Француз әуе күштерінің тарихы: бастауы мен дамуы

Кіріспе

Армия де л’Эр (сөзбе-сөз, "әуе армиясы") – француз әуе күштеріне 1933 жылы армиядан тәуелсіздік алғаннан бері туған тілінде қолданылатын атау. Бұл мақалада Францияның оккупациялануынан кейін құрылымын жойғанға дейін, француз әуе күштерінің бастапқы қадамдарынан бастап тарихы ғана қарастырылады. Француз теңіз авиациясы, Aéronautique Navale, басқа материалдарда жарық көрген.

1914 жылға дейінгі әскери авиация

XX ғасырдың алғашқы онжылдығында Франция авиациялық прогрестің алдыңғы қатарында болды, Луи Блерио, Анри Фарман, Габриэль Воазин, Эдуард Ниупорт, Густав Делаж және Луи Бешеро сияқты пионерлер осы саланың дамуына үлкен үлес қосты, бұл әскерилердің ұшақтарға деген қызығушылығын арттырды. 1870-1871 жылдардағы Франко-прусс соғысындағы француз жеңілісі әлі естерде болғандықтан, Франция Германиямен қайта кездесуге дайын тұрды. 1909 жылдың желтоқсанынан бастап француз соғыс министрлігі армияның барлық тармақтарынан, әсіресе инженерлік және артиллериялық бөлімдерден кадрлерді Реймс және Брон сияқты азаматтық ұшу мектептеріне "ұшқыш шәкірттер" (élèves pilotes) ретінде ұшуға оқытуға жіберді. 1910 жылдың наурыз айында ұшақтармен тәжірибе жүргізу мақсатында Établissement Militaire d'Aviation (EMA) құрылды, ал 1910 жылдың 22 қазанында генерал Пьер Рокестің басшылығымен Aéronautique Militaire армия құрамындағы жеке бөлімше ретінде құрылды. Бірақ армия ұшқыштарына алғашқы әскери авиациялық куәліктер 1911 жылдың ортасында ғана берілді, ал Aéronautique Militaire-ді ресми түрде құру туралы заң 1912 жылдың 29 наурызында қабылданды. Әскери ұшқыштардың дайындығы 1910 жылға дейін азаматтық ұшқыштармен бірдей болды, содан кейін Бас штаб әскери ұшқыштар лицензиясын енгізді. Әскери ұшқыш белгісі N°1 лейтенант Шарль де Трикорно де Роузға Францияның оңтүстік-батысындағы Пау қаласындағы Блерио ұшу мектебінде оқығаннан кейін берілді, ал бұл мектептің алдында аталған жерде Урайт ағайындар алғашқы авиация мектебін ашқан болатын. Aéronautique Militaire ұшақтарды пайдаланған әлемдегі алғашқы "әуе күштері" атанғаннан кейін көп ұзамай, неміс армиясы 4 шілдеде ұшқыштарды даярлауды бастады, бірақ 1911 жылдың 1 сәуірінде ғана königlich preußische Fliegertruppe құрылды. Британдық Royal Engineers әуе батальоны (Royal Flying Corps-тың алдағысы) 1911 жылдың 1 сәуірінде құрылды. Армияның атауы 1933 жылдың тамызында Армиядан тәуелсіздік алған кезде өзгертілді, бұл Ұлыбританиядан әлдеқайда кеш, бірақ АҚШ-тан 14 жыл бұрын болды.

