Кіріспе

1960 жылғы қысқы Олимпиада ойындары (ресми түрде VIII қысқы Олимпиада ойындары және сондай-ақ Squaw Valley 1960 деп аталады) 1960 жылдың 18-28 ақпаны аралығында Squaw Valley Resort (қазіргі Palisades Tahoe) курортында (қазіргі Olympic Valley) Squaw Valley, Калифорния, АҚШ-та өткен көп түрлі қысқы спорттық жарыс болды. Бұл курорт 1956 жылы Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) мәжілісінде Ойындарды қабылдау үшін таңдалды. 1955 жылы Squaw Valley дамылмаған курорт болғандықтан, инфрақұрылым мен барлық жарыс алаңдары 1956 мен 1960 жылдар аралығында 80 000 000 АҚШ долларына салынды. Көрермендер мен қатысушылар көптеген жарыс алаңдарына жаяу жете алатындай, орналасу ыңғайлы болу үшін жоспарланды. 1960 жылғы қысқы ойындарға 30 елден келген спортшылар қатысып, төрт спорт түрінен және 27 жарыстан күш сынасты. Биатлон және әйелдер арасындағы жылдам сырғанау Олимпиада бағдарламасында алғаш рет пайда болды. Бобслей қысқы Олимпиада бағдарламасына енбеді; ұйымдастырушылар жүргізілген сауалнама нәтижесінде бар болғаны тоғыз ел қатысуға ниеттенгенін анықтағаннан кейін, бобслей трассасын салуға кететін шығын жарысқа тұрғылықты емес деп шешті.

Қонақ қаланы таңдау

Скуау Вэлли, қазір Палисадес Тахо деп аталады, 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын қабылдауға таңдалғанда, мүмкіндіктері шектеулі, қиындыққа тап болған шаңғы курорты болды. Уэйн Пулсен мен Александр Кушинг Олимпиадаға қызығушылық танытқан Рено, Невада және Анкораж, Аляска қалалары туралы газетте жарияланған мақаладан шабыттанып, Олимпиадаға үміттенді. Сквау-Вэлли даму компаниясының президенті Полсен Калифорния губернаторы Гудвин Найтқа Олимпиада ойындарын өткізуге қолдау көрсетуді сұрады. Найт әкімшілігі келісіп, Калифорния заң шығарушы органына осы мақсатқа 1 миллион доллар бөлуді ұсынды. Калифорния штатынан алынған қаржылық қолдауға сүйене отырып, АҚШ Олимпиада комитеті (USOC) 1955 жылдың 7 қаңтарында өтінішті мақұлдады. Кушинг пен USOC АҚШ Конгресі қабылдаған және президент Дуайт Эйзенхауэр қол қойған резолюцияны алды, онда Халықаралық Олимпиада Комитетінен (ХОК) Скуау Вэллидің 1960 жылғы Ойындарға үміткерлігін қарастыруы сұралады. Алдын ала есептер дайындалып, ХОК-қа ұсынылды, ол Инсбрук, Австрия, Сент-Мориц, Швейцария және Шамони, Франция қалаларының өтініштерін қарастырып жатқан болатын. Скуау Вэллиге Ойындарды өткізу құқығы шартты түрде берілді, бірақ ХОК президенті Эйвери Брундейдж 1956 жылдың сәуіріне дейін қосымша қаражат жиналмаса, өтініш Инсбрукке берілетіні туралы Ұйымдастыру комитетіне ескертті. Штаттық заң шығарушы орган Брундейдждің талаптарын орындап, тағы 4 миллион доллар бөлді, және 1956 жылдың 4 сәуірінде 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын өткізу құқығы ресми түрде Скуау Вэллиге берілді. Еуропалық елдердің спортшылары мен шенеуніктері бұл шешімге наразылық білдірді; олар альпілік шаңғы трассаларының талаптарға сай емес екенін және теңіз деңгейінен 6200 фут (1890 м) биіктіктегі курорттың спортшылар үшін тым қиын болатынын сезінді. + 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына үміткерлік танытқан қалалар/аймақтар Өлке 1-кезең 2-кезең Скуау Вэлли 30 32 Инсбрук 24 30 Гармиш-Партенкирхен 5 — Сент-Мориц 3 —

