Кіріспе
Вакцинаның қосымша дозасы Босстер дозасы - вакцинаның алдыңғы (бастапқы) дозасынан кейін қосымша дозасы. Алғашқы иммундаудан кейін, бустер иммундау антигеніне қайтадан әсер етеді. Бұл антигенге қарсы иммунитетті уақыт өте келе әлсірегеннен кейін қорғау деңгейіне дейін арттыруға арналған. Мысалы, тетанусты күшейту үшін 10 жылда бір рет вакцинация ұсынылады, бұл кезде тетанусқа қарсы арнайы жады жасушалары өз қызметін жоғалтады немесе апоптозға ұшырайды. Негізгі вакцинациядан кейін репост дозасының қажеттілігі бірнеше жолмен бағаланады. Біріншіден, алғашқы доза берілгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, ауруға қарсы антиденелердің деңгейін өлшеу. Антигенді стимуляциялаудан кейін антиденелердің тез өндірілуі - белгілі бір вакцинаның бустерлік дозасына қажеттілікті өлшеудің типтік тәсілі. Егер анамнездік жауап көп жыл бұрын алғашқы вакцинаны алғаннан кейін жоғары болса, онда репост дозасы қажет емес. Адамдар сонымен қатар алғашқы вакцина берілгеннен кейін белгілі бір уақыт өткеннен кейін белсенді В және Т жасушаларының антигенге қарсы белсенділігін өлшеуі немесе вакцинацияланған популяцияларда аурудың таралуын анықтай алады. Қабыну жиі бірнеше күн ішінде өздігінен жойылады, бірақ алғашқы вакцина мен ревакцинаның дозасын қабылдау аралығын ұзарту арқылы оны мүлдем болдырмауға болады. А және В гепатиттері сияқты кейбір вакциналардың өмір бойы тиімді екендігі, ал тетанус сияқты вакциналардың күшін арттыру қажет екені әлі толық анықталмаған. Жалпы теория бойынша, егер иммундық жүйе алғашқы вакцинаға тез жауап берсе, организмде ауруға қарсы иммунологиялық жады жеткілікті түрде дамымайды және жады жасушалары адам өмірінің барлық кезеңінде көп мөлшерде сақталмайды. Иммундық жүйенің вакцинацияға қарсы алғашқы реакциясынан кейін жады Т көмекші жасушалары мен В жасушалары түйіндік орталықтарда тұрақты деңгейде сақталады, жасушалар баяу немесе мүлдем бөлінбейді. Бұл жасушалар ұзақ өмір сүрсе де, митозға ұшырамайды, нәтижесінде, бұл жасушалардың жоғалу жылдамдығы пайда болу жылдамдығынан жоғары болады. Мұндай жағдайларда жадының В және Т жасушаларының санын " көтеру " үшін қайтадан дозаны қабылдау қажет.
A booster dose is an extra administration of a vaccine after an earlier (primer) dose. After initial immunization, a booster provides a re exposure to the immunizing antigen. It is intended to increase immunity against that antigen back to protective levels after memory against that antigen has declined through time. For example, tetanus shot boosters are often recommended every 10 years, by which point memory cells specific against tetanus lose their function or undergo apoptosis. The need for a booster dose following a primary vaccination is evaluated in several ways. One way is to measure the level of antibodies specific against a disease a few years after the primary dose is given. Anamnestic response, the rapid production of antibodies after a stimulus of an antigen, is a typical way to measure the need for a booster dose of a certain vaccine. If the anamnestic response is high after receiving a primary vaccine many years ago, there is most likely little to no need for a booster dose. People can also measure the active B and T cell activity against that antigen after a certain amount of time that the primary vaccine was administered or determine the prevalence of the disease in vaccinated populations. The inflammation is often self resolved over the course of a few days but could be avoided altogether by increasing the length of time between the primary vaccine and the booster dose. It is not yet fully clear why some vaccines such as hepatitis A and B are effective for life, and some such as tetanus need boosters. The prevailing theory is that if the immune system responds to a primary vaccine rapidly, the body does not have time to sufficiently develop immunological memory against the disease, and memory cells will not persist in high numbers for the lifetime of the human. After a primary response of the immune system against a vaccination, memory T helper cells and B cells persist at a fairly constant level in germinal centers, undergoing cell division at a slow to nonexistent rate. While these cells are long lived, they do not typically undergo mitosis, and eventually, the rate of loss of these cells will be greater than the rate of gain. In these cases, a booster dose is required to "boost" the memory B and T cell count back up again.
