Кіріспе

Шығыс Ууның мұрагерлік әміршісі (209 241) Сунь Ден (209 мамыр немесе маусым 241), сыйлы есімі Зигао, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шығыс Уу мемлекетінің императорлық әміршісі болды. Ол Шығыс Вуның негізін қалаушы императоры Сунь Куанның үлкен ұлы болды және 229 жылдан 241 жылы қайтыс болғанға дейін мұрагерлік билік құрды.

Жастық шақ

Сунь Денг - У империясының негізін қалаушы императоры Сунь Кванның үлкен ұлы. Ол төменгі атақ-даңқы бар анадан туған, бала кезінен Сунь Куанның екінші әйелі Сюй ханымның қолында өскен. 221 жылы Цао Вэй мемлекетінің императоры Цао Пи Сунь Куанды Ву патшасы етіп тағайындағанда, ол Сунь Денгке он мың үй шаруашылығын (万户侯) иеленетін маркиз ретінде иелік етіп, оған Үй шаруашылығының шығыс генерал (東中郎將) лауазымын ұсынды. Алайда Сунь Денг өзінің науқас екенін айтып, атақ пен лауазымнан бас тартты. Сол жылы Сунь Куан Сунь Денгті мұрагер ханзада етіп тағайындады. Сао Пи Сунь Цзюаньнан Сунь Денгті Вэйдің астанасы Луоянға оның адалдықтарын кепілдік беру үшін барымта ретінде жіберуін талап еткенде, Сунь Цзюань бас тартты және тәуелсіздік жариялады.

Өмір мен өлім

Сунь Денгтің дана да, ізгі де, ұлы адам болудың барлық қасиеттеріне ие болғандығы туралы жазылған. Сунь Куан Жуге Ке (諸葛), Гу Тан (顧), Чжан Сю (張休), Чэнь Бяо (陳表) және басқаларға Тақ ханшайымының қызметшісі және жеке қызметкері ретінде қызмет етуге бұйрық берді. Сунь Денг өз қызметкерлеріне мейірімділікпен қарады. Мысалы, ол басқалардың өзімен бірге көлікке мініп, төсегінде ұйықтап кетуіне жол берген. Мұрагер ханның сарайы Қытайдағы ең көп көрнекті адамдармен қамтылған деп саналды. Сунь Денг әкесінің де, асырап алған анасының да алдында адалдық танытты, тіпті Сюй ханым Сунь Кваннан 212 жылы ажырасып кеткеннен кейін де. 20 жасында Сунь Денг әкесі айтқандай Хан кітабын оқыды. 229 жылы Сунь Куан өзін император деп жариялап, кейін астанасын Вучаньден (武; қазіргі Эчжоу, Хубэй) Цзяньеге көшіргенде, Сунь Ден және оның кіші ағалары Вучаньде қалды. Сунь Денг 232 жылы ағасы Сунь Лю қайтыс болғанға дейін Лу Сунь мен Ши Идің көмегімен Шығыс Вуның батыс бөліктерін басқаратын. Содан кейін ол әкесімен бірге Цзяньеге барып, содан бері сол жерде өмір сүріп келеді. 234 жылы Сунь Куан Вэйдің шекаралық қаласы Хефэйге қарсы үлкен шабуыл жасады. Сол себепті ол Сунь Денгке артта қалуға рұқсат берді. Сол кезде Сунь Ден қылмысты болдырмау үшін бірнеше заңдар шығарды, олар сәтті нәтижелерге қол жеткізді. Алайда, Сунь Денг әкесіне ешқашан билік басына отыз үш жасында (Шығыс Азиялық есеп бойынша) қайтыс болды. Өлер алдында ол әкесіне арнап хат жазып, талантты адамдарды ұсынды. Сунь Денг бастапқыда Цзянсу штатының Юронг қаласында жерленген, содан кейін Цзянсудағы Мурман тауындағы Цзян Мавзолейіне (陵) көшірілді. Ол өлімінен кейін "Ақтөбе ханзадасы" атағын алды.

Жеке өмір

225 жылы Сунь Куанның келісімі бойынша Сунь Ден Чжоу Юның қызы Чжоу Инге үйленді. Осылайша ол мұрагер ханшайым атағын иеленді. Сунь Денгтің шуюань деген атақпен тағы бір кәнизагы болды, ол Рюй Сюаньның (玄) қызы еді. Сунь Деннің үш баласы болды: Сунь Фан, Сунь Ин (孫英) және Сунь Си. Әрқайсысының анасының кім екені белгісіз. Сунь Фан мен Сунь Си ерте қайтыс болды. Осылайша Сунь Инь өскенде Ву маркизі болып танылды. Алайда, Сунь Инь ақырында атып өлтірілді, өйткені ол екінші У императоры Сунь Лянның қол астында қызмет еткен регент Сунь Цзюньді өлтіруге тырысты деп айыпталды.