Шығыс У патшалығының негізін қалаушы Суань

Кіріспе

Шығыс У патшалығының патшасы және негізін қалаушы император (б. 222–252)

Сунь Куан (қытайша: 孫權) (182 – 21 мамыр 252), әдепті аты Чжунму (仲謀), өлімінен кейін У императоры Да деп аталатын, Қытайдың Үш Патшалығының бірі – Шығыс У әулетінің негізін қалаушы. 200 жылы ағасы Сунь Цэ құрған соғыс әміршілерінің режимін мұра етті. Ол ресми түрде тәуелсіздік жариялады және 222 жылдың қарашасынан 229 жылдың мамырына дейін Ву патшасы ретінде, ал 229 жылдың мамырынан 252 жылдың мамырына дейін Ву императоры ретінде билік жүргізді. Оның қарсыластары Цао Цао мен Лю Бэйден айырмашылығы, Сунь Куан олардан әлдеқайда жас еді және өз мемлекетін саясат пен идеологиядан бөлек басқарды. Кейде ол ел мүддесін көздеу мақсатымен екі бәсекелес арасында икемді сыртқы саясатты қабылдағанын ескергенде бейтарап ретінде суреттеледі. Сунь Куан әкесі Сунь Цзянь Сяпи округінің адъютанты болып қызмет еткен кезде дүниеге келді. 190-шы жылдардың басында Сунь Цзянь қайтыс болғаннан кейін, ол және оның отбасы Янцзы өзенінің төменгі жағындағы әртүрлі қалаларда тұрды, дейін Сунь Цзе Цзяндун аймағында өзінің ізбасарлары мен жергілікті тайпалардың адалдықтарына негізделген соғыс әміршілерінің режимін орнатты. 200 жылы Сунь Цэ Сюй Гонгтың (許貢) қызметшілерінен өлтірілгенде, 18 жасар Сунь Куан ағасынан Янцзы өзенінің оңтүстік-шығысындағы жерлерді мұра етті. Оның басқаруы сол алғашқы жылдары салыстырмалы түрде тұрақты болды, өйткені Сунь Цзянь және Сунь Цэдің Жоу Ю, Чжан Чжао, Чжан Хонг (張紘), және Ченг Пу (程普) сияқты жоғары лауазымды офицерлері мұрагерлікті қолдады. Осылайша 200-ші жылдары Сунь Куан, өзінің қабілетті кеңесшілерінің басшылығымен Янцзы өзенінің бойында күш-қуатын арттыра берді. 207 жылдың басында оның әскерлері ақыры Орта Янцзыға үстемдік еткен Лю Бяоның әскери басшысы Хуан Цзыны толық жеңді. Хуан Цзы шайқаста қаза тапты. Сол жылдың қысында солтүстіктің әскербасы Цао Цао шамамен 220 000 адамнан тұратын әскерді бастап, оңтүстікке басып кірді. Патшаның сарайында жағдайды қалай шешу керектігі жөнінде екі топ пайда болды. Бірін Чжан Чжао басқарса, екіншісі Жоу Ю мен Лу Су басқарса, олар берілуге қарсы болды. Ақырында Сунь Куан өздерінің жоғарғы өзендік күштерін Цао Цаоға қарсы алып, Янцзының ортасында қарсы шығуға шешім қабылдады. Лю Беймен одақтасып, Чжоу Ю мен Хуан Гайдың біріктірілген стратегиясын қолдана отырып, олар Қызыл жартастар шайқасында Цао Цаоны жеңілді. 220 жылдың соңында Цао Цаоның ұлы және мұрагері Вэйдің патшасы Цао Пи хан тағына отырып, өзін Қытай императоры деп жариялады. Бастапқыда Сунь Куан Вэйдің вассалы ретінде Вэйдің тудырған Ву королі атағын иеленді, бірақ Цао Пи өз ұлы Сунь Денгті Вэйдің астанасы Луоянға барымта ретінде жіберуді талап еткеннен кейін, ол бас тартты. 222 жылдың қарашасында ол өз ерасын өзгертіп, өзін тәуелсіз деп жариялады. 229 жылы мамыр айында ғана ол өзін император деп жариялады. Оның түпнұсқалық мұрагер ханзадасы Сунь Денг қайтыс болғаннан кейін, әртүрлі әлеуетті мұрагерлерді қолдаған екі қарсы топ баяу пайда болды. Сунь Хе Сунь Денгтің орнын басып, жаңа ханзада болған кезде, оны Лу Сунь мен Чжуге Ке қолдады, ал оның бәсекелесі Сунь Ба (孫霸) Куан Конг (全琮) және Бу Цзи (Bu Zhi) және олардың кландары қолдады. Ұзаққа созылған ішкі билік күресінде көптеген лауазымды адамдар өлтірілді, ал Сунь Куан екі топ арасындағы қақтығысты Сунь Хені жер аударып, Сунь Баны өзіне қол жұмсауға мәжбүрлеу арқылы қатаң түрде шешті. Сунь Куан 252 жылы мамыр айында 70 жасында (Шығыс Азиялық есеп бойынша) қайтыс болды. Ол Үш Патшалықтың негізін қалаушылардың ішіндегі ең ұзақ билік жүргізген және оның орнын ұлы Сунь Лянг бағындырды. Үш Патшалықтың жазбалары (Sanguozhi) Сунь Куанды жарқын көздері мен ұзын бетпен биік адам ретінде суреттейді. Ол ақылды, көпшілікке жақын, әзіл-оспақ айтып, әзіл-оспақ айтатын адам ретінде танымал еді. Өзінің қол астындағыларының күшін бағалай білгені және олардың кемшіліктерін байқамай, өз отбасы мүшелері сияқты қарағаны үшін Сунь Куан билікті қабілетті тұлғаларға бере алды. Осылай ол қарапайым халықтың қолдауына ие болды және өзін қабілетті генералдармен қоршап алды.

Sun Quan (, Chinese: 孫權) (182 – 21 May 252), courtesy name Zhongmou (仲謀), posthumously known as Emperor Da of Wu, was the founder of the Eastern Wu dynasty, one of the Three Kingdoms of China. He inherited control of the warlord regime established by his elder brother, Sun Ce, in 200. He declared formal independence and ruled from November 222 to May 229 as the King of Wu and from May 229 to May 252 as the Emperor of Wu. Unlike his rivals Cao Cao and Liu Bei, Sun Quan was much younger than they were and governed his state mostly separate of politics and ideology. He is sometimes portrayed as neutral considering he adopted a flexible foreign policy between his two rivals with the goal of pursuing the greatest interests for the country. Sun Quan was born while his father Sun Jian served as the adjutant of Xiapi County. After Sun Jian's death in the early 190s, he and his family lived at various cities on the lower Yangtze River, until Sun Ce carved out a warlord regime in the Jiangdong region, based on his own followers and a number of local clan allegiances. When Sun Ce was assassinated by the retainers of Xu Gong (許貢) in 200, the 18 year old Sun Quan inherited the lands southeast of the Yangtze River from his brother. His administration proved to be relatively stable in those early years as Sun Jian and Sun Ce's most senior officers, such as Zhou Yu, Zhang Zhao, Zhang Hong (張紘), and Cheng Pu (程普) supported the succession. Thus throughout the 200s, Sun Quan, under the tutelage of his able advisers, continued to build up his strength along the Yangtze River. In early 207, his forces finally won complete victory over Huang Zu, a military leader under Liu Biao, who dominated the middle Yangtze. Huang Zu was killed in battle. In winter of that year, the northern warlord Cao Cao led an army of approximately 220,000 to conquer the south to complete the reunification of China. Two distinct factions emerged at his court on how to handle the situation. One, led by Zhang Zhao, urged surrender whilst the other, led by Zhou Yu and Lu Su, opposed capitulation. Eventually, Sun Quan decided to oppose Cao Cao in the middle Yangtze with his superior riverine forces. Allied with Liu Bei and employing the combined strategies of Zhou Yu and Huang Gai, they defeated Cao Cao decisively at the Battle of Red Cliffs. In late 220, Cao Pi, King of Wei, Cao Cao's son and successor, seized the throne and proclaimed himself to be the Emperor of China, ending and succeeding the nominal rule of the Han dynasty. At first Sun Quan nominally served as a Wei vassal with the Wei created title of King of Wu, but after Cao Pi demanded that he send his son Sun Deng as a hostage to the Wei capital Luoyang and he refused. In November 222, he declared himself independent by changing his era name. It was not until May 229 that he formally declared himself emperor. After the death of his original crown prince, Sun Deng, two opposing factions supporting different potential successors slowly emerged. When Sun He succeeded Sun Deng as the new crown prince, he was supported by Lu Xun and Zhuge Ke, while his rival Sun Ba (孫霸) was supported by Quan Cong (全琮) and Bu Zhi and their clans. Over a prolonged internal power struggle, numerous officials were executed, and Sun Quan harshly settled the conflict between the two factions by exiling Sun He and forcing Sun Ba to commit suicide. Sun Quan died in May 252 at the age of 70 (by East Asian reckoning). He enjoyed the longest reign among all the founders of the Three Kingdoms and was succeeded by his son, Sun Liang. The Records of the Three Kingdoms (Sanguozhi) describes Sun Quan as a tall man with bright eyes and oblong face. He was known as a wise and outgoing man who was fond of making jokes and playing tricks. Because of his skill in valuing the strength of his subordinates and avoiding their shortcomings, as well as treating them like his family, Sun Quan was able to delegate authority to capable figures. This primary strength served him well in gaining the support of the common people and surrounding himself with capable generals.

