Кіріспе

Өнерлік ағым Романтизм кешікпей келді және қысқа, бірақ қарқынды кезеңді ғана бастан кешірді, өйткені 19 ғасырдың екінші жартысында оны Романтикалық әдебиетке қарама-қайшы сипаты бар реализм алмастырды.

Киім-кешектілік

Костюмбризм қазіргі өмірге, негізінен "жалпы" адамдардың көзқарасына назар аударды және өзін таза, дұрыс тілмен білдірді. Костюмбрист стильіндегі басты автор - Романтизмнің шетінде және оған қатысты ирониялық позицияда орналасқан Рамон де Месонеро Романос. Романтизмнен туған, бірақ өткендегі құндылықтар мен әдет-ғұрыптар үшін ностальгияның көрінісі ретінде костюмбризм Романтизм қозғалысының құлдырауына және реализмнің өрлеуіне ықпал етті, өйткені ол буржуазиялық болып, сипаттау стиліне айналды.

Романтизмнің ерекшеліктері

Неоклассицизмді қабылдамау. 18-ғасырда ережелердің қатаң сақталуы мен тәртіптілігімен бетпе-бет келген романтикалық жазушылар әртүрлі медианың жанрлары мен өлеңдерін біріктірді, кейде өлең мен прозаны араластырды; театрда үш бірліктің (әрекет, орын және уақыт) ережесі менсінбей, комикті драмалықпен ауыстырды. Субъективизм. Қандай шығарма болмасын, автордың жанқияр жаны оған өзінің сүйіспеншілікке, қоғамға және елге қатысты сағыныштары мен уайымдарын білдіруге кедергі келтіретін әлемге деген қанағатсыздық сезімін төгіп берді. Олар табиғатты рухпен бірдейлендіріп, оны меланхолия, қараңғылық, құпия және қараңғылық ретінде білдірді, бұл табиғи әлемге қызығушылық танытпаған неоклассицистермен салыстырғанда. Ашқын махаббатқа, бақытқа және шексізге ие болуға деген қанағаттанғысыз құмарлық романтиктерде ұнжырғаны түсіріп, үлкен өкініш туғызды, кейде оларды өз-өзіне қол жұмсауға әкелді, Мариано Хосе де Ларра сияқты. Түнгі және құпия нәрселердің тартымдылығы. Романтиктер өздерінің қайғылы және көңілі қатқан сезімдерін құпия немесе қайғылы орындарға, мысалы қираған жерлерге, ормандарға және зираттарға орналастырды. Сол сияқты, олар табиғаттан тыс нәрселерге, мысалы, кереметтер мен аяндарға, қабірден келгендерге, жындар мен сиқыршылыққа қызығатын. Әлемнен қашу. Олар өмір сүруге мәжбүр болған буржуазиялық қоғамға деген жеккөрінісі романтиктерге өз жағдайларына арқа сүйеуге, өткен дәуірлерді елестетуге немесе экзотикалықтан шабыт алуға мәжбүр етті. Грек-рим дәуірін ұнатып жүрген неоклассицистерден айырмашылығы, романтиктер орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуірін артық көрді. Олардың сүйікті көркем сөздері роман, аңыз және тарихи драма болды.

Басталуы

Романтизм Испанияға Андалусия мен Каталония арқылы келді. Андалусияда Кадистегі прус консулы Хуан Николас Бёль де Фабер, роман жазушы Фернан Кабальероның әкесі, 1818 және 1819 жылдар аралығында Кадистің Диарио Меркантильде (Mercantile Daily) бірқатар мақалалар жариялады, онда ол Испан театрын қорғады Siglo de Oro және неоклассицистердің шабуылдарына ұшырады. Оған қарсы болды Хосе Хоакин де Мора және Антонио Алкала Галиано, олар дәстүршіл, антилибералды және абсолютистік көзқараспен айтысты. Бёль де Фабердің идеялары Еуропа әдебиетінің модернизмін білдіргеніне қарамастан, олардың идеяларымен үйлеспейтін (себебі олар әлі де ағарту дәуіріне байланысты). Каталонияда El Europeo - 1823-1824 жылдары Барселонада екі итальяндық редактор, бір ағылшын және жас каталондық Бонавентура Карлес Арибау және Рамон Лопес Солер басқарған журнал. Бұл басылым Больдің үлгісіне сәйкес қалыпты дәстүрлі романтизмді қорғады, неоклассицизмнің ізгі қасиеттерін толығымен қабылдамады. Романтизм идеологиясының тұсаукесері алғаш рет оның беттерінде Луиджи Монтегьяның "Романтизм" атты мақаласында пайда болды.

