Кіріспе

41-ші апталық Тора бөлігі Тора оқудың жылдық еврей циклында Пинхас, Пинхас, Пинхас немесе Пинхас (финхас - есім, алтыншы сөз және парашадағы алғашқы ерекше сөз) - Тора оқудың жылдық еврей циклында 41-ші апталық Тора бөлігі (פָּרָשָׁה, параша) және Сандар кітабындағы сегізінші. Онда Пінехестің бір ерлі-зайыптыны өлтіріп, індетті тоқтатқаны және Селопахадтың қыздарының жер құқығын алу үшін жасаған күресі туралы айтылады. Бұл Сандар 25:1030:1 дегенді білдіреді. Параша 7853 еврей әріптерінен, 1887 еврей сөзінен, 168 тармақтан және Тора (סֵפֶר תּוֹרָה, Sefer Torah) түрмесіндегі 280 жолдан тұрады. Яһудилер оны әдетте шілдеде, немесе сирек маусымның соңында немесе тамыз айының басында оқиды. Парашада яһуди мерекелеріне арналған заңдар жазылғандықтан, яһудилер көптеген яһуди мерекелері үшін Тора оқулары ретінде парашаның бөліктерін оқыды. Сандар 28:115 - бұл апта күндері Жаңа Айға арналған Тора оқу (ראש חודש, Рош Ходеш) (оның ішінде Хануканың алтыншы немесе жетінші күні Рош Ходешке түсетін кезде). Саналар 28:915 - Шаббат Рош Ходеш үшін Таураттың мафтир оқуы. Саналар 28:1625 - Құтқарылу мейрамының алғашқы екі күніндегі Таураттың мафтир оқуы. Сандар 28:1925 - бұл аралық күндері (חול המועד, Chol HaMoed) және Құтқарылу мейрамының жетінші және сегізінші күндері үшін Таураттың мафтирі. Саналар 28:2631 - Шавуоттың әрбір күні үшін Таураттан оқылатын мафтир. Сандар 29:16 - Рош Хашананың әрбір күні үшін Таураттан оқылатын мафтир. Сандар 29:711 - бұл Йом Кипур таңғы (שַחֲרִת, Шахарит) қызметі үшін Тауратты оқудың мафтирі. Саналар 29:1216 - Суккот айының алғашқы екі күніндегі Таурат оқулары. Сандар 29:1725 - бұл Сукоттың бірінші аралық күніндегі Тораның оқуы. Сандар 29:2028 - бұл Суккоттың екінші аралық күніндегі Тораның оқуы. Саналар 29:2331 - бұл Сукот айының үшінші аралық күніндегі Тораның оқуы. Саналар 29:2634 - бұл Сукоттың төртінші аралық күніне арналған Тора оқу, сондай-ақ Хошана Раббаға арналған. Ал Сандар 29:3530:1 - Шемини Атзерет пен Симхат Тораның мафтир Тора оқуы.

Оқулар

Дәстүрлі демалыс күндері Тора оқу кезінде параша жеті оқылымға немесе עליות, алиотқа бөлінеді.

Бірінші оқу Сандар 25:10 26:4

Бірінші оқылымда Құдай Пінехеске өзінің құлшынысын көрсеткені үшін оған достық пен діни қызметкерлік келісім берді. (Тораның бір шиыршығында "Міне, Мен оған Өзімнің тыныштық келісімін беремін" деген аяттағы וֹ әрпі екіге бөлінген.) Мұса пайғамбардың Құдайға мойынсұнбағанынан кейін, Құдай оған мадияндықтарға қарсы соғысуды бұйырды.

Үшінші оқылым Нұс 26:52 27:5

Үшінші оқылымда Құдай Мұсаға халық санағына сәйкес жерді жеребе арқылы үлестіруді бұйырды. Леуі руының бір айдан жоғары жастағы еркек кіндіктілері 23000 болды. Мұса мен Елазар Синай тауының айдаласында халық санағын жүргізген кезде тізімге алғандардың арасында Халеп пен Ешуадан басқа ешкім болған жоқ. Сол үш қыз Мұсаға, Елазарға, рубасыларға және бүкіл қауымға Жаратқан Иенің киелі шатырының кіреберісінде келіп, әкелерінің ұлдары қалмағанын айтып, оларға жер үлесін беруді өтінді. Мұса олардың ісін Құдайға ұсынды.

Төртінші оқу Сандар 27:6 23

Төртінші оқылымда Құдай Мұсаға қыздарының өтінішін әділ деп танып, оларға әкелерінің жер үлесін беруді бұйырды. Құдай исраилдіктерге тағы былай деп бұйырды: "Егер біреу ұл қалдырмай қайтыс болса, оның мұралық жері оның қызының қолына тисін. Мұса пайғамбарға (а.с.) Алла: "Абарим төбесіне шығып, Исраил елін қара!" - деп бұйырды. Ол (Абарим) Исраил елін көргенде, оның өлетінін айтты. Өйткені ол (Мұса) Син елсіз даласындағы жартастан су алып келіп, халық алдында Құдайдың қасиеттілігін ақтауға бұйырған еді. Мұса Құдайдан Исраил халқының бағушысы жоқ қойлар іспетті болмау үшін, оларға басшылық ететін біреуді тағайындауын сұрады. Құдай Мұсаға Ешуаны таңдап алып, оған қолын қойып, Елазар мен бүкіл қауымның алдында тағайындауын бұйырды. Ешуа діни қызметкер Елазардың алдына барып, одан Урим мен Тұммим арқылы не істеу керектігін сұрайды.

Бесінші оқылым Нұралықтар 28:115

Бесінші оқылымда Құдай Мұсаға исраилдіктерге Құдайға тиісті құрбандықтарды белгіленген уақытта ұсынуға бұйрық берді. Содан кейін шимбі және Рош Ходеш күндері ұсынылатын құрбандықтар туралы мәлімет беріледі.

Алтыншы оқу Нұралықтар 28:16 29:11

Алтыншы оқылымда Құтқарылу мейрамына, Шавуот, Рош-Хашана және Йом-Кипур мейрамына арналған құрбандықтардың түрлері егжей-тегжейлі баяндалады.

Жетінші оқу Нұмар 29:12 30:1

Жетінші оқылымда Суккот пен Шмини-Ацзеретке арналған құрбандықтар туралы егжей-тегжейлі баяндалады. Мұса пайғамбар осы жазбаны оқып болған соң, бүкіл халыққа құрбандықтар туралы тәлім берді.

Сандар 25-тарау

Тиква Фример Кенски Бағал-Пеор оқиғасы туралы Киелі кітаптағы алты естеліктерді санаулар 25:113 және 31:1516, 5Мұса 4:34, Ешуа 22:1618, Езекиел 20:2126, Забур 106:2831 деп атады, бұл оның жағымсыз сипатына және Исраилдің естелігінде оның маңыздылығына куәлік етеді. 5 Мұсаның заңы 4:34 тармағының қайта баяндауында Құдай Пеғордағы Бағалға табынушылардың барлығын жойып, ал Мұсаның сөзін тыңдаған кезге дейін Құдайға адал болғандардың барлығын тірі қалдырды. Фраймер Кенски Заңның 5-бабында моральдық сабақ баса айтылған деген қорытындыға келді: кінәлілер жойылып кетті, ал Мұсаның сөздерін естігендер Құдайға адал болып, жойылудан құтылулары мүмкін болған күнәсіз адамдар болды. Забур 106:28-31-де исраилдіктердің Бағал-Пеғорға табынып, өлілерге шалынған құрбандықтарды жегендері жайлы айтылған. Забур 106:30-31 тармағында Пінехестің әрекет еткені, індеттің тоқтағаны және оның арқасында Ехобаның батасына ие болғаны айтылған. Фраймер Кенски Забур 106: 2831-де, Сандар 25: 13 сияқты, құтқарушы, құтқарылу және Финеас ұрпақтарының діни қызметкерлікті монополияға айналдыруын түсіндіреді.

Сандар кітабы , 26- тарау

Сандар 26: 2-де Құдай Мұса мен Елазарға: "Исраилдің бүкіл қауымын жиырма жастан асқандарды санақтан өткіз. Исраилдің барлық ер адамдары жасақшы болып дайындалды". Бұл санақтан Рубен руынан 43 730 адам, Ғад руынан 40 500 адам, ал Манаса руынан 52 700 адам шықты. Ал Ешуа 4: 12 - 13 тармақтарда Рубен, Ғад рулары мен Манаса руының жартысынан "Жаратқан Иенің алдында шайқасқа қаруланған шамамен қырық мың адам" - яғни Сандар 26-шы тараудың 10-нан кем бөлігі - "Жаратқан Иенің алдында шайқасқа аттанған" деп жазылған. Хида Ешуа 1:14-те "қаһарлы ерлер" деп сұрағандықтан, тек ең мықтылар ғана қатысатынын түсіндірді. Кли Якар Иордан өзенінен өтіп, 100 000-нан астам адам көмекке келгенін айтты, бірақ Иордандағы кереметтерді көргеннен кейін көп адамдар Құдай исраилдіктердің табысқа жетуіне кепілдік береді және олар қажет емес деген тұжырымға келді.

