Кіріспе

Француз ұшқышы, ойлап табушы және инженер Луи Шарль Жозеф Блерио (1 шілде 1872 – 1 тамыз 1936) – француз ұшқышы, ойлап табушы және инженер. Ол автомобильдер үшін алғашқы практикалық фараны жасап, оларды өндіретін табысты кәсіпорын құрды, алған табысының көп бөлігін сәтті ұшақ құрастыруға жұмсады. Блерио ұшақтың басқару беттерін басқару үшін қолмен басқарылатын джойстик пен аяқпен басқарылатын рульді алғаш рет біріктірді, бұл әдіс бүгінгі күнге дейін қолданылады. Блерио жұмыс істейтін, қозғалтқышты, ұшқышы бар моноплан жасаған алғашқы адам болды. 1909 жылы ол Daily Mail газеті ұсынған 1000 фунт стерлинг сыйлығын жеңіп, Англия арнасынан алғаш рет ұшақпен ұшып өткені үшін әлемдік деңгейде танымал болды. Ол Blériot Aéronautique ұшақ құрастырудағы сәтті компанияның негізін қалады.

Алғашқы жылдар

Камбрейдегі No.17h rue de l'Arbre à Poires (қазіргі rue Sadi Carnot) көшесінде туған Луи, Клеменс пен Шарль Блерионың бес баласының ағасы болды. 1882 жылы 10 жасында Блериот Камбрейдегі Нотр-Дам институтына пансионға жіберілді, онда ол жиі сыныптық жүлделерді жеңіп, инженерлік сурет салудан да жүлде алды. 15 жасқа келгенде ол Амиендегі лицейге ауысып, тәтесімен бірге тұрды. Ғылым және неміс тілінен бакалавриат емтихандарын тапсырғаннан кейін, ол Париждегі беделді École Centrale мектебіне түсуге бел буды. Мектепке түсу үшін арнайы дайындық курстары қажет болған қиын емтихан тапсыру қажет еді, сондықтан Блериот Париждегі Колледж Сент-Барбеде бір жыл оқыды. Емтиханды тапсырып, 243 үміткердің арасында 74-орынды иеленді, әсіресе инженерлік сурет салу қабілеті бойынша жақсы көрсеткіштерді көрсетті. École Centrale мектебінде үш жыл бойы тығыз оқығаннан кейін, Блериот 203 студенттің арасында 113-орынды иеленді. Содан кейін ол міндетті әскери қызметке шақырылып, Пиренейдегі Тарбсте орналасқан 24-ші артиллерия полкінде бір жыл кіші лейтенант болып қызмет етті. Кейіннен ол Париждегі Baguès атты электр инженерлік компаниясында жұмысқа орналасты. Компактты ацетилен генераторын қолдана отырып, автомобильдерге арналған әлемдегі алғашқы практикалық фараны ойлап тапқаннан кейін ол компаниядан кетті. 1897 жылы Блериот Париждегі 41 rue de Richlieu мекенжайында фаралар көрмесін ашты. Көп ұзамай ол өзінің шамдарын сол кездегі ең ірі автомобиль өндірушілері – Renault және Panhard Levassor компанияларына жеткізе бастады. 1900 жылдың қазан айында Блериот әдеттегі мейрамханасында түскі ас ішіп отырғанда, оның назарына ата-анасымен бірге тамақ ішіп отырған жас әйел түсті. Сол күні кешке ол анасына: «Бүгін мен бір қызды көрдім. Мен оған үйленемін, немесе басқа ешкімге үйленбеймін», – деді. Официантқа пара беріп, ол кім екенін білді; ол зейнеткер әскери офицердің қызы Алиса Ведерс еді. Блериот онымен сондай құлшыныспен асыққандай, кейіннен авиациялық тәжірибелеріне салғандай, солай махаббатқа толы болды. 1901 жылдың 21 ақпанында олар үйленді.

