Кіріспе
Солтүстік Африка мәдениеті туралы жалпы түсінік Солтүстік Африка мәдениеті Солтүстік Африканың көптеген этникалық топтары қолданатын және қолданатын өнер, сәулет, музыка, әдебиет, өмір салты, философия, тағам, саясат және діннің әдет-ғұрыптарын және дәстүрлерін қамтиды. Солтүстік Африка Африканың солтүстік бөлігін, соның ішінде Сахара шөлінің үлкен бөлігін қамтиды. Облыстың жалпы анықталған шекараларына Алжир, Египет, Ливия, Марокко, Тунис және Батыс Сахара кіреді, ол батыста Батыс Сахараның Атлантика жағалауынан шығыста Египеттің Қызыл теңіз жағалауына дейін созылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының анықтамасы Суданды да аймаққа кіргізеді. Солтүстік Африка тұрғындары Солтүстік Африканың негізгі географиялық аймақтарына сәйкес шамамен бөлінеді: Магриб, Нил аңғары және Сахель. Солтүстік Африка елдерінің барлығы ресми тіл ретінде қазіргі стандартты араб тілінде сөйлейді және олардың барлық тұрғындары ислам дінін ұстанады. Ең көп сөйленген диалектілер - араб тілі, классикалық араб тілі түрі, біздің заманымыздың 8-ші ғасырына дейінгі аралықта, және Египет араб тілі. Солтүстік Африкадағы ең ірі және ең көп санды этникалық топ - арабтар. Алжир мен Мароккода берберлер араб көпшілігінен кейінгі екінші үлкен этникалық топ болып табылады. Арабтар Алжир халқының 70-80 пайызын, Ливияның 92-97 пайызын, Марокконың 67-70 пайызын және Тунис халқының 98 пайызын құрайды. Берберлер Алжирдің 20%, Ливияның 10%, Марокконың 35% және Тунис халқының 1% құрайды. Бұл аймақ негізінен мұсылман, Марокко мен Тунисте еврей азшылығы, Мысыр, Алжир, Марокко, Ливия және Тунисте христиан азшылығы бар. 2001 жылы Солтүстік Африкадағы христиандардың саны 9 миллионға жуық деп есептелді, олардың көпшілігі Мысырда, қалғандары Магриб елдерінде тұрады. Солтүстік Африкада бұрын еврей халқы көп болған, олардың барлығы дерлік Солтүстік Африка елдері тәуелсіздік алғаннан кейін Францияға немесе Израильге көшіп барған. Израильдің қазіргі заманғы құрылуынан бұрын Солтүстік Африкада шамамен 600 000 700 000 еврей болды, олардың ішінде Сефард еврейлері (Ренессанс дәуірінен Франция, Испания және Португалиядан келген босқындар) және жергілікті Мизрахи еврейлері болды. Бүгінде аймақта он бес мыңнан аз адам қалды - олардың көпшілігі Марокко мен Тунисте - және көбінесе француз тілді қалалық элитаның бөлігі. (Араб елдерінен яһудилердің көшіп кетуін қараңыз.) Солтүстік африкалықтар генетикалық, этникалық, мәдени және тілдік бірегейліктері мен ықпалының көп бөлігін Таяу Шығыста бөліседі. Бұл процесс неолиттік революциядан басталды. Солтүстік Африка елдері араб әлемінің маңызды бөлігі болып табылады. Солтүстік Африкадағы ислам ықпалы айтарлықтай, бұл аймақ мұсылман әлемінің негізгі бөлігі болып табылады. Солтүстік Африка геосаяси тұрғыдан Таяу Шығысқа байланысты Таяу Шығыстың Солтүстік Африка (MENA) аймағын құрайды.
