Кіріспе
Ирланд мұғалімі, латын грамматикасы және жазбалардың түсіндірмешісі Седулиус Скотт немесе Скотт (fl. 840-860) - 9 ғасырда өмір сүрген ирландтық монах, мұғалім, латын грамматикасы және жазба түсіндірмешісі. Император Лотар (840-855) билік құрған кезде ол Льеждегі ирланд мұғалімдерінің колониясының бірі болды. Седулийді кейде Седулий Кіші деп атайды, оны Седулий Седулийден (V ғасырдағы ақын) ажырату үшін. Әдеттегі ирландша аты Сиадхал, бірақ ол Суадбар деп аталды. Өмірінің соңына таман ол Павияда мектеп құрған елшісі Дунгалдың үлгісіне еліктеп, Миланға кеткен болуы мүмкін. Қайда және қашан қайтыс болғаны белгісіз.
Sedulius Scotus or Scottus (fl. 840–860) was an Irish monk, teacher, Latin grammarian, and scriptural commentator who lived in the 9th century. During the reign of the Emperor Lothair (840–855), he was one of a colony of Irish teachers at Liège. Sedulius is sometimes called Sedulius the Younger, to distinguish him from Coelius Sedulius (a 5th century poet). The usual Irish form of the name is Siadhal, but he appears to have been called Suadbar. It is quite probable that towards the end of his days he went to Milan, following the example of his countryman Dungal, who established a school at Pavia. When and where he died is unknown.
Өмір
Өсе келе жатқан халық санын көбейту үшін жылы жер іздеп, IX ғасырдың ортасында норвегиялық викингтер Ирландияға кірді. Ал сол жерде тұратын ирландтық монахтар өздерінің монастырларынан күшпен қуылды. Олардың арасында Седулиус Скотус есімді монах та болды. Ол бұл саяхатты "Flamina Nos Boreae" атты өлеңінде баяндап берді. Лиежде Седулиус Скотт епископ Хартгармен бірге болған деп есептеледі, кейіннен Седулиус поэзиясының көп бөлігінде аталып өтетін болады. Ол епископ Хартгарды қатты жақсы көретін, сондықтан оның өлімінен кейін Седулиус оның құрметіне жыр жазады. Седулий өз заманындағы басқа да беделді адамдарға, соның ішінде императрица Эрменгардке, король Людовикке және Карл Тікбасқа да хат жазды. 9 ғасырдағы қолжазбалардан Седулиус Скотт деп аталатын Льеждегі Сент-Ламберт мұғалімі болғандығы, ол жазушы және ақын болғандығы белгілі. Лиежде Седулиус болған кезде оба болды, ол мұны Contra Plagam өлеңінде жазды. Бұл оқиға мен норвегиялық викингтердің Льежге оралуы арасында бірнеше ғалымдар, мысалы, "Голиард ақындары" кітабының авторы Джордж Уичер Седулиус Льежде қаза тапты деп болжады. Алайда, Седулиус Льежден Миланға өмірінің соңғы жылдары көшіп кеткені де жалпыға мәлім, бірақ бұл көшудің ресми күні белгіленбеген. Бұл ой Седулийдің Милан архиепискобы Тадомен қарым-қатынасына байланысты болды, ол оған "Тадо, Бенинье Виде" немесе Пасхалық сәлемдемелер өлеңін жазды. Христиан әдебиеттері мен Киелі кітап түсініктемелерін қоспағанда, Седулиус алкогольді ішімдіктерге, әсіресе сыраға құмарлық танытты. Седулий сусынды қатты ұнатып, тіпті кішкентай құрғақшылыққа арналған "Nunc Viridant Segetes" немесе "Көктемдегі құрғақшылық" атты жыр жазды. Өлеңнің соңында "Муза, жақсы әкеміз епископтан сұраңыз: біз қашан тағы ішеміз?" деген жол бар.
