Кіріспе

Celtis laevigata - Солтүстік Америкада өсетін орта көлемді ағаш. Жалпы атаулар арасында қант балдыршасы, оңтүстік қайың балдыршасы немесе оңтүстік АҚШ-та қант қайың балдыршасы немесе жай ғана қайың балдыршасы бар. Шәкәрлі жидек, кең таралған жидек (C. occidentalis) сияқты, олардың аралығы бір-бірімен ауыспайды. Шәкәрлі жапырақтарының көбісі тегіс жиектері бар, бақшалары шырынды және тәтті, ал қабығы аз. Түрлерді тіршілік ету ортасына қарай да ажыратуға болады: аймақтар бір-бірімен жапсарласқанда, қарапайым шырша негізінен таулы аймақтарда, ал қант шыршасы негізінен төменгі аймақтарда кездеседі.

Экология

Суғара негізінен өзендер мен су тасқынынан кейін сулы жерлерде өседі. Оның тәтті жемісін құстар мен кеміргіштер жеп, тұқымдарын таратуға көмектеседі. Жапырақтарын көптеген жәндіктер, мысалы, Io көбелегінің (Automeris io) сіркешөптері жейді. Шәкәрлі егіннің жапырақтарында тұқымның шыққылауын және көптеген өсімдік түрлерінің өсуін тежейтін аллелопатиялық химиялық заттар бар.

Өсіру және пайдалану

Шәкәрлі жидек пен қайыңның араласқанда, қайың деп аталатын ағаш шығады. Шағын мөлшерде өлшемді қор, фанер және ыдыстар үшін қолданылады, бірақ қант бақшасының ағашын негізінен жиһаз үшін пайдаланады. Ашық түсті ағашқа ашық немесе орташа қоңыр түске бояу беруге болады, бұл басқа ағаштарды ағарту арқылы жүзеге асырылады. Сондай-ақ, ағаштан спорттық бұйымдар мен фанералар да жасалады. Шәкәрлі жидек көбінесе көлеңкелі ағаш ретінде отырғызылады. Қалалық аумақтарға жақсы бейімделген, оның шырша тәрізді пішіні мен кекілді қабығы оны көрікті ағашқа айналдырады.