Кіріспе

Пьер Анри Клостерманн (28 ақпан 1921 – 22 наурыз 2006) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы француз ас ұшқышы. Соғыс барысында ол 33 әуедегі ұрыста жеңіске жетіп, генерал Шарль де Голль оған "Францияның бірінші жауынгер ұшқышы" деген құрметті атақ берді. Оның соғыс жылдарындағы "The Big Show" ("Le Grand Cirque") атты естеліктері кең таралған бестселлерге айналды. Соғыстан кейін ол инженер болып жұмыс істеді және Франция Парламентінің ең жас депутаты болды.

Жас шағы Бразилия, Франция және АҚШ арасында

Клостерманн Бразилияның Куритиба қаласында француз дипломаттарының отбасында дүниеге келіп өсті. Ол Лотарингиялық Мадлен Карлье мен Эльзастық Жак Клостерманның жалғыз ұлы болды. Ол португал тілін мүлтіксіз меңгерген. Ол сол кездегі француз жұлдыздары Жан Мермоз бен Анри Гийомэмен сол жерде танысты, олар Aéropostale ұшқыштары еді. 1935 жылы ол Оңтүстік-Батыс Франциядағы Бискаросс көлінде "Лейтенант де Вайссо Париж" гидроұшағымен (Latécoère 521) алғашқы рейсін жасады. 1937 жылы, он алты жасында, ол бразилиялық ұшу клубында Bücker Bü 131 Jungmann және Bü 133 Jungmeister ұшақтарында, неміс ұшқышы Карл Бенитцтен (1943 жылы Ресейде қайтыс болған) ұшуды үйренді. Ұшу сабағын аяқтағаннан кейін, ол Францияда орта білімін аяқтап, 1937 жылы жеке ұшқыш куәлігін алды. 1937 жылы Рио-де-Жанейродағы Молиер франко-бразиль мектебінде оқыды. Сонымен қатар, ол Correio da Manhã газетіне мақалалар жаза бастады. 1938 жылдан 1940 жылға дейін ол Америка Құрама Штаттарының Сан-Диего қаласындағы Райан авиациялық мектебінде авиациялық инженерия курстарын оқыды. 1940 жылы ол авиациялық инженерия дипломын және кәсіби ұшқыш куәлігін алды. Содан кейін ол Бразилия, Уругвай және Оңтүстік Африка арқылы Англияға барып, Ержайлы Франция Әуе Күштеріне қосылды. Оның ұшу тәжірибесі 315 сағаттан асты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы соғыс басталғанда француз билігі оның әскери қызметке қабылдану өтінішін қабылдамады, сондықтан ол Калифорния технология институтында оқып, коммерциялық ұшқыш болу үшін Лос-Анджелеске кетті. 1942 жылғы наурыз айында Клостерман Ұлыбританиядағы Бос француз әуе күштеріне қосылды. RAF Cranwell және 61 OTU-да оқығаннан кейін, сержант-ұшқыш Клостерман 1943 жылғы қаңтарда No. 341 эскадрилья RAF (Бос француздарға Groupe de Chasse n° 3/2 "Эльзас" деп белгілі) эскадрильясына жіберілді, ол Supermarine Spitfire ұшағында қызмет етті. 1943 жылғы 15 шілдеде ол ұрыстан кейін қону шассин түсіре алмағандықтан апатқа ұшырады (Cat. Б). Ол өзінің алғашқы екі жеңісін 1943 жылғы 27 шілдеде, сонымен қатар Сары 2 ретінде, Франция үстінен екі Focke Wulf Fw 190 ұшағын жойды. 1943 жылғы қазан айында Клостерман офицерлік шенге ие болды және 602-эскадрилья RAF-қа тағайындалды, келесі он ай бойы осы бөлімде қызмет етті. Ол түрлі операцияларға қатысты, оның ішінде истребительдерді эскорттау, бомбалаушыларды қорғау, Корольдік теңіз күштерінің Скапа-Флоу базасының үстінен жоғары биіктіктегі шабуылдар, сондай-ақ француз жағалауындағы V 1 зымырандарын ұшыру орындарына шабуылдар жасады. Ол Нормандияға түскен кезде әуе қорғауын қамтамасыз етті және 11 маусымда Базенвиль маңындағы B 2 уақытша әуежайына қонған алғашқы Бос француз ұшқыштарының бірі болды, ал 1944 жылғы 18 маусымда Нормандияның Лонгюс-сюр-Мер маңындағы B 11 әуежайына көшті. Ол көп ұзамай "Дистинктивті ұшу кресімен" марапатталды, содан кейін француз әуе күштері штабына қайта тағайындалды. 1944 жылғы желтоқсанда ол Корольдік әуе күштеріне қосымша лейтенант ретінде қайта тағайындалып, майданға оралды. Ол No. 274 эскадрилья RAF-қа қосылды, ол жаңа Hawker Tempest Mk V ұшағында ұшты. Ол Le Grand Charles деп атаған ұшағында (Жорж Гюйнемер, 53 жеңісі бар француздық бірінші дүниежүзілік соғыстың аса көрнекті ұшқышы ұшқан ұшақтарына және Бос француз көшбасшысы Шарль де Голльге есім берген) Клостерман келесі екі айда қарқынды және өте сәтті истребительдерді ұшырды, әуежайларға шабуылдар жасады, Messerschmitt Me 262 реактивтік истребительдерін ұстауға "эстафеталық" ұшулар жасады және Солтүстік Германиядағы теміржолдарға шабуылдар жасады. 1945 жылғы наурыз айында ол қысқа уақыт No. 56 эскадрильясында қызмет етті, содан кейін No. 3 эскадрильясына ауысты. 1945 жылғы 24 наурызда неміс зениттік артиллериясынан аяғына жарақат алды, ал апаттық қонудан кейін зақымдалған ұшағымен бір апта ауруханада жатты. 1945 жылғы 8 сәуірінен бастап ол No. 3 эскадрилья RAF-тың "А" тобының командирі болды. Ол DFC-ге орден тағылды. Кейіннен ол 24 жасында 122-ші қанатқа, RAF-тағы ең беделді қанатқа, Wing Commander (ұшқыш) шеніне көтерілді. 1945 жылғы 12 мамырда соғыстың аяқталуын атап өту үшін өткен жеңіс шеруі кезінде тағы бір Tempest оның ұшағымен соқтығысты, нәтижесінде оның тобынан төрт ұшақ төмен ұшып, үш ұшқыш қаза тапты. Клостерман парашютымен секірді, ол жерден бірнеше метр биіктікте ашылды. Ол No. 122 қанаты RAF-пен операцияларды жалғастырды және 1945 жылғы 27 шілдеде RAF-тағы қанат командирі және француз лейтенанты шенімен әскери қызметтен толығымен кетті. 432 ұшу кезінде Клостерман 33 жеңіске ие болды (19 жеке, 14 ортақ, олардың көпшілігі истребительдерге қарсы) және бес "мүмкін", тағы сегіз "зақымдалған". Сондай-ақ, ол 225 моторлы көлік, 72 локомотив, бес танк және екі E қайығын (тез торпедалық қайықтар) жойғанын мәлімдеді. Көптеген деректерде оған 29-33 жеңіс берілген, бірақ бұл, мүмкін, оның жау ұшақтарын "жерде" жойғанынан тұрады. Оның жауынгерлік есептері мен эскадрилья есептерінің соңғы, егжей-тегжейлі талдауы оның нақты көрсеткіші 11 жойылған, мүмкін тағы жеті, барлығы 15-18 жеңіске жеткенін көрсетті.