During the first decade of the 20th century France was at the forefront of aviation progress, with pioneers such as Louis Blériot, Henri Farman, Gabriel Voisin, Édouard Nieuport, Gustave Delage and Louis Béchereau and this led to early interest in aircraft by the military. The French defeat during the Franco Prussian War of 1870–1871 was still very fresh, and France expected to face Germany again. From December 1909, the French Department of War began to send individuals from all branches of the army, especially engineering and artillery, to undergo flying training at civilian schools as "pupil pilots" (élèves pilotes) such as at Reims and Bron. In March 1910, the Établissement Militaire d'Aviation (EMA) was created to conduct experiments with aircraft and on 22 October 1910 the Aéronautique Militaire was formed as a branch of the Army under the command of General Pierre Roques, although they would have to wait until mid 1911 the first military aviation brevets to be awarded to army pilots and 29 March 1912 for the law officially establishing the Aéronautique Militaire to be passed. Training of military pilots was the same as civilian pilots until 1910 when the General Staff introduced the military pilot license. Military pilot badge N°1 was issued to Lieutenant Charles de Tricornot de Rose following training at the Blériot Flying School in Pau, in southwest of France, where the Wright Brothers had established the first aviation school the year before. Shortly after the Aéronautique Militaire became be the world's first "air force" using aircraft, the German army began training airmen on 4 July 1910 but didn't create an official formation until 1 April 1911 when it formed the königlich preußische Fliegertruppe. The British Air Battalion Royal Engineers (a precursor to the Royal Flying Corps), was formed on 1 April 1911. The Armée de l'Air was renamed in August 1933 when it gained operational independence from the Army, much later than for the United Kingdom, but some 14 years earlier than that of the United States.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде ("La Première Guerre mondiale") Франция ұшақтарды жобалау саласында әлемдік көшбасшы болды, ал 1912 жылдың ортасына қарай Aéronautique Militaire құрамында бес эскадрилья ("эскадрилья") болды. 1914 жылға қарай бұл көрсеткіш 132 ұшаққа және 21 эскадрильяға дейін өсті, сондай-ақ сол жылы 21 ақпанда ол ресми түрде Соғыс министрлігіне ("Ministère de la Guerre") қарасты бюджет алды. 3 тамызда Германия Францияға соғыс жариялады. Бірінші дүниежүзілік соғыс деп аталған соғыстың бастапқы кезеңінде Aéronautique Militaire Blériot XI сияқты ұшақтармен барлау жұмыстарына баса назар аударды. Алайда, 8 қазанда бас қолбасшы, генерал Барес 65 эскадрильяға дейін кеңейтуді ұсынды. Одан әрі, ол төрт түрлі міндеттерді орындау үшін төрт түрлі ұшақтарды пайдалануды ұсынды: Morane Saulnier Ls – барлау үшін, Voisin III – бомбалау үшін, Farman MF.11 – барлау ұшағы ретінде және Caudron G. III – артиллерияны бақылау үшін. 1914 жылдың 5 қазанында сержант Жозеф Франц және оның механігі капрал Луи Кеноульт неміс ұшағын атып түсіріп, басқа ұшақты атып түсірген алғашқылар болды. Бірақ, әуе шайқасы революциялық өзгеріске ұшырады, өйткені барлаушы ұшқыш Ролан Гаррос өзінің Morane Saulnier L ұшағының қозғалтқышына механикалық араласу механизмі бар Hotchkiss пулеметін орнатты. Hotchkiss пулеметінің тұрақсыз атыс жылдамдығы механизмнің дұрыс жұмыс істеуіне кедергі келтірді, сондықтан ол пернелердің артқы жағына бұрылыс клиндерін қосты, осылайша неміс ұшақтарына оқ атқанда ағаш пернелердің қирауына жол бермеді. Осы конфигурациямен Гаррос әлемдегі алғашқы истребитель ұшқышы болды, бірақ көп ұзамай оның қозғалтқышы істен шығып тұтқындалды. Сол уақытта Энтони Фоккер тәуелсіз түрде Fokker M.5K Eindecker (моноплан) ұшағына пулемет ату кезінде синхронизацияны қамтамасыз ететін Parabellum MG14 пулеметін орнатып, сәттілікке қол жеткізді, осылайша әуе соғысының сипатын өзгертті, өйткені неміс және одақтас истребительдер әуеде бір-бірімен шайқасып, "ас" ұшқыштарды шығарды. Ең танымал француз "астарының" бірі – 75 жау ұшағын атып түсірген Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең табысты одақтас ұшқышы Рене Фонк, 54 жеңіске жеткеннен кейін қаза тапқан Жорж Гюйнемер, 43 жеңіске жетіп соғыстан аман қалған Шарль Нунгесер және 41 жеңіске жеткен Жорж Мадон болды. 1916 жылға дейін эскадрильялар нақты міндеттерді орындау үшін әртүрлі типтегі ұшақтарды бірге пайдаланды, ал алғашқы истребительдер әр эскадрильяға бөліп берілді. Бұл ұйымдастыру түрі сол кезде кең таралған. 1916 жылы Верден шайқасында әуеде басымдыққа қол жеткізе алмауы және барлау ұшақтарының неміс әскерлерінің қозғалысын қадағалай алмауы салдарынан Шарль де Трикорнот де Роуз жаңа Nieuport 11 истребительдерін арнайы истребитель бөлімшелеріне біріктірді, осылайша олар тиімдірек жұмыс істей алды. Бұл әуе шайқасын революциялық түрде өзгертті, нәтижесінде немістер де көп ұзамай осылай істеуге мәжбүр болды. Осы кезеңде Лафайет эскадрильясы (N.124 деп белгіленген) негізінен американдық еріктілер тобының айналасында құрылды, ал олардың туған елі бейтарап болды. Бастапқыда Nieuport 11, 16 және 17 ұшақтарының қосылған тобымен жұмыс істеген, SPAD S. XIII қызметке кірген кезде олар S.124 болып қайта тағайындалды. АҚШ-тың соғысқа қатысуы 1918 жылдың ақпан айында олардың көптеген тірі қалған қызметкерлерінің АҚШ Әуе күштеріне (USAAS) ауыстырылуына әкелді. Бұл бөлімнің ең табысты ұшқышы француз текті американдық Рауль Луфбери болды, ол 1918 жылдың 19 мамырында қаза болғанға дейін 16 жау ұшағын атып түсірді. Басқа американдық ерікті ұшқыштар, соның ішінде алғашқы қара нәсілді истребитель ұшқышы Юджин Буллард, француздық Aéronautique Militaire эскадрильясымен бірге ұшты. 1917 жылдың сәуірінде Aéronautique Militaire құрамында 2870 ұшақ болды, оның ішінде 60 истребитель және 20 бомбалаушы эскадрильясы, сондай-ақ 400 барлау ұшағы болды, бірақ қазан айына қарай 300 эскадрильяға дейін одан да күрт кеңейту ұсынылды. 1918 жылдың мамырына қарай 600-дан астам истребитель және бомбалаушылар Әуе дивизиясының бағынысында болды. Екі айдан кейін ұзақ қашықтықтағы барлау эскадрильялары құрылды. Соғыс аяқталған кезде Aéronautique Militaire Батыс майданда 3222 майдангер ұшағымен соғысып, әлемдегі ең ірі әуе күштеріне айналды. Соғыс кезінде Aéronautique Militaire 2049 жау ұшағы мен 357 шарды жойды, сондай-ақ шамамен 3500 адам қаза тапты, 3000 адам жараланды/жоғалды және 2000 адам апаттан қаза тапты. Aéronautique Militaire-дің 182 ұшқышы бес немесе одан да көп әуе шайқасында жеңіске жеткені үшін "ас" ұшқыштар деп танылды.

At the start of the First World War ("La Première Guerre mondiale"), France led the world in an aircraft design and by mid 1912 the Aéronautique Militaire had five squadrons ("escadrilles"). This had grown to 132 machines and 21 escadrilles by 1914, the same year when, on 21 February, it formally received a budget under the Ministry of War ("Ministère de la Guerre"). On 3 August, Germany declared war against France. At the beginning of what eventually became known as First World War, the Aéronautique Militaire concentrated on reconnaissance with aircraft like the Blériot XI. On 8 October, though, the commander in chief, General Barès, proposed a massive expansion to 65 escadrilles. Furthermore, he proposed that four types of aircraft could be used for four different tasks: Morane Saulnier Ls would be used as scouts, Voisin IIIs as bombers, Farman MF.11s as reconnaissance aircraft, and Caudron G. IIIs as artillery spotters. On October 5, 1914, Sergent Joseph Franz and his mechanic Caporal Louis Quénault became the first to shoot down another aircraft when they downed a German Aviatik. However, air fighting was revolutionized when a reconnaissance pilot, Roland Garros, mounted a Hotchkiss machine gun on the cowling of his Morane Saulnier L with a mechanical interrupter mechanism. The inconsistent firing rate of the Hotchkiss prevented the mechanism from working properly and he added deflector wedges to the rear of the propeller blades, so that the wooden propeller would not be shot to pieces whenever he opened fire on German aircraft. With this setup, Garros became the world's first fighter pilot, but he was captured shortly afterwards when his engine failed. Independently, Anthony Fokker succeeded when he fitted a Fokker M.5K Eindecker (monoplane) with a Parabellum MG14 machine gun equipped with a gun synchronizer by the start of July 1915, thus changing the way in which the air war was fought, as German and Allied fighter aircraft fought each other in the air, producing "ace" pilots. Some prominent French aces were René Fonck, who became the top scoring Allied pilot of World War I with 75 enemy aircraft shot down, Georges Guynemer, who was killed after 54 victories, Charles Nungesser, who achieved 43 victories and survived the war, and Georges Madon who had 41 victories. Prior to 1916, escadrilles operated a variety of different types of aircraft together to accomplish specific assigned tasks with the first fighters being distributed piecemeal to each escadrille. This type of organization was common at the time. In 1916, as a result of their failure to achieve aerial supremacy over the Battle of Verdun and the inability of the reconnaissance aircraft to track German movements, Charles de Tricornot de Rose grouped the new Nieuport 11 fighters into dedicated fighter units, so they could operate together more effectively. This so revolutionized air combat that the Germans were forced to follow suit shortly thereafter. During this period the Lafayette Escadrille (designated N.124) was formed around a group of mainly American volunteers while their parent country remained neutral. Initially operating a mixture of Nieuport 11s, 16s and 17s, when the SPAD S. XIII entered service, they would be redesignated S.124. The entry of the United States into the war resulted in most of their surviving personnel would be transferred to the U. S. Army Air Service (USAAS) in February 1918. The unit's leading ace was French born American Raoul Lufbery, who shot down 16 enemy aircraft (all but one with the Escadrille) prior to his death in action on 19 May 1918. Other American volunteer pilots, including the first black fighter pilot, Eugene Bullard, flew with regular French Aéronautique Militaire escadrilles. By April 1917, the Aéronautique Militaire had 2,870 aircraft with 60 fighter and 20 bomber squadrons and 400 observation aircraft, yet, by October, an even more radical expansion to over 300 squadrons was proposed. By May 1918, over 600 fighters and bombers came under the command of the Division Aérienne. Two months later, long range reconnaissance squadrons had been formed. At the armistice, the Aéronautique Militaire had some 3,222 front line combat aircraft on the Western Front, making it the world's largest air force. During the war the Aéronautique Militaire claimed 2,049 enemy aircraft and 357 balloons destroyed, for some 3,500 killed in action, 3,000 wounded/missing and 2,000 killed in accidents. Some 182 pilots of the Aéronautique Militaire were deemed flying aces for having scored five or more air to air victories.