Басқа да ақындар

Испанияда романтикалық лириканың өркендеген қысқа мерзімге қарамастан, Барселоналық Хуан Аролас (18051873), Галисиялық Никомед Пастор Диас (18111863), Гертрудис Гомес де Авельянеда (18141873) және Пабло Пиферр (18181848) сияқты ескерткішке лайық басқа да елеулі ақындар пайда болды. Пифрер тек испан тілінде жазғанына қарамастан, Каталониядағы романтикалық қозғалыстың бастаушыларының бірі болды.

Гертрудис Гомес де Авельянеда

Гертрудис Гомес де Авельянеда и Артеага (1814 жылы 23 наурызда Мадрид қаласында 1873 жылы 1 ақпанда дүниеге келген) - Кубаның 19-ғасырдағы жазушысы және ақыны. Кубалық болса да, өмірінің көп бөлігін Испанияда өткізді. Ол түрлі өлеңдер, драмалар мен романдар жазды. Оның ең танымал шығармасы - құлдыққа қарсы роман "Саб" (роман).

Каролина Коронадо

Каролина Коронадо (Альмендралехо, 1823Лиссабон, 1911) ерекше атауға лайық. Балалық шағының көп бөлігін Экстремадуранның ауылдарында өткізді және өте жас кезінен поэзияға талантын көрсетті. Ол американдық дипломатқа үйленіп, әртүрлі шет елдерде өмір сүрді. Отбасылық бақытсыздық оны Лиссабонда оңашалық пен бас сауғалауға итермеледі, ол 1911 жылы қайтыс болды. Оның ең маңызды еңбегі - "Поэзиялар" (1852).

Прозалық шығарма

Романтизм дәуірінде әдеби көркем әдебиетке, әсіресе, оқиғалы және құпия романдарға үлкен қызығушылық болды; дегенмен, испандықтардың бұл түрдегі шығармалары аз болды, олар шетелдік романдардың аудармаларымен шектелді. 1850 жылға дейін Испанияда мыңнан астам аудармалар таратылды, олар тарихи, романтикалық, рыцарлық және мелодрамалық жанрларда, Александр Дюма, Пьер, Шатобриан, Уолтер Скотт және Виктор Гюго сияқты жазушыларды білдіреді. Испан прозасы негізінен романнан, ғылыми немесе ғылыми прозадан, журналистикадан және костюмбризмнің қарқынды дамуынан тұрады. ХХ ғасырдың бірінші ширекінде романның төрт түрі пайда болды: моральдық және тәрбиелік роман, романс, қорқынышты әңгімелер және антиклерикалық роман. Олардың ішіндегі ең романтикалық - антиклерикалық роман. Алайда романтизмнің ықпалы, негізінен, тарихи романдарға әсер етті.

Тарихи романдар

Тарихи роман шотландтық және ағылшындық өткенде оқиғалар орын алған "Уэверли", "Иванхо" және басқа да оқиғалар романдарының авторы Уолтер Скотттың (оның 80 шығармасы аударылған) еліктеуінде дамыды. Испанияның тарихи романдары екі топқа бөлінеді: либералды және орташа. Либералды мектепте дін қызметкерлеріне қарсы және популистік ағымдар болды. Екінші жағынан, орташа мектеп кейде дәстүрлі және католик құндылықтарын дәріптеген романдарды шығарды. Ең танымал испан авторлары: Энрике Гил и Карраско (Виллафранка дель Биерцо), 1815 Берлин 1846. Адвокат және дипломат, ол Уолтер Скотттың еліктеуінде жазылған ең жақсы испандық тарихи романның авторы болды. Франсиско Наварро Виллослада (1818-1895), романтикалық жанр құлдырап, реализм шыңына жеткен кезде тарихи романдар сериясын жазды. Оның романдары баск дәстүрінен шықты және ортағасырлық дәуірде жазылды. Оның ең танымал еңбегі - Амая, о лос баскос эль секульо VIII (Амая, немесе 8-ғасырдағы басктар), онда басктар мен вестготтар мұсылман шапқыншылығына қарсы одақтасады. Сонымен қатар, Мариано Хосе де Ларра, Серафин Эстебанес Кальдерон және Франсиско Мартинес де ла Розаның тарихи жанрға қосқан үлесін атап өткен жөн.

