Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тенгбоче (немесе Тянгбоче) – Непалдың №1 провинциясының Кхумбу субөңіріне қарасты Кхумбу Пасангхаму ауылдық муниципалитетіндегі ауыл. Ауылдың ішінде маңызды буддалық монастырь, Тенгбоче монастыры орналасқан, ол Кхумбу аймағындағы ең үлкен гомпа. Құрылыс 1923 жылы салынған. 1934 жылы жер сілкінісінен қирап, кейін қайта салынған. 1989 жылы өрт салдарынан қайтадан қирады, бірақ еріктілердің көмегімен және шетелдік көмекпен қайта қалпына келтірілді. Тенгбочеден Гималай тауларының панорамалық көрінісі ашылады, оның ішінде Таваче, Эверест, Нупце, Лхотсе, Ама Даблам және Тамсерку тауларының әйгілі шыңдарын көруге болады. Сэр Эдмунд Хилларимен бірге Эверест тауының шыңына алғаш көтерілген Тензинг Норгей Тани ауылында дүниеге келген және бір кезде Тенгбоче монастырына монах болу үшін жіберілген.
Tengboche (or Thyangboche) is a village in Khumbu Pasanglhamu rural municipality in the Khumbu subregion of Province No. 1 in Nepal, located at Within the village is an important Buddhist monastery, Tengboche Monastery, which is the largest gompa in the Khumbu region. The structure was built in 1923. In 1934, it was destroyed by an earthquake but subsequently rebuilt. It was destroyed again by a fire in 1989, and again rebuilt with the help of volunteers and the provision of foreign aid. Tengboche has a panoramic view of the Himalayan mountains, including the well known peaks of Tawache, Everest, Nuptse, Lhotse, Ama Dablam, and Thamserku. Tenzing Norgay, the first man to reach the summit of Mount Everest with Sir Edmund Hillary, was born in the area in the village of Thani and was once sent to Tengboche Monastery to be a monk.
Монастырь
Қазіргі монастырь тас қалаудан салынған. Аула мен қоймалар монахтардың діни обрядтары мен іс-әрекеттерін жеңілдету үшін кең. Басты ғимаратта Шакьямуни Будданың зор мүсіні орналасқан Докханг, дұға залы бар. Мүсін монастырьдің екі қабатына дейін созылады және Сер Сан Лха Хан, яғни бірінші қабаттағы киелі бөлмені қамтиды. Сакиямуни Будданың екі жағында даналықтың қасиеті бар Манжушри және болашақ Будда Майтрея тұр. Будданың бастапқы үйретіктері, тибет тіліне аударылған Кангюр жазбалары да киелі орынның бір бөлігі. Жаңадан салынған монастырь үлкен әрі әсерлі құрылым, алдында кемпингтік аймақ және бірнеше жатақхана бар. Мани Римду – Эверест аймағында жыл сайын, әдетте қараша айында (ай күнтізбесімен белгіленген күні) Тенгбоче монастырында тойланатын ең қызықты буддалық мерекелердің бірі. Бұл Эверест аймағындағы Тенгбоче монастырында күз мезгілінде шерпа халқының тойлайтын мерекесі. Ламалар мен шерпалар бес күн бойы монастырда жиналады – «әлемнің игілігі үшін». Әртүрлі қойылымдарды, ойындарды, маскарадты билерді, дұғаларды және мерекелік дастарқанды көруге болады. Зұлымдықтар басылады және ізгілер марапатталады. Мереке өте әсем және Эверест аймағындағы саяхатпен бірге өткізуге өте қолайлы. Мани Римду – Тибетте буддизмді құрған ұлы қасиетті Гуру Римпоче (Падмасамбхава) туралы аңыз оқиғаларды қайта жаңғырту. Билер арқылы символдық зұлымдықтар жеңіледі, жойылды немесе Дхарма қорғаушыларына айналдырылады, жақсы күштер хаос күштерімен күреседі. Билер буддалық ілімдерді түрлі деңгейде жеткізеді – ең қарапайымнан ең тереңіне дейін, оқуға және терең ойлауға мүмкіндігі жоқтар үшін.