1918-1939 жылдар

Соғыстың аяқталуы Францияға тыныштық әкелгенмен, ел мен оның инфрақұрылымы төрт жылдық соғыс салдарынан қираған еді. Өнеркәсіптің қалпына келуіне біршама уақыт кетті. Күтпеген нәрсе емес, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери ұшақтарға жасалған тапсырыстар азайды, нәтижесінде эскадрильялардың саны қысқартылды. Францияның бүкіл әлемге тараған отарлық империясы болды, оны қорғау қажеттігі туды. Француздық Мароккодағы үкіметке қарсы күштер француздарды елден қууды талап етті. Сондықтан, 1925 жылдың 27 сәуірінде Риф соғысының салдарынан Мароккодағы әуе операциялары басталды және 1934 жылдың желтоқсанына дейін жалғасты. 1930 жылдары француз авиациялық өнеркәсібі негізінен Latécoère, Morane Saulnier, Nieuport Delage және Amiot сияқты шағын компаниялардан тұрды, олардың әрқайсысы ұшақтардың шамалы санын ғана өндірді. Нәтижесінде француз авиациялық өнеркәсібі жылдық қаржылық бюджеттерде сұралған ұшақтарды жеткізе алмады, ал бұл бюджеттер 1933 жылдың қаңтарында Гитлер билікке келгеннен кейін және оның Одақтастар мен Версаль келісіміне қарсы Германияны қайта әскерилендіруінен кейін едәуір артты. Француз әуе күштерінің хатшысы Пьер Ко, соғыс ұшақтарын өндіруді жеке кәсіпорындарға тапсыру ұлттық қауіпсіздік үшін тым қауіпті деп шешті, себебі олар өндіріс мақсаттарына қол жеткізе алмады. 1936 жылдың шілдесінде француз үкіметі көптеген ірі ұшақ компанияларын мемлекеттендіруді бастады, нәтижесінде авиациялық өндірістің басым бөлігін қамтитын алты мемлекеттік компания құрылды және олар географиялық аймақтар бойынша қайта ұйымдастырылды. Bloch 1937 жылдың қаңтарында мемлекеттендірілді. Дегенмен, авиациялық қозғалтқыштар индустриясы, қажетті қуатты қозғалтқыштарды жеткізе алмағанына қарамастан, мемлекеттендіруден құтылды. 1937 жылға қарай, әуе күштері әлі де Dewoitine D.500 сияқты көне ұшақтарды пайдаланып жүргендіктен, заманауи ұшақтар қажеттігі анық болды, нәтижесінде 2500-ден астам заманауи машина жасауға тапсырыс берілді, олардың ішінде Bloch MB.170 бомбалаушысы және Dewoitine D.520 истребителі болды. Француз авиациялық бағдарламаларының жеткіліксіздігі және жоғары басшылықтағы шешімсіздік француз әуе күштерін әлсіз жағдайға түсірді, олар Испания азамат соғысында жауынгерлік тәжірибе жинаған заманауи және жақсы ұйымдастырылған Люфтваффеге қарсы тұруға мәжбүр болды. Франция 1938-1939 жылдары Еуропадағы тағы бір соғыс қаупіне жауап беру үшін қарқынды қайта жарақтандыру және жаңарту бағдарламасын іске қосты, сондай-ақ Польша сияқты жаңа ұшақтарға мұқтаж басқа елдер де солай істеді. 1939 жылы Польшадан 160 MS 406 истребителіне жасалған тапсырыс неміс басқындығына дейін жеткізілмеді. Германияның өндірісі көрші елдерінен басып өтті, сондықтан француздықтар үшін де, бүкіл Еуропа үшін де «кешіккен шара» мәселесі туды. Соңғы американдық бомбалаушылар мен истребительдерді – немесе кем дегенде истребительдерді сатып алуға тырысты. Американдық ұшақтар француз үлгілерінен 50% қымбат болды және жақсырақ үлгілер сатылымға қойылған жоқ. АҚШ заңдары қолма-қол ақшамен төлеуді талап етті, ал француз қаржы министрлігі осы мақсатта алтын қорын пайдалануға қарсы болды. Француз кәсіби одақтары 40 сағаттық жұмыс аптасын ұзартудан бас тартты және француз қорғаныс өнеркәсібіндегі жұмыс орындарының өсуіне кедерілтің тудыратын импортқа қарсы күресті. Қалай болғанда да, американдық авиация индустриясы тым кішкентай болды және американдық күштердің тапсырыстарын орындауға тым міндетті болды, сондықтан көмектесе алмады. Табиғи түрде, француз өнеркәсібінің жауабы неміс қатерінен қалып қойды. Британдық авиация индустриясы британдық күштерді қайта қаруландыру үшін бар күшін жұмсады.

The end of war may have brought peace to France, yet the country itself and its infrastructure had been ravaged by four years of warfare, and the scars left behind were not just physical. As a result, it took some time for industry to recover. Not unexpectedly, orders for military aeroplanes dropped after the Armistice, resulting in reductions being made to squadron strengths. France had a Colonial empire extending around the globe, and it needed to be defended. Anti Government elements in French Morocco were clamouring to expel the French. On 27 April 1925, therefore, alongside tactical and logistical support, air operations in Morocco were begun owing to the Rif War and they were to continue until December 1934. In the 1930s, the French aeronautical industry was primarily composed of small companies such as Latécoère, Morane Saulnier, Nieuport Delage and Amiot, each only producing small numbers of aircraft. As a result, the French aeronautical industry proved itself incapable of delivering the aircraft that the annual fiscal budgets had called for which had been greatly increased as a result of Hitler coming to power in January 1933 and his remilitarization of Germany in defiance of the Allies and the Treaty of Versailles. Pierre Cot, the secretary of the French Air Force, decreed that national security was too important for the production of warplanes to be left in the hands of the private enterprises that were thus far failing to meet production goals. In July 1936 the French government began nationalizing many of the larger aircraft companies, creating six state owned companies, which encompassed the majority of aeronautical production, and regrouping those companies to their geographical regions. Bloch was nationalized in January 1937. However, the aircraft engine industry, even as it proved incapable of providing the badly needed powerful engines, escaped nationalization. By 1937, it was clear that more modern aircraft were needed, since the air force was still flying relatively antiquated aircraft like the Dewoitine D.500 and orders to construct more than 2,500 modern machines, among them the Bloch MB.170 bomber and the Dewoitine D.520 fighter resulted. The inadequacy of the French aeronautical programs, as well as indecision in high command resulted in the French Air Force being in a position of weakness, confronting a modern and well organized Luftwaffe, which had just gained combat experience in the Spanish Civil War. France attempted to respond to the likelihood of another European war via an intensive re equipment and modernization program in 1938–39, as did other countries desperately in need of new aircraft including Poland whose 1939 orders of 160 MS 406 fighters from France still hadn't been delivered by the German invasion of Poland. Germany production outstripped that of its neighbours, so it was a question of "too little, too late" as far as the French – as well as the whole continent of Europe – were concerned. An attempt was made to purchase the latest American bombers and fighters – or at least fighter planes. American planes were 50% more expensive than French models, and no superior models were for sale. U. S. law required cash purchases, and the French finance ministry opposed using its gold reserves for this purpose. French labor unions refused to lengthen its 40 hour week, and were strongly opposed to imports that would reverse the growth of jobs in the French defense industry. In any case, the American aviation industry was too small and too committed to orders from American forces to be of any help. Inevitably, the French industrial response fell far behind the German threat. The British aircraft industry was working all out to rearm British forces.