Шығармалары
Седулийдің ең маңызды еңбектері - оның "Де ректорибус христианис" трактаты, Порфирийдің "Исагогасы" туралы түсініктемесі немесе Аристотельдің логикасына кіріспе және "Коллектанеа ин омнес беати Паули Эпистолас" жазба түсініктемесі. Біріншісі - христиандық этиканың маңызды бөлігі. Бұл, әрине, орта ғасырларда христиан князьдері мен билеушілеріне нұсқау беру үшін жазылған ұзақ жолдағы трактаттардың біріншісі, сол өмірдің жағдайына тән міндеттер туралы диссертация, князьдер үшін айна, өйткені мұндай еңбектер әлдеқайда кейінгі кезеңде аталды. Ол өзінің "Коллектания" атты еңбегіне дүниелік даналық сөздерінің жинағы "Грекорум" атты ирландша мақал-мәтелді қосты. Бұл кітаптың Куес қолжазбасы - "Ақыл-нақыл" кітабының жалғыз толық көшірмесі. Лиеж қаласында Седулий Скотт өзінің ықпалын кеңейтті. Кейіннен ол 848 және 858 жылдар аралығында қаладағы ең жоғары әдеби тұлға ретінде танымал болды, бірақ оның атағы ақырында қашан орнағанына қатысты даталар әртүрлі. Седулий Скотт патша басшыларының рухани қалыптасуына қатты қызығушылық танытып, олардың діни қызметкерлер мен кеңеске басшылық ету үшін білімге ие болуы керектігін мәлімдеді. Осы мақсатта ол император Лотар І-нің ұлы Лотар II-ге арнап "Де ректорбибус Кристианис" немесе "Христиан билеушілері туралы" деген кітап жазды. Бұл оның князьдік міндеттеріне көмекші болып, әдебиеттің танымал санатына, "князьдер үшін айнаға" сәйкес келді. Бұл құжатта Седулий барлық христиан билеушілері ұстанады деп үміттенетін сегіз тіректі атап өтті және Теодосий І мен Константинді болашақ христиан басшылары үшін үлгі ретінде қолданды. Сондай-ақ, ол Дәуіт патшаны да рухтың жетелеуімен жазған. Седулиус шығармашылығында терең моральдық сезім, мемлекеттің міндеті бір жағынан тек экономикалық емес, екінші жағынан тек шіркеулік емес екендігін түсіну бар. Шын мәнінде, шіркеу мен мемлекет арасындағы қарым-қатынас мәселесі көтерілді, ал Седулий оларды қорғау үшін шіркеудің құқықтарын растайды. Ол Карл І-де бір тұлғада понтифик пен билеушінің идеалын көріп, әміршінің діни мәселелерде ең жоғарғы болуы керек деген ойды жақтағандардың жағында емес. Керісінше, ол рухани және рухани билікті бөлуді қолдайды және князден шіркеудің құқықтары мен артықшылықтарын мұқият сақтауды талап етеді. Королеваның біліктіліктерін сипаттау тек қана христиандық сезім мен тонмен ғана емес, сонымен қатар сөздің ең жақсы мағынасында гуманистік. Оның шығармалары арасында "De Quodam Verbece a Cane Discerpto" немесе ағылшын тілінде "On a Ram Torn to Pieces by a Dog" деп аталатын масқара эпос сақталған. Бұл Иса Мәсіх туралы Ізгі хабарларға қарсы шыққан Энеиданың парадоксалды баяндауы болды. Ол эпостардың көбісі христиандық ілімге сенбейтін адамдар туралы жазылған уақытта христиандық батырды құруды үміттенді. Седулий Энеиданың өз көшірмесін сақтаған деп саналады, ол құжаттың шет жағында Донаттың Вергилий туралы түсініктемелерін қоса отырып, жазбаларын бөліскен болуы мүмкін. Батыстық Еуропаға Исагогтың түсіндірмесі тек латын тілінде ғана белгілі болды. Седулийдің жазбаларының ең қызықтысы - оның кейбір хаттары, олардың кейбіреулері "Neues Archiv", II, 188 және IV, 315 басылымдарында басылып шыққан. Онда континенттегі ирландтардың құлшылықта жүрген кездерінен әңгімеленеді және азаматтық және діни билік пен халықтың құлшылықта жүргендерге деген көзқарасы туралы түсінік беріледі. Седулиус кем дегенде үш тілде сөйлеген, ирланд, грек және латын тілдерін білген. Бұл қабілеті оған көптеген құжаттарды, әсіресе грек тіліндегі Забур жырларын, аударуға мүмкіндік берді. Бірнеше деректе Седулийдің өзі үшін немесе өзі үшін толық Киелі кітапты аударған болуы мүмкін екені айтылған. Ол грек тілінің студенті болған, және Бернард де Монфоконның айтуынша, грек Забур жырларын (қазіргі No. 8047 "Арсенал кітапханасында", Париж). Оның тоқсан өлеңін Траубе "Poetae Aevi Carolini" жинағында жариялады, ол Monumenta Germaniae Historica-ның бір бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта Седулиус Скотустың "Кармина" туралы толық бір ғана түсініктемесі бар, оны Р. Духтинг жазған.