Кіріспе

Солтүстік Африкадағы тау тізбегі Телл Атласы (الاطلس التلي, ) - Солтүстік Африкадағы Атлас тау тізбегіне жататын, негізінен Солтүстік Алжир арқылы созылып, Солтүстік-Шығыс Марокко мен Солтүстік-Батыс Тунисте аяқталады. Бұл жүйедегі таулар орташа биіктігі шамамен 700 метрді құрайды және Жерорта теңізі мен Сахара аралығында табиғи бөгет болып табылады. Оның ең биік шыңы - Джурджюра тау жотасындағы биік Лалла Кхедиджа. Алжир астанасы Алжир, ~1,500,000 тұрғыны (2005) және ~770,000 тұрғыны бар Оран (2005) сияқты бірнеше ірі қалалар Tell Atlas түбінде жатыр. Алжирдің Константин қаласы шамамен 505,000 тұрғыны бар (2005 жылы) 80 км ішкі және тікелей тауларда 650 метр биіктікте орналасқан. Теллдің ішінде бірнеше кішігірім қалалар мен ауылдар орналасқан; мысалы, Чиффа Чиффа шатқалында орналасқан.

География

Тель Атласы Жерорта теңізі жағалауына параллель жүреді. Оңтүстікке қарай Сахара атласымен бірге ол шығысқа қарай бір-біріне жақындаған екі шамамен қатар тау жотасының ең солтүстік бөлігін құрайды, олар Батыс Алжирде бір-бірінен мүлдем ерекшеленеді және Шығыс Алжирде бірігеді. Батысында Мароккодағы Риф және Орта Атлас тау жоталарында аяқталады. Телл Атласы сонымен қатар үлкен Атлас таулары провинциясының физиографиялық бөлімі болып табылады, ол өз кезегінде үлкен Африка Альпі жүйесінің физиографиялық бөлімінің бөлігі болып табылады. Тель атласы мен Сахара атласы екі табиғи бөгетті құрайды, біріншісі Жерорта теңізіне, екіншісі Сахараға қарсы. Олардың арасында Келиф өзені мен басқа да өзендер жатыр. Tell Atlas-тың оңтүстігінде Hautes Plains (~ 1000 м биіктікте) биік платосы бар, онда су жауын-шашын кезінде жиналып, құрғаған кезде тұзды жазықтарға айналатын үлкен терең емес тұзды көлдер пайда болады. Ауыл шаруашылығына көбінесе сулы биік алқаптарда қой мен ешкіні жайылымға жайылу, кейбір жерлерді шаруашылыққа пайдалану жатады. Шелиф - 725 км ұзындықтағы өзен. Шелиф өте құнарлы аңғармен сипатталады. Бұл аймақта өз бастауын алған басқа да маңызды өзендер - Меджерда және Сейбуз өзендері. Тек маусымдық өзендер ғана Телл Атластан оңтүстікке қарай ағады.

Климат және өсімдіктер

Атлас тауында орта теңіздік климат қалыптасқан, жазғысын құрғақ, қысқысын жаңбырлы, биік жерлерде қар жауады. Нәтижесінде Телл Атластың солтүстік беткейлерінде эндемикалық Abies numidica, Атлас кедрі, қарағай және топырақ емендері өседі. Жазда Сахарадан солтүстікке қарай атлас таулары арқылы ыстық, құрғақ жел соғып, Африканың солтүстік жағалауында шаң-тозаң мен құрғақ жағдай туғызады. Құрғақ климатқа қарамастан, Тал Атлас аймағында арпа мен бидай өсіру үшін кейбір ауыл шаруашылығы бар. Чиффа шатқалы Телл Атласта орналасқан; бұл жер жойылып бара жатқан приматтардың, Барбария макакасы, Макака Сильванның аз ғана қалған мекендерінің бірі болып табылады.