1939 жылдың қыркүйегі - 1940 жылдың маусымы

1939 жылдың қыркүйегінде әуе күштері қайта ұйымдастырылды. Қайта құруға дейін негізгі бөлімше құрылымы екі эскадрильядан (эскадрилья) тұратын, олар топты құрайтын, бірнеше топтарға (әдетте екі немесе одан да көп) біріктірілетін, олар эскадрильяны құрайтын. Қайта ұйымдастырудан кейін «Escadre» «Groupement» болып өзгерді. Groupement de Bombardement No.6, Zone D'Opérations Aériennes Nord немесе ZOAN-ның (ол «Солтүстік әуе операциялары аймағы» деп аударылады) бомбалаушы контингентінің бір бөлігін құрады. ZOAN – географиялық тұрғыдан ерекшеленетін төрт командалық аймақтың бірі. Қалғандары: Zone D'Opérations Aériennes Sud (ZOAS), Zone D'Opérations Aériennes Est (ZOAE) және Zone D'Opérations Aériennes Alps (ZOAA) Франция материгінің оңтүстік, шығыс және Альпілік аймақтарына жауапты болды. Бұл аймақтардағы ұлттық бөлімдер француз армиясының топтарының қорғаныс жауапкершілігінің шекараларына сәйкес құрылды. Zone D'Opérations Aériennes Nord Францияның ең солтүстік аймақтарының әуеден қорғалуы мен қорғалуына жауапты болды. No.6 бомбалаушы тобының құрамында екі бомбалаушы эскадрильясы болды: Groupe de Bombardement I/12 және Groupe de Bombardement II/12. Groupement de Bombardement No.6 командирі полковник Лефорт болды. Бас штабы Францияның солтүстік-шығысындағы Пикардия аймағындағы Суассон қаласында орналасқан. Бүкіл қайта қарастырылған Armée de l’Air ұйымдық құрылымының өмір сүру мерзімі қысқа болды. Соғыс басталған кезде Armée de l’Air үкіметте, қарулы күштерінде және өнеркәсібіндегі ұйымдаспаушылықтан зардап шекті, нәтижесінде тек 826 истребитель мен 250 бомбалаушы жауынгерлік дайындыққа келді. Көптеген ұшақтар жабдық пен компоненттердің жетіспеуіне байланысты дайын болмады, пулеметтер калибрленбеген, ал кейбір бомбалаушыларда эскадрильяларға жеткізілген кезде бомба нысаналары болмады. Француздардың Air Transport Auxiliary (ATA) сияқты салыстырмалы ұйымы болған жоқ, сондықтан Франциядағы алдыңғы қатардағы ұшқыштар зауыттардан эскадрильяларға жаңа ұшақтарды тасымалдауға жауапты болды, бұл алдыңғы қатардағы күшті уақытша азайтты. 1940 жылдың 10 мамырында немістердің ұшақтары көбейіп, көптеген ұшақ экипаждары Испаниядағы соғыстың ардагерлері болды. Француздық әскери қызметтер арасындағы бәсекелестікке байланысты, басқыншылық басталғаннан кейін екі күн өткен соң Арденн ормандарында жасырылған танк және жаяу әскердің үлкен шоғырлануын байқаған Potez барлау ұшағының экипажына армия командирлері сенбеді, олар бұл туралы «әуе күштерінің қорқыныш тудыруы» деп атады. Armée de l’Air ескірген стратегиямен, тактикамен, ұшақтармен, қару-жарақтармен және тіпті байланыс құралдарымен, сондай-ақ «техникалық проблемаларға» байланысты жабдықтың жетіспеушілігімен қиындыққа тап болды. Бұл екі жақ та Германия Франция мен Бельгия арқылы жылдам ілгерілеген кезде айқын болды. 11 мамырда француздардың 20 бомбалаушы ұшағы мен 30-дан астам британдық истребительдер немістердің Мёз өзенінен өтуіне қарсы шабуыл жасағанда атып түсірілді. Француздың истребительдері мен бомбалаушыларының күші мамыр айында тез азайды, өйткені Люфтваффе истребительдері мен Флак алға жылжып келе жатқан немістерге шабуыл жасады. Эскадрильялар көбінесе олар күмәнді түрде қолдау көрсетуі тиіс француз армиясының бөлімшелерімен байланысқа түспеді, бұл армия мен әуе күштері арасындағы байланыс координациясының нашар болуына және қолданылып жүрген ескірген, сенімді емес армиялық байланыс жабдықтарына байланысты болды. Соғыстың Франция үшін жоғалғаны анық болғандықтан, жоғары қолбасшылық Armée de l’Air-дің қалдықтарын Солтүстік Африкадағы француз колонияларына соғысты жалғастыруға бұйырды, сондықтан Armée de l’Air бөлімшелері Алжирдегі Алжир, Оран және Мароккодағы Мекнес пен Раяк сияқты жерлерде орналасты. Виши үкіметі көптеген әуе күштерінің эскадрильяларын, соның ішінде GC II/4 деп аталатын истребитель бөлімін, Les Petits Poucets деген лақап атпен таратуды бұйырды. GC II/4 1939 жылдың мамыр айында Реймсте құрылған, содан кейін соғыстың басталуына қарай Xaffévilliers-ке көшірілді. Ол АҚШ-та жасалған Curtiss H 75A Hawk истребительдерін ұшырды, олармен бөлім 1939 жылдың 8 қыркүйегінде I/JG 53 екі Bf 109-ды атып түсірді. Тек 17 күннен кейін бөлім командирі капитан Клод ұрыста қаза тапты, бірақ оның денесі бас жағына екі рет оқ тиген күйде табылғанын білгенде ұшқыштар қатты қорқып, неміс ұшқышы оны ұшақтан секіріп шыққаннан кейін өлтірген болуы мүмкін деген болжам жасады. 1940 жылдың 10 мамырында таңертең, неміс шабуылы күні, Люфтваффе ұшақтары Хаффевильердегі әуе базасына шабуыл жасап, алты Hawk ұшағын жойды. 15 мамырға қарай GC II/4 жеті операциялық ұшаққа дейін азайды, олар Heinkel He 111 бомбалаушысын, төрт Bf 109 және мүмкін Henschel Hs 126 барлау ұшағын жойды, өзінен ешқандай шығынсыз. GC II/4 үшін жақсы сәті келесі күні де жалғасты, олар қарсылас ұшақтарын жойды, өзінен ешқандай шығынсыз. Алайда, Францияны соғысқа дайындаудағы жоғарыда айтылған хаостың жағдайы GC II/4 ұшқыштарының кейбіреуі Шатодun қаласында дайындалып жатқан жаңа Curtiss H 75A 3 ұшақтарында маңызды жабдықтардың жоқ екенін білгенде де байқалды – соның ішінде радио жабдықтары. 1940 жылдың 16 маусымында GC II/4 тоғыз айдың ішінде екінші командирін, коммандор (майор) Борне, Шатильон-сюр-Сен қаласының жанында барлау миссиясына ұшып, үш Bf 109 ұшағымен атып түсірілді. Келесі күні Dun-sur-Auron қаласындағы жердегі экипаждар қызметтен тыс қалған тоғыз Curtiss ұшағын өртеп жіберді, ал қалған 23 ұшақ Мароккодағы Мекнес қаласына ұшып кетті. GC II/4 1940 жылдың 25 тамызында таратылды, оған Drôle de guerre кезінде 14 ұшақ атып түсірілгені және басқыншылықтан кейін тағы 37 ұшақ атып түсірілгені, ал сегіз ұшқыш қаза тапқан, жеті жараланған және біреуі тұтқынға алынған. Франция шайқасы кезіндегі ұшақтардың жоғалуы туралы мәліметтер әлі де талқыланып жатыр, алайда француздар немістерге айтарлықтай шығын келтіргенін айтуға болады. Генерал Альберт Кессельринг Люфтваффе тиімділігі Францияға басқыншылық жасағанға дейін болған деңгейінің шамамен 30 пайызына төмендегенін айтты. 1940 жылдың 22 маусымындағы келісім француз ұшқыштары үшін соғыстың аяқталуын білдірмеді, Франциядан қашқандар Корольдік әуе күштерінде, соңынан Бос француз күштерінде (Forces Françaises Libres) және RAF Bomber Command бағынысты Armée de l’Air-де, ал қалғандары Виши үкіметі атынан француз келісім әуе күштері үшін ұшты.