Ертедегі авиациялық тәжірибелер

Блериот Орталық мектепте оқығанда авиацияға қызығушылық танытты, бірақ оның қанағатты эксперименттері, әдетте, 1900 жылғы Универсалды көрмеде Клемент Адердің «Авион III» ұшағын көргеннен кейін басталған. Сол кезде оның фаралар бизнесі Блериоға тәжірибе жасауға уақыт пен ақша жұмсай алу мүмкіндігін берді. Оның алғашқы тәжірибелері сәтті болмаған орнитоптерлер сериясымен айналысты. 1905 жылғы сәуірде Блериот Габриэль Воазинмен танысты, ол сол кезде Эрнест Архидеконның тәжірибелік желкендеріне көмектесу үшін жұмыс істеді. Блериот Воазиннің 1905 жылғы 8 маусымда өзі салған планерлік желкенді алғашқы сынақтарын тамашалады. Кинофотография Блерионың хоббилерінің бірі болды, және осы ұшудың түсірілімдерін өзі жасады. Осы сынақтардың сәттілігі оны Voisin компаниясынан ұқсас машинаны, Blériot II планерін тапсыруға итермеледі. 18 шілдеде бұл ұшақты ұшыруға тырысты, нәтижесінде апатқа ұшырады, Воазин суға батып кетті, бірақ бұл Блерионы тоқтатпады. Ол Воазинге Архидеконмен жұмысын тоқтатып, онымен серіктестікке түсуді ұсынды. Воазин ұсынысты қабылдады, және ағасы Чарльз Воазинмен және Эдуард Суркуфпен бірге олар әлемдегі алғашқы ұшақ құрастыру компаниясы – Эдуард Суркуфтың Авиациялық шеберханасын құрды. 1905-1906 жылдары компания екі сәтсіз ұшақ – Blériot III және Blériot IV құрастырды, бұл негізінен алдыңғы ұшақтың қайта құрылған нұсқасы болды. Екі ұшақ та Леон Левавассер әзірлеген жеңіл Антуанетта қозғалтқыштарымен жабдықталған. Блериот компанияның акционері болды және 1906 жылғы мамыр айында директорлар кеңесіне кірді. «Blériot IV» 1906 жылғы 12 қарашада Багателлде болған жол апатынан зақымдалды. Оның ұшағының сәтсіздігі сол күні Альберто Сантос-Дюмонның жетістігімен күшейді, ол өзінің 14 bis ұшағымен 100 метрден астам қашықтықты ұшып өтіп, 100 метрден астам қашықтықтағы алғашқы ұшу үшін Aéro Club de France сыйлығын жеңіп алды. Бұл оқиға да Багателде болды және оған Блериот куә болды. Voisin компаниясымен серіктестік бұзылып, Блериот өзінің жеке бизнесін құрды – Recherches Aéronautiques Louis Blériot, онда ол өзінің ұшағын жасауды бастады, әртүрлі конфигурацияларды тәжірибеден өткізіп, ақырында әлемдегі алғашқы сәтті қуатты монопланды жасады. Олардың біріншісі, канард конфигурациясы Blériot V, алғаш рет 1907 жылғы 21 наурызда сынақтан өтті, онда Блериот тәжірибелерін жерге жүгірумен шектеді, нәтижесінде шанағы