Непал Самбаты – Непалдың жаңа жыл мерекесі, оны Невар қауымы ерекше атап өтеді. Непалдың гурунг, шерпа және таманг сияқты этникалық топтары Лхосарды тойлайды. Ал ресми түрде Байсак экате (Baisakh ek gatey) мерекесі аталып өтіледі. Дегенмен, барлық этникалық топтардан құралған непалдықтардың Викрам Самбатын Непал Самбатымен ауыстыруға деген талабы күшейіп келеді, өйткені Непал Самбаты Непалдың жергілікті күнтізбесі, ал Викрам Самбаты Үндістаннан келген. Пахела Байшак немесе Бангла Набобаршо – бенгал күнтізбесінің бірінші күні. Бұл мереке Бангладеште 14 сәуірде ұлттық мереке ретінде, ал Үндістанның Батыс Бенгалия, Трипура және Ассамның бір бөлігінде 14 немесе 15 сәуірде бенгалдық тегі бар адамдар діни нанымына қарамастан тойлайды. Сикх жаңа жылы Нанаксахи күнтізбесі бойынша тойланады. Бұл күнтізбенің бастапқы нүктесі – 1469 жылы туған тұңғыш сикх гуруы Гуру Нанак. Жаңа жыл күні жыл сайын 14 наурызға сәйкес келеді. Сингал жаңа жылы Шри-Ланка мәдениетінде негізінен Шри-Ланка сингал халқы тойлайды, ал Тамил жаңа жылын Шри-Ланка тамилдары да тойлайды. Сингал жаңа жылы (алут авурудда) – 13 және 14 сәуір аралығында Бак айында (сәуір) егін жинау маусымының аяқталуын білдіреді. Астрологиялық тұрғыдан, жыл мен Жаңа жыл арасында уақыт айырмашылығы бар, ол Күннің аспан сферасындағы Балықтар үйінен (Мина Рашия) Қошқар үйіне (Меша Рашия) өтуіне негізделген. Жаңа жыл мен өткен жыл арасындағы астрологиялық уақыт айырмашылығы (нонагат) буддалық рәсімдер мен әдет-ғұрыптармен тойланады, олар кез келген "жұмыстан" бөлек болады. Буддалық рәсімдер мен дәстүрлер орындалғаннан кейін сингал және тамил жаңа жылын тойлау үшін отшашулар мен салюттер ұйымдастырылады. Сый-сыяпат алмасу, тазалық, май шамдарын жағу, сүт күріш (кирибат) жасау және тіпті Азиялық Коэль Сингал жаңа жылының маңызды аспектілері болып табылады. Тамил жаңа жылы (Путанду) 13 немесе 14 сәуірде тойланады. Дәстүр бойынша, бұл күн Тамил Надудың кейбір аймақтарында Күннің Арысқа кіруін атап өту үшін Читтирай Тирунал ретінде тойланады. Панчангам (альманах) ғибадатханаларда Жаңа жылдың басталуын белгілеу үшін оқылады. Телугу жаңа жылы (Угади), Каннада жаңа жылы (Югади) наурыз айында (әдетте), сәуірде (кейде) тойланады. Дәстүрлі түрде бұл күнді Андхра-Прадеш, Телангана және Карнатаканың кейбір аймақтарында Чайтрам Чайтра Шудда Падьями деп атап өтеді. Бұл күн әр жыл сайын басқа күнге түседі, өйткені индуистік күнтізбе – бұл ай-күн күнтізбесі. Сака күнтізбесі Чайтра (наурыз-сәуір) айынан басталады, ал Угади/Югади жаңа жылдың бірінші күнін белгілейді. Чайтра – бұл Панчанганың бірінші айы, ол үнді күнтізбесі. Панчангам (альманах) ғибадатханаларда Жаңа жылдың басталуын белгілеу үшін оқылады.

Таяу Шығыс

Таяу Шығыстың басты діндері – ислам мен яһудизм: олардың жатақтары әлемнің түкпір-түкпірінде әрқайсысының жаңа діни күнтізбесінің бірінші күнін тойлайды.

Ислам діні

Исламның екі негізгі бағыты – сунниттік ислам және шииттік ислам. Олардың күнтізбелері әртүрлі болғанымен, екеуі үшін де күнтізбенің басталу нүктесі – хижра. Исламдық Жаңа жыл (немесе «Хижри Жаңа жылы», رأس السنة الهجرية Ras as Sanah al Hijriyah) – сунниттік ислам мәдениетіндегі хижри ай күнтізбесінде жаңа жылдың басталуын белгілейтін күн. Ол күн күнтізбесіне қарамастан, ай күнтізбесі болғандықтан, Жаңа жылдың күні әр жыл сайын Григориан күнтізбесі бойынша басқа күнді көрсетеді, орташа есеппен күн күнтізбесінен 11-12 күнге қысқа болады. Жылдың бірінші күні – бұл күнтізбедегі бірінші ай, Мухаррамның бірінші күні ретінде тойланады. Наурыз – иран күнтізбесінің бір түрі – күн хижри күнтізбесінде көктемнің бірінші күні және жыл басы. Бұл мереке әдетте 20 наурызға немесе оған жақын күнге (Григориан күнтізбесі бойынша) сай келетін астрономиялық солтүстік көктемгі күн мен түннің теңелу күнінде тойланады. Наурыз 3000 жылдан бері Иран мәдени аймағында, оның ішінде Күрдістан мен Ауғанстанда тойланып келеді. Бұл мереке сонымен қатар Орталық Азияның көптеген аймақтарында, Оңтүстік Азияда, Солтүстік-Батыс Қытайда, Қырымда және Балқандағы кейбір топтарда да тойланады. Бұл зороастризм мерекесі және қазіргі ирандықтардың зороастризмдегі ата-бабалары үшін маңызды, сонымен қатар Үнді субконтинентінде де жаңа жыл ретінде тойланады. Күннің аспан экваторынан өтуі және түн мен күнді теңестіру сәті әр жыл сайын дәл есептеледі, ал ирандық отбасылар бірге жиналып, қалыптасқан дәстүрлерді орындайды.