A re organisation of the air force took place during September 1939. Prior to the reshuffle, the basic unit structure consisted of two Escadrilles (Squadron) forming a Groupe, extending to multiple Groupes (normally two or more), forming an Escadre. Following the re organisation an 'Escadre' became a 'Groupement' Groupement de Bombardement No.6 formed a part of the bomber contingent of Zone D'Opérations Aériennes Nord or ZOAN [lit. trans. 'Air Operations North']. ZOAN was one of four geographically distinct areas of command. The others, comprising; Zone D'Opérations Aériennes Sud ZOAS, Zone D'Opérations Aériennes Est ZOAE and Zone D'Opérations Aériennes Alps ZOAA, were responsible for the Southern, Eastern and Alpine regions of the French mainland respectively. The national divisions these areas represented were drawn up to correspond to the boundaries of defence responsibility for French army groups. Zone D'Opérations Aériennes Nord was responsible for the air cover and protection of the most Northern regions of France. Two units of bomber squadrons fell within the command of Groupement de Bombardement No.6; Groupe de Bombardement I/12 and Groupe de Bombardement II/12. The Officer Commanding Groupement de Bombardement No.6 was Colonel Lefort. Headquarters were at Soissons in the Picardy Region of north east France. The existence of the entire revised Armée de L’Air organisational structure was short lived. When the war began the Armée de l'Air suffered from disorganisation in government, armed forces and industry which had led to only 826 fighters and 250 bombers to be anything like combat ready. Many more aircraft were not ready because of shortages of equipment and components, machine guns had not been calibrated and some bombers lacked bomb sights when they were delivered to squadrons. The French had no comparable organisation to the Air Transport Auxiliary (ATA) and front line pilots in France became responsible for ferrying new aircraft from factories to the squadrons, temporarily depleting front line strength. On 10 May 1940, the Germans had more aircraft and many aircrews were veterans of the war in Spain. French inter service rivalry led a Potez reconnaissance aircraft crew, which had spotted a huge concentration of Panzers and supporting infantry units concealed in the Ardennes forests two days after the start of the invasion, not being believed by the army commanders who refused to act on what they called air force scaremongering. The Armée de l'Air was beset by obsolete strategy, tactics, aircraft, weapons and even in communications, and the lack of equipment owing to "technical problems." Both became apparent when the Germans advanced swiftly through France and Belgium. On 11 May, nearly 20 French bombers and over 30 British fighter escorts were shot down attacking German crossings over the Meuse river. French fighter and bomber strength was rapidly depleted in May as Luftwaffe fighters and Flak shot down aircraft, which attacked the advancing Germans. Squadrons were often out of contact with any French army units that they were supposedly supporting, partly to the poor coordination of communication between the army and the air force and partly to the outdated, unreliable army communications equipment being used. As it became clear that the war was lost for France, the high command ordered what remained of the Armée de l’Air to French colonies in North Africa to continue the fight, such that Armée de l’Air units were stationed at places like Alger Maison Blanche and Oran in Algeria and Meknes and Rayack in Morocco. The Vichy government ordered the dissolution of many of the air force squadrons, including the fighter unit designated GC II/4, nicknamed Les Petits Poucets. GC II/4 had been formed at Rheims in May 1939, then moved to Xaffévilliers by the start of the war. It flew US built Curtiss H 75A Hawk fighters, with which the unit claimed the first two French air victories on 8 September 1939, two Bf 109s of I/JG 53. Just 17 days later, it lost its commanding officer, Captain Claude, in combat, yet the pilots were especially shocked to discover that his body had been discovered with two bullets in the head, suggesting that a German pilot may have murdered him after bailing out of his aeroplane. At dawn on 10 May 1940, the day of the German invasion, Luftwaffe aircraft attacked the air base at Xaffévilliers, destroying six Hawks. By 15 May, GC II/4 was down to seven operational aircraft, which shot down a Heinkel He 111 bomber, four Bf 109s and possibly a Henschel Hs 126 observation aircraft for no loss. The good luck continued for GC II/4 when four enemy aircraft were destroyed the next day for no loss. Unfortunately, the aforementioned state of chaos with regard to preparing France for war was still evident when some GC II/4 pilots were shocked to discover that new Curtiss H 75A 3s being prepared at Châteaudun had vital equipment missing – including radios. On 16 June, GC II/4 lost its second commanding officer in nine months when Commandant (Major) Borne took off on a reconnaissance sortie near Châtillon sur Seine and was shot down by three Bf 109s. The next day, nine unserviceable Curtisses were set on fire by ground crews at Dun sur Auron before 23 remaining were flown to Meknès in Morocco. GC II/4 was disbanded on 25 August 1940, having been credited with 14 aircraft shot down during the Drôle de guerre and another 37 after the invasion, for the loss of eight pilots killed, seven wounded and one taken prisoner. Figures for aircraft losses during the Battle of France are still debated, although it is reasonable to suggest that the French did inflict considerable losses on the Germans. General Albert Kesselring reflected that Luftwaffe effectiveness had been reduced to almost 30 percent of what it had been before the invasion of France. The armistice of 22 June 1940 did not necessarily mean the end of the war for French pilots, those who escaped from France fought on in the Royal Air Force, ultimately the Free French Forces (Forces Françaises Libres) and the Armée de l'Air under RAF Bomber Command and those who remained flew for the French Armistice Air Force on behalf of the Vichy government.