Ерте өмір және мансап

Үш патшалықтың жазбаларында Сунь Цзяньнің Сунь У (кейін Сунь Цзы деп белгілі) ұрпағы екені айтылған, ол Көктем және Күз заманындағы әскери саясатшы және «Соғыс өнері» кітабының авторы. Сунь Куан 182 жылы дүниеге келді, ал оның әкесі Сунь Цзянь әлі Хан әулетінің төменгі дәрежелі шенеунігі болған. Ол Сунь Цзянь мен оның әйелі Леди Вудың екінші ұлы болды; оның екі кіші інісі – Сунь И және Сунь Куанг, сондай-ақ кіші әпкесі болды, оның кім екені белгісіз. 184 жылы, Сунь Куан туғаннан кейін екі жыл өткен соң, Жан Жуе бастаған Сары бас киімділер көтерілісі ел бойынша басталды. Сунь Цзянь көтерілісті басу үшін генерал Чжу Цзюньге қосылып, отбасын Шоучунда қалдырды. Сунь Куанның ағасы Сунь Цзе 189 жылы Чжоу Юмен кездескенде, анасы Леди Ву мен кіші інілерін Чжоу Юдың туған жері – Шу округіне алып кетуге шешім қабылдады. Сол жерде Сунь отбасы Чжоу Юмен танысты. 191 жылы Сунь Цзянь қайтыс болғаннан кейін Сунь отбасы оның қазасына қайғыру үшін Цзяндуға көшті. Екі жылдан кейін Сунь Цзе Юань Шудың әскеріне қосылуға шешім қабылдады, сондықтан Лю Фанға отбасын анасының туысы Ву Цзиңнің Даньяндағы үйіне жеткізуді бұйырды. Алайда, 194 жылы Сунь Цзе мен Юань Шу Луцзянның билеушісі Лу Кангты жеңген кезде Ян провинциясының губернаторы Лю Яо ашуланды. Олар оған тағы шабуыл жасайды деп уайымдап, Ву Цзиңді Даньяннан қуды. Сунь Куан мен оның анасы Лю Яоның билігінде болғандықтан, Чжу Чжи оларды құтқару үшін адамдарды жіберді. Сунь Куан мен оның анасы кейін Фулингке көшті. 195 жылы Сунь Цзе Лю Яоны жеңгеннен кейін Чен Баоға отбасын Даньянға қайтаруды бұйырды. Сунь Куан өскен сайын ағасына Янцзы өзенінің оңтүстігіндегі аймақтарды бағындыруда көмектесті. 196 жылы, 14 жасында, ол Янсиан округінің басшысы болып тағайындалды және ағасы оған маңызды тапсырмалар тапсырған сайын, шендік сатыдан жоғары көтерілді. Пан Чжан және Чжоу Тай сияқты адал жандарды жинауға құштар болғандықтан, оның даңқы тез арада әкесі мен ағасының деңгейіне жетті. Оқу кезінде танысқан Чжу Ран мен Ху Цзун кейін Шығыс Вудың министрлері болды. Сунь Цзе оның адал серіктерін Сунь Куанның басқаруына беруге уәде берді. 199 жылы Сунь Куан полковник (校尉) шеніне көтеріліп, ағасымен бірге Луцзян мен Южанды бағындыруға қатысты. Сао Сао Сунь Цземен одақты нығайтуға тырысқанда, Сунь Куан мен оның інісі Сунь Иды Сючанға шенеуніктер болып келуге шақырды, бірақ олар бас тартты.

The Records of the Three Kingdoms mentioned that Sun Jian was a descendant of Sun Wu (better known as Sun Tzu), a militarist in the Spring and Autumn Period and the author of The Art of War. Sun Quan was born in 182, while his father Sun Jian was still a low ranking official of the Han dynasty. He was the second son of Sun Jian and his wife Lady Wu; he had two younger full brothers, Sun Yi and Sun Kuang, and a younger full sister, whose identity is unrecorded. In 184, two years after Sun Quan was born, the Yellow Turban Rebellion led by Zhang Jue broke out across the country. Sun Jian joined the general Zhu Jun to quell the rebellion and allocated his family to stay in Shouchun. When Sun Quan's elder brother Sun Ce met Zhou Yu in 189, Sun Ce decided to take his mother Lady Wu and younger brothers to Shu County, Zhou Yu's hometown. There, the Sun family became acquainted with Zhou Yu. After Sun Jian's death in 191, the Sun family moved again to Jiangdu in order to mourn him. Two years later, Sun Ce decided to join Yuan Shu's army so he ordered Lü Fan to take his family members to his maternal uncle Wu Jing's home in Danyang. However, Liu Yao, the Governor (牧) of Yang Province became angry when Sun Ce and Yuan Shu defeated Lu Kang, the administrator of Lujiang in 194. He felt worried that they would attack him further so he drove Wu Jing away from Danyang. Since Sun Quan and his mother were still in Liu Yao's territory, Zhu Zhi sent people to rescue them. Sun Quan and his mother moved to Fuling later. When Sun Ce defeated Liu Yao in 195, he ordered Chen Bao to bring his family back to Danyang. As Sun Quan grew up, he served his brother during the conquests of the region south of the Yangtze River. He was made Yangxian County magistrate in 196, at the age of 14, and continued to rise through the ranks as his brother gave him more and more important tasks. Since he was passionate about gathering the retainers like Pan Zhang and Zhou Tai, his fame soon approached his father and elder brother. Zhu Ran and Hu Zong, the men he met during his schooldays, later became ministers of Eastern Wu. He was loved by his brother Sun Ce, who said that he would put his men under Sun Quan's management in the future. In 199, Sun Quan was promoted to the rank of Colonel (校尉) and followed his brother to conquer Lujiang and Yuzhang. While Cao Cao attempted to further reinforce the alliance with Sun Ce, both Sun Quan and his younger brother Sun Yi were invited to be officials in Xuchang, but they refused.

Сун Цэ-нің орынбасары

200 жылы Сунь Цэ аң аулау кезінде қаза тапты. Өлім төсегінде ол ұлының әлі тым жас екенін сезіп, 18 жасар Сунь Куанды адал қол астындағыларына сеніп тапсырды. Сунь Цэнің көптеген қолдары Сунь Куанның оның билігін сақтап қалуға тым жас екенін ойлады және кетуге ниеттенді. Әсіресе, Луцзян әкімі Ли Шу Цао Цаоға қосылды. Сунь Куан Цао Цаоға Ли Шудың жасаған қылмысын жазған хат жіберді, сосын Ли Шуды жеңіп, Луцзянды қайтарып алу үшін әскерін бастады. Чжан Чжао мен Чжоу Ю жас жігіттің ерекше қасиеттерін байқап, Сунь Куанға қызмет ету үшін қалуға шешім қабылдады. Сунь Цэ бұрын Цао Цаомен байланыс үшін жіберген Чжан Хун да Сунь Куанға көмектесу үшін Цао Цаоның жерінен оралды. Чжан Хунның тілегі бойынша Цао Цао, сол кезде Цао Цао басқарған император Сянь атынан, Сунь Куанды «Варварларды талқандау генералы» (討虜將軍) қызметіне тағайындады, бұл атау оның болашақта танылатын атауы болды. Ол анасы У ханымның ынталандыратын сөздерін мұқият тыңдап, азаматтық істерде Чжан Чжао мен Чжан Хунға, ал әскери мәселелерде Чжоу Ю, Чэн Пу және Лю Фаньға сенім артты. Сунь Куан жеке кеңесшілері ретінде қызмет ететін дарынды жастарды іздеді, осы кезде ол Лу Су мен Чжу Цзиньмен дос болып, олар кейіннен оның басқаруында маңызды рөлдер атқарды. Сонымен қатар, Лу Сюнь, Бу Чжи, Гу Юн, Ши И, Ян Цзюнь, Сюй Шэн және Чжу Хуань да оның адал қызметкерлері болды. Осы кезеңде және алдағы ондаған жылдар бойы Сунь Куанның басшылығы мінезді адамдарды тауып, маңызды істерді оларға сеніп тапсыру қабілетімен және оқиғаларға жылдам ден қоюымен ерекшеленді. Келесі бірнеше жыл Сунь Куан өзінің мемлекетін кеңейту үшін, Хан үкіметінің қол жеткізбейтін, Қытайдың оңтүстік бөлігін бақылаған Шанюэ тайпаларына қарсы күреске баса назар аударды. Сунь Куан Шанюэге қарсы көптеген жорықтар ұйымдастырды. 206 жылы ол Матун мен Баодундағы Шанюэ бекінісін басып алып, 10 мыңнан астам адамды тұтқынға алды. Бұдан бөлек, ол Лю Бяоның маңызды қолбасшысы Хуан Цзыны (Лю Бяоның аймағының солтүстік-шығыс бөлігін басқарған) әлсіретуге тырысты, өйткені Хуан Цзы оның әкесін шайқаста өлтірген еді. Ол Хуан Цзыға қарсы 203 және 207 жылдары екі рет соғыс ашты. 208 жылы ол Хуан Цзыны жеңіп, өлтіре алды, соның нәтижесінде Цзянсяның көп бөлігін бағындырды. Одан кейін Лю Бяо, Цао Цао Лю Бяо мен Сунь Куанды бағындыру үшін үлкен әскер жинап жатқанда қайтыс болды, бұл үлкен қақтығысқа әкеп соқты.