Сандар кітабы , 27 - тарау

Саналар кітабының 27-бабында жазылған Салопахадтың қыздары туралы оқиға Саналар кітабының 36-бабында жалғастырылып, Ешуа 17:36-да Салопахадтың қыздарына жер берілгені туралы айтылады. Мұса 5 - жазба 31 - тармақта Құдай оған "Иордан өзенінен өтпейін" дегенін есіне түсіріп, "бұдан былай сыртқа да, ішке де шыға алмаймын" деп шағымданады. Мұса, мүмкін, 4 - жазба 27:12 - 13 тармақтардағы Құдайдың Мұсаға Абарим тауына көтеріліп, Исраил халқына берген жерін көргенде өлетінін айтқандығын есіне түсірген шығар. 1 Патшалар 3: 7 - де Сүлеймен Құдайға Сүлеймен "білмейтін балаға" ұқсайды деп шағымданады. қалай кіру және шығу керектігін үйрету". Мұнан бұрын, Сандар 20:12-де, Құдай Мұсаға былай деп айтқан еді: "Мұса Құдайға сенбегендіктен, Исраилдің көз алдында Құдайды қастерлеу үшін, Мұса исраилдіктерді Құдай берген елге кіргізбейді". 5 - жазба 3: 27 - де Мұса Құдайдан Пісға тауының басына көтеріліп, әр жаққа көз тастауды сұрағанын есіне алады. Себебі Құдай Мұсаға: "Сен Иордан өзенінен өтпейсің", - деп бұйырған болатын. Еврей Киелі кітапта Үрім мен Тұммим туралы Мысырдан шығу 28:30; Леуіліктер 8:8; Сандар 27:21; 5 - жазба 33:8; 1 Самуил 14:41 ("Таммим") және 28:6; Езра 2:63; Нехемия 7:65 тармақтарда айтылған.

Сандар кітабы , 28 - тарау

28:3-де Құдай исраилдіктерге киелі үйге "күн сайын шалынып, түгелдей өртелетін құрбандық ретінде бір жасар, еш мінсіз екі тоқты" әкелуге бұйырған. Бірақ Амос 4:4-де, б.з.д. 8-ғасырдағы Амос пайғамбар Исраил халқының күнәларын айыптап былай деді: "Бет-Елге келіп, күнә жасаңдар, Гилғалға келіп, күнәларыңды молайтыңдар, әр таңертең құрбандықтарыңды шалып, ғибадат етіңдер!"

Сандар 25-тарау

Исаия Гафни 1 Мақаби кітабында, Финеес сияқты, Хасмоний әулеті де құлшыныстары арқасында діни қызметкерлік рөлді заңды түрде атқарғаны айтылған деп түсіндірді.

Сандар кітабының 29 - тарауы

Хаттар үңгірінен табылған Симон бар Кохбаның Бар Кохба көтерілісі кезінде жазған хатында оның бағыныстыларына лулав пен этрогтың компоненттерін жинауға бұйрық берілген, бұл Суккот мейрамын тойлау үшін.

Сандар 25-тарау

Раввин Иохананның айтуынша, Құдай алты керемет жасағаны үшін ғана Пінехес құлшынысын көрсетті. Екіншіден, Зімри ағайындары симондықтардан көмек сұрап, айқайлап жіберсе де, олай істеген жоқ. Үшіншіден, Пінехес Зимри мен Қозбидің жыныстық мүшелерін найзамен дәл соққыға ұшыратып, оларды жыныстық қатынасқа кіріскен кезде өлтірді. Төртіншіден, Зімри мен Қозби найзадан құлап қалмады, қайта, басқалар олардың күнәларын көре алсын деп, тік тұрды. Бесіншіден, бір періште келіп, қақпаның төбесіндегі кіреберісті көтеріп, Финеестің қолынан найзасын ұстап, сыртқа шыға алды. Алтыншы, періште келіп, халықты қырып-жойды. Рабба бар бар Хана рабби Иохананның атынан Зимридің сүйіктісінен бас тартқанын және Финеес оны өлтіргенін айтты, Финеес кісі өлтіргені үшін жазаға тартылуы мүмкін еді, ал Зимри Финеесті өзін-өзі қорғау үшін өлтірген болса, ол кісі өлтіргені үшін жазаға тартылмас еді, өйткені Финеес Зимридің өмірін алуға тырысқан қудалаушы еді. Бірақ Сандар 25:8 және 11-ге негізделген Мишнада арамалық әйелмен жыныстық қатынаста болған ер адамның жағдайы үш жағдайдың бірі ретінде келтірілген. Иерусалим Талмудында Сандар 25:7 - дегі: "Ақ діни қызметкер Һаронның ұлы Елазар ұлы Пінехес осыны көргенде", - деген сөздер оқылып, ол нені көргенін сұрады. Иерусалим Талмудында бұл оқиғаның куәсі болғаны және фанаттар арамалық әйелмен жыныстық қатынаста болған адамды ұрып-соғуы мүмкін деген заң есінде сақталғаны айтылған. Бірақ Иерусалим Талмудында бұл даналардың келісімімен емес деп үйретілген. Раввин Юда бар Пацци даналар Финеесті қауымнан шығарып тастағысы келгенін үйретті, бірақ Киелі Рух оған қонды және Сандар 25:13 сөздерін айтты: "Ол және оның ұрпақтары үшін мәңгілік діни қызметкерлік келісім болады, өйткені ол өз Құдайына қызғанышпен қарады және Исраил халқы үшін күнәнің құнын өтеді". Гемарада айтылғандай, Пінехес Зимри мен Қозбиді өлтіргеннен кейін исраилдіктер Пінехесті менмендігі үшін сөгіп, қатаң жазалай бастады. Олар: "Путиелдің (яғни Етордың) ұлын көрдіңдер ме? Оның шешесі (Әбу Талиб) жалған тәңірлерге арнап мал бордақылаған болатын. Ал енді Исраилдің бір руының әміршісін (Зимриді) өлтірді", - деді. Бұл шабуылға қарсы тұру үшін Құдай Сандар 25 - тараудың 11 - тармағында Пінехестің татулықшыл діни қызметкер Һароннан тарағанын егжей-тегжейлі түсіндіреді. Содан кейін Сандар 25:12 жазбасында Құдай Мұсаға халықты тыныштандыру үшін Пінехеске бірінші болып амандық тілеуін бұйырды. Ал Гемарада Сандар 25:13 тармағы Финеес жасаған күнәнің құнын өтеу үшін мәңгілік күнәнің құнын өтеу керектігін көрсетеді. Жас жігіт (Пінехес) Исраилдің рубасысын (Нұрлар 25 - тарауда айтылғандай, Шимон руының әміршісі Зимриді) өлтіру үшін қалайша құрбандыққа бұзауларды жинап әкелгенін сұраған. Гемарада нақты түсіндірме ретінде Фінехес Жүсіптің де, Етроның да ұрпағы екені айтылған. Егер Финеестің шешесінің әкесі Жүсіптен болса, онда оның шешесі Етродан шыққан. Ал егер Финеестің шешесінің әкесі Етроның ұрпағы болса, онда оның шешесінің шешесі де Жүсіптің ұрпағы. Гемарада Мысырдан шығу 6:25 "Путиелдің қыздары" деп жазылған кезде "Путиелдің" екі түрлі түсіндірмесі бар екені түсіндіріледі, өйткені көпшілік "қыздар" екі ата-бабадан (Жүсіптен де, Етродан да) туындайтын екі жолды білдіреді. Бір мидраш кітапта Сандар 25:12 тармақтағы Құдайдың Пінехеске берген "бейбітшілік келісімін" түсіндіріп, Пінехеске Малахи 2:5 тармағындағы: "Менің келісімім онымен өмір мен тыныштық туралы болды, мен оны оған қорқынышпен бердім, ол Маған қорқынышпен қарады, Менің атымнан қорқып, қорқып жүрді" деген сөздерді қолданып, Пінехеске Ілияс сияқты осы күнге дейін өмір сүруін үйретеді. Бір мидраш кітапта Құдай Сандар 25:12-де Пінехеске сый ретінде тыныштық сыйлағанынан тыныштықтың құнды нәрсе екенін түсіндіреді. Сол сияқты, басқа бір Мидраш осы тармақтан бейбітшілік сүйікті деп тұжырымдады. Сандар 25:13-тегі Пінехес "Исраилдің ұрпақтарына күнәнің арамдығынан тазарту рәсімін жасады" деген сөздерді оқығанда, бір мидраш былай деп үйретті: "Ол күнәнің арамдығынан тазарту" деген сөзді ақтап, құрбандық ұсынбаса да, зұлымдардың қанын төгуі құрбандық ұсынғандай болды. Гемарада хасмониялық патша Александр Янейдің әйеліне парызшылдар мен саддукейлерден қорықпауға кеңес бергені, бірақ парызшылдар сияқты көрінуге тырысатын, зұлым Зимри сияқты әрекет еткен, бірақ әділ Финеес сияқты сыйлықты іздеген жалғандардан сақ болу керектігі айтылған. 5 - жазба 2: 9 - ды оқып, ол былай дейді: " Жаратқан Ие ...