Виши: 1940 жылдың маусымы 1942 жылдың желтоқсаны

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның басына келген жағдаймен салыстыра отырып, француз үкіметі, қазір резиденциясы Вишиге көшірілген, немістер оның армиясы мен теңіз күштерінің мөлшерін шектеу шартын қабылдауға мәжбүр болды. Бұл күштер Франция мен оның колонияларында тәртіп сақтауға ғана жеткілікті болатын. (Қызығы, Франция өз колонияларын сақтап қалды, ал Германия 1919 жылғы маусымда қол қойылған Версаль келісімі бойынша барлық колонияларын беруге мәжбүр болды.) Германия Франция шайқасынан аман қалған ұшақтарды, соның ішінде Тунис, Алжир және Мароккода орналасқандарын, толығымен немесе бөліп, немесе тіпті жойып жіберуге бұйырды – бұл 1919 жылы Германияның әуе күштерінің басына келген жағдайға ұқсас. Алайда, Вишидің әуе күштері (әзірге) жойылудан құтылды, себебі Франция мен азат Ұлыбритания арақатынасына зиян келтіретін оқиға болды. Уинстон Черчилль француз теңіз күштерінің ірі кемелерінің қолдарында қалуына жол бермейтін, олардың неміс теңіз күштерінің (Кригсмарине) бір бөлігіне айналу қаупі болғандықтан. Ол неміс теңіз күштерінің Ұлыбританияға шабуыл жасауға күшін арттыруын қалаған жоқ. Ол "Катапульта операциясы" деп аталған жоспарды жүзеге асырды, Гибралтарда орналасқан "H күші" британдық флотты Алжирдегі Оран қаласының жанындағы Мерс-эль-Кебир портына жіберді. Мұнда төрт ірі кеме мен басқа да кемелер орналасқан еді. Мақсаты – адмирал Марсель Бруно Генсулды Вишидің бұйрықтарына бағынбауға және кемелерін британ суларына немесе Қиыр Шығыстағы француз колонияларына, тіпті (әлі бейтарап) АҚШ-қа жіберуге көндіру болды, осылайша олардың одақтастарға қарсы қолданылуын болдырмақшы еді. Бірақ бұл ұсыныс қабылданбады, сондықтан корольдік теңіз күштерінің адмиралы Джеймс Сомервилл француз кемелерін жоюға бұйрық берді. 1940 жылғы 3 шілдедегі шабуылда 2000-нан астам теңізші қаза тапты, бір соғыс кемесі батып, тағы екеуі ауыр зақымдалды. Бұл оқиға француздарды таң қалдырды және немістерге британдықтарды Францияның нағыз жауы деп көрсетуге мүмкіндік берді. Виши мен Берлин, өте тартымсыз болса да, Виши әуе күштері (осылай аталады) британдықтар француз мүдделеріне тағы бір рет шабуыл жасаса, немесе британдықтардың өзіне шабуыл жасаса, қажет болады дегенге келісті. Геринг Армэ де л'Эйр ұшақтарын әрбір ұшақтың фюзеляжы мен құйрығындағы арнайы белгілермен тануды бұйырды. Бастапқыда артқы фюзеляж мен құйрық (кермеден басқа) ашық сары түске боялды, бірақ кейін белгілер өзгертілді, олар көлденең бағытталған қызыл және сары жолақтардан тұратын болды. Барлық жағдайда француз ұлттық белгілері (фюзеляждағы дөңгелек және құйрықтағы үш түсті ту) бұрынғыдай сақталды. Үш айдан кейін, 1940 жылғы 23 қыркүйекте Виши әуе күштері тағы бір рет қатысты, британдықтар Сенегал астанасы Дакарды басып алуға тырысқанда, француздарды Осіге қарсы одақтастарға қосылуға көндіруге жасаған сәтсіз әрекеттен кейін (Мерс-эль-Кебирдегідей). Бірақ бұл жолы француздар HMS Ark Royal кемесінен жасалған британдық торпедолық бомбалаушылардың шабуылдарын бірнеше күндік шайқаста аз шығынмен тойтарды. Сириядағы Виши әуе күштері 1941 жылғы сәуірден бастап британдықтарға қарсы әрекет жасады, ол кезде Ирактағы төңкеріс британдықтарды елден қуғысы келген осьтік ұлтшылдар үшін солтүстік-шығыс Ирактағы Киркуктегі (1934 жылдан бері британдық бақылауда) маңызды мұнай қорларын қамтамасыз ету үшін ұлтшыл Рашид Али Аль Гайланиді премьер-министр етіп тағайындады. Бірақ Хаббаниядағы RAF базасы ұлтшылдарға қарсы тұрды, ал мамыр айында британдықтар, үндістер және одақтас "Ирак күштері" Басра арқылы Иракқа шабуыл жасады. Ағылшын-ирак соғысы мамыр айының соңында Ирак күштерінің ұлтшылдарды жеңуімен және Иракта одақтас үкіметті қайта орнатумен аяқталды. Англия-Ирак соғысы кезінде одақтас операциялар Ливан мен Сириядағы Виши әуе күштері базаларына шабуылдарды қамтыды, олар Ирактың ұлтшыл төңкерісін қолдау үшін Мосулға ұшып бара жатқан Regia Aeronautica және Luftwaffe бөлімшелері үшін баспана ретінде қызмет етті. 1941 жылғы маусымда британдық, одақтас, империялық және еркін француз күштері Сирия мен Ливанға басып кірді. Виши француз әуе күштері, олардың кейбіреулері Dewoitine D.520 истребительдерімен және АҚШ-та жасалған Мартин Мэриленд бомбалаушыларымен жабдықталған, бастапқыда әуеде басымдыққа ие болды, бірақ одақтас басқыншылар Виши әуе және құрлық күштеріне ауыр шығын келтірді. Шілде айының ортасына қарай одақтас басқыншылар жеңіске жетті және Сирия мен Ливанды еркін француз үкіметінің бақылауына алды.