The culture of North Africa encompasses the customs and traditions of art, architecture, music, literature, lifestyle, philosophy, food, politics and religion that have been practiced and maintained by the numerous ethnic groups of North Africa. North Africa encompasses the northern portion of Africa, including a large portion of the Sahara Desert. The region's commonly defined boundaries include Algeria, Egypt, Libya, Morocco, Tunisia, and Western Sahara, stretching from the Atlantic shores of the Western Sahara in the west, to Egypt's Red Sea coast in the east. The United Nations' definition additionally includes Sudan in the region. The inhabitants of North Africa are roughly divided in a manner corresponding to the principal geographic regions of North Africa: the Maghreb, the Nile valley, and the Sahel. The countries of North Africa all have Modern Standard Arabic as their official language, and almost all their inhabitants follow Islam. The most spoken dialects are Maghrebi Arabic, a form of Classical Arabic dating back from the 8th century AD, and Egyptian Arabic. The largest and most numerous ethnic group in North Africa are the Arabs. In Algeria and Morocco, Berbers are the second largest ethnic group after the Arab majority. Arabs constitute 70% to 80% of the population of Algeria, 92%97% of Libya, 67% to 70% of Morocco and 98% of Tunisia's population. The Berbers comprise 20% of Algeria, 10% of Libya, 35% of Morocco and 1% of Tunisia's population. The region is predominantly Muslim with a Jewish minority in Morocco and Tunisia, and significant Christian minority—the Copts—in Egypt, Algeria, Morocco, Libya, and Tunisia. In 2001, the number of Christians in North Africa was estimated at 9 million, the majority of whom live in Egypt, with the remainder live in Maghreb countries. North Africa formerly had a large Jewish population, almost all of whom emigrated to France or Israel when the North African nations gained independence. Prior to the modern establishment of Israel, there were about 600,000 700,000 Jews in Northern Africa, including both Sephardi Jews (refugees from France, Spain and Portugal from the Renaissance era) as well as indigenous Mizrahi Jews. Today, fewer than fifteen thousand remain in the region—almost all in Morocco and Tunisia—and are mostly part of a French speaking urban elite. (See Jewish exodus from Arab lands.) North Africans share a large amount of their genetic, ethnic, cultural and linguistic identity and influence with the Middle East, a process that began with the Neolithic Revolution c. 10,000 BC and pre Dynastic Egypt. The countries of North Africa are also a major part of the Arab world. The Islamic influence in North Africa is significant, with the region being major part of the Muslim world. North Africa is associated with the Middle East in the realm of geopolitics to form the Middle East North Africa (MENA) region.
Алжир
Алжирдің қазіргі әдебиеті елінің соңғы тарихынан қатты әсер алды. XX ғасырдың атақты романисттері Мұхаммед Диб, Альберт Камю және Катеб Ясин, ал Ассия Джебар кеңінен аударылған. 1980 жылдардың маңызды романдар жазушылары арасында кейіннен Халықаралық рақымшылық ұйымының вице-президенті болған Рашид Мимуни және 1993 жылы зайырлы көзқарастары үшін исламшыл топ өлтірген Тахар Джааут бар. Римдіктер заманында Апулей, М'Дауруш, Алжирге айналған жердің азаматы болды. Философия мен гуманитарлық ғылымдарда Малек Беннаби мен Франц Фанон отаршылдықтан арылу туралы ойларымен танымал, ал Гиппоның Августин Тагастеде (қазіргі Аннаба қаласынан шамамен 60 миль қашықтықта) дүниеге келді. Ибн Халдун Тунисте туылғанымен, Алжирда тұрып, Мукаддима жазды. Алжир мәдениетіне басты дін - ислам қатты әсер етті. Сануси отбасының отарлау алдындағы, әмір Абделькадер мен шейх Бен Бадистің отарлау кезеңіндегі еңбектері кеңінен танымал. Алжирдің шетелде танымал музыкалық жанры - раи, ол Халед және Чеб Мами сияқты халықаралық жұлдыздардың қатысуымен халық музыкасына арналған поп дәмді, өз ойын білдіретін жанр. Алайда, Алжирдің өзінде ескі, өте вербальді шааби стилі Ел Хадж Ел Анка немесе Дахман Ел Харрачи сияқты жұлдыздармен танымал болып қалады. Раи дәстүрі Оран қаласында XX ғасырдың аяғында халық музыкасы мен дәстүрлі бедуиндер шөл музыкасының үйлесімі ретінде пайда болды. Ал классикалық музыканы жақсы көретіндер үшін морисколық босқындар Аль-Андалустан алып келген андалуси музыкасы көптеген ескі жағалау қалаларында сақталған. Алжир киімдері - алжирліктердің киетін және сақтаған дәстүрлі киімдері. Оған елдің бай тарихы мен мәдени мұрасы әсер етеді. Алжирдің әр аймағы мен қауымдастығы бойынша әр түрлі. Алжирдің дәстүрлі киімдері ислам әдет-ғұрыптары, бірақ батыс стиліне негізделген киімдерді қабылдаған алжирліктер бар, әсіресе қалаларда. Қалалық жерлерде дәстүрлі киімдер мен батыстық стильдегі киімдер араласқан, ал ауылдық жерлерде дәстүрлі киімдер көбірек таралған. Алжир ислам елі болғандықтан, киім киюге қатысты шектеулер бар. Алжирліктердің көпшілігі исламдық киім үлгілерін ұстанады, ал шетелдіктер кішіпейілділік танытуы керек, мысалы әйелдер өздерінің иықтары, тізелері немесе кеуделерін көрсетуден аулақ болуы керек.