Сандар кітабы , 26- тарау

Бір мидрашқа сай, исраилдіктер он рет санақтан өтті: 1) Мысырға барған кезде, 2) Мысырдан шыққанда, 3) Сандар кітабындағы бірінші санақта, 4) Сандар кітабындағы екінші санақта, 5) байрақтар үшін, 6) Ешуаның кезінде Исраил жерін бөлу үшін, 7) Саул кезінде, 8) Саул кезінде, 9) Дәуіт кезінде, 10) Езраның кезінде. Бір мидраш Құдай халық санағын жүргізуді бұйырғаннан бірден бұрын, Сандар 26:1-те "жаладан кейін" деген сөз айтылғанын ескеріп, исраилдіктер соққыға ұшыраған сайын, оларды қасқыр шабуылдағаннан кейін қойларды санап шығатын бағушы сияқты санау керек деген тұжырымға келді. Мидраш кітабында Құдай Мұсаға исраилдіктерді санауға өлімге жақындаған кезде бұйрық бергені айтылған. Бір мидраш кітапта Мұсаның исраилдіктерді санап, қожайыны қойларын санап беретін қойшыға ұқсағаны түсіндіріледі. Бағушы қойындысын қайтарып бергенде, қойындысын қайтадан санап шығады. Исраилдіктер Мысырдан шыққанда, Құдай оларды Мұсаға сан бойынша тапсырды. Исраилдің бүкіл қауымын санақтан өткіз" (Езра 5:1 - 4). Ал Мысырдан шығу 12:37 - де "Исраилдің ұрпақтары Рамесседен Суккотқа дейін 600 мыңдай жаяу жүрді" деп жазылған. Мұса пайғамбардың (ЖД) Моаб жазығында дүниеден кетуге дайындалғанынан кейін, ол халықты санақтан өткізген соң, оларды Құдайға қайтарып берді. Бірде бір дін мұғалімдері астық қоймасына кіріп, астығын өлшегенде: "Уа, Құдай Иеміз, қолымыздың еңбегіне жарылқауыңды төгіп бере гөр!" - деп бата тигізу керектігін үйретті. Бір адам өлшеуге кіріскенде: "Бұл үйіндіге батасын беретін Құдайға мақтау" деп айтсын. Ал егер біреу алдымен дәнді өлшеп, содан кейін батасын берсе, онда дұғасы бекер, өйткені бата бұрын өлшенген немесе өлшенген немесе саналған нәрседе емес, көзден жасырын нәрседе ғана болады. Раввин Исаак Исраилді тіпті өсиетті орындау үшін де санауға тыйым салынатынын үйретті, өйткені 1 Самуил 11: 8-де былай деп жазылған: "Ол оларды тас таспен (בְּבֶזֶק, be bezek) санады". Рав Аши рабби Исаактың 1 Самуил 11:8-дегі сөздің бесік деген сөздің сынған бөлшектер (яғни, тас) екенін қалай білгенін сұрап, қарсылық білдірді. Рав Аши Бәзектің Бәзек деген жердің аты болуы мүмкін деп ойлады, мысалы, Билер 1:5 - де: "Олар Адони Бәзекті Бәзекте (בּבֶזֶק, be bezek) тапты" деп жазылған. Рав Аши санауға тыйым салу 1 Самуил 15: 4-тен алынған деп дәлелдеді, онда былай делінген: "Саул халықты шақырып, оларды қойлармен (טּלָאִים, telaim) санады". Раввин Елазар Исраилді санаған адам Киелі кітаптың тыйым салған ережелерін бұзады деп үйретті. Ошия 2: 1 - де былай делінген: " Исраилдің ұрпақтары теңіз жағалауындағы құм қиыршықтарындай сансыз көп болады. Рав Нахман бар Исаак мұндай адамның екі тыйымды бұзатынын айтты, өйткені Ошия 2:1-де былай делінген: "Оларды өлшеуге де, санай беруге де болмайды". Раввин Самуил бар Нахмани рабби Жонатанның мүмкін бір қарама-қайшылықты байқағанын айтты, өйткені Ошия 2: 1 -де былай делінген: "Сол кезде Исраилдің ұрпақтарының саны теңіз жағалауындағы құмдай болады" (бұл шекті санды білдіреді, бірақ Ошия 2: 1 -де "Санға сыймайтын" делінген (бұл олардың саны шекті болатынын білдіреді). Гемараның жауабында қарама-қайшылық жоқ екені айтылған, өйткені Ошия 2:1-тің соңғы бөлігі Исраилдің Құдайдың еркін орындаған уақытын, ал Ошия 2:1-тің алғашқы бөлігі олардың Құдайдың еркін орындамаған уақытын білдіреді. Раввин Абба Хосе бен Достаидің атынан айтқандай, бұл жерде ешқандай қарама-қайшылық жоқ, өйткені Ошия 2: 1-дің соңғы бөлігі адамдармен есептелген, ал Ошия 2: 1-дің алғашқы бөлігі көкте есептелген. Рава Сандар 26:8-ден кейде тек бір ұлды білдіретін мәтіндер "балалар" деп аталады деген тұжырымға қолдау тапты. Раввиннің атынан жазылған Тана санаулар 26:11-дегі "Қораның ұлдары өлмеді" деген сөзден, олардың Гееннада биік тұрғаны үшін Құдай оларға арнайы орын дайындады деп түсіндірді. Сол жерде Қорахтың ұлдары Құдайға мадақтау әнін шырқады. Рабба бар бар Хана бірде Сапарға шыққанда, жердің Қорахтың қауымын жұтып кеткенін көрсеткен арабты айтты. Рабба бар бар Хана жерден түтін шығып тұрған екі жарықты көрді. Ол жүнді суға малып алып, найзасының ұшына бекітіп, жарықтардан өткізді. Араб: "Рабба бар бар хана, тыңда!" - деп бұйырды. Сонда ол: "Мұса мен оның Таурат кітабында айтылғандар расында да рас, ал Қарақұлдың жақтастары өтірікші", - дегендерін естіді. Араб Рабба бар бар Ханаға әр 30 күнде Геенна оларды сот үшін қайтарып отырғанын айтты, олар қазандағы ет сияқты араластырылып жатқандай болды, және әр 30 күнде олар сол сөздерді айтты. Бір мидрашқа Қорахтың ұлдарының неге құтқарылғаны түсінді�...

Сандар кітабы , 27 - тарау

Бір мидраш кітапта Саналар 27:111-дегі Салопахадтың қыздары туралы оқиғаның неге Саналар 26:65-дегі елсіз даладағы ұрпақтың өлімі туралы оқиғадан кейін айтылғаны түсіндірілді. Мидраш кітабында Сандар 26:65 - те: " Ефунне ұлы Халептен басқа ешкім қалмады", - делінген, өйткені олар сол жерге кіруге дайын болмады. Бірақ Мидрашта Сандар 27 - тармақтың 27 - тармағында: "Содан кейін олар Селопахадтың қыздарына жақындады" деп жазылған. Бұл әйелдер әлі де жер иелігін іздеп жүргендерін көрсетеді. Мидраш Алтын бұзау оқиғасында, Мысырдан шығу 32:2-де, Һарон оларға: "Әйелдеріңнің құлақтарындағы алтын сақиналарды шешіп тастаңдар", - деді, бірақ әйелдер қатысудан бас тартты, өйткені Мысырдан шығу 32:3-де: "Барлық халық құлақтарындағы алтын сақиналарды сындырды" деп көрсетілген. Сондай-ақ, Мидраш кітабында Сандар 14:36 - дағы сөздерге сай, барлаушылар туралы оқиғада " ер адамдар . . . Олар қайтып келгенде бүкіл қауымның оған қарсы күңкілдеп - күңкілдеп сөйлеуіне себепші болды ". Мидрашта сол заманда әйелдер қоршау салып, ерлер оны бұзып тастаған деп жазылған. Сандар 27:1-де Жүсіптен бастап Салопахадтың қыздарына дейінгі ұрпақтар туралы айтылғандықтан, Сифре Салопахадтың қыздары Исраил жерін өздерінің ата-бабасы Жүсіп сияқты жақсы көретінін үйретті (Жаратылыс 50:25 - де ол ағаларынан мәйітін жерлеу үшін Исраил жеріне қайтару туралы ант алды). Мишна мен Вавилон Талмудындағы Бава Батра трактатының 8-тарауында және Тосефтадағы Бава Батра трактатының 7-тарауында Сандар 27:111 және 36:19 тармақтардағы мұрагерлік заңдары түсіндірілді. Равввин Ешуа санақшылар 27:24-тегі "Зелофаттың қыздары" бірінші жиналысқа, содан кейін басшыларға, содан кейін Елазарға, ақырында Мұсаға өтініш жасады деп үйретті, бірақ Абба Ханан рабби Елизаердің атынан Зелофаттың қыздары олардың барлығы алдында тұрды деп үйретті. Хидка раввиннің айтуынша, рабби Акиваның шәкірті Симеон Шихмон Мұсаға Селопахадтың қыздары мұрагерлік құқыққа ие екенін білетінін, бірақ олардың тұңғыштықтың екі есе бөлігін алулары керек пе, жоқ па - білмейтінін (Сол себепті ол, Сандар 27:5 - де айтылғандай, мәселені Құдайға жеткізген) үйреткен. Мұса мұрагерлік заңдарды Сандар 27:111 және 36:19 жазбаларында жазған болар еді, бірақ Селопахадтың қыздары лайықты болғандықтан, Тора мұрагерлік заңдарды олардың тарихы арқылы айтады. Раввин Ханина (немесе кейбір адамдар рабби Жосия) Мұсаның Селопахадтың қыздарының ісіне шешім қабылдай алмай қалған кездегі Мұсаның тәкаппарлығы үшін алған жазасы туралы Мұсаның 5 - жазбада: "Сендерге қиындық туғызған мәселені Маған алып келіңдер, сонда Мен оны тыңдаймын" деп айтқандығы туралы айтады. Рав Нахман рабби Ханинаның түсіндірмесіне қарсылық білдіріп, Мұсаның әрқашан жауаптары болады деп айтпағанын, тек жауаптарын білген жағдайда билік ететінін немесе білмесе, нұсқау іздейтінін айтты. Рав Нахман Селопахадтың қыздарының жағдайын түсіндіру үшін Бараитадан мысал келтірді: Құдай Мұсаның мұрагерлік заңдарын жазуын ниет етті, бірақ Селопахадтың қыздары өздері туралы бөлімді жазуға лайық деп тапты. Мишнада айтылғандай, Салопахадтың қыздары Исраил жерінен мұра ретінде үш бөліктен алады: 1) Мысырдан шыққан аталарының бірі Салопахадтың үлесін; 2) Салопахадтың әкесі Хефердің меншігінде ағаларының үлесін; 3) Хефердің меншігінде қосымша үлесті алады, өйткені Салопахад тұңғыш ұл болғандықтан, екі бөліктен алады. Бараита Селопахадтың қыздары дана, Тауратты зерттейтін және әділ адамдар екендігін үйретті. Бір бараиталықтар Селопахадтың қыздарының қадір-қасиеті бірдей деп үйреткен, сондықтан да олардың есімдерінің рет-ретімі Сандар 27:1 пен 36:11 аралығында әртүрлі болған. Гемараға сәйкес, олар өздерінің даналығын өз уақытында өз жағдайларын көтеру арқылы көрсетті, дәл Мұса левираттық неке туралы заңды немесе йиббумды түсіндіріп жатқандай, және олар мұраларын осы заңға сәйкес дәлелдеді. Гемарада Мұсаның Мерибадағы жартасты соққымен ұрып-соққаны Дәуіттің күнәсімен салыстырылғаны айтылған. Гемара Мұса мен Дәуіттің Исраилдің жақсы басшылары болғанын айтады. Мұса Құдайдан күнәсін санау 20:12, 20:2324, 27:1314 және 5Мұса 32: 51-де жазылғандай, жазбаға түсіруін өтінді. Алайда Дәуіт күнәсін кешіруді сұрады. Забур 32:1-де: "Енді күнәсін кешірген, арам қылықтарын жабылған қандай бақытты жан!" - делінген. "Гемара" Мұса мен Дәуіттің оқиғаларын сот жазасына кесілген екі әйелдің оқиғасымен салыстырып көрсетті. Олардың бірі азғындық жасап, екіншісі Леуіліктер 25 - тармақтың 6 - тармағына қайшы келіп, жетінші жы�...

