Кіріспе

Монлам - Тибет буддистерінің діни мерекесі, ол Тибет буддизмі бойынша 1-ші тибет айының 4-11 күндеріне жатады.

Тарих

Монламды Тибетте 1409 жылы Геллук дәстүрінің негізін қалаушы Лхасадағы Цонг Хапа құрды. Тибеттің ең үлкен діни мейрамы ретінде мыңдаған монахтар (Дрепунг, Сера және Ганденнің үш негізгі монастырында) Лхасадағы Жоханг ғибадатханасында жиналып, ән-жыр айтып, діни рәсімдерді орындады. Алғашқы мереке көптеген құлшынысты жақындатты, әрі ол 600 жылдай уақыт бойы өткізіліп келеді. 1517 жылы Гедун Гьяцо Дрепунг монастырының иесі болды және келесі жылы ол Монлам Ченмо, Ұлы дұға фестивалін қайта жаңғыртты және Гелугпа сектасының үш үлкен монастырь университеттері Сера, Дрепунг және Ганденден келген монахтармен бірге іс-шараларға төрағалық етті. "Ұлы дұға фестивалінің басты мақсаты - барлық дәстүрлердің қасиетті Гуруларының ұзақ өмір сүруі үшін, Дхарманың барлық саналы жандардың санасында сақталуы мен таралуы үшін және әлемдегі бейбітшілік үшін дұға ету. Қатысқандардың сенімдері мен шын жүректен айтқан дұғалары татулыққа кедергі келтіретін нәрселерді жеңіп, барлық адамдардың тату өмір сүруіне жағдай жасайды". Монламды Лхаса Жохангта өткізуге Мәдени революция кезінде тыйым салынды (1966-1976), бірақ ол 1959 жылдан бері өткізілмеген және 1986 жылға дейін Лхасада өткізілмеді. 1980 жылдардың аяғында тибет ұйымдастырушылары Монлам және Монламнан кейінгі рәсімдерді саяси демонстрациялар үшін қолданды. Монлам кезінде монахтар платформаларда 14-ші Далай-ламаның ұзақ өмір сүруіне дұға айтты, жігіттер бақылаушы полицияға тас лақтырып, Тибет тәуелсіздігін жақтаған рәміздер көрсетілді. Бұл демонстрациялар нәтиже бермеген кезде, монахтар тіпті Монламға бойкот жариялап, үкіметке наразылықтарын білдірді. Қауіпсіздік күштеріне демонстрацияларды "өздерінде діни [таза] болғандықтан" оларды бұзуға тыйым салынғандықтан, қалалық үкімет 1990 жылы Монламды тоқтатты. Монлам мейрамдарын Үндістанда құрылған тибет буддистік монастырлар қолданады. 2024 жылы Монлам фестиваліне қатысты веб-сайттарға қытай үкіметі "Evasive Panda" кібержасқыру мақсатында қатаң қауіп-қатерлер тобы шабуыл жасады.

Әдебиет

Бір аптаға созылған фестиваль кезінде ең жоғары "Лхарампа геше" дәрежесіне (Гелюк дәстүріндегі будда философиясы дәрежесі) емтихандар өткізілді. Монахтар дәстүрлі тибет будда билерін (шам) орындап, өте күрделі май мүсіндерімен безендірілген үлкен ырымдық торттарды (торма) ұсынады. Он бесінші күні Лхасадағы Монлам Ченмоның басты ерекшелігі "Мұнай шамдары фестивалі" (Чунга Чопа) болады, оның барысында Далай-лама Жоханг ғибадатханасына келіп, үлкен буддалық қызмет атқарады. Жоханның алдындағы Бархор алаңы үлкен тормалардың көрмесін өткізуге арналған алаңға айналдырылмақ. Мереке соңында бұл тормаларды үлкен отқа жағып өртеп жібереді. Дәстүр бойынша, жаңа жылдан бастап Монлам айының соңына дейін тибеттіктер көңіл көтереді. Тибеттің түкпір-түкпірінен келген көптеген хажилер намаз оқып, тәлім-тәрбие берген және монахтар мен монахтарға садақа берген. Көптеген басқа монастырлар арнайы дұғалар өткізеді және діни рәсімдерді орындайды: мысалы, кейбір монастырлар үлкен діни шиыршықтар суреттерін (тангка) ашып, барлығына көрсетеді.

Жанынан шыққан дұғалар

Кагью Монлам Ченмода жиналған монахтар мен жай адамдар жасаған негізгі практика - Самантабхадраның тілек дұғасы, бұл Тибет дәстүріне сәйкес Будданың сақталған сөздерінің бөлігі. Бұл дұғаның негізі Махаяна буддизміне тән Аң-білімге иелік ету (Бодхисаттва анты) болып табылады, бұл практикант барлық жандардың игілігі үшін ағартушылыққа қол жеткізе алады.