Ғылыми еңбектер

Бұл еңбектердің басым бөлігі Кадис конституциясын қабылдаған ассамблеядағы талқылаулардан туындады. Ең танымал авторлар Хуан Доносо Кортес (18091853) және Хайме Балмес Урпия (18101848) болды: Хуан Доносо Кортес либералды мектептен шыққан, бірақ кейіннен ол католик және авторитарлық идеяларды қорғады. Оның ең маңызды еңбегі 1851 жылы жарық көрген "Католицизм, либерализм және социализм туралы" (Ensayo sobre el catolicismo, el liberalismo y el socialismo) атты еңбегі. Оның стилі салтанатты, бірақ әсерлі болып, жан-жақты пікір алысуға себеп болды. Алайда, Хайме Балмес консервативті, католиктік лагерьге жатады. Оның көп еңбектерінен "Еуропа өркениетінің қарым-қатынасында протестантизмді католиктікпен салыстыру" (1842) және "Критерий" (1845) ерекшеленеді.

Киім шеберлерінің винеткалары

1820 - 1870 жылдар аралығында Испанияда әдебиет әдебиетін (әдеп әдебиеті) дамытты, ол өзін "cuadro de costumbres" немесе күнделікті өмірдің виньеткасы, қысқа прозалық мақала ретінде көрсетті. Бұл еңбектер әдетте сипаттамалық мәтінмен шектеліп, аргументтерді барынша азайтады. Олар сол дәуірдегі өмір салтын, танымал әдет-ғұрыпты немесе жеке стереотипті сипаттады. Көп жағдайда (Ларра мақалаларында сияқты) мақалаларда байтақ сатира бар. Костюмбризм (немесе костюмбризм) француздардың бір жанрға деген сүйіспеншілігінен шықты. Осы типтегі мыңдаған мақалалар жарияланды, осылайша Испанияда романның дамуын шектеді, өйткені сол жанрда баяндау мен жеке кейіпкерлер басым болды, ал костюмгерлік виньеткалар жеке тұлға типтерінің жалпы сипаттамаларымен шектелді (табаншы, каштан сатушы, су тасымалдаушы және т.б.). Мұндай винеткалардың үлкен антологиялары жинақталды, мысалы, Лос испандос пинтадос пор сильсимус (өздері сурет салған испандықтар), (1843-1844 жылдары екі томда басылып шыққан, 1851 жылы бір томда басылып шыққан). Бұл шығармада танымал авторлар - мадрильдік Рамон де Месонеро Романос және андалусиялық Серафин Эстебанес Кальдерон.

Рамон де Месонеро Романос

Рамон Месонеро Романос (18031882) Мадридте дүниеге келді және қайтыс болды. Ол испан академиясына қарасты, мейірімді буржуа болды. Оның идеялары анти-романтикалық еді және ол айналасындағы өмірді тамашалап, бақылайтын. Ол El curioso parlante (Сөйлеуші көрермен) деген атпен танымал болды. Оның негізгі әдеби шығармашылығы костюмбрист дәстүрінде болды; дегенмен, ол 1808 және 1850 жылдар аралығында білген адамдар мен оқиғаларға сілтеме жасап, Memorias de un setentón (70 жастағы естеліктер) жазды. Оның костюмгерлік жұмыстары Panorama matritense және Escenas matritenses жинақтарында жинақталды.

Серафин Эстебанес Кальдерон

Кальдерон (17991867) Малагада дүниеге келді және Мадридте қайтыс болды. Ол "Ел солярио" (Жалғыздық) деген атпен танылып, жоғары саяси лауазымға ие болды. Өзінің консервативтілігімен танымал болғанымен, жас кезінде ол либералдық көзқарас танытты. Ол әр түрлі өлеңдер мен тарихи роман жариялады, Кристианос и морискос (христиандар мен мористер), бірақ оның ең танымал шығармасы - костюмбрист винеткалар жинағы Escenas analuzas (Андалусиан сахналары) (1848), онда El bolero, La feria de Mairena, Un baile en Triana және Los Filósofos del figón сияқты сипаттамалар бар.