Ливия
Ливия мәдениеті белгілі бір дәрежеде басқа көршілес араб мемлекеттеріне ұқсас және ливиялықтар өздерін кең араб қауымдастығының бір бөлігі деп санайды. Негізгі тіл - Ливия айналасындағы аймаққа тән араб тілінің тұрмыстық түрі. Екі түрлі диалект, бірнеше ауыл және тайпа диалектілері бар сияқты. Ливия арабтарының көшпелі бедуиндер дәстүрі бар және олар өзін белгілі бір бедуин тайпасымен байланыстырады. Ливиялық отбасы үшін отбасылық өмір маңызды. Ливиялықтардың көпшілігі пәтерлерде және түрлі дербес тұрғын үйлерде тұрады, бұл олардың табысына байланысты. Арабтардың көпшілігі көшпелі өмір салтын ұстанған, дәстүрлі түрде шатырларда тұратын, Ливияның әртүрлі қалалары мен қалаларына қоныстанған, олардың ескі өмір салты жойылып барады. Олардың саны нақты белгісіз болса да, әлі де бар екені айтылады. Халықтың басым бөлігі өнеркәсіп пен қызмет саласында, ал аз бөлігі ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Араб әлеміндегі басқа елдер сияқты Ливияда да театрлар мен көркемсурет галереялары аз. Тіпті үлкен қалаларда да қоғамдық ойын-сауық алаңдары жоқ. Ливиялықтардың көпшілігі елдегі көптеген жағажайларға жиі барып тұрады. Сонымен қатар олар Ливияның көптеген әдемі сақталған археологиялық орындарына, әсіресе Лептис Магнаға барады, ол әлемдегі ең жақсы сақталған римдік археологиялық орындардың бірі болып саналады. Ел астанасы Триполиде көптеген мұражайлар мен мұрағаттар бар, соның ішінде Ұлттық мұрағат, Үкіметтік кітапхана, Этнографиялық мұражай, Археологиялық мұражай, Эпиграфиялық мұражай және Ислам мұражайы бар. ЮНЕСКО-мен келіссөздер жүргізіп салынған Джамахиририья мұражайы елдің ең танымал мұражайы болуы мүмкін және онда Жерорта теңізі аймағындағы классикалық өнердің ең жақсы коллекцияларының бірі сақталған. Ливияда соңғы кездері өнердің қайта жаңғыруы байқалады, әсіресе сурет саласы бойынша. Жаңа таланттарды таныту үшін жеке галереялар пайда болды. Ал, керісінше, көп жылдар бойы қоғамдық театрлар жоқ, тек бірнеше кинотеатр ғана шетелдік фильмдерді көрсетеді. Халықтық мәдениеттің дәстүрі әлі де тірі және жақсы, Ливияда да, шетелде де жиі фестивальдарда музыка мен би орындайтын труппалар бар. Ливия теледидарының негізгі өнімдері дәстүрлі Ливия музыкасының әртүрлі стильдерін көрсетуге арналған. Гадамес пен оңтүстікте туарегтердің дәстүрлі музыкасы мен биі кең тараған.
