Кіріспе

Адам клондау ұйымы

Clonaid – Багам аралдарында тіркелген американдық адам клондау ұйымы. 1997 жылы құрылған бұл ұйымның НЛО діні Раэлизммен философиялық байланысы бар. Сигел компанияның нақты аты Clonaid емес екенін естіп, Clonaid жобасының жалған екенін шешті. Биоэтик Клара Альто Clonaid-ты мерзімінен бұрын адамдармен тәжірибе жасағаны үшін айыптады және жануарларды клондау кезінде туа біткен кемшіліктердің және мыңдаған ұрықтың өлімінің көп екенін атап өтті. 1998 жылдың 15 маусымында Бриджит Буасселье Clonaid штаб-пәтері Лас-Вегаста орналасқандығын және Clonaid-тың адам клондау зерттеулеріне жеткілікті қаражаты жоқ екенін мәлімдеді. 1998 жылдың 19 желтоқсанында жарияланған New Scientist мақаласында Clonaid клондау қызметтерінің құны 200 000 доллар болатыны, бұл Техас A&M университетінің ғалымдарының Мисси атты итті клондау үшін жоспарлаған 2,3 миллион доллардан әлдеқайда төмен екені айтылды. Басты ғалымдар Clonaid-тың жақын арада бірдеңе клондауға қабілетсіз екенін мәлімдеді. Жобаның басты мақсаты адамды клондау болғанымен, Буасселье үй жануарларын клондау операцияны қаржыландыруға көмектесетінін айтты. Клод Ворильон 2000 жылдың 21 қыркүйегінде Монреальдегі қонақ үйде кездесу өткізіп, бай американдық жұбайлар Clonaid жобасын қаржыландыруға дайын екенін жариялады. Ворильонның сөзіне сүйенсек, алғашқы клондалатын бала – олардың 10 айлық қызы, ол медициналық қателік салдарынан қайтыс болған. Олар қайтыс болған қызын клондау үшін 1,5 миллион доллар төлеуге дайын екенін, бірақ әйелі баласын көтергісі келмейтінін айтты. Нью-Йорк университетінің медицина мектебінің фертилитет маманы Джейми Грифо және Стэнфорд университетінің Нобель сыйлығының лауреаты Пол Берг Ворильонның баланың сол бала болатыны туралы жалған үміт бергенін айтты. Буасселье қатысқан төрт ғалымның рөлін ашты – «биохимик, генетик, жасушалық біріктіру сарапшысы және француз дәрігері», бірақ олардың кім екенін жасырды. Ол бай американдық жұбайлардың кім екенін де атамады.

Ғалымдардың жауабы

Колорадо штатының университетіндегі клондау маманы және физиолог Джордж Сейдельдің айтуынша, егер көптеген адамдар өздерінің жұмыртқаларын немесе аналық құрсақтарын клондалған эмбриондарды имплантациялау үшін ұсынса, адамды клондау қиын болмас еді. Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) Қылмыстық тергеулер кеңсесі Батыс Вирджиния штатындағы Нитро қаласындағы шағын Клонайд зертханасын тексерді. Зертхана бұрынғы мектеп ғимаратындағы жалға алынған бөлмеде орналасқан еді. Зертхана қызметкерлері зерттеу құжаттамасын қарап, оны жеткіліксіз деп тапты – бұл мал сою комбинатынан сиыр жұмыртқаларын алумен айналысқан аспиранттың жұмысы еді. FDA зертханадағы жабдықтардың заманауи екенін және оны Батыс Вирджиния штатының бұрынғы заң шығарушысы Марк Хант сатып алғанын мәлімдеді. Ол 1999 жылы туа біткен жүрек ауруынан қайтыс болған 10 айлық ұлы Эндрюді клондауды қалаған. Батыс Вирджиния зертханасын тексергеннен кейін Марк Хант FDA Қылмыстық тергеулер кеңсесімен (OCI) келісімге келіп, АҚШ-та қайтыс болған ұлын клондамауға міндеттенді. CNN жарияланбаған жұмысты растай алмады. Клонайдтың Раэлиандармен байланысы және клондауға қатысты нақты дәлелдің болмауы салдарынан билік Клонайдтың бірдеңе клондауға қабілеттілігіне күмәнмен қарады.

Клондалған нәресте Ева

2002 жылдың 27 желтоқсанында, жұма күні, Клонайдтың бас директоры және Раэльдік епископ Бойсселье Флорида штатының Голливуд қаласында өткен баспасөз конференциясында Клонайд алғашқы адамды репродуктивті клондау арқылы көшіргенін жариялады. Бойсселье Еваның анасы АҚШ-тан тыс жерде кесарево қимылымен дүниеге келгенін және анасы мен баласының денсаулығы жақсы екенін айтты. Д-р Бойсселье баспасөз конференциясында ана мен баланы немесе оның мәлімдемесін растайтын ДНК үлгілерін көрсетпеді. Кейіннен, ол генетикалық сынақтарды өткізбей бұрын туғандығын жариялағаны белгілі болды: Д-р Бойсселье өзінің процедурасы нәтижесінде клон пайда болды деп сендірді, бірақ баланың клон екенін көрсететін нәтижелерді ұсынбады. Бұл хабардан кейін, корей прокурорлары Клонайдтың корейлік бөлімшесі – BioFusion Tech кеңсесіне рейд жасады. Рейд барысында прокурорлар үйлер мен кеңселерден құжаттарды алып, BioFusion Tech өкілдерінің екеуіне елден кетуге тыйым салды. Компанияның ресми мәлімдемесінде үш кореялық әйелдің жалға алу анасы болуға өтініш білдіргені хабарланды. BioFusion Tech қызметкерлері прокурорларға 10 кореялық әйелдің өздерін клондауды және осы мақсатта өтініштерді толтырғанын айтты. Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы Клонайдтың қандай да бір заңсыз әрекет жасағанын анықтау үшін тергеу жүргізуге ниетті екенін мәлімдеді. FDA өз ережелерінде агенттіктің алдын ала рұқсатынсыз адамды клондауға тыйым салынғанын атап өтті. Алайда, АҚШ Конгресінің бірқатар мүшелері FDA-ның адам клондау мәселесіндегі құзыреті күмәнді екенін санады және Конгреске адам клондауын тікелей тыйым салу туралы ұсыныс енгізуді шешті.

