Кіріспе

Құмбриядағы аңғар, Англия Ньюлендс аңғары Англияның Құмбриядағы көлдер ауданы ұлттық саябағында орналасқан. Ол ұлттық парктегі ең көрікті және тыныш аңғарлардың бірі болып саналады, тіпті ол танымал туристік қалашыққа, Кесвикке және көпшілікке арналған A66 жолына жақын орналасқан. Өзен Аллердейл ауданындағы Above Derwent азаматтық еншісінің бір бөлігін құрайды.

Ерте тарих

Өзенде адам қонысының алғашқы белгілері Улоктан табылды, онда қола дәуірі қабірінің дәлелі табылды. Портинскаледе кельт шеберханасының қалдықтары да табылды. Викингтер 800 жылдан кейін Камбрияға келді. Ньюлендс аңғарындағы қазіргі жер атауларының көбі осы ертедегі скандинав қоныстанушыларынан бастау алады. Өзен аймағы бастапқыда Роджерс немесе Роджерсдей деп аталды, ол ежелгі скандинав тілінен алынған Роджер Саетр, бұл Роджерге тиесілі жазғы жайылым деп аударылады. Қазіргі Ньюлендс аңғарындағы Кескадейл, Скелгилл, Бирк Ригг, Хай Снаб және Уззикар қоныстарының аты ертедегі викинг қоныстарынан шыққан. "Ньюлендс" атауы 13 ғасырдан кейін пайда болған, ол Портинскейл мен Брейтуайт арасындағы аңғардың етегінде үлкен батпақты және батпақты аумақты сумен құрғату арқылы пайда болған жаңа жерді сипаттауға арналған. 14 ғасырдың басында аңғардағы шаруалар төлейтін жер рентасы өсіп, халық саны өсе бастады. Өзендегі кейбір отбасылар жүздеген жылдар бойы осы аймақта өмір сүрді, Фишерлер, Тикельдер, Твейттер, Грейвтер және Мейсондар 15-ғасырдағы ескерткіштерде аталып, 20-ғасырда да аңғарда өмір сүріп жатыр.

Елді мекендер

Өркеннің бүкіл ұзындығын кесіп өтетін кіші автокөлік жолы бар; ол A66 автожолында Брейтвейт ауылынан басталып, Ньюлендс Хаузеден Баттермерге дейін жалғасады. Тағы бір жол Портинскале ауылында басталады (осы жерде де A66) және Стайр ауылының маңында Брейтвейттен басталатын жолға қосылады. Өзендікте халық аз, негізінен фермалар мен туристік жатақханалар орналасқан. Стайр - аңғардағы негізгі елді мекен, онда Ньюлендс Әдебиет орталығы және Swinside Inn орналасқан, бұл аңғардағы жалғыз паб және Стайрдан солтүстікке қарай бір шақырым жерде орналасқан. 2006 жылы Ригг Бектің, Braithwaite Баттермердің басты жолындағы белгілі "күлгін үйді" бұзу басталды; бұл үлкен Викториялық үй көп жылдар бойы келушілер үшін арзан баспана көзі болды (Тед Хьюз, Тензинг Норгей, Даг Скотт, Том Куртенэй және Боб Хоскинс). 2008 жылы 30 маусымда ғимарат өртеніп қираған. Оның орнына жаңа, сұр таспен салынған үй тұр. Өзеннің жоғары жағында Кішкентай қалашық бар, ол Беатрикс Поттердің жазбаларымен танымал болды. Оның 1905 жылғы балалар кітабы "Миссис Тигги Винкл туралы әңгіме" осы аймақта орналасқан және "Бір кезде Люси есімді кішкентай қыз болды, ол Кішкентай қалашықта тұратын. Ол жақсы қыз еді, тек ол әрқашан өзінің қалта қолқаптарын жоғалтатын!". Кішкентай қалаша фермадан және бірнеше коттедждерден тұрады, және ол бастапқыда 16 ғасырда салынған, бірақ 19 ғасырда күйреген кішкентай ақтайтылған Ньюлендс шіркеуінің орны. Бірнеше жыл бойы біртіндеп қайта құрылып, 1885 жылы қайта ашылды. Шығыс қабырғасындағы шыны терезе 1845 жылдан бастап, ал оңтүстікке қараған терезе Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жауынгерге арналған ескерткіш болып табылады. Бұл шіркеуге 1826 жылы мамыр айында Уильям Вордсворт келіп, оны "Майға" деген өлеңінде бір өлең жазуға талпындырды. 2000 жылы шіркеу қалпына келтірілді. Кішкентай қалада 1967 жылы жабылып, көп жыл бұрын жабылып, шаруашылық ғимараттарға айналған жеке пабы болған. Скелгилл - Кэтбелл тауларының беткейінде орналасқан, 14 ғасырға жататын ферма, оған келушілер үшін 12 төсектік кемпинг бар. Өзеннің ең оңтүстік мекені - Кескадейл фермасы, бұл дәстүрлі қой және сиыр малы фермасы, ол Гарриман отбасында ұрпақтан ұрпаққа дейін болды және туристерге баспана ұсынады. Автомобиль жүргізушілері үшін Ньюлендс аңғары 333 метр биіктіктегі Ньюлендс Хаузеде аяқталады, онда Робинсонның беткейлерінің етегінде автокөлік тұрағы бар; Мосс Форс шарлауығын құлаудан көруге болады. Үйден бастап жол Бөттермирге дейін тік төмен түседі.