Ұйым

1956 жылы Скуау Вэллиде бір кресло-лифт, екі арқан жол және елу бөлмелі пансионат болды. Кушинг бұл жерді таза табиғат аймағы ретінде, әлемдік деңгейдегі шаңғы курортының салынуына мүмкіндік беретін бос қағаз сияқты таныстырды. Бұл жердің беймәлімдігі 1956 жылғы Қысқы Олимпиаданың жабылу салтанатында айқын болды. Дәстүр бойынша, қазіргі қала әкімі келесі қала әкіміне туды табыстап, Ойындардың өткізілуін ресми түрде жариялайды. Скуау Вэллиде қала болмағандықтан, қалалық әкімшілік те болған жоқ. Калифорниялық ХОК мүшесі Джон Гарландқа әкімнің орнына тұру және Кортина-д'Ампеццо әкімінен туды қабылдау сұралды. Ойындарды өткізу құқығын жеңіп алғаннан кейін Калифорния Олимпиада комиссиясы құрылды. Оларға төрт жылдың ішінде спорт ареналарын салу, Олимпиадалық ауылды құру және инфрақұрылымды кеңейту міндеті жүктелді. Жолдар, көпірлер, су және электр қуатының сыйымдылығын арттыру арқасында Скуау Вэлли курорты Скуау Вэлли қаласына айналды. Ойындарға келушілердің көптігін қабылдау үшін қонақүйлер, мейрамханалар, әкімшілік ғимараттар, шериф кеңсесі және сарқырама суды сору және тазалау станциясы салынды. Ұйымдастырушылар Олимпиаданың шараларын бір-біріне жақын өткізуді жоспарлады. 1960 жылғы Ойындарда бірнеше жаңа дизайндық шешімдер мен технологиялар қолданылды. Олимпиада тарихында алғаш рет жылдам сырғанау, мәнерлеп сырғанау және хоккей жарыстары жасанды мұзда өтті. Мұзды жасау және сақтау үшін 4800 үйді жылыта алатын тоңазытқыш станциясы салынды. Бұл станциядан шыққан жылу көрермендерді жылытуға, ыстық сумен қамтамасыз етуге және үйлердің шатырындағы қарды ерітуге пайдаланылды. Longines компаниясы ұсынған жаңа уақыт өлшеу құралдары секундының жүзден бір бөлігіне дейін дәлдікпен өлшеуге мүмкіндік берді. IBM компаниясы нәтижелерді тіркеуге және оларды ағылшын және француз тілдерінде басып шығаруға қабілетті компьютерді ұсынды. Ашылу және жабылу салтанаттары, сондай-ақ мәнерлеп сырғанау және хоккей жарыстары өткізілген Блайт Аренаның шатырында қысқы ауа райында жиырылатын кабельдер арқасында жабылатын саңылау болды. Кушингтің ХОК-қа жасаған алғашқы өтінімін Калифорния заң шығарушы органы және "Squaw Valley Development Company" инвесторлары, курорттың иелері қаржыландырды. Құрылысты қаржыландыру үшін ұйымдастырушылар федералды үкіметке жүгінді, ол Ойындарды өткізуге қажетті 80 миллион доллардың шамамен төрттен бірін ұсынды. Бұл қаражат спорт ареналарын салуға және Ойындар кезінде әскери қолдау көрсетуге жұмсалды. Қосымша қаржы жеке демеушілерден және Калифорния штатынан алынды. Губернатор Найт және оның ізбасары Эдмунд "Пэт" Браун жобаны қолдады, оны Калифорния штатын әлемге таныту құралы деп есептеді.