Кейінгі өмірі

1951 жылы Клостерман өзінің соғыс кезіндегі тәжірибесі туралы "Le Grand Cirque" (ағылшын тілінде "The Big Show" деп жарияланды) атты кітап жазды. Соғыстан кейінгі алғашқы ұшқыштардың естеліктерінің бірі саналатын оның әртүрлі басылымдары екі жарым миллионнан астам данада сатылды. Уильям Фолкнер бұл кітапты Екінші дүниежүзілік соғыстан шыққан ең жақсы авиациялық кітап деп атады. Кітап 2004 жылы кеңейтілген нұсқада, қағаздан және қатты мұқабамен жарық көрді. Сондай-ақ, ол Мануэль Пералеспен тығыз ынтымақтастықта комикс түрінде бейімделді. Клостерманн 1957 жылы жарық көрген "Feux du Ciel" ("Аспандағы жалын") атты кітапты да жазды, ол одақтастар мен орталық державалар тарапынан жасалған батыл әуе шайқастарының жинағы болды. Соғыстан кейін Клостерман инженерлік мансабын жалғастырып, Reims Aviation құруға қатысты, Max Holste Broussard прототипін қолдады, Cessna компаниясының өкілі болып жұмыс істеді және Renault компаниясында еңбек етті. Ол 1946-1969 жылдар аралығында Француз Ұлттық Ассамблеясында сегіз рет Парламент мүшесі болып сайланды. 1956-1957 жылдары ол Армэ де л'Аир қатарына қайта оралып, Алжир соғысы кезінде жерге шабуылдау миссияларын орындады. Кейіннен ол сол жердегі оқиғаларға негізделген "Leo 25 Airborne" атты роман жариялады. 1982 жылдың басындағы Фолкленд соғысы кезінде Клостерманн Аргентина әуе күштері мен Аргентина теңіз флотының ұшқыштарының Корольдік теңіз күштеріне қарсы әуеден теңізге шабуылдарында көрсеткен батылдығына ризашылық білдірді. Клостерманн бұл пікірлерін, британ баспасөзінде соғыс кезінде аргентиналықтарға қатысты этникалық қорлауларға куә болғандықтан, Францияда Армэ де л'Аир оқу орнында оқытылып жатқан аргентиналық ұшқыштар тобына жазған хатында білдірді, оның ұлы сол оқу орнында инструктор болып жұмыс істеді. Бұл жеке хаттың мазмұны, Екінші дүниежүзілік соғыстың танымал батырынан келгендіктен, тез арада Атлант мұхитын аттап Буэнос-Айреске жетті, онда ол соғыс пропагандасы ретінде газеттерде жарияланды. Бұл, Ұлыбританиямен корольдік әуе күштеріндегі қызметі арқылы байланысын "сату" деп есептелгендіктен, Клостерманн британ баспасөзінің бір бөлігінен наразылық көтерді. Ол сондай-ақ Францияда 1991 жылғы Перс шығанағы соғысына дейін соғысқа қарсы келеңсіз ұстанымын білдіргені үшін де дау тудырды.

Өлім

Клостерман 22 наурыз күні 2006 жылы Франциядағы Пиреней тауларындағы Монтескье-де-Альбердегі үйінде қайтыс болды.

Жеке өмір

Линкольнширде қызмет еткен кезде Пьер Лидия Жанна Старбакпен 1943 жылдың 28 сәуірінде Слифордтағы Сент-Денис шіркеуінде танысып, үйленді. Клостерманның үйленген әйелінен үш ұлы болған.

Құрметтер

2004 жылдың 6 маусымында Лонгюс-сюр-Мердегі, уақытша B 11 әуежайына жақын жердегі бір көшеге Клостерманның аты қойылды.