Сандар кітабы , 27 - тарау

Бахия ибн Пакуда адамдардың Құдай туралы ешнәрсе түсінбейді деп үйретті, тек Құдайдың есімі ғана және Құдай бар, Мұса Мұса Мұса 27:16-да "Барлық тәннің рухының Құдайы" деп айтқан кезде Құдайдың есімін рухтармен байланыстырды.

Сандар кітабы , 28 - тарау

Маймонидтер Сандар 28:1 - 29:39 тармақтарда айтылған мейрамдардың себептерін ұсынды. Маймонид демалыс күнінің мақсаты (Сандар 28:9 - 10) демалыс күніне байланысты демалу екенін үйретті. Әр адамның жетіден бір бөлігі, үлкен-кіші болсын, өмірінің бір бөлігін тыныштықта, ауыр еңбек пен қиындықтан тынығып, тынығып өткізеді. Сонымен қатар, демалыс күні жаратылысты еске алуды жалғастырады. Маймонидтер Йом Кипурдың (Сандар 29:711-де айтылған) мақсаты оразаның өкіну сезімін туғызатынын үйретті. Маймонидтің айтуынша, сол күні Мұса екінші тақташаларды алып Синай тауынан түсіп, исраилдіктерге алтын бұзау арқылы жасаған күнәларының Құдай кешірілуін жариялаған. Сондықтан Құдай Йом Кипур мейрамын күнәдан қайтқандарға күнәларына өкініп, Құдайға шынайы ғибадат ету үшін арнап белгіледі. Сол себепті Таурат заңының бәрі де: тәндік ләззат алудан бас тартуға, уайымға түсуге, тәндік күтім мен еңбекке тыйым салады. Осылайша адамдар күнәларын мойындап, солардан бас тартуға тырысады. Маймонид Шавуот (Сандар 28:2631-де айтылған) Синай тауындағы Аянның мерейтойы деп үйретті. Бұл күннің маңыздылығын арттыру үшін яһудилер өткен Құтқарылу мейрамын тойлағаннан кейін өткен күндерді санайды. Бұл яһудилердің исраилдіктердің Мысырдан шыққан күні мен Таурат заңы берілген күні аралығында Омердің құрбандығынан өткен күндерді санауларының себебі. Синай тауындағы Аян Мысырдан шығудың мәнісі болды, сондықтан Құдай Мысырдан шығу 19:4-де: "Мен сені Өзіме алып келдім" деді. Синай тауында Аян бір күні болғандай, яһудилер де оның мерейтойын бір күн ғана тойлайды. Маймонидтер Суккот (Сандар 29:1234-те талқыланған) деп үйретті, бұл қуаныш пен қуаныш мерекесі, жеті күн сақталады, сондықтан мереке көбірек байқалады. Ол күзде өткізіледі, өйткені Мысырдан шығу 23:16 тармақта айтылғандай, сол кезде "ауылдағы еңбектің жемісін жинайсың", яғни адамдар ауыр еңбектерінен босаңсып, демалады. Маймонид Аристотельдің "Этика" атты тоғызыншы кітабынан егін жинау мейрамы жалпы әдет-ғұрып екендігі туралы пікірін келтіріп, Аристотельдің: "Ежелгі заманда халық құрбандықтар мен жиналыстар жүгері мен жемісті жинағаннан кейін, егер құрбандықтар егін жинау үшін ұсынылса, содан кейін өткізілетінін айтты". Маймонид күздің қалыпты табиғатын Суккоттың сол мезгілде түсуінің тағы бір себебі ретінде атап өтті, бұл қатты ыстық пен қиын жаңбырдан бос қораларда тұруды мүмкін етеді. Маймонидтер Суккот мейрамы яһудилерге Құдай шөл далада жасаған кереметтерін еске түсіреді деп үйретті. Бұл мейрам яһудилерді Құдайға шүкірлік етуге және қарапайым өмір сүруге талпындырды. Осылайша яһудилер, ежелде Исраилдің "жақсыларын шатырларда тұруға мәжбүр еткенім" туралы Леуіліктер 23:43 - те айтылғандай, өздерінің бір кездері осындай күйде болғанын есте сақтау үшін, шөл даланың тұрғындары сияқты, үйлерін тастап, суккотқа қоныстанды. Ал яһудилер Шемни Ацзерет мейрамына қосылып, шатқалда толықтай тойлай алмайтын өздерінің үйлерінің жайлылығында қуаныштарын толықтай аяқтауға тырысады. Маймонидтің айтуынша, лулав пен этрог исраилдіктердің санақ 25: 5 - тегі "тұқым, інжір, жүзім, анар, су жоқ" шөл даланы жеміс ағаштары мен өзендерге толы елге ауыстыруымен болған қуаныштарының символы. Мұны есте сақтау үшін яһудилер елдегі ең жақсы жемістерді: иісі жақсы бұтақтарды, әдемі жапырақтарды және шөптердің ең жақсысын, яғни өзендегі самырсынды алады. Сондай-ақ, лалав пен этрогқа қосылған төрт түрдің (1) сол заманда Исраил жерінде көптеп кездесетінін, сондықтан оларды әркім оңай сатып ала алатын, (2) көрінісі жақсы, ал этрог пен мирттің жағдайында иісі керемет, және (3) жеті күн бойы жаңа және жасыл болып қалатын.

Сандар кітабының 29 - тарауы

Рашидің айтуынша, Сандар 29:1234-те Суккот кезінде құрбандыққа шалынатын 70 бұқа 70 ұлттың бейнесі болып табылады. Ғибадатхананың кезінде шалынған құрбандықтар халықтарды қиыншылықтардан қорғады.

