Кіріспе

Rede Integrada de Transporte (RIT, ˈʁedʒĩ ĩteˈɡɾadɐ dʒi tɾɐ̃sˈpɔʁtʃi; Португалшасы - Интеграцияланған көлік желісі) - Бразилияның Куритиба қаласында 1974 жылы іске асырылған автобус жылдам транзит (BRT) жүйесі. Бұл әлемдегі алғашқы BRT жүйелерінің бірі және транзиттік бағытты дамытудың алғашқы және ең табысты үлгілерінің бірі. Куритиба жақсы жоспарланған және біріктірілген көлік жүйесіне ие, оның ішінде негізгі көшелерде автобус жылдам транзит жүйесіне арналған арнаулы жолақтар бар. Автобустар ұзын, 157 екі буыны бар (үш бөлімге бөлінеді) және 29 бір буыны бар көліктер, жол ақысын алдын ала төлеу және платформа деңгейінде отырғызу үшін белгіленген жоғары түтік пішінді станцияларда тоқтайды, мүгедектер үшін қол жетімді. Автобустан платформаға дейін кішкентай пандус бүктелді, сондықтан көлікке кіру немесе шығу үшін өтпейтін саңылау жоқ. Барлық есіктерде жүк тиеу және жол ақысын алдын ала төлеу станциялардағы қысқа уақытқа мүмкіндік береді. Станциялардың 20% -ында экспресс-қызметтерге мүмкіндік беретін жолақтар бар. Бұл жүйе Куритиба халқының 85% -ы (күнделікті 2,3 миллион жолаушы) пайдаланады. Бұл жүйе Боготадағы TransMilenio, Колумбия, Лимадағы Metropolitano, Перу, Жакартадағы TransJakarta, Индонезия, Гуаякильдегі Metrovia, Эквадор, сондай-ақ Юджиннің Emerald Express (EmX) және Лос-Анджелес, Калифорния, The Strip және Downtown Express Las Vegas, Nevada және болашақ көлік жүйесі үшін Панама, Панама, Гватемаладағы Transmetro жүйесі, Мексика және Буэнос-Айрес қалаларының Metrobús, Аргентина, Бангалор қаласы. Соңғы уақытта көлік жүйесі көлік санының азаюы мен техникалық қызмет көрсетудің жетіспеушілігіне байланысты қиындықтарға тап болды. Автобустар автомобильдердің 1% ғана құрайды, ал адам көп болуы - бұл өте үлкен проблема. Куритиба - Бразилияның астанасы, онда тұрғындардың саны бойынша автомобильдер саны ең көп, 1,8 миллион тұрғындарға 1,2 миллион көлік келеді, бұл қаладағы жиі болатын көлік кептелістерін түсіндіреді. Азаматтар баратын жерлеріне жетудің басқа жолдарын іздеуге мәжбүр, өйткені адамдар автобустарға отыра алмайды. Үкіметке қарсы болғандар үшін сапа жүйесі соңғы тендерден бері нашарлап кетті. Велосипедшілер арнайы арналған жолдарды заңсыз пайдалануға мәжбүр, өйткені Куритибаның велосипед жолақтарына қолжетімділігі нашар: Куритибада велосипед жолақтарының тек 35 км-і ғана бар.

Марапаттар мен мойындау

2010 жылы RIT Көлік және даму саясаты институтының (ITDP) Тұрақты көлік сыйлығында Жасыл желі (Linha Verda) үшін "Құрмет белгісі" алды. Сонымен қатар, 2013 жылы ITDP тарапынан алтын BRT стандартымен марапатталған әлемдегі жеті жүйедегі он екі BRT бағытының бірі болып табылады. Қалған бес RIT бағытына күміс стандарт берілді, бұл RIT-ті барлық бағыттары күміс немесе алтын рейтингке ие болатын бірнеше жүйелердің біріне айналдырды.

