Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеті нотадан тұратын музыкалық шкала
Musical scale made of seven notes
Мажорлық шкала (немесе Иониялық лад) – әсіресе Батыс музыкасында ең көп қолданылатын музыкалық шкалалардың бірі. Бұл диатоникалық шкалалардың бірі. Көптеген музыкалық шкалалар сияқты, ол жеті нотадан құралған: сегізінші нота бірінші нотаны оның жиілігінің екі еселенгенінде қайталайды, сондықтан оны сол нотаның жоғарғы октавасы деп атайды (латынша "octavus" – сегізінші). Жазу үшін ең оңайы – C мажорлық шкаласы, бұл өткір немесе бемоль қолданбайтын жалғыз мажорлық шкала.
The major scale (or Ionian mode) is one of the most commonly used musical scales, especially in Western music. It is one of the diatonic scales. Like many musical scales, it is made up of seven notes: the eighth duplicates the first at double its frequency so that it is called a higher octave of the same note (from Latin "octavus", the eighth). The simplest major scale to write is C major, the only major scale not requiring sharps or flats:
Мажорлық шкала Батыс музыкасында, әсіресе классикалық кезеңде және халық музыкасында маңызды рөл атқарады. Карнатик музыкасында ол "Шанкарабаранам" деп, ал Хиндустани классикалық музыкасында "Билавал" деп аталады.
The major scale has a central importance in Western music, particularly that of the common practice period and in popular music. In Carnatic music, it is known as Sankarabharanam. In Hindustani classical music, it is known as Bilaval.
Үлкен кілттермен байланысы
Егер музыканың бір бөлігі (немесе музыкалық бөлім) мажор тональностьда болса, онда сәйкес мажор гаммасындағы ноталар диатоникалық ноталар деп есептеледі, ал мажор гаммасынан тыс ноталар хроматикалық ноталар деп есептеледі. Сонымен қатар, музыкалық шығарманың (немесе бөлімінің) тональдық белгісі әдетте сәйкес мажор гаммасындағы акциденттерді көрсетеді. Мысалы, егер музыкалық шығарма Ми мажорда болса, онда Ми мажор гаммасындағы жеті дыбыс (Ми, Фа, Соль, Ля, Си, До және Ре) диатоникалық дыбыстар деп есептеледі, ал қалған бес дыбыс (Ми, Фа-Соль, Ля, Си және До-Ре) хроматикалық дыбыстар деп есептеледі. Бұл жағдайда тональдық белгіде үш бемоль (Си, Ми және Ля) болады. Төмендегі суретте барлық 12 салыстырмалы мажор және минор тональностьдары көрсетілген, мажор тональностьдары сыртында, ал минор тональностьдары бесінші шеңбердің ішінде орналастырылған. Шеңбердің ішіндегі сандар тональдық белгідегі диездердің немесе бемольдердің санын көрсетеді, диезді тональностьдар сағат тілі бойынша, ал бемольді тональностьдар До мажордан сағат тіліне қарсы (оларда диездер немесе бемольдер жоқ) бағытта орналасқан. Шеңбердегі орналасу энгармониялық қатынастарға байланысты, әдетте мажор тональностьлары үшін алты диез немесе бемоль (Фа = Соль және Ре = Ми) минор тональностьлары үшін есептеледі. Жеті диез немесе бемоль мажор тональностьдарын (До мажор) құрайды, оларды бес диез немесе бемольмен (Ре мажор немесе Си мажор) жазу ыңғайлырақ болуы мүмкін.
If a piece of music (or part of a piece of music) is in a major key, then the notes in the corresponding major scale are considered diatonic notes, while the notes outside the major scale are considered chromatic notes. Moreover, the key signature of the piece of music (or section) will generally reflect the accidentals in the corresponding major scale. For instance, if a piece of music is in E major, then the seven pitches in the E major scale (E, F, G, A, B, C and D) are considered diatonic pitches, and the other five pitches (E, F/G, A, B, and C/D) are considered chromatic pitches. In this case, the key signature will have three flats (B, E, and A). The figure below shows all 12 relative major and minor keys, with major keys on the outside and minor keys on the inside arranged around the circle of fifths. The numbers inside the circle show the number of sharps or flats in the key signature, with the sharp keys going clockwise, and the flat keys counterclockwise from C major (which has no sharps or flats.) The circular arrangement depends on enharmonic relationships in the circle, usually reckoned at six sharps or flats for the major keys of F = G and D = E for minor keys. Seven sharps or flats make major keys (C major or C major) that may be more conveniently spelled with five flats or sharps (as D major or B major).
Кең мағынада
"Мажорлық гамма" термині бірінші, үшінші және бесінші сатылары мажорлық үш дыбыстан тұратын кейбір басқа гаммалардың атауларында да қолданылады. Гармониялық мажорлық гаммада кіші алтыншы саты бар. Ол гармониялық минорлық гаммадан тек үшінші сатыны көтеру арқылы ғана ерекшеленеді. Мелодиялық мажорлық гамма – иониялық түрде жоғарылап, эолиялық доминанттық түрде төмендейтін біріктірілген гамма. Ол мелодиялық минорлық гаммадан тек үшінші сатыны мажорлық үш дыбысқа көтеру арқылы ерекшеленеді. Екі гармониялық мажорлық гаммада кіші екінші және кіші алтыншы сатылары бар. Ол венгрлік минорлық гамманың бесінші лады болып табылады.
The term "major scale" is also used in the names of some other scales whose first, third, and fifth degrees form a major triad. The harmonic major scale has a minor sixth. It differs from the harmonic minor scale only by raising the third degree. The melodic major scale is the combined scale that goes as Ionian ascending and as Aeolian dominant descending. It differs from melodic minor scale only by raising the third degree to a major third. The double harmonic major scale has a minor second and a minor sixth. It is the fifth mode of the Hungarian minor scale.