Сандар 25-тарау

Деннис Олсон Сандар 25:113-тегі Бағал-Пеордағы оқиға мен 32 -ші Мысырдан шығудағы Алтын бұзау оқиғасының арасындағы ұқсастықтарды атап өтті, өйткені әр оқиға Исраилдің бүлікшілдігі кезінде Құдайдың Исраилмен қарым-қатынасын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеуін қарама-қарсы көрсетеді. Олсон келесідей ұқсастықтарды байқады: 1) Екі оқиғада да адамдар басқа құдайға ғибадат етіп, құрбандық шалады. 2) Екі оқиғада да жат жұрттықтар, мысырлықтардың алтыннан жасалған бұзаулары, моабтық және мадияндық әйелдер туралы айтылған. 3) Мысырдан шығу 34:1516-дағы Алтын бұзау туралы оқиғадан кейін Құдай исраилдіктерге Сандар 25-тегі оқиғадан аулақ болуға бұйырады: олар сонда тұратын халықпен келісім жасасып, құрбандықтарын жеп, исраилдіктердің ұлдарын өздерінің құдайларына иіліп табынуға итермелейтін әйелдерді алады. Сана 25 - тарауда жыныстық қатынас пен бөтен құдайларға табынудың араласқандығы, Сана 25:1 - де сол еврей сөзі zanah қолданылып, көрінеді. 4) Леуіліктер алтын бұзауға табынушылардың 3000-ын өлтіреді, ал Исраил басшыларына Бағал-Пеғорға табынушыларды өлтіруді бұйырады. 5) Леуіліктер құдайға мойынсұнып, жалған тәңірлерге табынушыларға жазасын тартқандықтан, олар Құдайға қызмет етуге тағайындалды. (6) Алтын бұзаумен болған оқиғадан кейін Мұса Исраил үшін күнәнің "ерігуін" жасаса, Бағал-Пеғормен болған оқиғадан кейін Пінехес Исраил үшін күнәнің "ерігуін" жасады. (7) Екі жағдайда да жаза ретінде індет жіберіледі. Джордж Бьюкенен Грей исраилдік ер адамдардың құрбандыққа шалу тойларына қатысқаны әйелдермен жақын қарым-қатынас жасағанына байланысты болды деп жазды, содан кейін олар өздерінің сүйіктілерін өздерінің мейрамдарына шақырды, бұл дәстүрге сәйкес құрбандық шалу оқиғалары болды. Грей ежелгі исраилдіктердің Моабтың құдайларына табынулары оның өз жерінде дұрыс деп есептеген. Фример Кенскидің айтуынша, апат моабтық әйелдердің қонақасымен басталды. Олар, бәлкім, Балағамның қарғысына ұшыраған халықпен достық қарым-қатынас жасағысы келген шығар. Сандар 25-тегі Бағал-Пеғордың оқиғасы Моабтық әйелдерден Мидиандық ханшайым Козбиге бірден ауысып кеткенін атап өткен Фраймер Кенски бұл оқиғаның бастапқыда Мұса 31:1516-да жауапқа тартқан Мидиандық әйелдер туралы болуы мүмкін екенін айтты. Фраймер Кенски "Моабтық әйелдер" деп атауды Сандар 25-тарында Руттың оң бейнесіне симметриялық қарама-қайшылық жасау үшін көркемдік құрал ретінде ұсынды. Нафтали Зви Йегуда Берлин (Нецив) жазғандай, Құдайдың қаһарын аулақ ұстағаны үшін, Құдай Сандар 25:12-де Пінехеске тыныштық сыйлады, сондықтан ол тез ашуланбайды немесе ашуланбайды. Құдай оның жүрегін қатты қапаландырғандықтан, жағдайды жеңіп, тыныштық пен тыныштыққа ие болу үшін, оған көмек көрсетті. Тамара Кон Эскенази Сандар 25-ші кітабының алғашқы көрінісін бірнеше себеппен алаңдатты: 1) Исраилдің жаңа ұрпағы Уәде етілген жерге кірер алдында жалған тәңірлерге табынудың құрбаны болды; 2) Құдай Финехеске әділ сотқа жүгінбей, зорлық-зомбылық жасағаны үшін батасын берді; 3) халықтың құлдырауы үшін әйелдер тым көп кінәланған. Ескеназидің айтуынша, Құдай Пінехеске сыйлық беріп, оны Һаронның басқа ұрпақтарынан жоғарылатқан, өйткені ол алтын бұзау ісіне қатыгездікпен араласқан бабасы Һароннан айырмашылығынша, пұтқа табынушылыққа тез әрі аяусыз жауап берген. Құдайға деген берік адалдығын танытып, Пінехес діни қызметкерлердің Исраил мен Құдайдың арасындағы араласқан болу мәртебесін қайта қалпына келтірді. Ескеназидің айтуынша, Құдай санақ 25:4-де бүлікшілердің бәрін өлтіруді бұйырса да, Пінехес Құдайдың жазалау талабын қанағаттандырып, тек екі басшыны өлтірді.

Сандар кітабы , 26- тарау

Леуіліктердің Саналар 26:151 тармақта жоқ екенін атап өткен Джеймс Кугель қазіргі ғалымдар Жақыптың Жаратылыс 48:16-да Ефрем мен Манасаны асырап алуы Исраилдің руларының тізімінде ортаңғы түзетуді көріп отырғанын түсіндірді. Исраил халқының тарихының басында 12 рудың болуына қатысты түсінік өзгермейтін сияқты, мүмкін, бұл бір жылдың айлар санынан туындаған шығар. Леуі руы да басқа рулар сияқты өздерінің жерімен бірге болды, бірақ кейін Леуі руы негізінен жерсіз болды, діни қызметкерлер мен діни қызметкерлердің шашыраған халқы болды, олардың өздерінің бірнеше қалалары болды. Бұл келісімнің жоқтығын өтеу үшін исраилдіктер Жүсіпке тиесілі жерді екіге бөліп, әрқайсысы өз ата-бабаларының бейнесімен бөлісті. Осылайша, Сандар 26:1 - 51 тармақтардағы рулар тізімі леуіліктерді қалдырып, Жүсіптің орнына Ефрем мен Манасаны енгізген болса да, онда 12 рудың есімдері әлі де бар.

Сандар кітабы , 27 - тарау

Бернард Бамбергердің айтуынша, Саналар 27:15 Мұсаның заңдық шешім қабылдамас бұрын Құдайдан арнайы сұраныс алуы керек болған Торадағы төрт оқиғаның бірі (Леуіліктер 24:12 және Саналар 9:68 және 15:3234-пен бірге). Бамбергердің айтуынша, Мұсаның бұл істерді өз бетімен шеше алмауы раввиндерді мазалаған. Пинхас Пели Финеестің әрекетін Құдай мақұлдаса да, Мұса да оны мақұлдағаны сөзсіз, бірақ тәжірибелі және тәжірибелі басшы Мұсаны қорқытқан, ол қиын жағдайда заңды өз қолына алуға шешім қабылдаған осы құлшынысты исраилдіктердің тұрақты басшысы бола алатынын түсінбеді. Осылайша Пели санақ кітабының 27:15-17 тармағында Мұса Құдайдан жаңа басшыны атауын және тағайындалған адамнан қандай қасиеттерді көретінін сұрады. Пели Раши мен Мидраш кітаптарынан үзінді келтіріп, Мұсаның исраилдіктердің әртүрлі рухына төзімділік таныта алатын басшыны Құдайдан сұраған дұғасын оқыды. Пели шынайы көшбасшы - бұл біржақты фанатик емес, барлық көзқарастарға төзімділік танытатын, дұрыс нәрсені қорғап, сонымен қатар өз ойын өзгерте алатын адам деп дәлелдеді. Нехама Лейбовиц Мұсаның балалары әкесінің орнын немесе басқа да тағайындалуларын мұра етпегенін атап өтті. Саналар 27:15 - 23-ке сай, оның ұрпақтары туралы айтылмаған. Мұса пайғамбар өзінен кейін патшалық құратын адам туралы дұға еткенде, ұлдарын өзінің орнын басатындар деп атаған жоқ. Лейбовицтің қорытындысында бұл жоқшылық Тораның мұрагерлік жолмен емес, тек онымен жұмыс істейтіндерге ғана келетінін үйретеді.

Сандар кітабы , 28 - тарау

2014 жылдың сәуірінде Консервативті яһуди дінінің яһуди заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті әйелдер енді ерлер сияқты өсиеттерді сақтау үшін бірдей жауапты деп шешті. Осылайша әйелдер Рош Хашанада шофарды есту (Сандар 29:16да айтылған) және Суккада тұрып, Суккотта лулав алу (Сандар 29:12де айтылған) өсиеттерін сақтауға жауапты.

Апталық мақам

Апталық мақамда сефардтық яһудилер әр апта сайын ғибадат әндерін сол аптаның пашасының мазмұнына негіздеп жасайды. Парашат Пинехас үшін сефардтық яһудилер келісімді (בְּרִית, берейт) бейнелейтін мақам Сабаны қолданады, бұл орынды, өйткені бұл парашаның басында Құдай Пинехасқа өзінің ерен әрекеттеріне байланысты Құдаймен мәңгілік бейбітшілік келісімін берді.

Хафтара

Жылдар өткенде, егер алдыңғы Рош Хашана бейсенбі күні болса (немесе, Израильде, келесі Рош Хашана дүйсенбі күні болса), Парашат Пинехас Таммуздың он жетінші күніне дейін келеді; және параша үшін хафтара 1 Патшалар 18:46 19:21 . Парша Тамуздың он жетінші күнінен кейін түсетін кезде, көптеген жылдар бойы, яһудилер хафтара үшін Тиша Б'Авқа дейінгі үш ескертудің біріншісін оқыды, Еремия 1:12:3. Жылдар көбейген сайын, Пінехеске арналған хафтара 1 Патшалар кітабынан алынып тасталса, Еремиядан алынған хафтара алынып тасталмайды. Оның орнына ол Парашат Пинехадан кейінгі демалыс күні оқылады; сол демалыс күнінің парашасы Матот, ол көбеймеген жылдары жасалатын Парашат Масеймен бірге емес, бөлек оқылады.