зақымдалды. Ұшаққа зақым келтірген тағы екі жердегі сынақ жүргізілді, содан кейін 5 сәуірде тағы бір әрекет жасалды. Ұшу шамамен 6 метрге (20 фут) созылды, содан кейін ол қозғалтқышын сөндіріп, қонды, шанақты сәл зақымдады. Содан кейін тағы да сынақтар жүргізілді, соңғысы 19 сәуірде шамамен 50 км/сағ жылдамдықпен ұшақ жерден көтерілді, Блериот мұрыны көтеріле бастағанда жауап берді, машина алдымен жерге мұрынмен соқты, содан кейін сомерсалт жасады. Ұшақтың көп бөлігі қирады, бірақ Блериот, үлкен бақытқа орай, зардап шекпеді. Ұшақтың қозғалтқышы оның орындығының артында орналасқан, сондықтан ол онымен шағылып кетпегеніне өте қуанды. Осыдан кейін 7 шілдеде ұшақ көтеріле алмаған Blériot VI, тандемді қанатты конструкция пайда болды. Содан кейін Блериот қанаттарын сәл кеңейтті, ал 11 шілдеде шамамен 25-30 метр (84-100 фут) қысқа сәтті ұшу жасалды, ол шамамен 2 метр (7 фут) биіктікке жетті. Бұл Блерионың алғашқы сәтті ұшуы болды. Сол айда тағы да сәтті ұшулар жасалды, ал 25 шілдеде ол 150 метр ұшақты ұшырды. 6 тамызда ол 12 метр биіктікке көтерілді, бірақ винт қанатының бірі босап, ауыр қонуға әкеліп, ұшаққа зақым келтірді. Содан кейін ол 50 л.с. (37 кВт) V 16 Antoinette қозғалтқышын орнатты. 17 қыркүйекте жүргізілген сынақтар жылдамдықтың айтарлықтай жақсарғанын көрсетті: ұшақ тез арада 25 метр биіктікке жетті, онда қозғалтқыш кенеттен тоқтады және ұшақ спиральді түрде құлап түсті. Блериот үмітсіздікке ұшырап, орындығынан секіріп, құйрығына қарай лақтырды. Ұшақ ішінара құлап, жерге көлденең жағдайда түсті. Оның бетіндегі жарасы ғана, бұзылған көзілдіріктен шыққан шыны сынықтарынан пайда болған. Осы апаттан кейін Блериот ұшақты тастап, келесі машинасына көңіл бөлді. Бұл Blériot VII, құйрығы бір қабатты, артқы қабатты, дифференциалдық лифтілерді жақтық басқару үшін пайдаланудан басқа, қазіргі заманғы әдеттегі орналасу. 1907 жылғы 16 қарашада алғаш рет ұшқан бұл ұшақ алғашқы сәтті ұшқан моноплан ретінде танылды. 6 желтоқсанда Блериот 500 метрден астам ұшақты екі рет ұшырып, сәтті бұрылды. Бұл француз пионері авиаторларының ең әсерлі жетістігі болды, соның нәтижесінде Патрик Александр Корольдік Аэронавтикалық Қоғам президентіне, полковник Баден Пауэллға хат жазып: «Мен кеше Парижден оралдым. Менің ойымша, Блериот өзінің жаңа машинасымен жол бастап келе жатыр» деді. 18 желтоқсанда тағы екі сәтті ұшу жасалды, бірақ екінші ұшудан кейін шанағы құлап, ұшақ аударылып