Иудаизм

Рош-хашана (яһудилердің Жаңа жылы) Израильде және бүкіл әлемдегі яһудилермен тойланады. Бұл күн – Тишрейдің жаңа айы, көктемнің алғашқы айы – нисаннан бастап есептегендегі жетінші ай. Ол әрдайым қыркүйек немесе қазан айларына сәйкес келеді. Мереке шофар трубаларын үрлеу арқылы, оны сот күні деп белгілеу үшін, тәубе ету дұғаларымен, заңдар мен пайғамбарлар кітаптарынан оқумен және арнайы дастарқандармен тойланады. 31 желтоқсан/1 қаңтар түнде Грегориан күнтізбесі бойынша Жаңа жыл да Израильде кеңінен тойланады және оны Сильвестр немесе азаматтық жаңа жыл деп атайды.

Марстық

NASA-ның белгіленген конвенциясына сәйкес, Марс жылы солтүстік теңдігінен, яғни солтүстік жарты шарындағы көктемгі күн мен түннің теңелуінен басталады. Оның ең соңғы Жаңа жыл күні (МЖ37) Жердің Григориан күнтізбесі бойынша 2022 жылдың 26 желтоқсанымен сәйкес келді. МЖ38 Жаңа жыл күні 2024 жылдың 12 қарашасына сәйкес келеді.

Жаңа жыл қарсаңы

Қаңтар айының бірінші күні – өткен жылды еске алудан кейін жаңа жылдың басталуын білдіреді. Бұл еске алу әлем елдерінің көпшілігінде желтоқсан айының басында радио, теледидар және газеттерде басталады. Басылымдардағы мақалалар өткен жылғы өзгерістерді қарастырады. Кейбір жағдайларда, басылымдар бір жыл бойы атқарған жұмыстарын отқа жекіп, шыққан түтіннің компанияға жаңа өмір сыйлайтынына үміттенеді. Сондай-ақ, алдағы жылы жоспарланған немесе күтілетін өзгерістер туралы мақалалар да жарияланады. Бұл күн дәстүрлі түрде діни мереке саналады, бірақ 1900 жылдардан бері 31 желтоқсан күні – Жаңа жыл қарсаңындағы кештер, халықтық тойлар (көбінесе фейерверк көрсетілімдерімен) және жаңа жылдың жақындауына арналған басқа да дәстүрлер де өткізіледі. Көптеген адамдар әлі де түнгі күзетшілік қызметтерін сақтап жүр.

Музыка

Жаңа жыл мерекесімен байланысты музыка классикалық және халықтық жанрларда кездеседі, сонымен қатар Рождество мен мерекелік маусымда жаңа жылдың басталуына арналған Рождество әндері де бар. Пол Герхардт 1653 жылы алғаш жарық көрген "Nun lasst uns gehn und treten" әнұранының мәтінін жазды. Иоганн Себастьян Бах "Оргельбюхлейн" еңбегінде жаңа жылға арналған үш хорал прелюдиясын жазды: "Helft mir Gotts Güte preisen" ["Құдайдың игілігін мақтауға көмектес"] (BWV 613); "Das alte Jahr vergangen ist" ["Ескі жыл өтті"] (BWV 614); және "In dir ist freude" ["Сенде қуаныш бар"] (BWV 615). Жыл өтті, еске түсірмейсің – бұл 1713 жылдан бері жаңа жылға алғыс айту үшін дәстүрлі христиан әнұраны. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде Жаңа жыл түн ортасында "Auld Lang Syne" әнін айту дәстүрлі.

Жаңа жылдық сәбилер

Әдетте редакциялық карикатура ретінде қолданылатын кең таралған бейне – Әке Уақыттың (немесе "Ескі жылдың") кеудесіне өткен жыл жазылған белбеу тағып, міндеттерін Жаңа жыл сәбиіне (немесе "Жаңа жылға") тапсыруы. Жаңа жыл күні туған нәрестелерді көбінесе Жаңа жыл сәбилері деп атайды. АҚШ-тағы Дайрсбург аймақтық медициналық орталық сияқты ауруханалар жаңа жылда сол ауруханада туған алғашқы сәбиге сыйлықтар тартады. Мұндай сыйлықтарды көбінесе жергілікті кәсіпкерлер ұсынады. Сыйлықтардың ішінде нәрестеге қатысты түрлі заттар болуы мүмкін, мысалы, балаларға арналған қоспа, кілегей, бейнелер және нәресте тауарларына маманданған дүкендерге сыйлық купондары.

Антарктида

Антарктидада Жаңа жыл күні географиялық оңтүстік полюсті көрсететін нысан мұздың жылжуына байланысты шамамен 10 метрге жылжытылады. Жаңа нысан жыл сайын сол жердегі қызметкерлермен жасалып, орнатылады.