Полиомиелитке қарсы қосалқы дозалар
Полиомиелитке қарсы вакцина кезінде вакцинаға жауап ретінде пайда болған B және Т жады жасушалары оралма полиомиелитке қарсы вакцинаны (ОПВ) қолданғаннан кейін алты ай өткен соң ғана сақталады. ОПВ- ның бустерлік дозалары да тиімді емес деп табылды, өйткені олар да тұтынудан кейін әр алты ай сайын иммундық жауаптың төмендеуіне әкелді. Алайда, белсенді емес полиомиелит вакцинасы (IPV) репост дозасы ретінде қолданылғанда, ол сынақ субъектілерінің антиденелер санын 3975% - ға арттырған. Дамушы елдерде көбінесе OPV IPV-ге қарағанда қолданылады, өйткені IPV қымбат және тасымалдау қиын. Сонымен қатар, тропикалық елдерде IPV-ны сақтау климатқа байланысты қиын. Алайда полиомиелит әлі де бар жерлерде ОПВ- ның алғашқы дозасын ИПВ рекуперативті дозасымен жалғастыру ауруды жоюға көмектесуі мүмкін. АҚШ-та тек IPV қолданылады. Сирек кездесетін жағдайларда (шамамен 2, 7 миллионнан 1- ге дейін) ОПВ аурудың күшейген түріне айналып, вакцина алған адамдарда сал ауруын тудырады. Осы себепті АҚШ-та тек қана IPV беріледі, ол төрт кезеңмен (3-і туылғаннан кейін бірінші бір жарым жыл ішінде, содан кейін бір рекуперациялық доза 4-6 жаста).
В гепатиті үшін қайталау дозасы
В гепатитіне қайталау дозасының қажеттілігі ұзақ уақыт талқыланып келді. 2000- ғасырдың басында вакцинацияланған адамдардың жады жасушаларының санын өлшеген зерттеулер толық вакцинацияланған ересектердің (балалық шақта ұсынылған уақыт ретімен вакцинацияның барлық үш кезеңін алғандар) өмірдің кейінгі кезеңінде қосалқы дозаны қажет етпейтінін көрсетті. АҚШ- тың Ауруларды бақылау орталығы (CDC) мен Канаданың Ұлттық иммундау жөніндегі консультативтік комитеті (NACI) осы ұсыныстарды қолдап, жұртшылыққа В гепатиті ревакцинациясын қажет етпеу туралы кеңес берді. Алайда иммунодепрессияға ұшыраған адамдарға В гепатитіне иммундық жауаптарын бағалау үшін қосымша скрининг жүргізу ұсынылады және егер олардың В гепатитіне қарсы В және Т жасушаларының саны белгілі бір деңгейден төмен болса, оларды қайталау дозасы беріледі.
Тетанусты күшейту дозасы
Тетанусты ауру үшін 10 жылда бір рет немесе кейбір жағдайларда тетанусты инфекциядан кейін бірден қайталау дозасы қажет. Td - бұл ересектерге арналған бустер дозасының атауы, ол бастапқы дозадан айырмашылығы - оған pertussis (көк жөтел) қарсы иммунизация кірмейді. АҚШ-та 10 жылда бір рет тетанусты күшейту ұсынылса, Ұлыбритания сияқты басқа елдер өмірдің алғашқы 20 жылында екі рет қана күшейтуді ұсынады, ал үшінші онжылдықтан кейін күшейтуді ұсынбайды. Жаңа туған нәрестелердегі тетанусты жүктілік кезінде кейбір әйелдер алаңдатады, ал аналарға балаларды аурудан қорғау үшін жүктілік кезінде тетанусқа қарсы күшейткіш дәрі-дәрмекті қабылдау ұсынылады.