қирады. Блерионың келесі ұшағы, Blériot VIII, ақпан айында 1908 жылы баспасөзге көрсетілді. Ол қолмен/қолмен басқарылатын руль және аяқпен басқарылатын рульдік басқарудың сәтті үйлесімін алғаш рет қолданған болса да, алғашқы нұсқасы сәтсіз болды. Түзетулерден кейін ол сәтті болды, және 1908 жылғы 31 қазанда ол қала аралық ұшу жасап, Туриден Артениге және кері сапар жасады, жалпы қашықтығы шамамен 30 км. Бұл қала аралық ұшудың алғашқысы емес, өйткені Анри Фарман күні бұрын Буйден Реймске ұшқан. Төрт күннен кейін ұшақ жол апатынан қирады. Оның үш ұшағы желтоқсан айының соңында Парижде өткен алғашқы Аэро Салонда көрсетілді: Blériot IX монопланы; үш орындық итерлі биплан Blériot X; және оның ең сәтті моделі болған Blériot XI. Алғашқы екі дизайн Антуанетта қозғалтқыштарын қолданды, бірақ ұшпады, мүмкін, өйткені сол кезде Блериот Антуанетта компаниясымен байланысын үзіп, компания ұшақтарды да, қозғалтқыштарды да жасап, құрастыра бастағандықтан мүдделер қақтығысына тап болды. XI типті ұшақ бастапқыда REP қозғалтқышымен жабдықталған және алғаш рет осы қозғалтқышпен 1909 жылғы 18 қаңтарда ұшты, бірақ ұшақ жақсы ұшса да, қысқа уақыттан кейін қозғалтқыш қызып кетті, нәтижесінде Блериот Алессандро Анзаниге хабарласты, ол сәтті мотоцикл қозғалтқышын жасаған және кейіннен авиациялық қозғалтқыш нарығына енген. Маңыздысы, Анзани Люсиен Шовьермен байланыста болды, ол күрделі ламинатталған жаңғақтан жасалған винтті жасаған. Сенімді қозғалтқыш пен тиімді винттің үйлесімі XI типтің табысына үлкен үлес қосты. Осыдан кейін 21 мамырда алғаш ұшқан Blériot XII, жоғары қанатты екі орындық моноплан пайда болды, және Блериот біраз уақыт бойы осы машинаны ұшырып, 2 шілдеде жолаушымен ұшты, ал 12 шілдеде әлемдегі алғашқы екі жолаушымен ұшу жасады, олардың бірі Сантос-Дюмон болды. Бірнеше күннен кейін E. N. V. қозғалтқышының коленкалы білігі жыртылып, Блериот XI типті ұшақтың сынақтарын жаңартты. 25 маусымда ол 15 минут 30 секундқа созылған ұшу жасады, бұл оның ең ұзақ ұшуы болды, ал келесі күні бұл жеке рекордын 36 минуттан астам уақытқа ұлғайтты. Шілде айының соңында ол Дуэде өткен авиациялық жиынға қатысты, онда 3 шілдеде XII типті ұшақта 47 минуттан астам ұшты: келесі күні ол Жувисиде өткен тағы бір жиында XI типті ұшақта 50 минут ұшты, ал 13 шілдеде ол 150 км Этамптан Орлеға ұшу жасады. Бұл ұшудың алғашқысы емес, өйткені Анри Фарман күні бұрын Буйден Реймске ұшқан.