Теледидар

Теледидар Олимпиадалық қысқы ойындар үшін жаңалық емес еді, 1956 жылдан бастап Еуропалық көрермендерге жарыстарды көрсету басталған. Бұрын-соңды болмаған нәрсе – Ойындарды телеарнада көрсету құқығының АҚШ-та эксклюзивті түрде сатылуы болды. Ұйымдастыру комитеті телехабар тарату құқығын CBS компаниясына 50 000 долларға сатуға шешім қабылдады. Ол кезде хабар тарату құқығының сатылуы қаншалықты пайдалы болатыны белгісіз еді. Мысалы, CBS 1960 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын көрсету құқығын 550 000 долларға сатып алды. АҚШ Тайванды қолдаса, КСРО Қытайды қолдады. 1960 жылғы Ойындар АҚШ-та өтетінін ескере отырып, ХОК мүшелері арасында қонақ ел Қытайға немесе кез келген басқа коммунистік елге қатысуға рұқсат берілмейтініне қатысты алаңдаушылық туды. 1957 жылы ХОК президенті, америкалық Avery Brundage, егер АҚШ ХОК мойындаған кез келген елге кіруге рұқсат бермесе, Squaw Valley-дің Ойындарды қабылдау шақыруын қайтарып алатынын және президенттік лауазымынан кететінін мәлімдеді. АҚШ коммунистік елдердің спортшыларының қатысуына рұқсат берді. Қытай Тайванды ХОК-тан шығаруды талап етті, бірақ бұл талап 1960 жылғы Олимпиада ойындарына қатысу мүмкіндігін жойғанша қабылданбады. Қытай мәселесіне ұқсас мәселелер Солтүстік Корея және Шығыс Германияда да туындады. Корея соғысына дейін ХОК Сеулде орналасқан Кореяның Олимпиада комитетін мойындаған еді. Солтүстік Корея ХОК тарапынан жеке мемлекет ретінде танылмады, бірегей Олимпиада комитетінің бар екендігі сақталды. Бірлескен команда құру туралы ұсыныс жасалды, бірақ Солтүстік Корея оны қабылдамады, нәтижесінде тек Оңтүстік Кореяның спортшылары ғана қатысты. Шығыс Германияны толық мойындау үшін қысым 1956 жылы Шығыс және Батыс Германияның біріккен команда ретінде қатысқандығына қарамастан жалғасты. Бірлескен неміс командасының шарттарының бірі – спортшылардың бейтарап тумен өкілдік етуі еді. Бастапқыда Батыс Германияның шенеуніктері бұл талапқа келісуден бас тартты, себебі Батыс Германияның туы 1956 жылғы қысқы және жазғы ойындарда қолданылған, бірақ 1959 жылға дейін сол ту Шығыс Германияда да қолданылған. Ақырында бейтарап ту қабылданды және біріккен неміс командасы қатысты.

Оқиғалар

Ойындар 18-28 ақпан аралығында өтті. Ашылу салтанаты 1960 жылғы 18 ақпанда қарлы боран кезінде Блайт Аренасында өтті. Күшті қар жауын салдарынан жолдар қиындыққа тап болып, салтанат бір сағатқа кешікті. Мерекелік шаралар қатысушы елдердің тулары арнайы жасалған ту қондырғыларына көтеріліп, ұзақ созылған барабан соғысымен басталды. АҚШ вице-президенті Ричард Никсон АҚШ үкіметі атынан ойындардың ашылуын жариялады. Олимпиадалық отты 1952 жылғы Осло қысқы Олимпиадасында 500 метрге шана сырғанаудан олимпиада чемпионы болған Кеннет Генри жақты. Олимпиадалық серт барлық спортшылардың атынан Кэрол Хейс қабылдады. Ұлттық делегациялар стадионды қалдырғанда, әсем фейерверк салтанатты аяқтады.