In a parallel of what had happened to Germany after World War I, the French government, now with its seat moved to Vichy, was forced by the Germans to accept its terms for a reduced army and navy, both of which would be only strong enough to maintain order in France and in its colonies. (It is of interest to note that France was allowed to keep her colonies, whereas Germany had been forced to cede all of hers under the terms of the Treaty of Versailles, signed in June 1919.) Germany ordered that, with regard to the warplanes that had survived the Battle of France, including those now stationed in Tunisia, Algeria and Morocco, they were to be surrendered, either in whole or else already disassembled, if not destroyed altogether – again a parallel of what had happened to Germany's air force in 1919. However, Vichy's air force was spared (for the moment) from non existence owing to the consequences of an event which would damage, if not completely change, the relationship between occupied France and free Britain. Winston Churchill had no intention of allowing the French Navy's capital ships to remain intact so long as there was any chance of them essentially becoming adjuncts of the Kriegsmarine (German navy). The last thing he wanted was for the Kriegsmarine to bolstered enough to attempt an invasion of Britain. He implemented the plan – codenamed "Operation Catapult" – for a British fleet, coded "Force H" and based in Gibraltar, to sail to the harbour of Mers el Kébir, near Oran in Algeria, where four capital ships and other vessels were stationed, in order to persuade Admiral Marcel Bruno Gensoul to disobey orders from Vichy and have his vessels sail either to British waters or else to those of French colonies in the Far East or even to the (still neutral) USA with a view to preventing them from being used against the Allies. The overture was soundly rejected, so Royal Navy Admiral James Somerville gave the orders to destroy the French vessels. More than 2,000 sailors allegedly died in the attack, carried out on 3 July 1940, which saw one battleship sunk and two others severely damaged. The incident predictably stunned the French and gave the Germans a golden propaganda tool to discredit the British as France's real enemies. Vichy and Berlin agreed, if reluctantly, that the Armée de l'Air de Vichy (as it is termed) was still needed in case French interests were to be attacked by the British once again – and, of course, for attacking the British themselves. Goering ordered that all Armée de l'Air aircraft would now be identified by special markings on the fuselage and tailplane of each one. Initially, the rear fuselage and tailplane (excluding the rudder) were painted a bright yellow, but the markings were later changed so that they consisted of horizontally oriented red and yellow stripes. In all cases, French national markings (roundel on the fuselage and tricolor on the tailplane) were retained as before. Nearly three months afterwards, on 23 September 1940, the Vichy air force saw action again when the British tried to take Dakar, the capital of Senegal, after a failed attempt (as at Mers el Kébir) to persuade the French to join the Allied cause against the Axis. This time, however, the French managed to repulse the British torpedo bomber attacks launched from the carrier HMS Ark Royal during several days of fighting with only light casualties on their side. Syrian based Vichy air force units saw action against the British from April 1941, when a coup d'état in Iraq briefly installed the nationalist Rashid Ali Al Gaylani as prime minister in order to secure the vital oil supplies at Kirkuk (under British control since 1934) in northeastern Iraq for the pro Axis nationalists who wanted the British to be expelled from the country. However, the RAF base at Habbaniya withstood the nationalists, and in May the British, Indian and Commonwealth "Iraqforce" invaded Iraq via Basra. The ensuing Anglo Iraqi War ended with Iraqforce defeating the nationalists at the end of May and restoring a pro Allied government in Iraq. Allied operations during the Anglo Iraqi War included attacks on Vichy air force bases in Lebanon and Syria, which served as staging posts for Regia Aeronautica and Luftwaffe units flying to Mosul to support the Iraqi nationalist coup. Then in June 1941 British, Commonwealth, Empire and Free French forces invaded Syria and Lebanon. Vichy French air units, some of which were equipped with Dewoitine D.520 fighters and US built Martin Maryland bombers had initial air superiority, but the Allied invaders inflicted heavy casualties on Vichy air and ground forces. By mid July the Allied invasion was victorious and put Syria and Lebanon under Free French control.

"Шамыл" операциясы: 1942 жылдың 8-10 қарашасы

Виши француз әуе күштері қатысқан одақтас күштерге қарсы соңғы ірі шайқастар 1942 жылдың 8 қарашасында Солтүстік Африкаға одақтастардың басып кіруі ретінде басталған "Шамыл" операциясы кезінде болды. Мароккоға бет алған АҚШ әскери-теңіз күштерінің алдында Ренджер, Сангамон, Санти және Суанни авианосектерінен тұратын Виши эскадрильясы Марракеш, Мекнес, Агадир, Касабланка және Рабатта орналасқан, олардың арасында 86 истребитель мен 78 бомбалаушы ұшақ болуы мүмкін. Жалпы алғанда, ұшақтар АҚШ флоттық Grumman F4F Wildcats-пен салыстырғанда ескі болғанмен, олар әлі де қауіпті және соғыстың басынан бері неміс және британдықтарға қарсы күрескен тәжірибелі ұшқыштардың қолында тиімді болды. 8 қарашада сағат 07.30-да Wildcats Рабат Саледегі әуежайға шабуыл жасап, GB I/22 эскадрильясының тоғыз LeO 451 бомбалаушысын жойды, ал көліктік бөлімнің барлық ұшақтары дерлік жойылды. Касабланкада Douglas SBD Dauntless секіруші бомбалаушылары француздық Жан Барт соғыс кемесіне зиян келтірді, ал Wildcats GB I/32 эскадрильясының бомбалаушыларын Камп Казес әуежайында атып тастады, олардың кейбіреулері ұшып кетуге дайын тұрғанда жарылып кетті, міндеттерін орындау мүмкін болмады. АҚШ әскери-теңіз күштері де жеңіліс көрмеді, бірнеше Wildcat ұшқыштары атып түсіріліп, тұтқынға алынды. Француз ұшқыштары түсірген жау ұшақтарының саны жеті расталған және үш күмәнді болды, бірақ олардың шығындары ауыр болды – бес ұшқыш қаза тапты, төрт жараланды және 13 ұшақ ұрыста немесе жерде жойылды. Мысалы, Касабланкадағы GC II/5 эскадрильясы Франциядағы алты апталық науқан кезінде тек екі ұшқышты жоғалтқан. Ал, Касабланкада отын құйып, қайта қаруланған үш американдық Douglas DB 7 бомбалаушысын Wildcats бомбалап жойды. Бірақ GB I/32 эскадрильясы екі бомбалаушымен күшейтілген соң, келесі күні Сафидегі жағажайларға бомбалау миссиясын жүзеге асырды, онда американдық әскерлер қоныстанған. Бір бомбалаушы зақымданып, жерге қонуға тырысты, бірақ жерге тиген кезде жарылып, экипаждың барлығы қаза тапты. GC I/5 эскадрильясы 9 қарашада ұрыста төрт ұшқышты жоғалтты, сондай-ақ сол күні адъютант (уоррант-офицер) Брессио Виши француз әуе күштеріндегі соңғы жеңіске жеткен ұшқыш атанды, ол VF 9 эскадрильясының Wildcat ұшағын атып түсірді. Көп ұзамай 13 Wildcats Médiouna әуежайына шабуыл жасап, жалпы 11 француз ұшағын, оның ішінде GC II/5 эскадрильясынан алты ұшақты жойды. 10 қарашада таңертең Мароккодағы Виши француз әуе күштерінде АҚШ флоттық Wildcats-ке қарсы күресуге дайын 37 истребитель мен 40 бомбалаушы қалды. Médiouna әуежайына тағы шабуыл жасалды, бірнеше истребительдер өртеніп кетті, ал екі барлау Potez ұшағы атып түсірілді, біреуі F4F Wildcat, екіншісі SBD Dauntless Chichaoua әуежайының үстінде, онда үш Wildcats кейіннен тағы төрт Potez ұшағын атып түсірді. Ақырында, Виши Франциясының Солтүстік Африкада немістердің одақтасы ретінде болуы 11 қараша 1942 жылы генерал Ногуес, Виши қарулы күштерінің бас қолбасшысы, атысты тоқтатуды сұрағанда аяқталды. Бірақ бұл АҚШ әскери-теңіз күштерінің ұшақтарының бірлігін Маракештегі әуежайға шабуыл жасап, бірнеше француз ұшақтарын жоюға кедергі болмады. Атысты тоқтату туралы өтініш қабылданғаннан кейін, одақтастар мен Виши француздары арасындағы соғыс екі жарым жылға созылған "туысқандық соғыс" аяқталды. "Шамыл" операциясы одақтастардың жеңісімен аяқталды, бірақ француздардың американдықтарға қарсы тұрудан басқа амалы болмады, әйтпесе американдықтар оларды (және солай істеді) жау ретінде қарастырып, шабуылдайтын еді. Нәтижесінде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (Виши) Франция мен одақтастар арасындағы соңғы төрт күндік шайқаста 12 әуе күштерінің және 11 теңіз күштерінің ұшқыштары қаза тапты. Екі аптадан кейін немістер Францияның бос аймағын басып алып, 1942 жылдың 1 желтоқсанында Виши француз қарулы күштерін толық таратуға бұйрық берді. Содан кейін Вишидің бақылауында емес бөлімшелер бос француз әріптестерімен бірігіп, ортақ жаумен – нацистік Германиямен күресуге мүмкіндік алды.