Марокко
Мароккода негізінен халық санының 67% -ын құрайтын арабтар, ал берберлер 31% -ды және сахаралықтар 2% -ды құрайды. Марокконың екі ресми тілі - стандартты араб және стандартты марокколық бербер тілдері. 2014 жылғы жалпы санақ бойынша марокколықтардың 92% марокколық араб тілінде (дариджа) ана тілі ретінде сөйлейді. Әр өңірдің өзіндік ерекшеліктері бар, олар ұлттық мәдениетті қалыптастыруға және өркениет мұрасына ықпал етеді. Марокко өзінің мұрасын қорғауды және мәдени болмысын сақтауды басты басымдықтарының бірі етіп қойды.
Each region possesses its own elements, contributing, thus, to the making of national culture and to the civilization legacy. Morocco has set among its top priorities the protection of its legacy and the preservation of its cultural identity.
Батыс Сахара
Батыс Сахарадағы негізгі этникалық топ - сахаравилер, көшпелі немесе бедуин тайпалары немесе этникалық топ, араб тілінің Хассания диалектісінде сөйлейді, бұл Мавританиядағы көпшілік диалект. Олар арап-бербер ұрпақтары, бірақ 11-ші ғасырда шөлді кесіп көшіп келген деп есептелетін Йемен тайпасы Бени Хасаннан тараған. Жалпы алғанда, Мавритания, Марокко және Алжирдің хасани тілінде сөйлейтін тайпаларынан айырмашылығы жоқ, Батыс Сахара сахаралықтары көршілерімен көбінесе испан отаршылдық билігіне ұшырауына байланысты ерекшеленеді. Барлық айналадағы аумақтар 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында Еуропалық отаршылдық билік кезінде француз отаршылдық билігі астында болды. Сахараның басқа көршілес бедуиндер мен Хасания топтары сияқты, сахаралықтар да сүнни мазхабы мен Малики заң мектебінің мұсылмандары. Жергілікті діни әдет-ғұрыптар, басқа да Сахаралық топтар сияқты, исламға дейінгі берберлер мен африкалықтардың дәстүрлеріне қатты әсер етеді және қалалық дәстүрлерден айтарлықтай ерекшеленеді. Мысалы, сахаралық ислам дәстүрлі түрде мешітсіз жұмыс істеді, бұл сөздің қалыпты мағынасында көшпелі өмірге бейімделу. Бастапқыда кландық және тайпалық қоғам отаршылдық билікті орнату процесінде және 1975 жылы халықтың бір бөлігі Марокконың билігіне берілудің орнына жер аударылып, Марокконың билігіне қарсы тұру немесе қарсы тұру үшін отбасыларды, кландар мен тайпаларды бөліп, Алжирдің Тиндуф босқындар лагерьлеріне қоныстанған кезде үлкен әлеуметтік өзгерістерге ұшырады. Бұл халықтың дамуы туралы Сахрави және Тиндуф провинциясын қараңыз. Аумақты тиімді бақылауға алғаннан кейін Марокко үкіметі өзінің бақылауындағы Батыс Сахараның әлеуметтік және экономикалық дамуына едәуір инвестиция салды, халықты жеңу үшін білім, жаңғырту және инфрақұрылымға ерекше назар аударды. Әсіресе, Ел Айунға мемлекеттік инвестициялар көп жұмсалды және ол тез өсті. Бірнеше мың сахаралық Марокко университеттерінде оқиды. Сауаттылық деңгейі халықтың шамамен 50%-ын құрайды. Полисарионың айтуынша, Тиндуфтағы босқындардың сауаттылығы 90-шы жылдары, ал бұл көрсеткіш Алжирдегі сауаттылық деңгейінен жоғары, ол шамамен 86% -ды құрайды. Бүгінгі күнге дейін мәдениетті терең зерттеулер аз болды, бұл саяси жағдайға байланысты. Негізінен француз зерттеушілері Сахараның солтүстік Мавританиядағы қауымдастықтар туралы кейбір тілдік және мәдени зерттеулер жүргізді.