Саясаткерлер мен этика мамандарының жауаптары

АҚШ президенті Джордж Буш адам клондау көптеген американдықтарды "қатты алаңдатып" отырғанын айтты. Канзас штатының республикашыл сенаторы Сэм Браунбек Конгресс адам клондауға толық тыйым салуы керек деді, ал кейбір демократтар Clonaid-тің жариялауы терапиялық клондауға тыйым салуға алып келуі мүмкін деп алаңдады. FDA биотехнология басшысы доктор Фил Ногучи адам клондау, тіпті сәтті жасалса да, жаңа туған балаға жұқпалы аурулар жұқтыру қаупін тудыратынын ескертті. Адам клонының эмбриондарын жасау бойынша Завоспен бірге жұмыс істеген Северино Антинори Клондайк жариялаған мәлімдемені сынап, "Осындай мәлімдемелердің ғылыми негізі жоқ және олар жаңсақтық тудыруы мүмкін" деді. Бірақ Флорида штатының адвокаты Бернард Сигел Браувард округінің сотына жеке тұлға ретінде үкім шығару үшін өтініш жасап, күдікті клондалған балаға уақытша қамқор тағайындауды сұрады. Бұл мәселе бойынша Clonaid-тің мүддесін қорғау үшін жергілікті адвокаттар Барри Уакс және Джонатан Шварц шақырылды. Сот процесі келесі айда жалғасқанда, доктор Бойслье Израильде тұратын, АҚШ-тан тыс жерде дүниеге келген клондалған баланың бар екендігіне ант берді. Алайда, Clonaid баланың шын мәнінде бар екенін көрсететін нақты дәлелдер ұсынбады. Бойслье Еваның сол күні ДНК-тестілеу үшін АҚШ-қа келетінін мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, педиатр Ева мен анасының денсаулығының жақсы екенін растады, бірақ ол баланың туған анасының қайда, қандай зертханада және анасының үйінің мекенжайын айтудан бас тартты, оны кейінірек жариялауды жоспарлап отыр. Анасының жасы 31-де, ал күйеуі балалы бола алмаған.

ДНҚ тексеру сынағын жүргізуді сұрау

Бұрынғы ABC News ғылыми редакторы Майкл Гиллен Бойсльемен келісім жасады, ол ДНК сәйкестігін тексеру үшін тәуелсіз сарапшыларды таңдауға міндеттенді. Clonaid тәуелсіз сарапшылардың кім екенін жариялаудан бас тартты, себебі олардың есімдері ертерек белгілі болса, басқалар сәбиді сынақ орталығынан анасының үйіне дейін іздеп табуы мүмкін еді. Clonaid ата-аналардың сәбиді сынау қажеттігі туралы соңғы шешімді өздері қабылдайтынын және келесі клондалған сәбидің ата-анасы голландиялық лесбиян жұп болатынын мәлімдеді. Бойслье клондау процедурасының құпиялылығы бұзылуы мүмкін деп алаңдады. Томас Каенциг сотта куәлік беруден бас тартты, бірақ Флорида судьясы Джон Фрушанте аға, музыкант Джон Фрушантенің әкесі, телефон арқылы Каенцигті кейбір мәліметтерді ашуға көндірді. Каенциг Clonaid оны клондау жобасы туралы хабардар етпегенін және ол тіпті корпорация емес екенін айтты. Сот Каенциг пен Брижит Бойсльелерді Флоридадағы сотқа шақырды және егер олар 2003 жылдың 29 қаңтарында сотқа келмесе, жазаланатынын ескертті. Сот процесі барысында Бойслье ант беріп, Израильде клондалған баланың бейнежазбаларын көргенін мәлімдеді.

Эмбриональды жасушаларды біріктіру машинасы

Clonaid клондау қызметтерін ұсынумен қатар, RMX 2010 деп аталатын "эмбриондық жасушаларды біріктіру құрылғысын" әзірледі.

Қосымша күмән

Жарияланым туралы сұхбат алған ғалымдар Клонайдтың процедураларының нақтылығына және этикалық жағына күмәнмен қарады. Олардың ішінде Лондонның Хаммерсмит ауруханасындағы ЭКО зерттеу тобының жетекшісі Лорд Роберт Уинстон және Орегон аймақтық приматтар орталығының маймыл клондау жобасының қызметкері Таня Доминко болды. Жануарларды клондау тәжірибесі бар ғалымдар имплантация кезінде сәттілік деңгейінің төмен екенін анықтады, онда клондалған ұрықтар көбінесе қалыптасқаннан кейін кемістіктермен туылады және туылмай өледі. Дегенмен, адамдар Клонайдтың осы мәселелерді шешкеніне таңғалып отыр; мүмкін, Клонайд клондаудың жақсырақ әдісін тауыпты немесе компания жалған мәлімдеме жасап отыр. CBS News Клонайд компания емес екенін хабарлады. Бойссельер Клонайд – бұл өнімнің атауы ғана екенін, тіпті Клонайд веб-сайты оны компанияның атауы ретінде көрсеткеніне қарамастан, мәлімдеді.