Кіріспе

Христиан қасиеттісі, архиепископ және миссионер

Анскар (8 қыркүйек 801 – 3 ақпан 865), сондай-ақ Анскар, қасиетті Анскар, қасиетті Аншар немесе Оскар деп те белгілі, Шығыс франктар мемлекетінің солтүстік бөлігіндегі Гамбург-Бремен архиепископы болған. Анскар саяхаттарының арқасында "Солтүстіктің елшісі" деп танылды, ал Гамбург шіркеуі Солтүстік Еуропаға христиан дінін тарату үшін миссионерлік мандат алды.

Өмір

Ансгар франк әулетінен шыққан ақсүйек ұлы, Амиен қаласының (қазіргі Франция) жанында дүниеге келген. Анасының ерте қайтысынан кейін Ансгар Пикардиядағы Корби бенедикт монастырында тәрбиеленді. Оның шәкірті, ізбасары және өмірбаянын жазған Римберт, Ансгардың өміріне бағыт берген негізгі қозғаушы күш – оның көріп өткен оқиғалар (оның алғашқысы осы) екенін айтты. Ансгар, Шарльменнің бастап, оның ұлы және мұрагері Пий I жалғастырған Саксонияны (қазіргі Солтүстік Германия) христиан дініне өткізу кезеңінде белсенділік танытты. 822 жылы Ансгар Вестфалиядағы Корвей (Жаңа Корби) аббаттығын құру үшін жіберілген көптеген миссионерлердің қатарында болды, онда ол мұғалім және уағызшы болып қызмет етті. Ансгармен бірге бірнеше монахтар король Харальд Клакпен бірге Ютландияға аттанды, ол эмиграцияда болғанда крещение рәсімін қабылдаған еді. 827 жылы Харальдтың биліктен құлауымен және Ансгардың серігі Аутберт қайтыс болғаннан кейін, сарай қызметкерлерінің ұлдарына арналған мектеп жабылып, Ансгар Германияға оралды. Содан кейін 829 жылы швед королі Бьёрн Хауге швед халқына миссионерлер жіберуді сұрағаннан кейін, король Людовик Ансгарды, енді Жаңа Корбиден келген монах Витмар оның көмекшісі ретінде еріп келді. Ансгар уағыз айтып, көптеген адамдарды дінге өткізді, әсіресе Мяларен көліндегі Бирка қаласында алты ай бойы, бай жесір Мор Фридеборг оларға қонақжайлық көрсетті. Ансгар оның және корольдің үй шаруашылығын басқарушысы Гергейрдің ең белгілі мүшелері ретінде шағын қауымдастық құрды. 831 жылы Ансгар Людовик сарайына Вормс қаласына оралды және Гамбург-Бремен архиепископтығына тағайындалды. Бұл жаңа архиепископтық, Бремен және Верден епископтықтарын біріктіріп, барлық солтүстік елдерге миссиялық сапарлар жіберу және оларға епископтарды бекіту құқығына ие болды. Ансгарға пағандық Дания, Норвегия және Швецияны жаңару миссиясы жүктелді. Швеция королі христиан миссионерлерін өз мемлекетіне қабылдау үшін тастаған тасқа шешім беруге бел буды. Ансгар бұл мәселені Құдайға тапсырды, ал тас оған жақсы жақтан жауап берді. Ансгар швед миссиясын естен шығармады және екі жыл бойы (848-850) сол жерде жеке болды, пағандықтардың қарсылығын болдырмады. 854 жылы Ансгар Биркада Олоф патша билік еткен кезде Швецияға қайта оралды. Римберттің сөзіне сүйенсек, ол христиан дініне жақсы көзқараспен қарады. Курландиядағы Апуоле ауылына (қазіргі Литва) викингтер шабуыл жасағанда, шведтер курондықтарды тонады.

Өлім және мұра

Ансгар 865 жылы Бременде жерленді. Оның архиепископтығына Римберт мұрагер болды. Римберт Ансгардың қатық түкті жейде кигенін, нан мен сумен күн кешіргенін және кедейлерге зор қайырымдылық көрсеткенін жазды. Адам Бремендік Gesta Hammenburgensis ecclesiæ еңбегінде Виллехадтың (Бременнің алғашқы епископы) өмірбаяны мен кереметтерінің авторы ретінде Ансгарды көрсеткен; сонымен қатар Ансгарға қысқа дұғалар жинағы – Пигментаның (ред. Я. М. Лаппенберг, Гамбург, 1844 ж.) авторы деп есептеледі. Рим папасы Николай I миссионер қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Ансгарды қасиетті деп жариялады. Швеция және Солтүстік елдердегі алғашқы миссионер (сондай-ақ ондағы католик шіркеуін ұйымдастырушы) болған Ансгар кейіннен «Скандинавияның қамқоршысы» атанды. Епископ Ансгардың мүсіндері Гамбург, Копенгаген және Рибе қалаларында орнатылған, ал Биркада тас крест тұр. Оның мерекесі (кіші мерекесі) 3 ақпан күні Англия және Епископалдық шіркеулерде тойланады.

Көріністер

"Ансгардың өмірі" (Vita Ansgarii) – тарихи құжат және оның өмір сүргенін тарихи тұрғыдан дәлелдеуге болатын адам жазған бастапқы дереккөз, бірақ ең бастысы Ансгардың қасиеттілігін көрсетуге бағытталған. Бұл еңбек Ансгардың көріністерімен айналысады, автор Римберттің сөзіне сәйкес, олар Ансгардың ерекше миссионерлік еңбектеріне көмектесіп, оған күш берген. Осы жұмыстың барысында Ансгар көріністен кейін карьерасының жаңа кезеңін қайта-қайта бастайды. Римберттің айтуынша, оның ертедегі оқулары мен монахтың аскетикалық өміріне деген берілгендігі Исаның анасы Мәриямның қасындағы анасынан алған аянынан туды. Сонымен қатар, швед халқы біраз уақыт дін қызметкерісіз қалғанда, ол король Хорикке осы мәселеде көмектесуін өтінді; содан кейін оның келісімін алғаннан кейін, қолайлы адамды табу үшін епископ Гаутбертпен кеңесті. Екеуі бірлесіп король Луидің мақұлдауын сұрады, ол мәселе бойынша келісімге келгендерін білгенде, оны берді. Ансгар осы миссияны орындауға көктен бұйрық берілгеніне сенді және сапарға қатысты алаңдағанда алған көрініс оған әсер етті, онда ол өзінің мақсатына сендірген және кездесетін пайғамбар – абат Адалхард туралы хабарлаған адаммен кездесті, ол болатын жайттарды түсіндіретін еді. Көріністе ол Адалхардты іздеді және тапты, ол: «Аралдар, мені тыңдаңдар, назар салыңдар, ең алыс халықтар!» – деп бұйырды. Ансгар оны Скандинавия елдеріне барудың Құдайдың еркі деп түсіндірді, себебі «сол елдің көп бөлігі аралдардан тұрады, сондай-ақ, «Мен сені ұлттардың нұры етемін, осылайша менің құтқарылуым жердің шетіне жетеді» деген сөздер қосылды, себебі әлемнің солтүстік шеті швед жерінде орналасқан».