Sun Ce was assassinated in 200 during a hunt. On his deathbed, he knew that his son was still too young to be considered a realistic heir, so he entrusted the 18 year old Sun Quan to his faithful subordinates. Initially, Sun Quan mourned his brother's death so much that he couldn't stop crying, but at Zhang Zhao's behest, he dressed himself in military uniform and set out to visit the commanderies under his brother's control. Many of Sun Ce's subordinates thought that Sun Quan was too young to sustain Sun Ce's domain and wanted to leave. Particularly, Li Shu, the Administrator of Lujiang, defected to Cao Cao. Sun Quan wrote a letter to Cao Cao to state Li Shu's crime then headed his troops to defeat Li Shu and regain Lujiang. Zhang Zhao and Zhou Yu saw special qualities in the young man and chose to stay to serve Sun Quan. Zhang Hong, whom Sun Ce had earlier sent as a liaison to the warlord Cao Cao, also returned from Cao's domain to assist Sun Quan. At Zhang Hong's request, Cao Cao, in the name of Emperor Xian who was controlled by Cao Cao at the time, commissioned Sun Quan as General Who Attacks Barbarians (討虜將軍), a title under which he would be known for a long time. He listened carefully to his mother Lady Wu's encouraging words, and greatly trusted Zhang Zhao and Zhang Hong with regard to civilian affairs and Zhou Yu, Cheng Pu, and Lü Fan with regard to military matters. Sun Quan also sought out talented young men to serve as his personal advisors, and it was around this time that he befriended Lu Su and Zhuge Jin, who would later play prominent roles in his administration. In addition, Lu Xun, Bu Zhi, Gu Yong, Shi Yi, Yan Jun, Xu Sheng and Zhu Huan also became his men. Throughout this period and decades to come, Sun Quan's leadership would be characterised by his ability to find men of character and entrust important matters to him, and his ability to react swiftly to events. For the next several years, Sun Quan was largely interested in expanding against the Shanyue, hill tribes which controlled the most southern part of China and outside the reach of the Han government, in order to ensure his realm. Sun Quan launched numerous campaigns against the Shanyue. In 206, he conquered the fortress of Shanyue in Matun and Baodun and captured more than 10,000 men. Furthermore, he gradually sought to harass and weaken Liu Biao's key subordinate, Huang Zu (who controlled the northeastern region of Liu Biao's domain) – particularly because Huang Zu had killed his father in battle. He made war on Huang Zu twice in 203 and 207. In 208, he was finally able to defeat and kill Huang Zu in battle, and as a result, he obtained the most of the territory of Jiangxia. Soon after, Liu Biao died while Cao Cao was preparing a major campaign to subjugate both Liu Biao and Sun Quan under his control, precipitating a major confrontation.

Қызыл жарлар шайқасы

208 жылдың соңында. Лю Бяо қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары Лю Ци мен кіші ұлы Лю Конг арасында оның иелігі үшін күрес туды, Лю Бяоның екінші әйелі Цай ханым Лю Конгты жақсы көріп, оның қызының күйеуіне үйленгендігіне байланысты оған көмектесті. Хуан Зу қайтыс болғаннан кейін Лю Циге Хуанның лауазымы, яғни Цзянся округінің губернаторы қызметі берілді. Сондықтан Лю Конг Лю Бяо қайтыс болғаннан кейін оның орнын басады, ал Лю Ци оған наразы болып, інісіне шабуыл жасауды ойлады, бірақ одан бас тартты. Дегенмен, Лю Конг Цао Цаомен және оның бауырларымен екі жақтан соғысудан қорқып, Лю Бяоның сенімді серігі Лю Бейдің кеңесіне қарамастан, Цао Цаоға бағынды. Лю Бей Цао Цаоға бағынуға келмей, оңтүстікке қашып кетті. Цао оны қуып жетіп, әскерін талқандады, бірақ Лю Бей өмірімен құтылып, Даньянға қашты. Цао Цао Цзин провинциясының көп бөлігін басып алып, империяны біріктіруге бекінді. Сунь Куан Цао Цаоның ниеттерін жақсы білгендіктен, Лю Бей мен Лю Цимен одақ құрып, Цао Цаоның шабуылына дайындалды. Цао Цао Сунь Куанға қорқыту мақсатында хат жазды. Цао Цаоның зор күштерінің (шамамен 220 000 адам, бірақ Цао 800 000 деп мәлімдеді) алдында, Суньның 30 000 және Люлердің 10 000 әскеріне қарсы, Суньнің көптеген қолбасшылары, соның ішінде Чжан Чжао, бағынуды ұсынды. Бірақ Сунь Куан Жоу Ю мен Лу Судың кеңесімен, тіпті бағынса да Цао Цао оған кешірім жасамасы анық болғандықтан, бас тартты. Сунь Куан Жоу Юге 30 000 әскерін, көбінесе кемелерде орналасқан күштерін тапсырды, ал Жоу Ю Лю Беймен бірлесіп қорғаныс позициясын құрды, оның әскері құрлықта орналасқан еді. Осы кезде Цао Цаоның әскерінде жұқпалы ауру таралып, олардың күші әлсіреді. Жоу Ю өзінің қол астындағы Хуан Гайды жазалап жатқандай көрініс жасап, оған тұзақ қойды, Хуан Гай қорқып Цао Цаоға бағынуға дайын болды. Содан кейін Жоу Ю Хуан Гайдың басшылығымен кемелер жіберіп, олар бағынғандай болып, Хуан Гайдың кемелері Цао Цаоның флотына жақындағанда, оларды өртеп, Цао Цаоның флотына шабуыл жасады. Цао Цаоның флотының көп бөлігі отпен жойылды. Цао Цао әскерін құрлыққа қарай қашып құтылуға жетекшілік етті, бірақ Сунь Куан мен Лю Бейдің құрлықтағы әскерлері олардың көп бөлігін жойды.

At the end of 208. After Liu Biao's death, a succession struggle for his domain came into being, between his sons Liu Qi and younger son Liu Cong, whom Liu Biao's second wife Lady Cai favoured (because he had married her niece). After Huang Zu's death, Liu Qi was therefore given Huang's post as the governor of Jiangxia Commandery. Liu Cong therefore succeeded Liu Biao after his death, and Liu Qi was displeased and considered, but did not carry out, an attack against his brother. Nevertheless, Liu Cong, in fear of having to fight Cao Cao and his brother on two fronts, surrendered to Cao Cao against the advice of Liu Biao's key ally Liu Bei. Liu Bei, unwilling to submit to Cao Cao, fled south. Cao caught up to him and crushed his forces, but Liu Bei escaped with his life; he fled to Dangyang. Cao Cao took over most of Jing Province, and appeared set on finally unifying the empire. Sun Quan was well aware of Cao Cao's intentions, and he quickly entered into an alliance with Liu Bei and Liu Qi to prepare for an attack by Cao. Cao Cao wrote Sun Quan with a letter intending to intimidate, and in face of Cao's overwhelming force (estimated to be about 220,000 men, although Cao claimed 800,000, against Sun's 30,000 and the Lius' combined force of 10,000), many of Sun's subordinates, including Zhang Zhao, advocated surrender. Sun Quan refused, under advice from Zhou Yu and Lu Su that Cao Cao would surely not tolerate him even if he surrendered. Sun Quan put Zhou Yu in charge of his 30,000 men, largely stationed on naval ships, and Zhou set up a defensive position in conjunction with Liu Bei, whose army was stationed on land. About this time, there was a plague developing in Cao Cao's forces which significantly weakened it. Zhou Yu set up a trap where he pretended to be punishing his subordinate Huang Gai, and Huang pretended to surrender to Cao Cao in fear. Zhou Yu then sent ships under Huang Gai's command to pretend to surrender and, as Huang's ships approached Cao Cao's fleet, they were set aflame to assault Cao's fleet, and Cao's fleet was largely destroyed by fire. Cao Cao led his forces to escape on land, but much of the force was destroyed by Sun Quan and Liu Bei's land forces.