1909 жылғы Каналдан өту

Daily Mail сыйлығы алғаш рет 1908 жылдың қазан айында жарияланды, жыл соңына дейін ұшу үшін 500 фунт стерлинг ұсынылды. 1908 жыл ешқандай күшті әрекетсіз өткендіктен, ұсыныс 1909 жылға жаңартты, сыйлық сомасы екі есеге артып, 1000 фунтқа жетті. Бұл сыйлық, басқа да ұсынылған сыйлықтар сияқты, газетке арзан жарнама жасаудың тәсілі ретінде қарастырылды: Париждің Le Matin газеті сыйлықты жеңіп алу мүмкін емес деп мәлімдеді. 1785 жылы Жан-Пьер Бланшар мен Джон Джефрис балонмен Ла-Манш каналын алғашқы болып кесіп өтті. Блерио, өзінің XI типті монопланымен каналды ұшуды жоспарлаған, сыйлық үшін үш қарсыласқа ие болды, ең бастысы – Хьюберт Лэтам, ағылшын тегі бар француз азаматы, ол Antoinette IV монопланымен ұшқан. Ол Ұлыбритания мен Франция тарапынан жеңіске үміткер деп есептелді. Басқалары – француз тегі бар орыс аристократы Чарльз де Ламберт және Уилбур Райттың шәкірттерінің бірі, сондай-ақ ағылшын Артур Сеймур, Voisin бипланына ие екендігі айтылды. Де Ламберт Кале маңындағы Виссантта база құрды, ал Сеймур Daily Mail газетіне қатысу туралы өтінішін берді. 1908 жылы Францияда Уилбур Райтпен танысқан Лорд Нортклифф, Уилбур жеңіске жетеді деп үміттеніп, сыйлық ұсынды. Уилбур әрекет жасауға ниеттенді және АҚШ-тағы бауыры Орвиллға телеграмма жіберді. Қазіргі уақытта апаттан кейін ауыр жарақаттарынан жазылып жатқан Орвилл, Францияға келмейінше Ла-Манш каналын кесіп өтуге тырыспауды кеңес берді. Сонымен қатар, Уилбур биіктік пен ұзақтық үшін жүлделердің ақшалай сыйлықтарын жинады және француз, итальян, британ және неміс тараптарымен Wright Flyer ұшағын сатуға келісімдер жасады; оның Еуропалық туры 1909 жылдың жазында аяқталды. Екі бауыр да Ла-Манш каналын кесіп өтудің қауіптілігін ескере отырып, 1000 фунттық сыйлықты маңызды емес деп санады. Латам шілде айының басында Калеге келді және 1881 жылы Ла-Манш түбінде туннель қазуға жасалған жартылай қираған ғимараттарда Сангаттеде базасын құрды. Оқиға көпшіліктің қызығушылығын тудырды; Каледе 10 000, ал Дуврде де осындай көпшілік жиналды деген хабарлар тарады. Marconi компаниясы осы оқиғаға арналған арнайы радио байланысын орнатты, бір станциясы Сангаттеге жақын Кап Бланк Незде, екіншісі Дуврдегі Лорд Уорден қонақ үйінің шатырында орналасқан. Көпшілік ұзақ күтетін болды: ауа райы желді болды, және Латам 19 шілдеге дейін ұшуға тырыспады, бірақ мақсатына 6 миль (10 км) жетпегенде ұшағының қозғалтқышы бұзылып, әлемдегі алғашқы рет ұшақ теңізге қонды. Латамды француздық "Харпон" эсминшісі құтқарып, Францияға алып кетті, онда ол Блерио бәсекеге қатысқанын естіді. Блерио екі механик және досы Альфред Лебланмен бірге 21 шілдеде, сәрсенбі күні Калеге келді және Кале мен Сангатте арасындағы Лес-Баракес жағажайына жақын фермада