Кіріспе

Аболғасем Наджм (Наджм ол Молк) (ابولقاسم نجم), Аболқасем Наджм / Аболқасем Наджм (11 мамыр 1892 19 қазан 1983) - ирандық саясаткер, министрлер кабинеті және дипломат.

Ерте өмір және білім

Әкесі Мирза Махмуд Ширази деген саудагер еді. Ол Әбделқасымның сәби кезінде қайтыс болған. Оның анасы Иранның алғашқы заманауи физигі және астрономы Мирза Абдулкаффар Наджм ол Молктың қызы болды. Дар-үл-Фунунда математика мен физикадан сабақ берген Абдулкаффар, Аболқасем жетім қалғаннан кейін оны өзінің қамқорлығына алды. Аболқасем негізгі білімін атасынан алған, кейіннен Мырза Абдулкаффар зейнеткерлікке шыққаннан кейін "Наджм оль Молк" (ұлттың жұлдызы) атағын мұра етті. Тегеранның саяси ғылымдар мектебінде оқыған.

Дипломатиялық мансап

Мектепті бітіргеннен кейін 1912 жылы Сыртқы істер министрлігіне атташе болып кірісті. Ол Иранның Үшінші рейхтегі елшісі болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында өзінің өтініші бойынша Францияға тағайындалды. 1937 жылы Наджм Иранның Францияда елшісі болған кезде, француз журналы L'Europe Nouvelle Иранның экономикалық жағдайын сынға алды. Реза Шах Пахлави кешірім сұрап, оны алды. Бір айдан кейін француз журналисі "Шахпен шайқасқанның өзі жоқ" деген тақырыппен оқиғаны қайтадан оқып, жараны қайтадан ашты. Бұл француз сөзінің пародиясы болды "мында мысықты ұрып-соғу үшін ештеңе жоқ еді" (француз тілінде мысық дегенді білдіретін "шах" және "чат" сөздерін ойнау) Патшалардың патшасы ештеңеге бола әуесқойлық жасағанын білдіреді. Бұл сөз тіркесім Реза Шах Пахлавиді Наджмды Тегеранға "түсініктеме беру үшін" шақырып, 1937 жылдың мамыр айында жоспарланған Париж халықаралық көрмесіне ирандық өнер бұйымдарын беру уәдесін қайтарып алуға жеткізді. Наджм кейіннен Иранның Жапониядағы елшісі болып қызмет етті, ол 1943 жылдың сәуірінде Иранның Осіге соғыс жариялауына байланысты екі ел арасындағы қарым-қатынас үзілгенге дейін болды. Наджм Тегеранға шақырылды, сонымен бірге жапон делегациясына Тегераннан кетуді бұйырды. Содан кейін ол Ауғанстан елшісі болып тағайындалды. Ауғанстан көршілес ел және парсы тілінде сөйлейтін монархия ретінде өте маңызды болып саналды және Кабулдағы елші лауазымы оған қазіргі заманғыдан гөрі көбірек мән берді.

Саяси мансап

Ол Ибрагим Хакими кабинетінде қаржы министрі болды және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске тырысты, бірақ патша отбасының араласуы тоқтатылды. Бұл оның отставкаға кетуіне және министрлер кабинетінің құлдырауына әкелді. Бұл оқиғаларды Мехдиколи Хедаят өзінің естеліктерінде былай деп сипаттаған: Оның соңғы мемлекеттік қызметі мұнайға бай Хузестан провинциясының губернаторы болды. Ол бұл лауазымнан патша отбасының провинцияны күнделікті басқаруға араласуына байланысты отставкаға кетті. Ол бірінші Сенатта сенатор болып сайланды және тек бір мерзім қызмет етті. Осы уақыт ішінде ол Иранның мұнай өнеркәсібін мемлекет меншігіне алуды жүзеге асырған саясатшылар тобының - Мұнай комиссиясының мүшесі болды.

Кейінгі жылдар

Наджм өмірінің соңғы 30 жылын зейнеткерлік өмірде өткізді. Саясатта зейнетке шыққаннан кейін ұзақ уақыт бойы Наджм өзінің жақсы атын сақтап қалды, ол Пахлави дәуіріндегі қаржылық және этикалық сыбайлас жемқорлықтан таза саналатын санаулы саясаткерлердің бірі болды. Өмірінің соңына таман Иран төңкерісіне ұшыраған шаһ оны революциялық қызулықты басу үшін реформалардың бір бөлігі ретінде үкіметке қайта оралуға шақырды. Ауру Наджм бұл ұсынысты қабылдай алмады. Аболғасем Наджм Тегеранда 89 жасында, Иран төңкерісінен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның ағасы Мұхаммед Хосейн Наджм де Иранның Ливандағы елшісі және Париждегі іскер өкілі болды.