Қорытынды

Хафтара 1 Патшалар 18:4619:21 пайғамбар Ілиястың Ахаб патшадан қашып кетуі, оның теофаниясы және Елішенің майлануы туралы әңгімелейді. Құдайдың құдіреті Ілиясқа қонған еді. Ахаб патшайым Езабелге Ілиястың Бағалдың пайғамбарларын қалай өлтіргенін айтып берді. Сонда Ілияс Яһуда патшалығындағы Бер- Шеба қаласына қашып барып, қызметшісін сол жерде қалдырып, бір күндік жол жүріп, елсіз далада жүріп кетті. Ілияс бір бұтаның астына отырып, Құдайдан өз өмірін алып тастауын сұрады да, жатып, ұйықтап қалды. Бірде періште оған қолын тигізіп, "түсіп, тамақтанып ал", - деді. Періште оған тағы да қолын тигізіп, "Тұрыңдар, тамақтанып алыңдар!" - деп бұйырды. Ол осылай істеп, тамақтанып алған күшпен қырық күн, қырық түн бойы жол жүріп, Құдайдың тауы Хорибке жетті. Ол үңгірге келіп, сонда түнеп қалғанда, Құдай одан: "Онда не істеп жүрсің?" - деп сұрады. Ілияс пайғамбардың айтуынша, оны Құдайға деген құлшынысы қозғады. Өйткені исраилдіктер Құдайдың Келісімін бұзып, құрбандық үстелдерін қиратып, пайғамбарларын өлтіріп, Ілияс пайғамбар ғана қалды. Құдай Ілиясқа тауға көтеріліп, сол жерде тұруды бұйырды. Сонда қатты жел соғып, тауларды жарып, жартастарды талқандаса да, Құдай сол желде болмады. Сонда жер сілкінісі болды, бірақ Құдай жер сілкінісінде жоқ еді. Содан кейін от жанып кетті, бірақ Құдай отында жоқ еді. Содан кейін бір кішкентай дауыс естіліп, ол жерден не істеп жүргенін сұрады. Ілияс пайғамбардың Құдайға деген құлшынысы оның жүрегіне қатты әсер еткенін айтты. Өйткені исраилдіктер Құдайдың Келісімін бұзып, құрбандық үстелдерін қиратып, пайғамбарларын өлтіріп, Ілияс пайғамбар ғана қалды. Құдай оған Дамаскіге барып, Хазаелді Арама елінің патшасы етіп, Ехуді Исраилдің патшасы етіп, ал Елішеді Ілиястың пайғамбарлық міндетін атқаруға тағайындауға тапсырма берді. Ал Хазаилдің семсерінен аман қалғандарды Еліше өлтіреді. Ал Исраилде Бағалға табынбаған жеті мың адамды ғана тірі қалдырады. Сонда ол 12 өгіздің бірімен жер жыртып жүрген Елішені тауып алады да, оған киімімен жамылып, шапанын жауғып алады. Еліше өгіздерін тастап, Ілиястан ата-анасымен қоштасу үшін оларға құшақ жауып, етін халыққа үлестіріп, Ілияс пайғамбардың соңынан еріп кетті.

Парашамен байланыс

Параша мен хафтара екеуі де исраилдіктердің жолдан таюына қарсы Құдай үшін құлшыныс танытқан кейіпкерлерге арналған. Сандар 25:11 және 13-де Құдай Пінехестің Құдайға деген құлшынысын мақтағандығы туралы баяндалады (בְּקַנְאוֹ אֶת קִנְאָתִי және קִנֵּא לֵאלֹהָיו, be kan'o 'et kin'ati and kinnei' le 'lohav), ал 1 Патшалар 19:10 және 13-де Ілияс Құдайға Ілиястың Құдайға деген құлшынысын айтады (קַנֹּא קִנִֵּיאת לַיהוָה, kanno' kinnei'ti la YHVH). Паршаның алдында Пінехес исраилдіктердің Бағал-Пеғорға табынуына кедергі жасау үшін Зимри мен Козбиді өлтірді, ал хафтараның алдында Ілияс исраилдіктердің Бағалға табынуына кедергі жасау үшін Бағалдың пайғамбарларын өлтірді. Осылайша, Мысырдан шығу 6:18-дегі "Жонатанның Таргумы" Финеесті Ілияспен теңеген. Сонымен қатар, парашха мен хафтарада Мұсадан Ешуаға дейін, ал Хафтарада Ілиястан Елішеге дейін көшбасшылықтың өзгеруі баяндалады.

Қорытынды

Еремия 1:1 - 2:3 тармақтардағы хафтара сөздерінің басталуында, Құдайдың сөздері Амон ұлы Жосияның Яһуда патшасы болған он үшінші жылы, Жосия ұлы Жохақымның тұсында және Жосия ұлы Седекияхтың патшалық құрған он бірінші жылы Иерусалим тұтқындалып кеткенде, оған жеткен, Бунямин жеріндегі Анатоттағы діни қызметкер Хелкия ұлы Еремияның сөздерімен бірдей екендігін айтады. Құдай Еремияға былай деп айтты: "Мен сені ана құрсағында қалыптастырмас бұрын-ақ біліп, қасиетті қылып, халықтарға пайғамбар етіп тағайындадым. Еремия: "Сөйлей алмаймын, мен әлі баламын", - деп қарсылық білдірді. Бірақ Құдай оған: "Қорықпа, мен сені қайда жіберсем, сонда барасың, не айтсаң да, соны айтасың, сонда Құдай сені құтқарып қалады", - деді. Сонда Құдай Еремияның аузын қосты да, оған былай деді: "Мен саған айтқан сөздерімді түгелдей жеткіз. Ол: "Бірақ, шынымен, мен бір бадамның тұтастай тамырын көрдім. Сонда ол: "Сендер солтүстіктен бір қазанның қайнап, көтеріліп келе жатқанын көрдіңдер. Солтүстіктен бүкіл Исраил елінің үстінен пәле түседі", - деп жауап берді. Себебі Құдай солтүстіктегі патшалықтардың барлығын шақырып, олардың тақталарын Иерусалимнің қақпаларына, оның қабырғаларына және Яһуданың басқа қалаларына қарсы қояды. Құдай Яһудаға қарсы сот жариялайды, өйткені оның халқы Құдайдан бас тартып, өз қолдарымен жасаған нәрселеріне құлшылық етіп кетті. Құдай Еремияға: "Бар, тұрып, Яһуда халқына Құдайдың өзіңе бұйырғандарының бәрін айтып бер!" - деп бұйырды. Себебі Құдай Еремияны Яһуда еліне, оның билеушілеріне, діни қызметкерлеріне және халқына қарсы қорғанысты қала, темір бағана және қола қабырға етіп бекіткен еді. Олар онымен соғысып, бірақ жеңе алмайды, өйткені Құдай оны қолдап - қорғайды. Құдайдың Еремияға: "Қарашы, Иерусалимге барып, оның жастық шағындағы сүйіспеншілігін, күйеу жігіт ретінде көрсеткен сүйіспеншілігін және Құдайға шөл далада мойынсұнғаны туралы дауыстап жарияла!" - деген бұйрығы келді. Исраил халқы Құдайға бағышталып, Оның "бірінші жемісі" болды. Исраилді жалмап кеткендердің бәрі күнәкар болып саналды.

Арнайы демалыс күнімен байланысы

Хафтараның бірінші өлеңі - Тиша Б'Ав күніне дейінгі үш өлеңнің алғашқысы. Еремия 2:13 тармақтағы хафтара жұбанышпен аяқталады. Гемара Иеремияның Арықтау жырларын жазғанын үйретті, ал яһудилер Арықтау жырларын Тиша Б'Ав күні оқығандықтан, бұл Еремиядан таңдалғанның ескерту хафтарының сериясын бастауының себебі болуы мүмкін.