The last major battles against the Allied forces, in which the Vichy French air force took part, took place during Operation Torch, launched on 8 November 1942 as the Allied invasion of North Africa. Facing the U. S. Navy task force headed for Morocco, consisting of the carriers Ranger, Sangamon, Santee and Suwannee, were, in part, Vichy squadrons based at Marrakech, Meknès, Agadir, Casablanca and Rabat, which between them could muster some 86 fighters and 78 bombers. Overall, the aircraft may have been old compared to the Grumman F4F Wildcats of the U. S. Navy, yet they were still dangerous and capable in the hands of combat veterans who had seen action against both the Germans and the British since the start of the war. Wildcats attacked the airfield at Rabat Salé around 07.30 on the 8th and destroyed nine LeO 451 bombers of GB I/22, while a transport unit's full complement of various types was almost entirely wiped out. At Casablanca, Douglas SBD Dauntless dive bombers succeeded in damaging the French battleship Jean Bart, and Wildcats strafed the bombers of GB I/32 at Camp Cazes airfield, some of which exploded as they were ready for take off with bombs already on board, thus ensuring their mission never went ahead. The U. S. Navy did not have it all their own way, though, as several Wildcat pilots were shot down and taken prisoner. The day's victory tally of enemy aircraft shot down by the French fighter pilots totaled seven confirmed and three probable, yet their losses were considered heavy – five pilots killed, four wounded and 13 aircraft destroyed either in combat or on the ground – when one considers that GC II/5, based in Casablanca, had lost only two pilots killed during the whole of the six week campaign in France two years before. In the meantime, Wildcats of U. S. Navy Fighter Squadron VF 41 from Ranger strafed and destroyed three U. S. built Douglas DB 7 bombers of GB I/32, which were being refueled and rearmed at Casablanca, leaving three others undamaged. Nevertheless, having been reinforced by two other bombers, GB I/32 carried out a bombing mission against the beaches at Safi, where more U. S. soldiers were landing, the next morning. One of the bombers was damaged and attempted to make a forced landing, only it exploded upon contact with the ground, killing the entire crew. Fighter unit GC I/5 lost four pilots in combat that day (9 November) and it was on that same day that Adjudant (Warrant Officer) Bressieux had the distinction of becoming the last pilot in the Vichy French air force to claim a combat victory, in this case a Wildcat of VF 9. Shortly afterwards, 13 Wildcats attacked the airfield at Médiouna and destroyed a total of 11 French aircraft, including six from GC II/5. On the morning of 10 November 1942, the Vichy French air force units in Morocco had a mere 37 combat ready fighters and 40 bombers left to face the might of the U. S. Navy Wildcats. Médiouna was attacked once again and several of the fighters were left burning, while two reconnaissance Potez were shot down, one by an F4F Wildcat and the other by an SBD Dauntless over the airfield at Chichaoua, where three Wildcats would later destroy four more Potez in a strafing attack. Ultimately, the presence of Vichy France in North Africa as an ally of the Germans came to an end on Armistice Day, 11 November 1942, when General Noguès, the commander in chief of the Vichy armed forces, requested a ceasefire; that did not stop a unit of U. S. Navy aircraft from attacking the airfield at Marrakech and destroying several French aircraft, apparently on the initiative of the unit's commander. Once the ceasefire request was accepted, the war between the Allies and the Vichy French came to an end, after two and a half years of what was termed "fratricidal" fighting. Torch had resulted in a victory for the Allies, even though it was fair to say that the French had no choice but to engage the Americans, otherwise the Americans would (and did) engage them since they were technically enemies. As a result, 12 air force and 11 navy pilots lost their lives in the final four days of combat between (Vichy) France and the Allies during World War II. Barely two weeks later, the Germans invaded the then unoccupied zone of metropolitan France and ordered the complete dissolution of the Vichy French armed forces on 1 December 1942. Those units then not under Vichy control would then be free to join with their Free French colleagues to fight the common enemy: Nazi Germany.

Француз тілінде

Ehrengardt, Christian Jacques (2000), La chasse française: le GC II/4, «Aéro Journal» журналында, №16 шығарылымы (желтоқсан 2000 – қаңтар 2001), Aéro Editions SARL, Fleurance, 60–63 беттер (француз тіліндегі баспа нұсқасы)
Ehrengardt, Christian Jacques (2004), Casablanca: 8 novembre 1942: les Américains débarquent, «Aéro Journal» журналында, №35 шығарылымы (ақпан–наурыз 2004), Aéro Editions SARL, Fleurance, 4–31 беттер (француз тіліндегі баспа нұсқасы)

Olivier, Jean Marc (ред.), Histoire de l'armée de l'air et des forces aériennes françaises du XVIIIe siècle à nos jours [Француз әуе күштерінің тарихы XVIII ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейін], Тулуза, Privat, 2014, 552 б.
Osché, Philippe (2000), “Mécano aux Cigognes”, «Aéro Journal» журналында, №13 шығарылымы (маусым–шілде 2000), Aéro Editions SARL, Fleurance, 51–56 беттер (француз тіліндегі баспа нұсқасы)