Мұз үстіндегі хоккей

Мұз хоккей турнирі Блайт Аренада және Скуау Вэлли Олимпиадалық коньки тебу алаңында өтті. Коммунистік ойыншылардың әуесқой статусына қатысты дау-жанжал осы оқиғаны көлеңкеге түсірді. Канадалық Олимпиадалық шенеуніктер Шығыс блогы елдерінің, әсіресе Кеңес Одағының "кәсіби әуесқойларды" пайдалануына қарсылық білдірді. Олар кеңестіктер өздерінің ең үздік хоккейшілеріне әскери қызметте номиналды жұмыс орнын беріп, оларға толық уақыт бойы хоккей ойнауға мүмкіндік берді деп айыптады, бұл кеңес командаларына 30 жылдан астам уақыт бойы Олимпиадалық хоккей турнирлерінде басымдық берді. Бұл мәселе 1960 жылғы Ойындарда көтеріліп, 1972 және 1976 жылғы Қысқы Олимпиадаларда Канаданың хоккей турнирін бойкоттауымен аяқталды. АҚШ командасы күміс және қола жүлдегерлері болған Канада және Кеңес командаларын жеңіп, күтпеген алтын медальді жеңіп алды. Бұл АҚШ-тың мұз хокеюінен алғашқы Олимпиада алтын медалі болды және 1980 жылғы Қысқы Олимпиадада АҚШ жеңіске жеткенге дейін кеңес командасының Олимпиада турнирінде жеңіске жете алмаған соңғы жағдайы болды.

Тіпті жаяу жүзу

1960 жылғы Олимпиада ойындарында шаңғы жарыстарында алты жарыс өтті, төрт ерлерге және екі әйелдерге арналған, барлығы Маккинни Крик шаңғы жарысы кешенінде өткізілді. Совет әйелдері 10 шақырымдық жарыста жеңіске жетті, бұл қысқы Олимпиада ойындарында шаңғы спортында советтік команданың алғашқы толық медальдық жиынтығы болды. Бірақ, 3×5 шақырымдық эстафетада олар Швециядан жеңілді. Финляндиялық шаңғышы Вейкко Хакулинен 1952 және 1956 жылдары ұтып алған екі алтын және екі күміс медаліне қосымша, алтын, күміс және қола медальдарды иеленді.

Биатлон

Биатлон 1960 жылы Олимпиада ойындары бағдарламасына алғаш рет енді. Биатлонға дейін болған әскери патруль 1924 жылы өткен алғашқы Олимпиада ойындарының бағдарламасында болған. Ол 1928, 1936 және 1948 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында көрсету спорты ретінде ұсынылды, бірақ бұл жарысқа тек қарулы күштердің өкілдері ғана қатыса алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жағдайдағы әскерилікке қарсы көңіл-күйге байланысты 1948 жылы әскери патруль маңызын жоғалтты. Биатлон оның орнын басып, 1960 жылы толыққанды Олимпиада спорты ретінде бекітілді. Оған 20 шақырымдық шаңғы жарысы және төрт ату ортасы кірді. Швециялық Клас Лестандер алғашқы Олимпиада чемпионы атанды, финляндиялық Антти Тирвайнен және кеңестік Александр Привалов екінші және үшінші орындарды иеленді.

Солтүстік біріктірілген

Скандинавиялық біріктірілген жарыс 21 ақпанда Сквау Вэллидегі қалыпты секіргіш төбеде және Маккинни Крик шаңғы трассасы кешенінде өтті. Спортшылар 21 ақпанда үш рет секіріп, содан кейін 15 шақырымдық шаңғы жарысына қатысты. Неміс шаңғышысы Георг Тома бұл жарысты жеңіп алған алғашқы скандинавиялық емес спортшы болды. 1964 жылы ол скандинавиялық біріктірілген жарыста қола медальді жеңіп алды. Норвегиялық Тормод Кнутсен және Кеңес Одағынан Николай Гусаков екінші және үшінші орынды иеленді. Гусаковтың әйелі Мария Гусакова шаңғы жарыстарында алтын және күміс медальдар жеңіп алды.