Лю Беймен қиын одақтастығы

Сао Сао кері шегілгеннен кейін Сунь Куан Цзинь провинциясының солтүстік жартысын басып алды. Лю Бэй оңтүстікке қарай жорық жасап, оңтүстік жартысын иеленді. Сунь Лю одағы Сунь Куанның кіші қарындасы Леди Суньнің Лю Бэйге үйленуімен нығайды. Алайда, Чжоу Ю Лю Бэйдің ниетіне күдікпен қарады және Сунь Куанға Люді тұтқындап, үй қамауына алуды (жақсы жағдайда ұстауды) және оның әскерін өзіне қосуды ұсынды. Бірақ Сунь Куан, Лю Бэйдің күштері қарсылық көрсетуі мүмкін деп ойлап, ұсыныстан бас тартты. Сунь Куан Чжоу Юдың Лиу Чжан мен Чжан Луға (қазіргі Оңтүстік Шаньсиді билегендерге) шабуыл жасау жоспарларын қолдады, бірақ Чжоу Ю 210 жылы қайтыс болғаннан кейін жоспарлар тоқтатылды. Дегенмен, Сунь Куан Цзяо провинциясындағы уәлилерді өзіне бағындырып, оларды өз иелігіне қосты. Содан кейін ол Лю Бэймен келісіп, солтүстік Цзинь провинциясының бір бөлігін Лю Бэйге берді, өйткені оңтүстік оның әскерін азықтандыруға жеткіліксіз екенін мойындады. Сол кезде Сунь Куан өзінің қол астындағы Бу Чжиді Лай Гонның орнына Цзяо провинциясының инспекторы (刺史) етіп тағайындады. Ши Си өзінің жақтастарын Бу Чжидің билігіне бағынуға шақырды. Сунь Куан Цзяо провинциясының барлығын басып алды. 211 жылы Сунь Куан штабын Дантудан Молин қаласына көшірді, ал келесі жылы қала қабырғаларын қайта жаңартып, оны Цзянье деп атады. Бұл жаңа орналасқан жер оған Янцзы өзенін жақсырақ бақылауға және басқа қолбасшыларымен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ Лю Мэньнің Цао Цаодан шабуыл күтетініне байланысты Рюксюде бекіністер салды. Лю Мэнь күткен шабуыл 213 жылдың басында басталды. Сунь Куан жеке өзі әскерге жетекшілік етіп, Цао Цаоға қарсы тұрды және қорғаныс үшін Лю Мэнь салған бекіністерге көп сүйенді. Бір кезде Цао Цао өзен арқылы кемелерін жіберіп, Сунь Куанның қатарларын бұзуға тырысты, бірақ Сунь Куанның кемелері оларды қоршап алып, жойды. Соғыстағы тоқырауға байланысты Сунь Куан жаудың күштерін бағалау үшін Янцзы өзенінің арғы жағындағы Цао Цао лагеріне үлкен кемемен барды. Цао Цао қарсыласының әскери тәртібіне таң қалды және өзі сияқты баласы болғанын тіледі, сондықтан ол сол кезде шабуыл жасаған жоқ. Сунь Куан кемеде музыка ойнатуға бұйрық берді және лагеріне қауіпсіз оралды. Ақырында, Лю Мэньнің қорғанысы тұрды және Сунь Куан Цао Цаоға жазғы жаңбыр бір айдан кейін басталатынын ескерту үшін хат жіберді. Цао Цао оның кеңесін тыңдап, шегінуге мәжбүр болды. Цао Цао Руксуде жеңілгеннен кейін Янцзы өзенінің бойындағы көптеген адамдар Сунь Куанға қосылу үшін оңтүстікке қарай қашқан. Ван округі мен айналасын қоспағанда, аймақ тоқырап қалды. 214 жылы Цао Цао Чжу Гуанды Ван округіне аймақты қайта жаңғырту және оны өзінің бақылауына алу үшін жіберді. Чжу Гуан ауыл шаруашылығын кеңейтуге кірісті және Сунь Куанның аумағында қарақшылар мен наразыларды көтеріліске шақырды. Лю Мэнь, егер Чжу Гуанның жоспарлары сәтті болса, Цао Цаоның аймақтағы билігін нығайтады деп қорқып, Хуанға қарсы науқанды ұсынды. Сунь Куан Лю Мэньнің стратегиясын ұстанды және су тасқынынан пайдаланып, қайықпен қалаға жетті, бұл оларға күтпеген шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Ұзақ қоршаудың орнына Лю Мэнь, Ган Нин және Линг Тонг жылдам шабуыл жасап, Чжу Гуанның қорғанысын бұзып, қаланы басып алды. Лю Бэйдің И провинциясын басып алғаннан кейін, ол өз әскерін қамтамасыз ете алды, сондықтан Сунь Куан Лю Суды Цзинь провинциясын қайтаруды талап ету үшін елші ретінде жіберді, бірақ Лю Бэй бас тартты. Сунь Куан кейін Лю Мэнь мен Линг Тонгты 20 000 әскермен оңтүстік Цзинь провинциясына шабуыл жасауға жіберді және олар Чанша, Гуйян және Линглинг округтерін басып алды. Осы уақытта Лу Су мен Ган Нин 10 000 әскермен (Гуан Юды тоқтату үшін) Иянға (益陽) жорық жасап, Лукоудағы (陸口) әскерге қолбасшылық етті. Лю Бэй Гонъань округіне барды, ал Гуан Ю 30 000 әскермен Иянға аттанды. Толыққанды соғысқа дайын тұрғанда, Лю Бэй Цао Цаоның Ханчжунға шабуыл жасау жоспары туралы хабар алды және Цао Цаоның Ханчжунға шабуыл жасауынан қорқып, Сунь Куанмен шекаралық келісімге қол жеткізуді сұрады. Лю Бэй Сунь Куаннан Линглинг округін қайтарып беруін және Хефэйге шабуыл жасау арқылы Цао Цаоның назарын аударуын өтінді. Қайта, Лю Бэй Сунь Куанға Чанша мен Гуйян округтерін берді, жаңа шекараны Сиан өзені бойында белгіледі. Сунь Куанның Хефэйге жасаған шабуылы апатқа ұшырады - ол бір кезде тұтқынға алынып, Линг Тонгтың араласуымен құтылды. 217 жылы Цао Цао Рюксюге қайтадан зор әскермен шабуыл жасады. Сунь Куан жеке өзі 70 000 әскермен қаланы қорғауға жетекшілік етті, бірақ шайқастың нақты басқаруын Лю Мэньге тапсырды. Бұл аяусыз шайқас болды және бірнеше апталық қажырлы шайқастан кейін Лю Мэньнің қорғанысы тұрды және көктемгі су тасқыны Цао Цаоны тағы да шегінуге мәжбүр етті. Дегенмен, бұл толық жеңіс емес еді. Цао Цаоның әскерінің көп бөлігі сақталды және Сунь Куанның орналасқан жерінің солтүстігінде Сяхоу Дун басқаратын үлкен күш болды. Бұл Сунь Куан Рюксюде әскерін ұстап тұрса, Сяхоу Дун оған шабуыл жасай алмайтын, бірақ Сунь Куан Рюксюден шыққанда Сяхоу Дун бұзып өте алатын тоқырауға әкелді. Сондай-ақ, Сяхоу Дунның күші тым үлкен және тым жақсы бекініпті, оны ығыстыру мүмкін емес еді. Сунь Куанда әскери шешімдер қалмады, сондықтан ол дипломатиялық шешімге келісті. 217 жылы Сунь Куан Цао Цаомен одақтасып, оны Хань үкіметінің заңды өкілі деп мойындады. Ресми түрде бұл бағыну болғанымен, Цао Цао Сунь Куан қарапайым бағынышты ретінде қарастырылғысы келмейтінін білді, сондықтан ол Сунь Куанның өзіне талап еткен барлық атақтарын растады және оның иеленген жерлеріне бақылауын ресмиледі. Сунь Куан тәуелсіз билік етуге рұхсат алды, бірақ енді Цао Цаоның бағыныштысы болды.

Immediately after Cao Cao withdrew, Sun Quan took over the northern half of Jing Province. Liu Bei marched south and took over the southern half. The Sun Liu alliance was further cemented by a marriage of Sun Quan's younger sister, Lady Sun, to Liu Bei. Zhou Yu was suspicious of Liu Bei's intentions, however, and suggested to Sun Quan that Liu be seized and put under house arrest (albeit be very well treated) and his forces be merged into Sun's; Sun Quan, believing that Liu Bei's forces would rebel if he did that, declined. Sun Quan did agree to Zhou Yu's plans to consider attacking Liu Zhang and Zhang Lu (who controlled the modern southern Shaanxi) to try to take over their territories, but after Zhou Yu died in 210, the plans were abandoned. However, Sun Quan was able to persuade the warlords in Jiao Province to submit to him, and they became part of his domain. He then yielded parts of northern Jing Province to Liu Bei as well, agreeing with Liu that the south was insufficient to supply his troops. At the same time, Sun Quan appointed his subordinate Bu Zhi as the Inspector (刺史) of Jiao Province to replace Lai Gong. Shi Xie led his followers to submit to Bu Zhi's governorship. Sun Quan took over the entire Jiao Province. In 211, Sun Quan moves his headquarters from Dantu to the city of Moling, and in the next year he rebuilt the walls and renamed the city Jianye. This new location gave him better control of the Yangtze River and better communications with his various other commanders. He also constructed fortresses at Ruxu, since Lü Meng anticipated an invasion there from Cao Cao. The invasion Lü Meng expected came at the start of 213. Sun Quan personally led the army there to resist Cao Cao and relied heavily on the fortresses Lü Meng built to give his soldiers strong positions from which to defend. At one point, Cao Cao tried to send his navy across the river to break Sun Quan's lines, but Sun Quan's own ships surrounded them and destroyed them. Due to the stalemate in the war, Sun Quan drove a big ship to enter the military camp of Cao Cao on the other side of Yangtze River to observe his enemy situation. Cao Cao was very impressed with the military discipline of his opponent so he said that he should have a child like Sun Quan and didn't launch an attack on this occasion. Sun Quan ordered people to play music on the ship and returned to his camp safely. Ultimately, Lü Meng's defences held and Sun Quan wrote a letter to Cao Cao to warn that the spring rains would come a month later, Cao Cao had to take his advice and pull back. After Cao Cao's defeat at Ruxu, many people along the Yangtze River fled south to join Sun Quan. With the exception of Wan County and the immediate area, the region became abandoned. In 214, Cao Cao sent a man named Zhu Guang to Wan County with orders to revitalise the region and bring it under Cao Cao's control. Zhu Guang began extensive agricultural projects, and he also stirred up bandits and malcontents into rebellion in Sun Quan's territory. Lü Meng feared that if Zhu Guang's programmes were successful, it would make Cao Cao's hold in the area unbreakable and urged for a campaign against Huan. Sun Quan followed Lü Meng's strategy and used the seasonal flooding to travel to the city by boat, which allowed them to attack unexpectedly. Rather than a lengthy siege, Lü Meng, Gan Ning and Ling Tong led a quick strike and broke Zhu Guang's defences, capturing the city. After Liu Bei's conquest of Yi Province, he was able to supply his troops on his own, so Sun Quan sent Lu Su as an emissary to demand for the return of Jing Province, but Liu Bei refused. Sun Quan then sent Lü Meng and Ling Tong to lead 20,000 men to attack southern Jing Province and they succeeded in capturing Changsha, Guiyang, and Lingling commanderies. Meantime, Lu Su and Gan Ning advanced to Yiyang (益陽) with 10,000 men (to block Guan Yu) and took over command of the army at Lukou (陸口). Liu Bei personally went to Gong'an County and Guan Yu led 30,000 men to Yiyang. When an all out war was about to break out, the news that Cao Cao planned to attack Hanzhong was received by Liu Bei, and he requested for a border treaty with Sun Quan as he became worried about Cao Cao seizing Hanzhong. Liu Bei asked Sun Quan to give him back Lingling Commandery and create a diversion for Cao Cao by attacking Hefei; in return, Liu Bei ceded Changsha and Guiyang commanderies to Sun Quan, setting the new border along the Xiang River. Sun Quan's attack on Hefei was disastrous he was nearly captured on one occasion, if not saved by Ling Tong. In 217, Cao Cao brought a massive army to attack Ruxu again. Sun Quan personally led 70,000 men to defend the city, though he left actual command of the battle to Lü Meng. It was a furious campaign, and after several weeks of gruelling battle, Lü Meng's defences held and the spring floods forced Cao Cao to retreat once again. Still, this was not a complete victory. Most of Cao Cao's army was still intact and he had a huge force under Xiahou Dun north of Sun Quan's position. This resulted in a stalemate in which as long as Sun Quan kept his army in Ruxu, Xiahou Dun could not hope to invade him; but as soon as Sun Quan pulled out of Ruxu, Xiahou Dun could break through. Also, Xiahou Dun's force was simply too large and too well entrenched to be driven away. Sun Quan had no military options, so he settled on a diplomatic solution. In 217, Sun Quan allied with Cao Cao, recognising him as the legitimate representative of the Han central government. While officially this was a surrender, Cao Cao knew that Sun Quan would not be content with being treated like a subject, so he confirmed all of the titles Sun Quan had claimed for himself and formalised his control over the lands he held. Sun Quan was permitted to continue to rule independently but was now officially one of Cao Cao's subordinates.

