Кіріспе

Біріккен еңбек ұжымы кеңесі (Объединённый Совет трудовых коллективов) - Молдова Республикасынан Приднестровье (Приднестровье деп те аталады) тәуелсіздігі үшін саяси қозғалысты басқарған ұйым.

Жұмыс ұжымдық кеңестері

"Еңбек ұжымдық кеңестері" (Советы трудовых коллективовSTKs) бүкіл Кеңес Одағында 1987 жылы "Мемлекеттік кәсіпорындар туралы заңмен" құрылды. Олардың мақсаты - демократияны нығайту және совет өнеркәсібінің тиімділігін арттыру. Молдова КСР Жоғарғы Кеңесі молдаван тілін республиканың ресми тілі ретінде бекітуді ұсынғанда, алдымен орыс тілі тең ресми тіл ретінде, кейіннен жоқ, белсенді өнеркәсіптік басшылар мен жұмысшылар STK-ны заңнаманы талқылау форумы ретінде пайдаланды және молдаван өнеркәсібін бақылауға алу үшін STK-ның институционалдық құрылымын пайдаланды.

Шабуыл науқаны

1980 жылдардың соңында коммунизм құлағанда бүкіл Кеңес Одағындағы адамдар ұлттық егемендікті талап ете бастады. Кеңес Одағынан тәуелсіз, мүмкін Румыниямен одақта ұлттық мемлекет құру идеясы Молдованың көптеген аймақтарында кеңінен танымал болғанмен, Молдованың шығыс шетіндегі көптеген өнеркәсіп қызметкерлері өздерінің елі Кеңес Одағы екенін сезініп, Молдованың "ұлттықтандыруына" жол бермеу үшін жұмыс істеді. Молдованың Жоғарғы Кеңесі молдаван тілін жалғыз ресми тіл ретінде бекітуге дайын екендігі туралы баспасөзге ақпарат ағып түскен кезде, шығыстағы Тирасполь қаласындағы өнеркәсіп басшылары мен жұмысшылар қаланың көптеген жеке еңбек ұжымдық кеңестерінің қызметін үйлестіру үшін Біріккен еңбек ұжымдық кеңесін (OSTK) құрды. Шын мәнінде, бұл алғашқы кезеңде OSTK ереуіл комитеті ретінде жұмыс істеді және өндірісті тоқтату үшін әрбір мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс істейтін ұжымдық кеңестерді қолданды. 1989 жылы 11 тамызда ОСТК құрылған кезде, бірінші конгресс оның жаңа төрағасы ретінде "Электромаш" электроника концернінің цех бригадирі және осы зауыттың СТК төрағасы Борис Штефанды сайлады. ОСТК бүкіл Молдова КСР қалаларына тез тарады және 1989 жылдың 16 тамызынан 22 қыркүйегіне дейінгі аралықта ОСТК 200-ден астам зауыттар мен басқа да мемлекеттік кәсіпорындарды ереуілге шақырды. Қыркүйек айының басында 100 000-нан астам жұмысшы ереуілге қатысты. Алайда, Молдова астанасында тіл заңдарын қабылдауды талап етіп, жарты миллионға жуық демонстрация жасаған кезде, ереуіл науқаны Молдова КСР Жоғарғы Кеңесінің оқиғаларына әсер етпеді.

Саяси партияға айналу

Шабуыл науқаны күтілген нәтижеге қол жеткізе алмаған соң, ОСТК белсенділері өз назарын алдағы сайлауға аударды. Ұстаздық науқаны кезінде жинаған институционалдық ресурстар мен танымалдылықты пайдалана отырып, ОСТК белсенділері жергілікті және республикалық деңгейдегі симпатиялықтарды сайлауға тартуға тырысты. 25 ақпандағы сайлауда ОСТК кандидаттары жақсы нәтиже көрсетті. Шығыс Молдовада ОСТК жақтастары ірі қалалар мен аймақтық (райондық) кеңестердің көпшілігін өз қолдарына алды. Тираспольде кейіннен Приднестровск Молдавия Республикасының президенті болған Игорь Смирнов коммунистік партияның қалалық Совет төрағасы лауазымына үміткерін оңай жеңе алды. Алайда, Молдова КСР Жоғарғы Кеңесінің құрамында ОСТК кандидаттары заңнамаға әсер ету үшін аз болды. ОСТК-ның билігі 1989 жылдың аяғы мен 1990 жылдың басында республиканың өнеркәсіптік кәсіпорындарын бақылаған кезде шыңына шықты. ОСТК-ның жақтастары мемлекеттік мекемелерді өз қолдарына алғаннан кейін, олар өз мақсаттарына жету үшін әлдеқайда тиімді құралдар болып шықты. ОСТК "әлеуметтік ұйым" ретінде өз рөлін жалғастыруда.