базасын құрды. Келесі күні Антуанетта зауытынан Лэтамға жаңа ұшақ жеткізілді. Жексенбі және сенбі күндері жел тым күшті болды, бірақ сенбі күні кешке жел басыла бастады, екі лагерде де үміт пайда болды. Леблан түн ортасында ұйықтады, бірақ жақсы ұйықтауға тым қатты күйзелді; сағат екіде ол оянды және ауа райының идеалды екенін сезіп, Блерионы оятты, ол әдетте пессимистік көңілде болды және таңғы ас ішуге көндіруге тура келді. Алайда, оның рухы қайта жанданып, сағат үш жарымда әйелі Элис ұшақты шығарып салуға тиіс "Эскопетт" эсминеціне мінді. 25 шілде күні таңғы сағат 4:15-те, қызығушылықпен қараған көпшіліктің алдында Блерио өзінің XI типті ұшағында қысқа сынақ ұшуын жасады, содан кейін күннің көтерілгенін білдірген сигнал бойынша (байқау ережесі күннің шығуы мен батуы арасындағы ұшуды талап етеді), ол 4:41-де Ла-Манш каналын кесіп өтуге ұшты. Шамамен 250 фут (76 м) биіктікте ұшып, ол канал арқылы өтті. Компас болмағандықтан, Блерио Дуверге қарай бет алған "Эскопеттен" бағыт алды, бірақ көп ұзамай кемеден асып кетті. Көрінетін жер нашарлап кетті, ол кейінірек былай деді: "Мен он минуттан астам уақыт бойы жалғыз, оқшауланып, ауқымды теңіздің ортасында жоғалып кеттім, мен көкжиекте ештеңе де, бірде-бір кеме де көрмедім". Алайда, ағылшын жағалауының сұр сызығы оның сол жағында пайда болды, жел күшейді және оны жоспарланған бағытынан шығысқа қарай итерді. Бағытын өзгертіп, ол жағалау бойымен шамамен бір шақырымдай жағада жүрді, содан кейін Le Matin газетінің тілшісі Шарль Фонтеннің үлкен Триколорды желбіретіп тұрғанын көрді. Латамнан айырмашылығы, Блерио қонуға қолайлы жер табу үшін Дуверге бармады, ал таңдау Фонтен жасады, ол Довер қамалының үстіндегі жартастарда Нортфолл Мейдоу деп аталатын жайлап еңісті жерді таңдады. Құрлыққа қонғаннан кейін, Блерио биіктігін төмендету үшін екі рет айналып, желдің күшті болуына байланысты ауыр "құлау" қонды, шасси зақымдалды және винттің бір жапырағы сынды, бірақ Блерио зардап шекпеді. Ұшу 36 минут 30 секундқа созылды. Оның ұшып кеткені туралы хабар радио арқылы Дуверге жіберілді, бірақ ол қаланың батысындағы жағажайға қонуға тырысады деп күтілді. Daily Mail газетінің тілшісі Блерио қамалға жақын қонғанын түсініп, жылдам түрде автомобильмен Блерионы кездестіріп, оны қайтадан әйелімен кездестіру үшін портына апарды. Жұбайлар, қуанған көпшілік пен фотографтармен қоршалған, Адмиралтейство пирсінің түбіндегі Лорд Уорден қонақ үйіне апарылды; Блерио танымал тұлғаға айналды. Довер қамалының жанындағы жартастардағы тұрфқа гранитті тастармен салынған Блерио ескерткіші (май өндіруші Александр Дакамның қаржыландыруымен) оның қонған жерін көрсетеді. Каналды кесіп өту үшін қолданылған ұшақ қазір Париждің Musée des Arts et Métiers мұражайында сақталады.