Қияқ жөтелінің ретротротропикалық дозасы
Қиырқақ жөтел - тыныс алу жолдарын зақымдайтын жұқпалы ауру. Инфекцияны жоғарғы тыныс алу жолдарының тікенегіне жабысатын бактериялар тудырады және өте жұқпалы болуы мүмкін. Қиырқақ ауруы нәрестелерге, әсіресе иммундық жүйесі әлі толық дамымағандарға қауіпті, ол пневмонияға айналуы немесе баланың тыныс алуында қиындықтар тудыруы мүмкін. DTaP - пертуарлық құсуға қарсы қолданылатын негізгі вакцина, және балаларға әдетте жеті жасқа толғанға дейін бес доза беріледі. Tdap - бұл pertussis-тің қосалқы дәрісі, АҚШ-та оны әр он жылда және аналар үшін әрбір жүктілік кезінде қолдануға кеңес беріледі. Tdap тетанусқа қарсы күшейту ретінде де қолданылуы мүмкін. 1950 жылдары табылған кезде, коклюш вакцинасы тұтас жасушалы (барлығы белсендірілмеген бактерияларды қамтиды) және вакцина алған адамдарда қызба және жергілікті реакцияларды тудыруы мүмкін. 1990 жылдары АҚШ-та адамдар иммундық жүйеге ұсынылған антиген толық емес болғандықтан, иммунологиялық жадының жауабын тудыруда төмен жанама әсерлерге ие, бірақ тиімділігі төмен, акселеллярлы вакциналарды (бактерияның кішкентай бөліктерін қамтиды) қолдана бастады. Бұл тиімділігі төмен, бірақ қауіпсіз вакцина Tdap ретротротроспективті вакцинасының жасалуына әкелді.
COVID-19-ның қосалқы дозасы
, вакцинациядан кейін 6 ай ішінде ауыр аурудан қорғаныс деңгейі жоғары болды, COVID-19 инфекциясынан қорғауда тиімділігі төмен болғанмен. FDA, ДДҰ және бірнеше университеттер мен денсаулық сақтау мекемелеріне қатысты ғалымдардың халықаралық тобы бустер дозасының ұзақ мерзімді қорғаныш тиімділігін анықтау үшін жеткілікті деректер жоқ деген қорытындыға келді (тек қысқа мерзімді қорғаныс әсерлері байқалды) және оның орнына вакцинаның қолда бар қоры вакцина алмаған адамдарға қол жетімді болса, көптеген өмірлерді құтқарады деп ұсынды. Израиль алғаш рет 2021 жылдың шілдесінде қауіпті топтарға арналған PfizerBioNTech COVID 19 вакцинасының бустерлік дозаларын ұсынды. Тамыз айында бұл Израиль халқының қалған бөлігіне таратылды. Израильде ауыр ауруларға қарсы тиімділік қаңтар немесе сәуір айында вакцина егуден кейін ақпан немесе наурыз айларында вакцина егуге қарағанда төмен болды. 2021 жылдың тамызының алғашқы 3 аптасында, ретротротроспективті дозалар мақұлданғаннан кейін және кеңінен қолданыла бастағаннан кейін, үшінші дозаның қысқа мерзімді қорғаныс әсері (екі дозаға қатысты) ұсынылды. Вакцинаның ұзақ мерзімді тиімділігі туралы қосымша мәліметтер мен дельта варианты ашылғаннан кейін, CDC ақыр соңында алушыларды екінші уколдан кейін 6 айдан кейін қазан айының соңында бустерлерге жарамды етті. Содан кейін елде вакцинация саны көбейді. 2021 жылдың қыркүйек айында Ұлыбританияның вакцинация және иммундау жөніндегі бірлескен комитеті 50 жастан асқандар мен қауіпті топтар үшін, әсіресе PfizerBioNTech вакцинасы үшін, репост дозасын ұсынды, яғни шамамен 30 миллион ересек адам үшінші дозаны алуы керек. Ұлыбританияда бұл шараның қолданылуы 2021 жылдың қараша айында 40 жастан асқандарға дейін кеңейтілді. Ресейдің Sputnik V COVID 19 вакцинасы AstraZeneca-ның COVID 19 вакцинасына ұқсас технологияны қолданады, 2021 жылдың қараша айында Sputnik Light деп аталатын COVID 19 бустерін енгізді, оның Эпидемиология және микробиологияның Гамалея ғылыми-зерттеу институтының зерттеуіне сәйкес, дельта нұсқасына қарсы 70% тиімділігі бар. Оны барлық басқа вакциналармен біріктіруге болады және мРНК- мен mRNA- ны күшейтуші вакциналарға қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Инфекциядан кейін де қайталау уколдарын қолдануға болады. Осыған байланысты Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі жұртқа COVID-19-ға оң нәтиже бергеннен кейін 28 күн күтіп, ретротротропикалық вакцинаны алуға кеңес береді. COVID-19 инфекциясынан айыққаннан кейін вакцина алу иммундық жүйені қосымша қорғап отырады.