Кіріспе
Willie Colón & Rubén Blades сальса әні "Педро Наважа" – 1978 жылы Willie Colón-ның Siembra жұмысынан шыққан, осы аттас қылмыскер туралы жазылған және орындалған сальса әні. "Наважа" сөзі испан тілінде "қалташа пышақ" дегенді білдіреді. "Mack the Knife" әнінен шабыттанған бұл ән, пәлешінің өмірі мен болжамды өлімі туралы айтады. Ән бүкіл Латын Америкасында танымал, өйткені ол Нью-Йорк қаласында болған оқиғаларға қарамастан, осы елдерге тән көріністер мен оқиғаларды қайтадан баяндайды. Ән өмір, өлім және күтпеген жағдайлар туралы қараңғы юмормен толтырылған. 1984 жылы Мексикада ән негізінде "Педро Наважа" атты фильм түсірілді, онда Андрес Гарсия бас рөлде, Марибель Гвардия оның сүйіктісі рөлінде, ал Ресортес – ең жақын досы рөлінде ойнады. Бұл фильм Blades-тің қатысуынсыз жасалды, ол жауап ретінде "Сорпресас" (Көңіл көтерулер) әнін жазды, ол фильмнің сюжетін өңдеп, Наваханың тірі екенін және оны іздеп келген басқа пәлешіні өлтіргенін көрсетеді, егер ол пәлеші Наваханың өлгенін сенген болса. 1984 жылғы фильмге 1986 жылы "Педро Наваханың ұлы" (El Hijo de Pedro Navaja) атты жалғасы шықты, онда Гильермо Капетильо ойнады. Оқиғаның Нью-Йорктің Куинс ауданында өтеді деп есептеледі. "Педро Наваханың нағыз тарихы" мюзиклы Джон Гейдің "Жақсылық операсы" және Бертольд Брехттің "Үш тиындық операсы" негізінде жазылған. Кітаптың және әннің сөздерін Пабло Кабрера жазды, оны Кубаның Гавана музыкалық театры, сондай-ақ Венесуэланың Ұлттық театр компаниясы (1986 және 1991) сахнаға қойды. Лолин Паз оны үш рет сахнаға қойды: Кагуаста, Пуэрто-Рикода (2003), онда Йоландита Монге басты әйел рөлінде ойнады.
"Pedro Navaja" is a salsa song written and performed by Rubén Blades from the 1978 collaboration with Willie Colón, Siembra, about a criminal of the same name. Navaja means "folding knife" in Spanish. Inspired by the song "Mack the Knife", it tells the story of a panderer's life and presumed death. The song is recognized throughout Hispanic America, as it retells scenes and stories common to these countries, although the story takes place in New York City. The song deals with life, death and the unexpected with dark humor. A film titled Pedro Navaja based on the song was filmed in Mexico in 1984, starring Andrés García as the title character, Maribel Guardia as his girlfriend, and Resortes as his best friend. It was made without Blades's input and he responded by recording the song "Sorpresas" (Surprises), which continues the story, turning the movie plot by revealing that Navaja was alive and had killed another panderer while he was being searched by the panderer, provided that the other panderer believed Navaja was dead. The 1984 film had a 1986 sequel, El Hijo de Pedro Navaja (The Son of Pedro Navaja) starring Guillermo Capetillo. The story is believed to take place in the New York neighborhood of Queens. The musical La verdadera historia de Pedro Navaja is based on John Gay's "The Beggar's Opera" and Bertolt Brecht's "The Threepenny Opera." The book and lyrics are by Pablo Cabrera, it was also produced by the Teatro Musical de La Habana, Cuba; produced by the Compañía de Teatro Nacional de Venezuela (1986 & 1991); Lolyn Paz produced it three times: in Caguas, Puerto Rico (2003), with Yolandita Monge in the lead female part,
Оқиға желісі
Blades әнінің мәтіні әннің атауын Нью-Йорк қаласындағы аталмаған даңғылмен келе жатқанда сипаттайды, Наважаның қалай киінгенін, қандай аяқ киім мен бас киім таққанын, қара көзілдірігін (ешкім оның не қарап тұрғанын білмейді), жылтыр алтын тісін және ол әрқашан қолын пальто қалтасына жасырып жүретінін – «ешкім оның қай қолында пышақ екенін білмейді» деп айтады. Сонымен қатар, ән Наважадан үш блок шамасындағы сол көшеде шаршаған әйелдің келе жатқанын да көрсетеді. Белгісіз полиция машинасы баяу даңғылмен жүріп өтеді, ал әйел ішімдік ішу үшін бір көшеге бұрылады – күн жайлы, клиенттері жоқ. Ол сондай-ақ Уилли Колон мен Луис Ортистің аранжировкаларын жоғары бағалады, көше шуын және полиция сиреналарын, сондай-ақ «Мен Америкада өмір сүруді ұнатамын» деген сөздерді атап өтті, бұл «Вестсайдский оқиғасы» фильмінен алынған «Америка» әнінің хорынан алынған. 2018 жылы Billboard журналы оны «Барлық уақыттағы 15 үздік сальса әні» тізіміне қосты.
Мұқабалар
Әнді Los Joao, La Lupe, La Orquesta Plateria (Испанияда осы әнмен танымал болған), Pepe Arevalo, Los Flamers, Roman Palomar, A Palo Seko, Markoz және La Pozze Latina орындаған. "Педро Наваха" әні Пуэрто-Риколық әнші Чайаннның 1994 жылғы "Influencias" альбомындағы әндердің бірі болды. Мексикалық поп әншісі Эммануэль осы әнді "Emmanuel Presenta" атты тікелей концерттік альбомында орындады.
Танымал мәдениет
Ән "The Flash" (2023) фильмінде Нора Аллен (Марибель Верду) өлімі алдында ұлы Барри Алленге (Эзра Миллер) орындайды.