Кіріспе
Абагана - Нигериядағы қала. Ол Anambra штатының Njikoka жергілікті мемлекеттік басқару аймағының штаб-пәтері болып табылады және қаланы екіге бөлетін ескі Enugu Onitsha Trunk A Road бойындағы Onitsha қаласынан шамамен 20 шақырым қашықтықта орналасқан. Абагана қаласының аумағы шамамен 9,2 шаршы шақырым. Солтүстікте Абба, Укпо және Энугу Агиди қалалары, оңтүстікте Нимо Оуэлле және Эзиовелле қалалары, шығыста Энугу Укуу қаласы, батыста Умуначи және Ифитидуну қалалары орналасқан. Дәстүрлі билік Игве Абагананың патшалық атағын қабылдайды. Қазіргі дәстүрлі билеуші - Оның Ұлылығы Игве Патрик Мбамалу Океке.
Тарих
Абагананың шығу тегі туралы толық дерек жоқ. Абагананың шығу тегі туралы үш нұсқа бар, біз оларды екі жағынан да біздің әңгімелесушілерден және қол жетімді жазбалардан ала аламыз. Игбо халқының ерте тарихында Абагана, Нимо Оуэлле, Эзиуэлле және Абба туысқандар болған. Бұл нұсқаға сәйкес, Оуэлл есімді бір адам әйелі Омамен бірге Игбо жерінің белгісіз бөлігінен көшіп келіп, ежелгі Онтиша ауданындағы Нимо Оуэлл мен Эциоуэлл арасындағы жерге қоныстанды. Бұл адам үш ұл мен бір қызды тудырды: Нимо (Нимо Оуэлле деп те аталады: Оуэллдің анклавы / аумағы ішінде), Эзи (Езиоуэлле деп те аталады: Оуэллдің үйіне баратын жол) Абагана және Абба. Бұл қалаларда бір орталық орын бар, онда олар "Ута Нванне на Нванне" деп аталатын бауырластық мейрамын атап өтеді. Абагананың тарихи шығу тегі туралы тағы бір нұсқада "Абагананың" әкесі, оның есімі "Обум" деп аталған, белгісіз жерден келіп, қазіргі "Нкво Абагана" деп аталатын жерге қоныстанған. Халықтың мәдениетінің қорғаушысы және қауым басшысы Нванкво Окакпуның айтуынша, бұл кісі тоғыз балаға дүниеге келді: Огиди, Окапала, Чиме, Окуи, Эне, Дежили, Акпуче, Аджилия және Уру Очу. Жоғарыда айтылғандар "Абагана эбо тегегете" деген кең тараған афоризмге сәйкес келеді, яғни Абагана тоғыз тайпадан тұрады, бұл "Абагана эбо н'эсе", яғни Абагана бес тайпадан тұрады деген бастапқы тұжырымға қарсы келеді. Абагананың пайда болуы туралы ең көп тараған мәлімет - Абагананың негізін "Агана Дизе" деп аталатын адам құрған. Біздің ауызша баяндаушымыздың ешқайсысы бұл адамның көшіп келген жерін нақты білмеді, бірақ көпшілік пікір мен сенім бойынша бұл адам өз халқымен жиренішті іс жасағаны үшін қуылған және осы себепті ол өз қауымынан қашып кетті және бүгінгі күні "Nkwo Abagana" деп аталатын жерге қоныстанды. Біздің дереккөздер бойынша, негізінен жүз жылдық дәстүрлілер, соның ішінде марқұм бас Ежиофор Амамучуку (Чим Абагана), бас Окое Огбанту және бас Океке Езечи; бұл адам үйленді және алты балаға ие болды, бес еркек және бір әйел, атап айтқанда, Окпала, Дизе, Акпуче, Уруочу, Аджилия және Обум - жалғыз әйел. Бұл деректерге сәйкес, Агана Дизедің осы бес ұлы қазіргі "Абагана" деп аталатын жердің алғашқы тұрғындары болған, сондықтан да бізде бастапқыда "Абагана Эбо н'эсе", яғни бес тайпаның Абаганасы болған. Осы тарихи бастамаға сәйкес, Агана Дизе өзінің балаларын тәрбиелеп өсірген ата-бабалары тұрған жерде рухани үйінді тұрғызылды. Ол қазір Нкво Абагана алаңында орналасқан және әлі күнге дейін Абагана халқы үшін бірліктің символы және рухани күштің қоймасы болып табылады. Дәстүрге сай, жыл сайын қараша айында "Ута Ану" еттер мейрамын тойлау үшін бір күнді бөліп қояды. Біздің дереккөздерімізге сәйкес, уақыт өте келе, "Окпала" сол кездегі табысты фермерге өзінің шаруашылық қызметі үшін де, оның кең және тез кеңейіп жатқан аумағын қорғау үшін де адам көмегіне мұқтаж болды. Бастапқыда ол еңбекақысын төлейтін жұмысшыны жалдаған, бірақ уақыт өте келе ол Умуначиден аң аулауға келетін "Дуню" деген ұлы аңшымен байланысқа түсті. Кейіннен Оқпала осы ұлы аңшыға үлкен қызығушылық танытқан, сондықтан ол оған өз үйін салу үшін жер телімін берді, сондай-ақ жеке мақсаттары үшін өзінің мекені айналасындағы жерлерді еркін өңдеуге рұқсат етілді. Жоғарыда айтылғандай, "Дуню" деген кісі осы себеппен қоныс тепкенін, кейін Уру-Окпала ауылынан әйел алып, Каби, Окпалачи және Дилекво деген балалардың дүниеге келгенін білгенбіз. Біздің деректерге сүйенсек, осы үш ұлымыз қазіргі Умудуну ауылының Абагана деген жерінде тұратын үш үлкен тайпаны құрайды. Айта кетерлігі, Дунумен бірге келген басқа да жұмысшыларға, негізінен, Аукузудан және басқа да көршілес қауымдардан келгендерге, Дунумен бірге сол аймақтарда тұруға рұқсат берілді, бірақ кейінірек таралып, диаспораға немесе ата-бабаларының үйлеріне кетті, бірақ қалдықтар таралып, Дуну туыстарымен араласты. Сондай-ақ, Дунудың балалары көршілес қауымдардан әйел алуда кездескен қиындықтарға байланысты Дуну осы мәселені "Ити Офо на Ала" деп аталатын рухани өлшемді орнату арқылы шешкенін атап өту керек. Бұл өз балаларының бір бөлігі үшін өз ара некеге тұруды мүмкін етті, бұл бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді. Орофия - халық саны мен жер көлемі жағынан Абаганадағы Умудунудан кейінгі екінші үлкен ауыл. Умудуну сияқты, оның негізін қалаушы "Чайме" ("Чайма" кейбір диалекттерде) деп аталатын иммигрант болды. Біздің дереккөздердегі қосымша мәліметтерге сүйенсек, бұл Чим ұлы жауынгер, авантюрист...
Абагананың тұзақ
1968 жылы 31 наурызда Биафра әскері ең үлкен шайқаста жеңіске жетті. Нигерияның 96 әскери көлігін бомбамен басып, жойып жіберді. Нигериялық сарбаздарға Абаганадағы жеңілісі генерал Якубу Говонды полковник Муртала Мохаммедті Онитса секторындағы бас офицердің (GCO) лауазымынан кетіруге итермеледі.