Кіріспе

Женитьба (Рус. Женитьба) - орыс жазушысы Николай Гогольдің 1832 жылы жазылған және 1842 жылы алғаш рет жарияланған екі актілі пьесасы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Алғашқы көріністе мемлекеттік қызметкер Иван Кузьмич Подкольесин бөлмесінде жалғыз отырады, түтікті түтетіп, үйлену туралы ойлайды. Ол өзіне қалыңдық табуға көмектесу үшін сол кездегі ресейлік әдет бойынша үйлендіруші (Фёкла Ивановна) жалдаған. Екі жігіт әңгімелескенде, көрермендер Подкольезиннің бірнеше уақыт бойы қалыңдық іздеп жүргенін біледі. Алайда оның әлі үйленбеген себебі - өзіне лайық жардың жоқтығы емес, өз шешімсіздігі. Айтпақшы, Фёкла оған Ағафия Тихоновна деген жақсы қызды тауып берді. Подкольезиннің досы Кочкарев күтпеген жерден келіп, Подкольезиннің үйінде Фёкланы тапқанда, ол алғаш рет досының қалыңдық іздегенін біледі. Подкольезиннің бұл туралы досына айтпауы оның шешімсіздігіне тағы бір дәлел. Кочкаров Фёклаға ашуланады, өйткені ол да оған тұрмысқа шықты, ал оның әйелі мен өзі некеден бақытсыз. Кочкаров ақылмен Фёклаға Агафьяның үйінің орналасқан жерін ашқызуды тапсырады, содан кейін Фёклаға оның қызметі енді қажет емес екенін және ол мәселені өз бетінше шешеді деп хабарлайды. Келесі сахнада Агафья мен оның әпкесі Арина неке мәселесін талқылайды, сонда оларды үйлестіруші кіріп кетеді. Ол екі әйелге жақын арада үйіне бірнеше жігіт келетінін айтады. Фёкла Кочкаров пен Подкольесинді жеңу үмітімен қалада айналып жүр, өйткені егер үйлену оның көмегінсіз болса, ол ешқандай ақша алмайды. Кочкаров пен Подкольесиннен басқа тағы үш жігіт келеді. Біріншісі - Яичница (бұл "жарылған жұмыртқа" немесе "омелет" дегенді білдіреді). Яичница қалыңдыққа тым көп көңіл бөледі және Фёкланың оған шындықты айтқанына күмәнмен қарайды. Екінші жігіт Анучкин - нәзік жан. Ол өзі сөйлемегенмен, жоғары таптар арасында сәнді француз тілін білетін келіншекті қалайды. Үшіншісі, отставкадағы әскери лейтенант Жевакин, өзінің эскадрильясы Сицилияда өткізген уақытты егжей-тегжейлі баяндады, онда таңғаларлықтай, ешкім орысша сөйлемейді. Ол көбінесе әйелдің сұлулығына таңғалады. Осы кезде Подкольесин мен Кочкаров келіп, бәрі әңгімелесуге отырады. Яичница бірден-ақ Агафьяның шешім қабылдауын талап етеді, бұл оны соншалықты ыңғайсыз етеді, ол бөлмені тастап кетеді. Барлық үміткерлер не болғанын білгісі келеді. Олар жалғыз қалғанда, Кочкаров басқа ерлерінен қорқып, Агафьяны сұм, французша сөйлей алмайтын және оның қалыңдықтарын түкке тұрғысыз деп атайды. Кейін Кочкариев Агафьяны қонақ бөлмесіне барып, басқаларға қарағанда Подкольезинді таңдауға көндіреді (оның өзі кімді жақсы көретінін шеше алмай отырды). Басқа ерлер қайта оралады, Ағафья мен Кочкаров екеуі бірге Подкольезин ғана қалмайынша, оларды кетіреді. Көп ұзамай Кочкаров екеуін қызғалдақтайды. Шын мәнінде, Кочкаров оған ұсыныс жасады, өйткені Подкольесин әлі де шешімін таба алмай, тағы бір ай күтуге тырысты. Кочкаров тойды дереу өткізу керектігін айтады, өйткені ол барлық тамаққа тапсырыс берген және қонақтар шіркеуде күтіп тұр. Күйеу мен қалыңдық киім киіп, Подкольезин неке туралы ой жүгіртеді. Алайда ол көп ұзамай ойларын өзгертіп, терезеден секіреді. Бірден Ағафья оның қайда кеткенін білмей қалды. Барлығы оны іздеп, ақырында оның терезеден қашып кетіп, такси шақырып, үйіне апарып кеткенін біледі. Пьеса Фёкланың Кочкариевті жұптарды табудағы қабілеті төмендігі үшін сөгіп-сөккенімен аяқталады. Егер күйеу жігіт есіктен қашып кетсе, үйлену тойының жалғасуына жағдай жасалуы мүмкін, бірақ егер ол терезеден секіріп түсе, бәрі бітеді дейді.

Басқа шығармалардағы некеге сілтемелер

Илф пен Петровтың "Он екі орындық" романында театр тобы "Неке" романының авангардтық қойылымын орындайды. Подкольезин кейіпкері Достоевскийдің "Ақымақ" романында айтылған. Подкольезиннің терезеден секіру оқиғасы Чириковтің Толстойдың "Анна Каренина" романының 5-бөлімінің 2-тарауында айтылған.