Кейінгі өмірі

Блериоттың табысы Луи Блериоттың Аэронавтикалық зерттеулерінің мәртебесін бірден өзгертті. Ол арнаға жасаған рейсіне дейін авиациялық тәжірибелеріне кем дегенде 780 000 франк жұмсаған. (Бұл санды салыстыру үшін, Блериоттың білікті механиктерінің біріне айына 250 франк төленген.) Енді бұл инвестиция өтелуде: XI типті ұшақтарға тапсырыстар тез келе бастады, ал жыл соңына қарай әрқайсысы 10 000 франктан сатылатын 100-ден астам ұшаққа тапсырыс берілді. Тамыздың соңында Блериот Реймсте өткен Ұлы авиация апталығында (Grande Semaine d'Aviation) қатысты, онда ол бірінші Гордон Беннетт жүлдесінде Гленн Кертиске шамалы есе жіберді. Дегенмен, Блериот трассаны ең жылдам айналып өту сыйлығын жеңіп алып, ұшақтардың жылдамдығы бойынша жаңа әлемдік рекорд орнатты. Реймстегі ұшуларынан кейін Блериот 1909 жылы Брешия, Будапешт, Бухарест қалаларындағы басқа авиациялық жиындарда да өнер көрсетті (Мажарстан мен Румынияда алғашқы ұшақтармен ұшты). Осы уақытқа дейін ол ұшақтарды қиратып, өзінен зардап шекпестен құтылуда үлкен сәттілікке ие болды, бірақ 1909 жылдың желтоқсанында Стамбулдағы авиациялық жиында оның сәттілігі одан кетіп қалды. Ол шыдамсыз және толқулы көрермендерді көңілдіру үшін желді күйде ұшып, үйдің үстіне құлап, бірнеше қабырғасын сындырып, ішкі жарақаттар алды: ол үш апта ауруханада жатты. 1909 жылдан 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Блериот шамамен 900 ұшақ жасады, олардың көпшілігі XI типті ұшақтың түрленулері болды. Blériot монопландары және Voisin типті бипландары, соңғыларының Farman туындылары соғысқа дейінгі авиация нарығында үстемдік құрды. Монопландардың жалпы қауіпсіздігі туралы Франция мен Ұлыбританияда алаңдаушылықтар болды. Француз үкіметі 1912 жылдың ақпанынан бастап төрт Blériot апатқа ұшырағаннан кейін француз әскерінің барлық монопландарын жерге қадады, бірақ мамыр айындағы сынақтар Блериоттың мәселені талдауын растады және қону сымдарын нығайтуға әкелді. Ұлыбританиядағы әскери қанаттың (теңіз қанаты емес) монопландарды пайдалануға уақытша тыйым салуы басқа өндірушілердің ұшақтарына байланысты болған апаттардан туындады; Blériot ұшақтары қатыспады. 1913 жылдан бастап немесе одан бұрын Blériot авиациялық ісін Suresnes қаласында орналасқан Blériot Aéronautique басқарды, ол француз авиация өнеркәсібінің көп бөлігі мемлекеттік меншікке өткен 1937 жылға дейін ұшақтарды жобалау және өндіруді жалғастырды, содан кейін SNCASO құрамына енді. 1913 жылы Blériot жетекшілік еткен консорциум Société pour les Appareils Deperdussin ұшақ жасаушы компаниясын сатып алды және ол 1914 жылы компания президенті болды. Ол оны Société Pour L'Aviation et ses Dérivés (SPAD) деп атады; бұл компания Бірінші дүниежүзілік соғыста SPAD S. XIII сияқты истребительдерді өндірді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Blériot Суррейдегі Бруклендсте және Хендон әуежайында британдық ұшу мектептерін ашты. Оның модельдерін британ үкіметіне сатуға британдық компанияның мүмкіндігі зор екенін түсінген ол 1915 жылы Blériot Manufacturing Aircraft Company Ltd. құрды. Күтілген тапсырыстар түспеді, өйткені Blériot дизайны ескірген деп есептелді. Компанияны басқару бойынша шешілмеген даудан кейін ол 1916 жылдың 24 шілдесінде таратылды. Бұл компания жабылуға дейін Blériot Ұлыбританияда жаңа кәсіпорын құруды жоспарлап отырды. Бастапқыда Blériot and SPAD Ltd деп аталған және Addlestone қаласында орналасқан компания 1918 жылдың мамырында Air Navigation and Engineering Company (ANEC) болып қайта аталды. ANEC қиын авиациялық жағдайда 1926 жылдың соңына дейін өмір сүрді, Blériot Whippet автомобильдерін, Blériot 500cc мотоциклін, сондай-ақ бірнеше жеңіл ұшақтарды өндірді. 1927 жылы ұшудан ұзақ уақыт бұрын зейнеткерлікке шыққан Blériot трансатлантикалық рейсін аяқтаған Чарльз Линдбергті Ле Бурже әуежайында қарсы алды. 30 жылдық айырмашылығы бар екі адам судың үлкен бөлігін кесіп өтіп, тарихқа енді және Парижде фотоға түсті. 1934 жылы Blériot Нью-Джерсидегі Ньюарк әуежайын аралап, 1938 жылға қарай коммерциялық халықаралық рейстер болады деп болжады.

Өлім

Блериот 1936 жылғы 1 тамызда Парижде жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін авиация бизнесінде белсенді болды. Лес-Инвалидте толық әскери салтанатпен жерленгеннен кейін ол Версальдегі Гонардтар бейістігіне қойылды.