Лю Беймен одақты бұзу

219 жылы Гуан Юй солтүстікке қарай жорық жасап, Фанчэн қаласына шабуылдады, соның нәтижесінде Цао Ренге қарсы маңызды жеңіске жетті. Фанчэн осы кезде түспесе де, Гуан Юй оны қоршауға алды, жағдай соншалықты қиын болды, Као Као астанасын Сюден көшіруді қарастырды. Бірақ Сунь Куан, Гуан Юйдің бұрынғысынан бері тудырып келген қақтығыстарға (соның ішінде солтүстікке жасаған жорығы үшін Суньнің азық-түлік қорын тартып алуын қоса алғанда) наразы болып, Гуанға қарсы арттан шабуыл жасау мүмкіндігін пайдаланды, Гуанның әскері күйреп кетті. Гуан Юйді Лю Мэн мен Цзян Циннің басқаруындағы әскерлер тұтқындады; Гуан Юй өлімге кесілді, Цзин провинциясы Суньдің бақылауына өтті, ал Сунь-Лю одағы аяқталды. 220 жылы Цао Цао қайтыс болғаннан кейін, Цао Пи император Сяньды тақты оған беруге мәжбүр етті, осылайша Хань әулеті құлап, Цао Вэй мемлекеті құрылды. Сунь Куан Цао Пи таққа отырғаннан кейін дереу Вэйге бағынбады немесе тәуелсіздік жарияламады, жағдайды күтіп, бақылап отырды; керісінше, 221 жылдың басында Лю Бэй өзін император деп жариялап, Шу Хань мемлекетін құрды. Лю Бэй Гуан Юйге кек қайтару үшін Сунь Куанға қарсы жорық жоспарлады. Бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізгеннен кейін және Лю Бэйден оң жауап алмағаннан кейін, екі жақтан да шабуылға ұшырар қорқынышымен Сунь Куан Вэйдің вассалы болды. Цао Пидің саясаткері Лю Е Цао Пиге бас тартуды және шын мәнінде Сунь Куанға екінші майданнан шабуыл жасап, Суньнің иеліктерін Шумен бөліп, содан кейін Шуды жоюға тырысуды ұсынды. Кейбір тарихшылар оның империясы тек Солтүстік және Орталық Қытайды ғана билеуге лайық деп санайды. Шындығында, Лю Едің кеңесіне қарсы, 221 жылдың 23 қыркүйегінде ол Сунь Куанды Ву патшасы етіп тағайындады және оған тоғыз сый берді. 222 жылы Сяотин шайқасында Сунь Куанның генералы Лу Сюнь Лю Бэйге ауыр жеңіліс сыйлады, Шудың шабуылдарын тоқтатты. Осы сәттен бастап Шу Сунь Куанға қауіп төндірмеді. Сол жылы Цао Пи Сунь Куаннан өзінің мұрагер ханзадасы Сунь Денгті Вэй астанасы Луоянға кепіл ретінде (оның адалдығына кепілдік беру үшін) жіберуін талап еткенде, Сунь Куан бас тартты және тәуелсіздік жариялады (эраның атауын өзгерту арқылы), осылайша Шығыс Ву тәуелсіз мемлекет ретінде құрылды. Цао Пи Вуға қарсы ірі шабуыл жасады, бірақ 223 жылдың басында Вэй жеңілгеннен кейін Ву қауіпсіз екені анық болды. Лю Бэйдің сол жылы қайтыс болғаннан кейін, Лю Бэйдің ұлы мен мұрагері Лю Шанның регенті Жуге Цзиньнің інісі Жуге Лян Сунь Куанмен одақты қайта жаңартты, ал екі мемлекет 263 жылы Шу жойылғанға дейін одақтас болып қала берді.

In 219, Guan Yu advanced north, attacking Fancheng, scoring a major victory over Cao Ren. While Fancheng did not fall at this time, Guan Yu put it under siege, and the situation was severe enough that Cao Cao considered moving the capital away from Xu. However, Sun Quan, resentful of Guan Yu's prior constant instigation of hostilities (including seizing Sun's food supplies to use for his campaign north), took the opportunity to attack Guan from the rear, and Guan's forces collapsed. Guan Yu was captured by forces under Lü Meng and Jiang Qin; Guan Yu was executed, Jing Province came under Sun's control, and the Sun Liu alliance ended. After Cao Cao's death in 220, Cao Pi forced Emperor Xian to yield the throne to him, ending the Han dynasty and establishing the state of Cao Wei. Sun Quan did not immediately submit to Wei or declare independence after Cao Pi's enthronement, but took a wait and see attitude; by contrast, in early 221, Liu Bei declared himself emperor, establishing the state of Shu Han. Immediately, Liu Bei planned a campaign against Sun Quan to avenge Guan Yu. After attempting to negotiate peace and receiving no positive response from Liu Bei, fearing attack on both sides, Sun Quan became a vassal of Wei. Cao Pi's strategist Liu Ye suggested that Cao Pi decline—and in fact attack Sun Quan on a second front, effectively partitioning Sun's domain with Shu, and then eventually seek to destroy Shu as well. Cao Pi declined, in a fateful choice that most historians believe doomed his empire to ruling only the northern and central China—and this chance would not come again. Indeed, against Liu Ye's advice, on 23 September 221 he appointed Sun Quan the King of Wu and granted him the nine bestowments. In 222, at the Battle of Xiaoting, Sun Quan's general Lu Xun dealt Liu Bei a major defeat, stopping the Shu offensive. Shu would not again pose a threat to Sun Quan from that point on. Later that year, when Cao Pi demanded that Sun Quan send his crown prince Sun Deng to the Wei capital Luoyang as a hostage (to guarantee his loyalty), Sun Quan refused and declared independence (by changing era name), thus establishing Eastern Wu as an independent state. Cao Pi launched a major attack on Wu, but after Wei defeats in early 223, it became clear that Wu was secure. After Liu Bei's death later that year, Zhuge Jin's brother Zhuge Liang, the regent for Liu Bei's son and successor Liu Shan, reestablished the alliance with Sun Quan, and the two states would remain allies until Shu's eventual destruction in 263.