Киелі кітап

Жаратылыс 48:14 (қол қою). Шығыс 6:24 (Қораның ұлдары); 12:327, 4349 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы); 13:610 (Тұңғыш Құтқарылу мейрамы); 23:1419 (үш саяхаттық мейрамдар); 28:30 (Урим мен Түммим); 29:142 (құрбандықтар бағдарламасы); 32:135 (басқа құдайға құрбандықтар; құлшыныстар жолдан тайғандарды өлтіреді; құлшыныстар діни қызметкер ретінде марапатталады; жаза ретінде обал; көшбасшы күнәнің құнын өтейді); 34:1516 (шетелдік әйелдер мен жолдан тайғандық); 34:2226 (үш саяхаттық мейрамдар). Леуіліктер 23:144 (тойлар); 24:1016 (заң туралы Құдайдан сұрау). Сандар 1:146 (санақ); 3:32 (Елазардың отбасы киелі үйге жауапты); 8:1012 (қол қою); 8:19 (Леуіліктер исраилдіктердің киелі үйге жақындауынан пәле болмау үшін күнәнің құнын өтейтін); 9:114 (Тұңғыш мейрам, заң туралы Құдайдан сұрау); 15:3236 (заң туралы Құдайдан сұрау); 18:22 (Исраилдің балалары киелі үйге жақындамайды); 20:212; 25:69; 28:1629:34 (тойлар). 31:618 (Фінехес, Мадиянмен соғыс); 36:112 (Зелопахадтың қыздары) 5Мұса 3:2122 (Ешуа); 4:3 (Бағал-Пеғор); 7:34 (шетелдік әйелдер мен жолдан таю); 16:117 (Үш саяхаттық мейрам); 31:1013 (Сукот). Ешуа 1:69; 17:36 (Селфохадтың қыздары); 22:1134 (Рубен, Гад және Манаса рулары; Бағал-Пеғор); 24:33. Сотшылар 20:28; 21:19 (Сукот). 1 Самуил 28:6 (Урим) 1 Патшалар 2:2627 (Авиатарды қуу, Пінехес ұрпағынан Садокпен діни қызметкерлікке бәсекелесу); 8:166 (Сукот); 12:32 (Сукот сияқты солтүстік мейрам). Еремия 33:1822 (тұрақты діни қызметкерлік). Езекиел 45:1346:24 (құрбандықтар бағдарламасы); 45:25 (Сукот). Ошия 9:10 (Бағал-Пеғор). Зәкәрия 14:1619 (Сукот). Забур 35:13 (Мен өз жанымды оразамен қинадым); 47:6 (Құдай мүйіздің дыбысының арасында); 106:17, 2832 (Датан мен Абирам; Бағал-Пеғор; Мериба); 145:20 (Құдай зұлымдарды жояды). Езра 3:4 (Сукот); 7:5 (Фінехес); 8:2 (Фінехес). Нехемия 8:1418 (Сукот). 1 Тарихи 5:3041 (Фінехестің ұрпағы); 6:35; 7:15; 9:20 (Фінехес киелі үйді күзетушілердің басшысы). 2 Жылнаама 5:314 (Суккот); 7:8 (Суккот); 8:1213 (Үш сапарлы мейрам).

Раби емес ерте кезеңдері

1 Мақабилер кітабы, с. 116-ға дейін. (Финехеске ұқсас). 4 Мақабилер 18:12. Иосиф Флавий, Яһудилердің көне заттары 3:10:14; 4:6:1213; 4:7:12. 93-94 жылдары. Мысалы, Иосифтың еңбектері: толық және толық, жаңа жаңартылған басылым. Уильям Уистонның аудармасы. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 1987. "Гелендік синагогалық дұғалар" James H. Charlesworth. "Ескі Келісімнің псевдопиграфалары" кітабының 2-томы, 687-88 беттер. Нью-Йорк: Даблдей, 1985 жыл. Псевдофилон 28:14. Жохан 7: 1 53 (Суккот). Таргам Джонатан - Шығыс 6: 18 (Финехас Ілияс болды).

Классикалық раввиндік

Мишна: Песахим 1:110:9; Йома 1:18:9; Сукка 1:15:8; Бейтса 1:15:7; Рош Хашана 1:14:9; Танит 4:2; Мегилла 3:56; Сота 7:7; 9:12; Бава Батра 8:18; Сангедрин 9:6; Шевуот 1:3; Зевахим 10:1; Менахот 4:23, 8:79:2; Тамид 1:17:4. 200 жылы Исраил жерінде, мысалы, "Мишна: жаңа аударма" кітабында. Жақып Нойснердің аудармасы, 22951, 265307, 313, 321, 459, 464, 57476, 604, 620, 721, 740, 75051, 86273 беттер. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1988. Тосефта: Пиша (Песахим) 1:110:13; Кипурим (Йома) 1:14:17; Сукка 1:14:28; Йом Тов (Бейца) 1:14:11; Рош Хашана 1:12:18; Танит 3:2; Мегилла 3:79; Бава Батра 7:118; Маккот 3:4; Менахот 7:7, 9; 10:1; Мейла 1:16. Исраил жері, шамамен 250 жылы. Мысалы, "Тосфета" кітабында: Еврей тілінен аударғанда жаңа кіріспемен. Жақып Нойснердің аудармасы, 1-томы, 471522, 541618, 62930, 64546 беттер; 2-томы, 112630, 1206, 143436, 1449, 154142 беттер. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 2002 жыл. Иерусалим Талмуды: Берахот 43b; Шевит 5b; Орла 2b; Шаббат 24a; Песахим 1a86a; Йома 1a57a; Сукка 1a33b; Бейцха 1a49b; Рош Хашана 1a27a; Танит 22a; Мегилла 19b, 26a, 32a; Шагига 6b; Евамот 68a; Недарим 9b; Сота 4b; Кидушин 21b; Бава Батра 24a25a, 27b; Санхедрин 16a, 60b, 65b; Шевуот 5a, 6a, 7ab, 21a. Тиберия, Израиль жері, біздің заманымыздың 400 жылы. Мысалы, Талмудта "Ерушальми". Мұрағат: Хаим Малиновиц, Исраэль Симха Шорр және Мордехай Маркус, томдар 1, 6а, 1213, 1819, 2123, 2527, 30, 33, 36, 40, 4346. Бруклин: Mesorah Publications, 2005-2019 жылдар. Жаратылыс Рабба 1:4; 6:3; 16:5; 37:3. Израиль жері, V ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Жаратылыс. Гарри Фридман мен Морис Саймон аударған, 1-томы, 67, 4243, 130, 296 беттер; 2-томы, 510, 600, 655, 743, 875, 899, 911, 952, 968, 976, 980, 994 беттер. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Сасанидтер империясы, VI ғасыр. Мысалы, Талмуд Бавли. Мұрағатшы: Исраил Симха Шорр, Хаим Малиновиц және Мордехай Маркус, 72 том. Бруклин: Мезора пабтары, 2006.

Орта ғасырлар

Раши. Комментарий. 25-30-ға шаққандағы сандар. Трой, Франция, 11 ғасырдың аяғы. Мысалы, Рашиде. Тора: Рашидің түсіндірмесімен аударылған, түсіндірілген және түсіндірілген. Аударған және түсіндірген: Yisrael Isser Zvi Herczeg, 4-том, 319 67 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1997 жыл. Яһуда Халеви. Кузари. 2-бөлім, 25-26 және 80. Толедо, Испания, 1130 - 1140 теңге. Мысалы, Ехуда Халеви. Кузари: Исраилдің сенімін дәлелдейтін дәлел. Генри Слонимскидің кіріспесі, 101, 133 беттер. Нью-Йорк: Шокен кітаптары, 1964. Сандар 21:1-25 . 12 ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Сандар. Аудармашы: Джуда Дж. Слотки. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Ыбырайым ибн Езра. Тораға түсініктеме. 12 ғасырдың ортасы. Мысалы, Ибн Езраның "Пятикнижәне түсіндірмесі: Сандар" (Ба Мидбар). Аударған және түсіндірген: Х. Норман Стрикман және Артур М. Сильвер, 215 37 беттер. Нью-Йорк: "Menorah Publishing Company" баспасы, 1999 жыл. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Есодей ХаТора (Тораның негізі болып табылатын заңдар), 7-тарау, 6-тармақ. Мысыр, шамамен 1170-1180. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Есодей Ха Тора: Тораның негізі болып табылатын заңдар. Елияху Тугердің аудармасы, 1-том, 25259 беттер. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1989 жыл. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Талмуд Тора (Тораны зерттеу заңдары), 3-тарау, 1-параграф. Мысыр, шамамен 1170-1180. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Деот: Жеке тұлғаны дамыту заңдары: және Хилхот Талмуд Тора: Тора зерттеу заңдары. Заев Абрамсон мен Элияху Тугердің аудармасы, 2-том, 186-89-беттер. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1989 жыл. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Шевитат Йом Тов (Бейрам күндері демалу заңдары). Мысыр, шамамен 1170-1180. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Эрувин: Эрувин заңдары: және Хилхот Швитат Асор: Оныншы (Тишри күні) демалу заңдары: және Хилхот Швитат Йом Тов: мерекелерде демалу заңдары). "Ақ жол" аудармасы, 11 том, 174313 беттер. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1993. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Хаметц У'Матза (Хаметц пен Матза заңдары). Мысыр, шамамен 1170-1180. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Хаметц У'Матза: Хаметц пен Матза заңдары: Хаггаданың Рамбам мәтіні, Елияху Тугер аударған. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1988. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Шофар, Сукка, В'Лулав (Шофар, Сукка және Лулав заңдары). Мысыр, шамамен 1170-1180. Мысалы, Мишне Тора: Хилхот Шофар, Сукка, В'Лулав: Шофар, Сукка және Лулав заңдары Елияху Тугердің аудармасы. Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 1988. Маймонид. Мишне Тора: Хилхот Иссурей Биа (Құйылған жыныстық қатынастарды реттейтін заңдар), 12-тарау, халахот 45. Мысалы, Мишне Тора: Сефер Кедушим: Қасиеттілік кітабы. "Ақ жол" атты кітаптың аудармашысы: Нью-Йорк: Мознаим баспасы, 2002. Маймонид. "Айдасқандарға арналған нұсқаулық" 3-бөлім, 42, 46-47-тараулар. Каир, Мысыр, 1190 жыл. Мысалы, Мұса Маймонидте. "Айдасқандарға арналған нұсқаулық". Майкл Фридландер аударған, 351, 363, 365, 369-бет. Нью-Йорк: Довер баспасы, 1956. Езекия бин Маноах. Хизкуни. Франция, шамамен 1240 жыл. Мысалы, Хизкияһу бен Маноах. Чизкуни: Тора түсіндірмесі. Елияху Мунктің аудармасы мен түсіндірмесі, 4-том, 9971020-бет. Иерусалим: Ктав баспасы, 2013. Нахманид. Тораға түсініктеме. Иерусалим, шамамен 1270 жыл. Мысалы, Рамбан (Нахманид): Тораға түсініктеме: Сандар. Чарльз Б. Шавельдің аудармасы, 4-том, 296343 беттер. Нью-Йорк: Шило баспасы, 1975 жыл. Мидраш ха Не'лам (Жасырынның мидрашы), 1-бөлім, 4d, 7a, 14a, 22d беттер; 2-бөлім, 21b беттер. Испания, 13 ғасыр. Мысалы, "Зохар" кітабында: "Притцкер" басылымы. Нейтан Вольскидің аудармасы мен түсіндірмесі, 10-томы, 17-18-бет, 35-36-бет, 118-бет, 255-бет, 521-539-бет. Стэнфорд: Стэнфорд университетінің баспасы, 2016. "Зохар" кітабының 3-бөлігі, 213а-241-б беттер. Испания, 13 ғасырдың аяғы. Мысалы, "Зохар" кітабында. Гарри Сперлинг пен Морис Саймонның аудармасы. 5 томдық. Лондон: "Сончино" баспасы, 1934 жыл. Якуб бен Ашер (Баал Ха Турим). Римзе Баал ха Турим. 14 ғасырдың басында. Мысалы, Баал Хатурим Хумаш: Бамидбар/Сандар. Аударған: Eliyahu Touger, редактор және түсіндірмесі: Avie Gold, 4-томы, 1667 709 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 2003 жыл. Жақып Бен Ашер. "Перуш әл ха Тора" (Тұрақ). 14 ғасырдың басында. Мысалы, Яков бен Ашер. Тораға бет бұр. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 3-том, 1180 201-бет. Иерусалим: Ламбда баспасы, 2005. Ысқақ бен Мұса Арама. Акедат Ижак (Исақты байлау). 15 ғасырдың аяғы. Мысалы, Ицхак Арама. Акейдат Ицхақ: Рабби Ицхақ Араманың Тораға түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және қысқарған, 2-том, 777-91-беттер. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2001 жыл.