Мұра

1930 жылы Блерио өзі Блерио жүлдесін тағайындады, бұл бір реттік сыйлық, ол жарты сағат ішінде сағатына 2000 километрден астам орташа жылдамдықты сақтай алған алғашқы экипажға беріледі. Ол кезде ең жылдам ұшақтар 200 миль/сағатты ғана басып өткен кезде, бұл өте амбициялық және болашақты болжаған мақсат болды. Жүзеден астам уақыт өткен соң, сыйлықты Луи Блерионың жесірі Элис Ведер Блерио 1961 жылдың 27 мамырында Парижде АҚШ Әуе күштерінің Convair B 58A реактивтік бомбалаушы ұшағының экипажына тапсырды. Экипаж басшысы – майор Элмер Э. Мерфи, навигаторы – майор Юджин Мозес, қорғау жүйесінің офицері – лейтенант Дэвид Ф. Дикерсон. Олар 1961 жылдың 10 мамырында 30 минут 43 секунд ішінде 2095 км/сағ (1302.07 миль/сағ) орташа жылдамдықты сақтады, ал ұшақ 1077.3 километр (669.4 миль) жерге түсті. Осы экипаж және ұшақ Парижден ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырағанға дейін тағы бірнеше жылдамдық рекордтарын орнатып, Нью-Йорк пен Париж арасындағы рекордтық ұшу үшін Хармон жүлдесін жеңіп алды. Бұл ұшу 3 сағат 19 минут 58 секунд ішінде 3626.46 мильді құрады, орташа жылдамдығы 1089.36 миль/сағ. Блерио жүлдесін жеңіп алған экипаж кері қашу үшін ұшақты өздеріне алды, бірақ Париж әуе шоуынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай пилот басқаруды жоғалтып, барлығы қаза тапты. Блерио жүлдесі – ақ және қара мәрмәрден жасалған, жылтыратылған таспен өрнектелген классикалық стильдегі мүсін. Ол әйелдерге ұқсайтын стильді ақ мәрмәр бұлттарынан шығатын қара мәрмәрдан жасалған жалаңаш еркек бейнесін бейнелейді. Қазір ол АҚШ Әскери-әуе күштері академиясының Макдермот кітапханасында, Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласында тұрақты түрде қойылған. 1936 жылы Халықаралық Аэронавтика Федерациясы оның құрметіне «Луи Блерио медалін» тағайындады. Медаль жылдамдық, биіктік және қашықтық бойынша жеңіл ұшақтардағы рекордтар үшін жылына үш ретке дейін берілуі мүмкін және осы күнгі күшке енген. 1967 жылы Блерио Халықаралық Ұшқыштар және Ғарышкерлер Даңқы залына енгізілді. 2009 жылдың 25 шілдесінде, алғашқы Ла-Манш каналын кесіп өтудің жүз жылдығына орай, француз Эдмон Салис Блерио жағажайынан Блерио ұшағының көшірмесімен ұшып кетті. Ол Кенттегі Йорк герцогының әскери мектебіне сәтті қонды.

Танымал мәдениетте

1978 жылдан 2003 жылға дейін KLM компаниясы Луи Блериот деп аталған Boeing 747-200 (тіркеу нөмірі PH BUK) ұшағын пайдаланды. Қазіргі таңда ұшақ Лелистад әуежайындағы Авиодром аэроғарыш мұражайында сақтаулы. 2002 жылы британдық Virgin CrossCountry пойыз компаниясы Class 221 221101 локомотивін Луи Блериот деп атады. 2006 жылы Rivendell Bicycle Works компаниясы Блериотқа құрмет ретінде "Blériot 650B" атты велосипед моделін ұсынды. Велосипедтің отырғыш тірегінде оның суреті бейнеленген. Сатурн сақиналарындағы шағын серікшелердің біріне бейнелеу ғалымдары Блерио деген ат қойды.