Ерте билік

Сунь Куань билігінің басында Ву әкімшілігі тиімділігімен танымал болды, себебі Сунь дұрыс кеңестерге құлақ асу және билікті лайықты адамдарға жүктеу қабілетін көрсетті. Мысалы, ол адал Лу Сун мен Чжу Чжинді дұрыс сендірді, сондықтан императорлық мөрдің көшірмесін жасап, оны Лу Сунға қалдырды. Ол Шу императоры Лю Шанмен немесе регент Чжу Лянмен хат алмасқанда, хатты алдымен Лу Сунға жеткізетін (Лудың орны Шу шекарасына жақын болғандықтан), содан кейін Луның пікірінше өзгерістер қажет болса, хатты қайта қарастырып, содан кейін оны Суньнің императорлық мөрімен қайта басып шығаратын. Сонымен қатар, Лу Сун мен Чжу Чжинді императордың алдын ала рұқсатынсыз Шумен әрекеттерін үйлестіруге рұқсат берілді. Сунь Куань жоғары лауазымды шенеуніктерін достар ретінде қарады және оларға лайықты (аты-жөнімен) сөйледі, олар да Вудың сақталуы үшін бар күштерін жұмсады. Ол сондай-ақ өзіне сенетін шенеуніктердің лайықты рөлдерін білді; мысалы, 225 жылы қанцлер таңдағанда, барлық маңызды шенеуніктер Чжан Чжаоға үлкен құрмет көрсетіп, оны қанцлер еткісі келді, бірақ Сунь Куань бас тартты, себебі ол Чжанға құрмет көрсеткенімен, қанцлер мемлекеттік істердің барлығын басқаруы керек, ал Чжан, қабілетті болғанымен, өте қатал пікірлері болғандықтан, Сунь Куаньмен және басқа шенеуніктермен үнемі қақтығысқа түсуі мүмкін еді. Ол сондай-ақ, жас кезінде Лю Фан Сунь Цэге дұрыс емес шығындары туралы хабарлағанын түсініп, Лю Фанды бірнеше рет жоғарылатты, себебі Лю Фанның бұл әрекеті Сунь Цэге адалдығынан туындаған. 224 және 225 жылдары Цао Пи тағы да Вуға шабуыл жасады, бірақ әр жолы Ву әскерлері Вэйді оңай жеңе алды – соншалықты оңай жеңді, Цао Пи: «Көктем мен қыстың арасын бөлу үшін Құдай Янцзы өзенін жаратқан» деді. Алайда, Сунь Куаньның өзі Вэйге үлкен шабуыл жасауға жасаған тырабы сәтсіз аяқталды. Мысалы, 226 жылы Цао Пи қайтыс болғаннан кейін Сунь Куань Вэйдің Цзянся округына шабуыл жасады, бірақ Вэй күштері келгеннен кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Алайда сол жылдың соңында ол Цзяо провинциясының бақылауын күшейте алды, өйткені оның генералы Лю Дай Ши Хуэйді (士徽) жеңіп, Ши кланының тәуелсіздігіне нүке салды. Сонымен қатар, қазіргі Камбоджа, Лаос және Оңтүстік Вьетнамдағы бірнеше тәуелсіз мемлекеттер де Вуның вассалдары болды. «Лианг кітабында» 226 жылы Цзяочжиге (Қытай бақылауындағы Солтүстік Вьетнам) Рим империясынан (Дакин) келген саудагердің келгені жазылған. Цзяочжоу префекті оны Нанкиндегі Сунь Куань сарайына жіберді. Сунь Куань өзінің туған елі мен халқы туралы есеп беруін сұрады. Саудагерді 10 әйел және 10 еркек «қоңыр түсті кішкентай адамдармен» бірге қайтару үшін экспедиция ұйымдастырылды, олар оның сұраған қызығушылық тудырған нәрселері еді, сондай-ақ жолда, өкінішке орай, қайтыс болған қытай офицері де болды. Бұл кезеңде Вуның Вэйге қарсы бір үлкен жеңісі 228 жылы болды, онда Сунь Куаньның келісімімен оның генералы Чжоу Фан Сунь Куанның бірнеше рет жазалағандығын айтып, Вэйге беріліп жатыр деп ойлады. Бұл Вэй генералы Цао Сюйді алдады, ол Жоу Фанға қолдау көрсету үшін оңтүстікке үлкен әскерді бастап кетті. Ол Чжоу Фан мен Лу Сун орнатқан тұзаққа түсіп, үлкен шығынға ұшырады, бірақ Цзя Куй оны толық құртудан сақтап қалды. 229 жылы Сунь Куань өзін император деп жариялады, бұл Шумен одақтың бұзылу қаупін тудырды, себебі көптеген Шу шенеуніктері мұны Шудың Хан әулетінің заңды мұрагері екенін мәлімдеуіне жасаған сатқындық деп қарады. Алайда, Чжукэ Лян одақты тоқтатуға қарсы болды және сол жылы оны ресми келісіммен бекітті, онда екі мемлекет бір-бірін қолдауға және егер олар оны жеңе алса, Вэйді тең бөліп алуға уәде берді. Сол жылы Сунь Куань өзінің астанасын Вучангтан Цзяньеге көшірді, сол кезде оның мұрагер ханзадасы Сунь Денг, Лу Сунның көмегімен Шығыс Вудың батыс бөліктерін басқарды.

Early in Sun Quan's reign, the Wu administration was known for its efficiency, as Sun showed a knack for listening to correct advice and for delegating authorities to the proper individuals. For example, he correctly trusted the faithful Lu Xun and Zhuge Jin, so much so that he made a duplicate imperial seal and left it with Lu Xun; whenever he would correspond with Shu's emperor Liu Shan or regent Zhuge Liang, he would deliver the letter to Lu Xun first (as Lu's post was near the Shu border), and then if, in Lu's opinion, changes were needed, he would revise the letter and then restamp it with Sun's imperial seal. Further, Lu Xun and Zhuge Jin were authorised to coordinate their actions with Shu without prior imperial approval. Sun Quan treated his high level officials as friends and addressed them accordingly (with courtesy names), and in accordance they dedicated all effort to Wu's preservation. He also knew what were the proper roles for officials that he trusted; for example, in 225, when selecting a chancellor, while the key officials all respected Zhang Zhao greatly and wanted him to be chancellor, Sun Quan declined, reasoning that while he respected Zhang greatly, a chancellor needed to handle all affairs of state, and Zhang, while capable, had such strong opinions that he would surely be in conflict with Sun Quan and other officials at all times. He also repeatedly promoted his official Lü Fan even though, while he was young, Lü Fan had informed to Sun Ce about his improper spending habits, understanding that Lü did so only out of loyalty to Sun Ce. In 224 and 225, Cao Pi again made attacks on Wu, but each time the Wu forces were able to repel Wei's with fair ease—so easily that Cao Pi made the comment, "Heaven created the Yangtze to divide the north and south." However, Sun Quan was himself equally unsuccessful in efforts to make major attacks on Wei. After Cao Pi's death in 226, for example, Sun Quan launched an attack on Wei's Jiangxia Commandery, but was forced to withdraw as soon as Wei reinforcements arrived. However, later that year, he was able to increase his effective control over Jiao Province when his general Lü Dai was able to defeat the warlord Shi Hui (士徽) and end the effective independence that the Shi clan had. In addition, the several independent kingdoms in modern Cambodia, Laos, and southern Vietnam all became Wu vassals as well. The Book of Liang records the arrival in 226 of a merchant from the Roman Empire (Daqin) at Jiaozhi (Chinese controlled northern Vietnam). The Prefect of Jiaozhou sent him to the court of Sun Quan in Nanjing. Sun Quan requested that he provide him with a report on his native country and its people. An expedition was mounted to return the merchant along with 10 female and 10 male "blackish coloured dwarfs" he had requested as a curiosity and a Chinese officer who, unfortunately, died en route. The one major victory that Wu would have over Wei during this period came in 228, when, with Sun Quan's approval, his general Zhou Fang pretended to be surrendering to Wei after pretending to have been punished repeatedly by Sun Quan. This tricked the Wei general Cao Xiu, who led a large army south to support Zhou Fang. He walked into the trap set by Zhou Fang and Lu Xun and suffered major losses, but was saved from total annihilation by Jia Kui. In 229, Sun Quan declared himself emperor, which almost damaged the alliance with Shu, as many Shu officials saw this as a sign of betrayal of the Han dynasty—to which Shu claimed to be the legitimate successor. However, Zhuge Liang opposed ending the alliance and in fact confirmed it with a formal treaty later that year, in which the two states pledged to support each other and divide Wei equally if they could conquer it. Later that year, Sun Quan moved his capital from Wuchang to Jianye, leaving his crown prince Sun Deng, assisted by Lu Xun, in charge of the western parts of Eastern Wu.