Сын

Жетістіктерге қарамастан, жүйе сынға ұшырады. Адамдардың көптігі жиі кездеседі, ал бірде-бір жол қаланың муниципалды шекарасынан тысқа созылмайды, бұл жалпы кедей шеткі қалашықтардағы жолаушыларды автобустарды ауыстыруға және екі жол ақысын төлеуге мәжбүр етеді. Жүйе де төмендеп бара жатқан қамқоршылыққа тап болды және 2008-2014 жылдар аралығында 14 миллион пайдаланушысынан айырылды, ал басқа Бразилия қалалары қоғамдық көліктерді пайдалануды сақтады немесе арттырды. Жеткілікті қуаттылықпен қамтамасыз ете алмайтын жерлерге жер асты метросын орнату жоспарлануда.

Жолдар

Экспресс (Expresso Biarticulado): бұл қала орталығынан радиалды түрде 5 бағытта таралатын, арнайы жолдарға ие үлкен автобустар. Олар жылдамдығы, сыйымдылығы және жиі қызмет көрсетуі үшін "жер үсті метросы" ретінде қарастырылады. Олардың қызыл түстерінің режімі бар және құбыр тәрізді станциялармен жұмыс істейді. Жолаушылар вокзалға кіру үшін ақы төлейді. Бұл өте тез қонуға және түсіруге мүмкіндік береді. "Ligeirão": олар "Expresso Biarticulado" сияқты маршруттарды жүргізеді, бірақ Express автобусына қарағанда автобус аялдамалары аз, бұл автобуспен жүруді одан да жылдам етеді. Көрші-қоныстар арасындағы (Interbairros): бұл орталықтан тыс жерде жүретін жасыл автобустар. 1 және 2-жолдар қала орталығын айналып өтеді, соңғысы үлкен радиуста. 3-6 желілер кейбір аудандар арасындағы маңызды байланыс болып табылады. Тікелей желілер (Linha Direta): әдетте онибус ligeirinho (quickie bus) деп аталады, бұл екі нүкте арасындағы ең жылдам байланыс болу үшін жасалған күміс автобустар. Олар ұзақ жол жүріп, аз ғана аялдама жасайды. Олар метро станцияларымен байланысты. Feeder (Alimentador): бұл жергілікті автобус желілері және апельсин түсті. Олардың барлығы жолаушылар терминалын бір ауданмен байланыстырады және жедел автобустар мен басқа RIT желілерін жолаушылармен қамтамасыз етеді. Үлкен терезелер көрікті жерлерді жақсырақ көруге мүмкіндік береді. "Downtown Circulator" (Circular Centro): бұл кішкентай ақ автобустар қала орталығын айналып өту үшін жасалған және жаяу жүргіншілер аймақтың екінші жағына тез жол ретінде пайдаланады. Тұрақты маршруттар (Convencional): сары түсті автобустар қала орталығынан радиалды бағытта жүреді. Ауруханааралық (Interhospitais): бұл ақ автобустар қаланы айналып, негізгі қалалық ауруханаларды байланыстырады. Туристік желі (Linha Turismo): бұл түрлі-түсті автобустар қаланың көрікті жерлерін көрсетеді. Автобусқа отыру үшін 50 реалдық доллар (2021 жылы) төлеу керек.

Транзит орталықтары

Куритибада 21 транзиттік орталық бар, онда маршруттар арасында тегін ауысуы мүмкін. Олардың көпшілігі автобус жолақтарымен байланысты, бұл жолаушыларға үлкен икемділік береді.

Оқиғалар

2007 жылы 71 жол-көлік оқиғасы тіркелді. 2008 жылдың 23 қарашасында Куритибадағы дүкенге автобус соқтығысып, 3 жолаушы жарақат алды. 2009 жылдың 28 қаңтарында бір әйел қозғалыста болған автобустан құлап қаза тапты. 2010 жылдың 10 маусымында 2 адамды автобус басып кеткеннен кейін өлді. 2011 жылдың 8 қаңтарында 2 автобус соқтығысып, 37 адам жарақат алды.