Қазіргі заманғы

Исаак Абраванел. Тораға түсініктеме. Италия, 1492 және 1509 жылдар аралығында. Мысалы, Абарбанел: Тораға арналған таңдамалы түсініктемелер: 4-томы: Бамидбар / Сандар. Израиль Лазардың аудармасы мен түсіндірмесі, 274317 беттер. Бруклин: CreateSpace, 2015 жыл. Обадия Бен Якоб Сфорно. Тораға түсініктеме. Венеция, 1567 жыл. Мысалы, Сфорно: Тораға түсініктеме. Тәржіме және түсіндірме жазбалар Raphael Pelcovitz, 784 801 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1997 жыл. Мұше Әлшіх. Тораға түсініктеме. Сафед, шамамен 1593 жылы. Мысалы, Моше Алшич. Раввин Моше Альшиштың Тора туралы мидрашы. Аударған және түсіндірген: Eliyahu Munk, 3-том, 91126-бет. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2000. Саул Леви Мортейра. "Олар Құдайға қарсы бас көтерді" Будапешт, 1640-шы жылдардың ортасы. Марк Саперштейннің. Амстердамдағы жер аударылу: Саул Леви Мортейраның "Жаңа яһудилер" қауымына арналған уағыздары, 43046 беттер. Цинциннати: Еврей одағы колледжінің баспасы, 2005. Авраам Ехошуа Хешел. Тораға түсініктемелер. Краков, Польша, 17 ғасырдың ортасы. "Ханукат Хатора" деп жинақталған. Жазушы: Ханох Хенох Эрзон. Пьотрков, Польша, 1900 жыл. Авраам Ехошуа Хешелдің шығармасында. Ханукас Хатора: Рав Авраам Ехошуа Хешелдің Чумаш туралы мистикалық түсініктері. Аударған: Авраам Перец Фридман, 278-87 беттер. Саутфилд, Мичиган: Таргум Пресс/Фелдхайм баспасы, 2004. Томас Хоббс. Левиафан, 3:40, 42-ші тармақтар. Англия, 1651 жыл. К. Б. Макферсонның редакциясында қайта басып шығарылған, 506, 572-беттер. Хармондсворт, Англия: "Пингвин классикасы", 1982. Шаббаттай Бас. Сифсей Хашамим. Амстердам, 1680 жыл. Мысалы, Сефер Бамидбар: Тораның бес кітабынан: Чумаш: Таргум Окелос: Раши: Сифсей Хахамим: Ялкут: Хафтарос, Аврохом Й. Дэвис аударған, 460 533 бет. Лейквуд Тауншип, Нью-Джерси: Метсуда Публикациялар, 2013. Хаим ибн Аттар. Ор ха Хаим. Венеция, 1742 жыл. Шайим бен Аттарда. немесе Хахаим: Тораға түсініктеме. Елияху Мунк аударған, 4-том, 163799 беттер. Бруклин: Ламбда баспасы, 1999 жыл. Роберт Бернс. Мен жек көруді өлтіремін. Шотландия, 1790 жыл. Мысалы, Роберт Бернстің толық поэтикалық шығармалары: олардың алғашқы басылымдарының ретімен орналастырылған: Екінші том: Өлгеннен кейін жарияланған шығармалар. Уильям Скотт Дугластың редакторы, 428-бет. Килмарнок, Шотландия: Макки мен Дреннан, 1876 ж. "Набу Пресс" баспасынан қайта басылды, 2010. ("Бірақ мен Зимридің тағдырын батыл қабылдасам, / Козбидің қолында!") Самсон Рафаэль Хирш. Хориб: Яһуди заңдары мен салттары туралы философия. Исидор Грунфельд аударған, 13641, 22531, 487, 49293, 51213 беттер. Лондон: "Сончино" баспасы, 1962 жыл. 2002 жылы қайта басылған. Бастапқыда Хореб, Versuche über Jissroel's Pflichten in der Zerstreuung деп жарияланды. Германия, 1837 жыл. Эмили Дикинсон. 112 өлең (Құңғыраулар таңды қорқытпайтын жерде) Шамамен 1859 жылы. 168- өлең (Егер ақымақтар болса, оларды "гүлдер" деп атаңыз). 1860 жыл шамасында. 597- өлең (Менің ойымша, бұл әрқашан дұрыс емес). 1862 жылы шамамен. "Эмили Дикинсонның толық өлеңдері" кітабында. Томас Х. Джонсон редакциялаған, 53-бет, 79-80, 293-94 беттер. Нью-Йорк: Литтл, Браун және компания, 1960. Сэмюэл Дэвид Луццатто (Шадал). Тораға түсініктеме. Падуа, 1871 жыл. Мысалы, Сэмюэл Дэвид Луццатто. Тора түсіндірмесі. Елияху Мунктің аудармасы мен түсіндірмесі, 4-том, 1107-12 беттер. Нью-Йорк: Ламбда баспасы, 2012. Ехуда Арий Лейб Альтер. Сефат Емет. Гура Калвария (Гер), Польша, 1906 жылға дейін. "Ақиқат тілі: Сефат Еметтің Тора түсіндірмесі" кітабынан үзінді. Артур Грин аударған және түсіндірген, 263 67 бет. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1998. 2012 жылы қайта басылған. Александр Алан Штайнбах. "Димаштық діни кітаптар" кітабының 129 - 32 беттеріндегі "Жас адамдарға арналған 54 әңгіме" (англ.) Нью-Йорк: Бехманның еврей кітап үйі, 1936. Джулиус Гринстоун. Сандары: түсіндірмесімен: Киелі жазбалар, 279311 беттер. Филадельфия: еврей баспа қоғамы, 1939 жыл. 2011 жылы "Литературный Лицензинг" баспасында басылып шықты. Абрам Спиро. "Финехестің көтерілуі" Американдық еврей зерттеулер академиясының іс қағаздары, 22-том (1953): 91 114 бет. Айзек Мендельсон. "Урим мен Туммим" "Испан тілінің түсіндірме сөздігі" 4-ші том, 73940-бет. Нэшвилл, Теннесси: Абингдон баспасы, 1962. Электрлік пішендер. "Кол Нидре" деп аталады. "Қасамды орындау" кітабында. Репрайс рекордс, 1968 жыл. (Иом Кипур Кол Нидре намазының негізінде жазылған ән). Дж. Рой Портер. "Ешуаның орнын басуы" Прокламация мен қатысуда: Гвинн Хентон Дэвис құрметіне көне заттың очерктері. Джон И. Дурхам және Дж. Рой Портер редакциялаған, 102 32 бет. Лондон: SCM Press, 1970 жыл. Стефан С. Рейф. "Фінехесті не ашуландырды? : Сандар 25:8 - ні зерттеу". "Журнал библейской литературы" журналы, 90-том, 2-саны (1971 ж. маусым): 20006 б�...