Ортаңғы билік

230 жылы Сунь Куан билігінің нашарлауының алғашқы белгісі байқалды. Сол жылы ол генералдары Вэй Вэнь (衛溫) мен Чжугэ Чжиді (諸葛直) 10 мыңдық әскери-теңіз флотымен Шығыс Қытай теңізіне жіберді. Олар Лу Сюнь мен Куан Цунның қарсылығына қарамастан, легендарлық Ичжоу (夷洲) және Данчжоу (亶洲) аралдарын іздеп, оларды жаулап алуға тырысты. Флот Данчжоуды таба алмады, бірақ Ичжоуды тапты және 231 жылы бірнеше мың адамды тұтқындағаннан кейін қайтып келді, алайда флотының 80-90 пайызы аурудан қайтыс болғаннан соң ғана. Бұл істе өзінің кінәсін мойындамай, Сунь Куан Вэй Вэнь мен Чжугэ Чжиді жазалап өлтірді. Сунь Куанның билігінің нашарлауынан алаңдаған Сунь Дэн 232 жылы Батыс аймақты Лу Сюньге тапсырып, Цзяньеге оралды және 241 жылы қайтыс болғанға дейін сонда қалды. 232 жылы Сунь Куан теңіз флотымен тағы бір қиындыққа тап болды. Ол генералдары Чжоу Хэ (周賀) мен Пэй Цяньді (裴濳) Ляодун аймағын басқаратын Вэйдің вассалы Гонсун Юаньға, Ю Фаньдың кеңесіне қарамастан, жылқы сатып алу үшін жіберді. Алайда Ю Фань болжағандай, Чжоу Хэ мен Пэй Цянь кері жолда Вэй әскерлеріне шабуылға ұшырап, қаза тапты. Өз ісіне өкініп, Сунь Куан Ю Фаньды Цзяньеге қайта шақыруға тырысты, бірақ ол жер аударылуда қайтыс болғанын білді. Келесі жылы Сунь Куан Гонсун Юаньмен қарым-қатынасында тағы бір қиындыққа тап болды, өйткені Гонсун оған өзінің бағынышы болуды ұсынып, елшілер жіберді. Сунь Куан қуаныштан Гонсун Юаньды Ян патшасы етіп тағайындады, оған тоғыз сыйлық берді және Вэйге қарсы жорығына көмектесу үшін 10 мыңдық жасақты теңіз арқылы солтүстікке жіберді. Бұл оның жоғары лауазымды шенеуніктерінің, әсіресе Чжан Чжаоның кеңесіне қайшы болды. Бірақ әскер келгеннен кейін Гонсун Юань оларға сатқындық жасап, Сунь Куанның елшілері Чжан Ми (張彌) мен Сюй Яньды (許晏) өлтірді, оларды сыйлықтар тапсыруға жіберген еді, және олардың әскерін басып алды. Осыдан кейін ашуланған Сунь Куан жеке өзі флотымен солтүстікке Гонсун Юаньға шабуыл жасауға ниеттенді, алғашында тіпті Лу Сюньнің қарсылығы да оны тоқтата алмады, бірақ ол ақырында тынышталып, жоспарын іске асыра алмады. Ол Чжан Чжаоның үйіне барып, одан кешірім сұрады. Бұрынғы ақыл-ойының нашарлауына қарамастан, ол кейде дұрыс шешімдер қабылдай алатын. Мысалы, 235 жылы Вэй императоры Цао Руй оған жылқы ұсынғанда, оның орнына перл, нефрит және тасбақа қабықтарын сұрады, Сунь Куан бұл қорлауды елемеді және алмасуға келісті, өйткені оның мемлекетіне жылқы перл, нефрит немесе тасбақа қабықтарынан гөрі көбірек қажет болды. 234 жылы Чжугэ Лянның Вэйге қарсы соңғы солтүстік жорылымен үйлестіре отырып, Сунь Куан жеке өзі Вэйдің шекаралық қаласы Хэфэйге қарсы үлкен шабуыл жасады, ал Лу Сюнь мен Чжугэ Цзинь Сянянға шабуыл жасады, мақсаты Вэй күштерін шақырып, содан кейін оларға шабуыл жасау болатын. Алайда Вэй генералдары жағдайды дұрыс бағалап, Сунь Куанның Хэфэйді қоршауын рұхсат етті. Сунь Куанның азық-түлігі біткеннен кейін ғана Цао Руй жеке өзі күшейтумен келді, ал Сунь Лу Сюнь мен Чжугэ Цзинь сияқты кері шегінді. 238 жылы Гонсун Юань Вэйдің генералы Сима Идің шабуылына ұшырағанда, Сунь Куан бұрынғы ашу-ызасына қарамастан, егер Сима И бастапқыда сәтсіз болса, ол жағдайды пайдалана алатынын дұрыс бағалады, сондықтан ол Гонсунның көмек сұрауын дереу қабылдамады. Алайда Сима И Гонсун Юаньды тез басып алғандықтан, Сунь Куан Сима Гонсунмен тығырыққа тіреліп қалғанда жоспарлаған үлкен шабуылды іске асырмады. Сол жылы ол аудиторлық бюроның бастығы Лю Идің өкілеттіктерін теріс пайдаланғанын анықтады және Лю Иді жазалап өлтірді, содан кейін жоғары лауазымды шенеуніктерге деген сенімін нығайтып, Чжугэ Цзинь, Бу Чжи, Чжу Ран және Лю Дайға эмоционалды хат жазып, әкімшіліктегі соңғы проблемалар үшін өзін кінәлады және оларды өзінің кемшіліктерін байқағанда шыншылдықпен сөйлеуге шақырды. 241 жылы Сунь Куан 239 жылы Цао Руидің қайтысынан кейін Вэйге қарсы соңғы ірі шабуылды бастады, бірақ ол Ин Чжаның (殷札) Шумен үйлестірілген күшпен Вэйге төрт бағыттан шабуыл жасау стратегиясын қабылдамады, нәтижесінде жорыл сәтсіз аяқталды.

In 230, however, the first sign of the deterioration of Sun Quan's reign occurred. That year, he sent his generals Wei Wen (衛溫) and Zhuge Zhi (諸葛直) with a navy of 10,000 into the East China Sea to seek the legendary islands of Yizhou (夷洲) and Danzhou (亶洲), likely Taiwan or Ryukyu, to seek to conquer them, despite strenuous opposition of Lu Xun and Quan Cong. The navy was not able to locate Danzhou but located Yizhou, and returned in 231 after capturing several thousand men—but only after 80–90% of the navy had died from illness. Instead of seeing his own fault in this venture, Sun Quan simply executed Wei Wen and Zhuge Zhi. Perhaps concerned about this deterioration in Sun Quan's judgment, Sun Deng left the western empire in Lu Xun's hands in 232 and returned to Jianye, and would remain at Jianye until his own death in 241. In 232, Sun Quan had another misadventure involving his navy—as he sent his generals Zhou He (周賀) and Pei Qian (裴濳) to the nominal Wei vassal Gongsun Yuan, in control of Liaodong Commandery, to purchase horses, against the advice of Yu Fan—and indeed, he exiled Yu Fan to the desolate Cangwu Commandery (roughly modern Wuzhou, Guangxi) as punishment. Just as Yu Fan predicted, however, the venture would end in failure—as Zhou He and Pei Qian, on their way back, were intercepted by Wei forces and killed. Regretting his actions, Sun Quan tried to recall Yu Fan back to Jianye, only to learn that Yu had died in exile. The next year, however, Sun Quan would have yet another misadventure in his dealings with Gongsun Yuan, as Gongsun sent messengers to him, offering to be his subject. Sun Quan was ecstatic, and appointed Gongsun Yuan the Prince of Yan and granted him the nine bestowments, and further sent a detachment of 10,000 men by sea north to assist Gongsun Yuan in his campaign against Wei, against the advice of nearly every single one of his high level officials, particularly Zhang Zhao. Once the army arrived, however, Gongsun Yuan betrayed them, killing Sun Quan's officials Zhang Mi (張彌) and Xu Yan (許晏), whom Sun had sent to grant the bestowments and seized their troops. Once that happened, the enraged Sun Quan wanted to personally head north with a fleet to attack Gongsun Yuan, and initially, not even Lu Xun's opposition was able to stop him, although he eventually calmed down and did not follow through. To his credit, he also personally went to Zhang Zhao's house and apologised to him. Further, despite the deterioration in his previous clear thinking, he was still capable of making proper decisions at times. For example, in 235, when, as a sign of contempt, Wei's emperor Cao Rui offered horses to him in exchange for pearls, jade, and tortoise shells, Sun Quan ignored the implicit insult and made the exchange, reasoning that his empire needed horses much more than pearls, jade or tortoise shells. In 234, in coordination with Zhuge Liang's final northern expedition against Wei, Sun Quan personally led a major attack against Wei's border city Hefei, while having Lu Xun and Zhuge Jin attack Xiangyang, with the strategy of trying to attract Wei relief forces and then attacking them. However, Wei generals correctly saw the situation and simply let Sun Quan siege Hefei. Only after Sun Quan's food supplies ran low did Cao Rui personally arrive with reinforcements, and Sun withdrew, as did Lu Xun and Zhuge Jin. In 238, when Gongsun Yuan was under attack by Wei's general Sima Yi, Sun Quan, despite his prior rage against Gongsun, correctly judged the situation as one where he might be able to take advantage if Sima Yi were initially unsuccessful, so he did not immediately refuse Gongsun's request for help. However, as Sima Yi was able to conquer Gongsun Yuan quickly, Sun Quan never launched the major attack that he considered if Sima got stuck in a stalemate with Gongsun. That year, he also recognised how Lü Yi, the supervisor of the audit bureau, had been abusing his powers, and had Lü Yi executed; he then further confirmed his trust in the high level officials by personally writing an emotional letter to Zhuge Jin, Bu Zhi, Zhu Ran, and Lü Dai, blaming himself for the recent problems with his administration while urging them to speak out honestly whenever they saw faults in him. In 241, Sun Quan would launch the last major assault against Wei of his reign, in light of Cao Rui's death in 239, but he rejected a strategy offered by Yin Zha (殷札) to attack Wei in coordinated effort with Shu on four different fronts, and the campaign ended in failure as well.

