Кіріспе

Алпий тауларында өндірілетін бірнеше ірімшік түрлеріне қатысты. Бұл тау шаруашылығы өнімдерін, альпілік жайылымдарды өсіруді, сондай-ақ жергілікті өндірушілердің сүт өңдеу зауыттарындағы сүтті қамтиды. Бұл термин тау ірімшігі деп аталатын өнімнің түрі немесе өндіріс әдісі туралы көп нәрсе айтпайды, ол әдетте қатты немесе жартылай қатты ірімшік болып табылады, онда тесіктері жоқ немесе аз (сонымен қатар көздер деп аталады), әдетте табиғи қабығы болады, бірақ бұл атаумен жартылай қатты ірімшіктер мен жұмсақ ірімшіктер де бар. Бұл термин сондай-ақ жалпы (әсіресе Австрияда) тәсілі мен пішіні бойынша швейцариялық немесе альпілік ірімшіктерге ұқсас, бірақ дәстүрлі ірімшік өндіру аймақтарынан келмейтін ірімшіктерге қолданылады. Текссурасы қатты, кейде кішкентай тесіктері немесе жарықтары бар, дәмділігі күшті және көбінесе біраз жаңғақ тәрізді.

Тарих

Бұрын жазда таулы аймақтарда өндірілетін барлық ірімшіктер тау ірімшіктері болған, яғни олар таудың үстінде, яғни шилингте ірімшіктелген. Бұл жаз айларында, таудың жайылымдарында мал жайылып жүрген кезде, аймаққа және биіктікке байланысты шамамен 70 және 120 күн аралығында орын алған. Малдар үнемі ашық ауада жүріп, аса дәмді және дәмді жем-шөптермен тамақтанады, бұл тау сүтінің ерекше сапасы мен дәмін арттырады. Көлікпен тасымалдау мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, бұл сүтті ірімшікпен пісіру және сонымен бірге оны концентрациялау және сусыздану арқылы сақтау керек болды. Малдар тау жайылымдарынан (неміс тілінде Альмабтриб) кеткеннен кейін жем-шөптің сапасы нашарлап, сиырлардың сүт өнімі төмендеді. Қыста сүт ферманың өзін-өзі қамтамасыз етуіне жететін, ал ірімшік жасау үшін азық-түлік қалмады. Швейцариядағы Гризонс таулы кантонында 2020 жылы 225 альпілік жайылым сүт сиырларымен қамтылған. Олардың жартысына жуығы әлі де альпілік сүт фермалары болып табылады және тікелей альпілік жерде ірімшік өндіреді. Басқа альп тауларынан сүт өңделу үшін аңғарға жеткізіледі. Бұл үшін көліктер де, канат көліктері де қолданылады. Бұрын сырдың дайын дөңгелектері аңғарға құйылған шанамен жеткізілетін, ал қазір бұл жұмыс тіпті тікұшақпен де жүзеге асады. Содан кейін ірімшікті тау-шатыр жайылымдарына қайта әкеледі.

Еуропалық құқық бойынша құқықтық жағдай

Еуропалық Одақта Bergkäse (тау ірімшігі) термині қорғалған шығу тегінің атауы (СҰП), қорғалған географиялық белгісі (СЖТ) немесе кепілдендірілген дәстүрлі ерекшелік (ҚТБ) ретінде жеке қорғалмаған. ЕС заңдарында ТҚА белгісін пайдалану кейбір тіркелген тау сырларына рұқсат етіледі, егер ережелерді сақтаса. Германия мен Австрияда кейбір өңірлерде шынайы тау ірімшігін өндірушілер соңғы уақытта өздерінің ірімшіктерінің атауларын қорғауға және/немесе шынайылығын бақылаушы қауымдастықтың мөрімен немесе осыған ұқсас (географиялық белгі) растауға кірісті, бұл тұтынушыларға жоғары сапалы альпілік ірімшікті тіпті шығу тегі сүт зауытынан алыс жерде сатып алуға және өз өнімдерін арзан имитациялардан қорғауға мүмкіндік береді.

Австрия

Австрияда Bergkäse Vorarlberg және Тироль аймақтарында өндіріледі. Vorarlberger Bergkäse, Vorarlberger Alpkäse және Tiroler Alpkäse Еуропалық шығу тегі атауы (СӨЖ) аясында қорғалады. Ірі сырлар қатаң сапа бақылауына жатады. Vorarlberger Bergkäse тек дәстүрлі әдістермен қолмен өндірілуі мүмкін. Пайдаланылатын шикі сүтке қатаң сапалық ережелер қолданылады: Vorarlberger Bergkäse сүтін тек қана силос өндірісі немесе азықтандырусыз (сары сүт) басымдылықпен шөп өсіретін шаруашылықтарға беруге болады. Сонымен қатар, сүт күніне бір рет сүт зауытына жеткізіліп, дереу өңделуі тиіс.

Германия

Германияда Bergkäse атауы "SäseV" (Säse туралы) ережесіне сәйкес стандартты сорт үшін қолданылуы мүмкін. Bergkäse атағы белгілі бір өндіріс ережелерін сақтаумен және белгілі бір сапамен байланысты. Өнімді өндіру үшін сүт және одан алынған сары сүт, қаймақ, тәтті сарысу, қышқыл сарысу және сарысу қаймағын пайдалануға болады; қалыңдығын тек суды алып тастау арқылы ғана жасауға болады; сонымен қатар, өндірісте тек кейбір дәмдеуіштер, сонымен қатар дәмдеуіш препараттары түрінде және олардың табиғи дәмдеуіш заттармен дәмдеуіштерін пайдалануға болады, олар бөлек көрсетіледі. Майдың ең төменгі мөлшері - толық майлы сатыда, құрғақ зат мөлшері - 62%.

Швейцария

Швейцарияда Alpkäse және Bergkäse терминдері 2006 жылғы 8 қарашадағы SR 910.19 тау және альпілік жарғысы бойынша қорғалған термин болып табылады. Берн Альпій сыры (Bernese Alpkäse) және Валей Альпий сыры (Valais Alpkäse) да АӨП мөрі бар. Гризон тау сырлары (Bündner Bergkäse) тек қана 1000 м-ден жоғары ауыл сырларын сүт зауыттарында өндіріледі.