Пахлави әулеті (1925-1979): Иран тарихындағы маңызды кезең. Реза Шах бастаған ұлтшыл әулет, қажар әулетін алмастырып, Иранды басқарды. Тарихты зерттеңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран патшалық әулеті (1925–1979)
Иран патшалық әулеті
Iranian royal dynasty (1925–1979)
the Iranian royal dynasty
Пахлави әулеті (دودمان پهلوی) – 1925 және 1979 жылдар аралығында шамамен 54 жыл бойы билік құрған ирандық патшалық әулет. Әулеттің негізін қалаушы – Реза Шах Пахлави, заманауи дәуірде аристократиялық емес, Мазендераннан шыққан әскери адам. Ол ұлттық беделін нығайту үшін Исламнан бұрынғы Сасани империясында қолданылған пахлави тілінің атын қабылдады. 1921 жылғы төңкерістен кейін 1925 жылы бұл әулет Каджар әулетін ығыстырды. 1921 жылдың 14 қаңтарында 42 жастағы әскери қызметкер Реза Хан британдық генерал Эдмунд Айронсайд тарапынан Персиялық казак бригадасын басқаруға тағайындалды. Шамамен бір айдан кейін, британдықтардың басшылығымен Реза Ханның 3000-4000 сарбаздан тұратын казак бригадасы Тегеранға жетіп, 1921 жылғы парсы төңкерісі деп белгілі болды. 1923 жылға қарай елдің қалған бөлігі басып алынды, ал 1925 жылдың қазанында Мәжіліс Ахмад Шах Каджарды тақтан түсіруге және ресми түрде елден қуғынға жіберуге келісті. Мәжіліс 1906 жылғы парсы конституциясына сәйкес 1925 жылдың 12 желтоқсанында Реза Пахлавиді Иранның жаңа шахы деп жариялады. Алғашқыда Пахлави Түркиядағы Ататүрік сияқты елді республика деп жариялауды жоспарлаған, бірақ британдықтар мен дін қызметкерлерінің қарсылығына байланысты бұл идеядан бас тартты. Әулет 1925 жылдан 1953 жылға дейін конституциялық монархия нысанында 28 жыл бойы Иранды басқарды, ал демократиялық жолмен сайланған премьер-министрдің құлатылуынан кейін, 1979 жылы әулет құлатылғанша тағы 26 жыл бойы авторитарлық монархия ретінде билік жүргізді.
The Pahlavi dynasty (دودمان پهلوی) is an Iranian royal dynasty that ruled for almost 54 years between 1925 and 1979. The dynasty was founded by Reza Shah Pahlavi, a non aristocratic Mazanderani soldier in modern times, who took on the name of the Pahlavi language spoken in the pre Islamic Sasanian Empire to strengthen his nationalist credentials. The dynasty replaced the Qajar dynasty in 1925 after the 1921 coup d'état, beginning on 14 January 1921 when 42 year old soldier Reza Khan was promoted by British General Edmund Ironside to lead the British run Persian Cossack Brigade. About a month later, under British direction, Reza Khan's 3,000 4,000 strong detachment of the Cossack Brigade reached Tehran in what became known as the 1921 Persian coup d'état. The rest of the country was taken by 1923, and by October 1925 the Majlis agreed to depose and formally exile Ahmad Shah Qajar. The Majlis declared Reza Pahlavi as the new Shah of Iran on 12 December 1925, pursuant to the Persian Constitution of 1906. Initially, Pahlavi had planned to declare the country a republic, as his contemporary Atatürk had done in Turkey, but abandoned the idea in the face of British and clerical opposition. The dynasty ruled Iran for 28 years as a form of constitutional monarchy from 1925 until 1953, and following the overthrow of the democratically elected prime minister, for a further 26 years as a more autocratic monarchy until the dynasty was itself overthrown in 1979.
Отбасылық негіздер
1878 жылы Реза хан Мазандаран провинциясының Савадкух ауданындағы Алашт ауылында дүниеге келді. Оның ата-анасы Аббас Әли хан мен Нұшафәрін Айромлу болды. Оның анасы – Грузиядан (сол кезде Ресей империясының құрамында болған) мұсылман көшпендесі, оның отбасы Ресей-Парсы соғыстарының нәтижесінде Иран Кавказдағы барлық жерлерін Ресейге беруге мәжбүр болғаннан кейін бірнеше онжылдықтар бұрын Каджар Иранына көшіп келген. Оның әкесі – мазандарани, 7-ші Савадкух полкіне офицер болып тағайындалған және 1856 жылы ағылшын-парсы соғысында қызмет өткерген.
In 1878, Reza Khan was born at the village of Alasht in Savadkuh County, Mazandaran Province. His parents were Abbas Ali Khan and Noushafarin Ayromlou. His mother was a Muslim immigrant from Georgia (then part of the Russian Empire), whose family had emigrated to mainland Qajar Iran after Iran was forced to cede all of its territories in the Caucasus following the Russo Persian Wars several decades prior to Reza Shah's birth. His father was a Mazandarani, commissioned in the 7th Savadkuh Regiment, and served in the Anglo Persian War in 1856.
Мұрагерлер
Иранның бұрынғы конституциясы Каджар әулетінен шықпаған ер адам ғана тақ мұрагері бола алатынын айқын түрде белгілеген. Бұл Мұхаммед Резаның барлық жартылай бауырларын таққа мұрагерлікке үміткер етпеді.
The former constitution of Iran specifically provided that only a male who was not descended from Qajar dynasty could become the heir apparent. This made all half brothers of Mohammad Reza ineligible to become heirs to the throne.