Билік етуінің соңғы кезеңдері

241 жылы ханзада Сунь Денг қайтыс болды, бұл мұрагерлік мәселесін ашық қалдырып, Сунь Куанның психикалық денсаулығының күрт нашарлауының басталуын білдірді. 242 жылы ол ханзада Ванның әйелінен туған ұлы Сунь Хені мұрагер етіп тағайындады. Бірақ ол Ванның тағы бір ұлы Сунь Баға да жақсы қарайтын еді және Сунь Баға мұрагер ханзадамен бірдей штаттық штатқа ие болуға рұқсат берді. Бұл қадамға бірқатар шенеуніктер қарсылық білдірді, себебі Сунь Ба Сунь Хемен бәсекелесіп, оны шақыруға тырысады, бірақ Сунь Куан оларды тыңдамады. 245 жылдан кейін, Сунь Хе мен Сунь Ба жеке резиденцияларда тұра бастағанда, олардың қарым-қатынасы одан әрі нашарлады және Сунь Ба Сунь Хеден мұрагерлік тақтан қалай ығыстыруға болатынын жоспарлай бастады. Қызы Сунь Лубань тарапынан тараған қаңқуларға сеніп, Сунь Куан Сунь Хенің анасы Ванға кінә тақты, және ол қорқыныштан қайтыс болды. Сонымен қатар, ол Сунь Хе мен Сунь Баның болашақта жақсылыққа үміттене отырып, оларды қолдаған шенеуніктерге қол жеткізуін тоқтатты, бірақ бұл Сунь Баның іс-қимылдарын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Шындығында, Лу Сюнь Сунь Хені қорғауға тырысқанда, Сунь Ба оны көптеген қылмыстарда жалған айыптады, және Сунь Куан осыдан соншалықты ашуланып, Лу Сюньді қайта-қайта сөккенінен ол көңілі толып қайтыс болды. 250 жылы Сунь Баның Сунь Хеге үздіксіз шабуылдарынан шаршаған Сунь Куан түсініксіз әрекеттер кешенін жасады. Ол Сунь Баны өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр етті, сонымен қатар Сун Хені (ешқандай қылмыс жасағаны дәлелденбеген) тақтан түсірді және оның орнына өзінің кіші ұлы Сунь Ляңды Сунь Хе орнына мұрагерлікке тағайындады. Бұл шешімге оның күйеу баласы Чжу Чжу (Сунь Куанның қызы Сунь Луюдың күйеуі) қарсылық білдірді, бірақ Чжу Чжудың жалбаулары Сунь Хеге көмектеспей қоймай, оның өліміне де әкелді, өйткені Сунь Куан оны өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр етті. Бұл шешімге қарсы шыққан көптеген басқа шенеуніктер, сондай-ақ Сунь Баны қолдаған шенеуніктер жазаланды. Осы уақытта Сунь Куан өзінің генералдарын Вэймен шекараға жақын жердегі бірнеше бөгеттерді бұзуға бұйрық берді, осылайша Вэйдің шабуылдарына кедергі келтіру үшін үлкен су тасқынына себеп болды. 251 жылы Сунь Куан өзінің тұңғыш императрицасын – Сунь Ляңның анасы Консорт Панды тағайындады (бұрын оның бірнеше әйелі болған, бірақ олардың ешқайсысын императрица етіп тағайындамаған, оның сүйіктісі Бу ханымнан басқа, ол 238 жылы қайтыс болғаннан кейін императрица болып жарияланды). Бірақ сол жылы ол Сунь Хенің кінәсіз екенін түсінді және оны жер аударылудан қайта шақыруды қалады, бірақ Сунь Ляңның таққа отыруын қолдаған қызы Сунь Любань мен Сунь Цзюнь оны бұған көндірді. Ол өзінің өте қартайғанын (осы кезде 69 жаста) түсінді және Сунь Цзюньдің ұсынысы бойынша Чжу Чжиннің ұлы Чжу Кені Сунь Ляңтың болашақ регенті етіп тағайындады, тіпті ол Чжу Кенің өршілдігіне және өзінің қабілеттерін жоғары бағалауына күмән келтіргеніне қарамастан. Сол кезде империяның барлық азаматтары, Чжугедің бұрынғы әскери жеңістеріне қорқынышпен қарап, Чжугенің регент болуға лайықты екеніне сенімді болды. 252 жылы Сунь Куан өлімге таяғанда, императрица Пан өлтірілді, бірақ оның қалай өлтірілгені әлі де даулы мәселе болып қалуда. У мемлекетінің шенеуніктері оның мінезіне шыдамаған қызметшілері ұйықтағанда оны тұншықтырды деп мәлімдеді, ал Сима Гуанның «Цзычжи Тунцзянь» еңбегіне түсіндірме жазған Ху Сансин сияқты бірқатар тарихшылар, Юнь Суньньның Сунь Куан қайтыс болғаннан кейін император жесірі ретінде билікті қолға алуынан қорқып, жоғары лауазымды У шенеуніктері оған кінәлі деп санайды. 252 жылы Сунь Куан 70 жасында (шығыс азиялық есептеу бойынша) қайтыс болды, және Сунь Ляң оның орнына отырды. Сунь Куан 252 жылы тамыз немесе қыркүйек айларында Цзяньедегі Мурман тауындағы мазарға жерленді.

Later in 241, the crown prince Sun Deng died—an event that left open the issue of succession and appeared to mark the start of a precipitous decline in Sun Quan's mental health. In 242, he appointed his son Sun He, born to Consort Wang, crown prince. However, he also favoured another son by Consort Wang, Sun Ba, and permitted Sun Ba to have the same staffing level as the crown prince—a move that was objected to by a number of officials as encouraging Sun Ba to compete with Sun He, but Sun Quan did not listen to them. After 245, when Sun He and Sun Ba began to have separate residences, their relationship deteriorated further, and Sun Ba began to scheme at how to seize heir status from Sun He. Fanned by gossip from his daughter Sun Luban, Sun Quan blamed Sun He's mother Consort Wang for this—and she died in fear. He also cut off Sun He and Sun Ba's access to the officials who supported them in hopes of receiving future favours, but this could not stop Sun Ba's machinations. Indeed, when Lu Xun tried to intervene to protect Sun He, Sun Ba falsely accused him of many crimes, and Sun Quan became provoked so much that he repeatedly rebuked Lu Xun, causing him to die in frustration. In 250, fed up with Sun Ba's constant attacks against Sun He, Sun Quan carried out an inexplicable combination of actions. He forced Sun Ba to commit suicide, while deposing Sun He (who had not been shown to have committed any crimes), and instead creating his youngest son, Sun Liang, crown prince to replace Sun He. This move was opposed by his son in law Zhu Ju (the husband of Sun Quan's daughter Sun Luyu), but Zhu Ju's pleas not only did not help Sun He, but also resulted in his own death, as Sun Quan forced him to commit suicide. Many other officials who also opposed the move, as well as officials who had supported Sun Ba, were executed. Around this time, Sun Quan also had his generals destroy a number of levees near the border with Wei, creating large areas of flooding, in order to obstruct potential attacks from Wei. In 251, Sun Quan created the first empress of his reign—Sun Liang's mother Consort Pan (previously, he had a succession of wives, but never made any of them empress, except for his favourite, Lady Bu, who was created empress posthumously after her death in 238). Later that year, however, he realised that Sun He was blameless and wanted to recall him from his exile, but was persuaded not to do so by his daughter Sun Luban and Sun Jun, who had supported Sun Liang's ascension. He realised that he was getting very old (69 by this point) and, at Sun Jun's recommendation, commissioned Zhuge Jin's son Zhuge Ke as the future regent for Sun Liang, even though he correctly had misgivings about how Zhuge Ke was arrogant and had overly high opinions of his own abilities. At that time virtually the entire empire, awed by Zhuge's prior military victories, was convinced that Zhuge would be the correct choice for regent. In 252, as Sun Quan neared death, Empress Pan was murdered, but how she was murdered remains a controversy. Wu officials claimed that her servants, unable to stand her temper, strangled her while she was asleep, while a number of historians, including Hu Sanxing, the commentator to Sima Guang's Zizhi Tongjian, believed that top Wu officials were complicit, as they feared that she would seize power as empress dowager after Sun Quan's death. On 252, Sun Quan died at the age of 70 (by East Asian age reckoning), and Sun Liang succeeded him. Sun Quan was buried in August or September 252 in a mausoleum at the Purple Mountain in Jianye.

Бейне ойындар

Сунь Куан Koei компаниясының "Dynasty Warriors" және "Warriors Orochi" бейне ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде көрінеді. Сунь Куан сонымен қатар "Puzzle & Dragons" мобильдік бейне ойынында "Үш патшалықтың құдайлары" сериясының бір бөлігі ретінде пайда болады. Сунь Куан "Total War: Three Kingdoms" ойынында Sun әулетінің фракциясының бөлігі ретінде де ойналатын кейіпкер.

Карта ойындары

Magic: The Gathering коллекциялық карта ойынында «Портал Үш патшалығы» жиынтығында «Сунь Куан, Ву Иесі» деген карта бар. «Сан Гуо Ша» қытай карта ойынындағы кейіпкерлер карталарын таңдауда ойыншылар ойынның басында таңдай алатын Сунь Куан кейіпкері де бар. «Ю Ги О!» коллекциялық карта ойынында Сунь Куанға негіделген «Ежелгі жауынгерлердің шебері Сунь Му» деген карта бар.

Кино және теледидар

Чжан Бо, 2010 жылғы қытай "Үш патшалық" телесериалында. Чжэн Вэй бала кезінде, 2010 жылғы қытай "Үш патшалық" телесериалында. Тайваньдық актер Чан Чен Джон Вудың 2008 жылғы екі бөлімді эпикалық соғыс фильмі "Қызыл жартас" картинасында Сун Кван рөлін сомдады. Денг Хайфэн, 2017 жылғы қытай "Кеңесшілер одағы" телесериалында.