Кіріспе

Неміс заңгері, дипломат, ежелгі тарихшы және археолог (1860-1946) Барон Макс фон Оппенхайм (15 шілде 1860 - 17 қараша 1946) - неміс заңгері, дипломат, ежелгі тарихшы және археолог. Ол Оппенхайм банктік династиясының мүшесі болды. Дипломатиядағы мансабын тастап, 1899 жылы Телл Халаф жерін тауып, 1911 жылы және 1927 жылы қазба жұмыстарын жүргізді. Ол көптеген табылған заттарын Берлинге әкеліп, 1931 жылы жеке музейде (Телл Халаф мұражайы) көрсетті. Макс бес бауырластың бірі болып өсті және кішкентай кезінен өнерге тап болды, өйткені оның әкесі өнердің құлшынысты коллекционері және меценаты болды. Бірақ әкесі оны Саль банкісінде жұмыс істесін деп қалаған. Оппенхайм, Макстың басқа да ойлары бар еді. Оның жарияланбаған естеліктеріне сәйкес, Шығысқа деген қызығушылығын алғаш рет "Мың бір түннің" Рождестволық сыйлығы тудырды. Макс 1866-1879 жылдары Кельн қаласында оқыды, Аполполло гимназиясында Абитурды аяқтады. Содан кейін ол әкесінің тілегін орындап, Страсбург университетінде заңгерлік білім ала бастады. Алайда, оқу орнына, ол уақытының көп бөлігін "Corps Palatia Guestphalia Freiburg" Студенттер байланысында өткізді. Содан кейін ол Берлин университетіне оқуға ауысты, бірақ академиялық жетістіктерінің жоқтығы әкесі оны Кельнге шақырды, онда ол 1. 1883 жылы мемлекеттік емтихан және докторлық емтихан. Референдер болған кезінде араб тілін үйреніп, шығыс өнерін жинай бастады. Ол Референдиатын 1891 жылы Ассиссор дәрежесінде емтихан тапсырып бітіреді. Себебі оның әкесі еврей. Каирде болған кезде жасаған бірнеше сапарларының бірінде 1899 жылы Оппенхайм Бағдад темір жолының бағытын құру бойынша жұмыс істеп, Алеппо арқылы Дамаск пен Солтүстік Месопотамияға Deutsche Bank атынан барды. 19 қарашада ол Тель-Халафтың археологиялық орнын тауып, жергілікті ауыл тұрғындарының құм астында көмілген тас мүсіндер туралы айтқан әңгімесін жалғастырды. Үш күннің ішінде бірнеше маңызды мүсіндер ашылды, соның ішінде "Отырған құдай" деп аталады. Сынақ орнында "Батыс сарайдың" кіреберісі ашылды. Ол қолына заңмен бекітілген жер қазуға рұқсаты болмағандықтан, Опенхайм тапқан мүсіндерді қайта көміп, басқа жерге қоныстандырды. Deutsche Bank оның теміржолдағы жұмысына қанағаттанбағандықтан, кейіннен кеңесші лауазымынан босатылды. Ол 1910 жылға дейін Каирде дипломат ретінде жұмыс істей берді, ол 1 қарашада министр-резидент дәрежесімен дипломатиялық қызметтен босатылды. Оппенхайм 1911 жылы 5 тамызда басталған қазу науқанын жоспарлады. Ол үшін үлкен жабдықтар, соның ішінде шағын бу поезы импортталды. Шығындар шамамен 750 000 марканы құрады және фон Оппенхаймның әкесі төледі. Археологтар 1899 жылдан бері жергілікті тұрғындар табылған кейбір бұйымдарды ашып, оларды ырым-жырымнан, сондай-ақ құнды құрылыс материалдарын алу үшін қатты бүлдіргенін анықтады. Қазба жұмыстары кезінде Оппенгейм б.з.б. Елеулі табылған заттарға Капара патша салған "Батыс сарайының" үлкен мүсіндері мен рельефтері, сондай-ақ ғибадат залы мен қабірлер кіреді. Арам сарайы бүлік шығарғаннан кейін қиратылған, ал Гузана Ассирияның провинциясы болды. Кейбір мүсіндер эллиндік кезеңдегі ғимараттарда қайтадан қолданылған. Сонымен қатар, олар б.з.д. 6000 - 5000 жылдар аралығында неолиттік керамиканы тапты, ол алғаш рет табылған жердің атымен Халаф мәдениеті деп аталды. Сол кезде бұл табылған ең көне суреттелген қыш бұйым (Герцфельд Самарадан тапқан бұйымдармен бірге). 1913 жылы Оппенхайм Германияға уақытша оралуға шешім қабылдамас бұрын Джебелет эль Бедадағы рельефтерді де тапты. Оппенхайм ағылшындар мен француздарға қарсы күресте қос тәсілмен: тұрақты әскерлер арқылы және бұқаралық көтерілістерді көтермелеу арқылы келді. Арабтардың кейбіреулері Оппенхаймды Әбу Джихад ("Қасиетті соғыстың атасы") деп атаған. 1917 жылы Оппенхайм Берлинге оралып, қазба жұмыстарының нәтижелерін жариялау бойынша жұмыс істей бастады. 1943 жылы бомбалау кезінде Оппенхаймның Берлиндегі пәтері де, сонымен бірге оның кітапханасы мен өнер коллекциясының көп бөлігі де жойылған. Содан кейін ол Дрезденге көшіп барды, ол 1945 жылдың ақпан айында өртті бомбалау кезінде өмір сүрді. Бар дүние-мүлкінен айырылған Оппенхайм Баварияға апасымен бірге көшіп барды. 1946 жылы 15 қарашада 86 жасында Ландшутта қайтыс болды.

Мұра

ГДР кезінде коммунистік билік кезінде Пергам музейінің жертөлелерінде сақталған сүйектер ешбір зардап шекпеген. 1999 жылы Музейлер аралының бас жоспарында Тель Халафтың Батыс сарайының қасбеті қалпына келтірілуі туралы идея айтылған. Сол кезде Сэлдің қаржылай қолдауымен. Опенхайм және Deutsche Forschungsgemeinschaft Vorderasiatisches Museum Иштар қақпасын қайта құрудан кейінгі ең ірі масштабтағы қалпына келтіру жобасына қатысты. 2001 жылдан 2010 жылға дейін шамамен 27 000 фрагменттерден 30-дан астам мүсін қайта құрылды. Олар 2011 жылы Берлиндегі Пергамон мұражайында және 2014 жылы Боннның Бундескунсталесінде көрмеге қойылды. Соңғы көрме археологиялық табылғандарға ғана емес, "Жакын Шығыс елдерінің соңғы үлкен археологиялық зерттеушілері" деп аталатын Макс фон Оппенхаймның тұлғасына да назар аударды. Музей аралын қайта құру 2025 жылы аяқталған кезде Батыс сарайдың қасбеті жаңа Vorderasiatisches мұражайына кіретін жол болады.