Шаңғымен секіру

1960 жылғы Олимпиада ойындарында шаңғымен секіруден 28 ақпанда өткен ерлер арасындағы қалыпты төбелік жарыс – бір ғана жарыс болды. 1964 жылы жарысқа ерлер арасындағы үлкен төбелік жарыс қосылды. Гельмут Рекнагель бұл жарыста жеңімпаз атанған алғашқы неміс спортшысы болды. 1994 жылы оған лыжамен секіруден жалғыз неміс Олимпиада чемпионы ретінде Йенс Вайсфлог қосылды. Финляндиялық Нийло Халонен және австриялық Отто Леодолтер күміс және қола медальдарды жеңіп алды. Үш жарыс өткізілді: ерлер мен әйелдер арасындағы жеке сырғанау және жұптық сырғанау. Ерлер арасындағы жарыста 1956 жылғы қысқы Олимпиада чемпионы Хейс Дженкинстің інісі, АҚШ-тың Дэвид Дженкинс алтын медальді жеңіп алды. Бұл оның 1956 жылы қола медальді жеңіп алғаннан кейін екінші Олимпиада медалі болды. Чехословакиялық Карол Дивин күміс, ал канадалық Дональд Джексон қола медальді иеленді. 1956 жылы күміс медальді жеңіп алған америкалық Кэрол Хайс 1960 жылы Олимпиада чемпионы атанды. Бір жылдан кейін ол Хейс Дженкинске үйленді және "Аққу патшайымы мен үш ақымақ" фильмінде түсті. Голландиялық конькимен сырғанаушы Сюкье Дайкстра күміс медальді жеңіп алды; ол әуесқой карьерасын 1964 жылы Олимпиадалық алтын медальмен аяқтады. Барбара Энн Роулз АҚШ-қа фигуралы сырғанаудан үшінші медальді сыйлады, ол қола медаль болды. Кеңес Одағы Олимпиадалық фигуралы сырғанауда екі жұпты жарысқа жіберіп, тұңғыш рет қатысты; нәтиже кеңес сырғанаушылары осы жарыста үстемдік ететінін көрсетпеді.

Жылдамдықпен сырғанау

Әйелдерге Олимпиадалық жылдамдықпен коньки тебу жарысына алғаш рет 1960 жылы қатысуға рұқсат берілді. Көптеген елдер 1956 жылғы Ойындар бағдарламасына әйелдер арасындағы жылдамдықпен коньки тебу жарыстарын қосуды сұраған, бірақ Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) бұл өтінішті қабылдамады. Бұл мәселе 1960 жылғы Ойындарға қайта қарастырылды. Әйелдер 1936 жылдан бері халықаралық деңгейде бәсекелесіп келе жатқандықтан және әйелдер арасында жылдамдықпен коньки тебуден әлем чемпионаты болғандықтан, ХОК төрт жарысқа келісті: 500, 1000, 1500 және 3000 метр (ерлер жарыстарының санымен бірдей). Жарыстардың көпшілігі Скуау Вэлли Олимпиадалық коньки тебу алаңында өтті, ол ашық ауадағы коньки тебу трассасы болды және жасанды мұзды қолданды, бұл Олимпиадалық жылдамдықпен коньки тебу жарысындағы алғашқы жағдай еді. Биіктігі мен жасанды мұзды ескере отырып, бұл трасса әлемдегі ең жылдам трасса болып есептелді, бұл норвегиялық Кнут Йоханнессеннің 10 000 метрлік жарыстағы әлемдік рекордымен дәлелденді. 15:46.6 нәтижесімен ол 16 минуттық шекараны бұзған алғашқы коньки тебуші болды және бұрынғы әлемдік рекордты 46 секундқа жаңартты. Кеңес Одағынан Лидия Скобликова да екі алтын медаль жеңіп алды – 1500 және 3000 метрлік жарыстарда. Польшалық коньки тебушілер Хелена Пилейчик пен Эльвира Серочинская 1500 метрлік жарыста екінші және үшінші орындарды иеленді, бұл Польшаның Ойындардағы жалғыз медалі болды. Олар қысқы Олимпиада ойындарында медаль алған екінші және үшінші поляктар еді.