Тау-кен өндірісі

Ньюлендс аңғары көптеген ғасырлар бойы кен өндіріп, қазба жұмыстары жүргізілді; жылдар бойы қорғасын, мыс, күміс, тіпті алтын да өндірілді. Көлдер округінің ең әйгілі шахтасы Ньюлендс қаласында орналасқан. Бұл - Хиндскарттың төменгі беткейіндегі, Лоу Снаб фермасы маңында орналасқан Голдскоп кен орны. Ол 16 ғасырдан бері жұмыс істеп келеді. Ол сондай көп мөлшерде қорғасын мен мыс өндірді, сондықтан оны алғашқы күндері шахтаны игеруге әкелген неміс кеншілері "Готтесгаб" (Құдайдың сыйы) деп атады. XIX ғасырдың соңында шахтаның жұмысы тоқтады, бірақ ол тозғандықтан емес, өйткені шахтаның негізгі шахтасы тереңдеп кеткендіктен, одан суды сорғылау экономикалық тұрғыдан тиімді емес болды. Өзендіктегі басқа да танымал кен орындары - 1888 жылы жабылған Барроудың беткейіндегі Барроу қорғасын кеніші; Катбелл мен Мейден Мурдың арасында шағын аңғарды алып жатқан Йютвейт қорғасын кеніші және 1893 жылы өндірісін тоқтатқан; және Елизавета дәуірінде неміс кеншілері құрған ұзақ уақыт жабық болған Дейл Хед мыс кеніші.

Бейнелеу және көркемдік

Ньюлендс аңғарының табиғаты аңғар түбіндегі егіндік жерлерден және жоғарыда биік төбелерден тұрады. Өзенде аяқ басқан қайықтар Барроу, Каузи Пайк, Кэтбелл, Ард Крэгс, Нотт Ригг, Мейден Мур, Хай Спай, Дейл Хед, Хиндскарт және Робинсон. Жүру сапасы өте жақсы; Ньюлендс жылқының ілгісі 14 шақырымдық жаяу жүріс, Кішкентай қаладан басталып, аяқталады, 1000 метрден астам көтеріліспен, аңғар басындағы 2000 фут биіктіктердің көпшілігін қамтиды. Кеседей фермасының үстіндегі Ард Крэгс тауларының тік беткейлерінде Кеседей дуалы орманы орналасқан. Бұл ежелгі дуалы және алғайлы орман, ерекше ғылыми қызығушылыққа ие және ерекше қорғалатын аймақ. Оның аумағы 50 гектар, ал табиғи қалпына келуді ынталандыру және жайылымдық жануарларды ұстап тұру үшін бастапқы 15 жыл бойы қоршалған.