The current monastery is constructed with stone masonry. The courtyard and storerooms are large to facilitate the monks' religious rites and activities. The main building has the mandatory Dokhang, the prayer hall, where a large statue of Shakyamuni Buddha is deified. The statue extends to two floors of the monastery and encompasses the Ser sang lha khang, the first floor shrine room. Sakyamuni Buddha is flanked by Manjushri, the deity of wisdom and Maitreya and of the future Buddha. The scriptures of the Kangyur, the original teachings of the Buddha translated into Tibetan are also part of the sanctum. The rebuilt monastery is large and an impressive structure with a camping area in its front and a number of lodges. Mani Rimdu is one of the most fascinating Buddhist festival observed every year in Everest Region, usually in November (date fixed by lunar calendar) in Tengboche monastery. This is the festival of Sherpa people celebrated during the autumn at Tengboche Monastery in the Everest region. Lamas and Sherpa gather at the monastery for five days – ‘for the good of the world’. One can witness different kinds of acts, plays, masked dances, prayers and feasts. Demons are quelled and the pious are rewarded. The festival is very colorful and ideal to combine with a trekking expedition in the Everest region. Mani Rimdu is a re creation of legendary events; the establishment of Buddhism in Tibet by the great saint, Guru Rimpoche (Padmasambhava). Through the dances, symbolic demons are conquered, dispelled, or converted to Dharma Protectors, as positive forces clash with those of chaos. The dances convey Buddhist teachings on many levels – from the simplest to the most profound – for those who do not have the opportunity to study and meditate extensively.
Мәдениет орталығы
Тенгбоче және ауылдың төңірегінде салынған Тенгбоче монастыры кешені ең ежелгі Шерпа монахтарының тұрақты мекені саналады. Шерпалар (Шерпалар – Тибеттен көшіп келіп, шамамен 450 жыл бұрын Непалдың осы аймағына қоныстанған бутия тайпасы) аймақтың негізгі әлеуметтік қауымдастығын құрайтын мал өсіруші, егінші және саудагер қауымдастығы болған. Бірақ 1960 жылы Қытаймен шекара жабылып, босқындардың көптеп келуіне байланысты Непалмен сауда тоқтатылды, нәтижесінде Шерпалардың өмір салты өзгерді. Олар әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген туристердің арқасында тау шаруашылығы мен туризм саласына бейімделді. Шерпалар үшін бұл экономикалық тұрғыдан тартымды кәсіп болды. Бұл оларды жылына 8 ай бойы өз ауылдары мен қауымдарынан алысқа шығаруға мәжбүр етті, өмір салтын өзгертті, соның салдарынан дәстүрлі өнері мен мәдениеті жоғалып бара жатыр. Сондықтан Тенгбоче монастырының бас ламасы және басқа да қауым мүшелері Шерпалардың әлеуметтік және мәдени құндылықтарын нығайту мақсатында Тенгбочеде "Мәдени орталық" құрды. Орталық қауымдастықтың қатысуымен салынды және Шерпалардың дәстүрлі стилінде ұсталды. Орталықта сирек кездесетін буддалық қасиетті мәтіндер мен артефакттар, қолөнер және киім-кешек (қауым мүшелері сыйлаған) бар музей/кітапхана, сондай-ақ монахтардың тұрағы орналасқан.
Tengboche and the Tengboche Monastery complex built around the village are considered the oldest Sherpa celibate monastery. Sherpas (Sherpas are Bhutias who migrated from Tibet and settled in this region of Nepal about 450 years ago) who form the main social community of the region were a pastoral, agricultural and trading community. However, with closing of the border with China in 1960 in response to a refugee influx, the trading activity with Nepal ceased resulting in changes in the living style of the Sherpas. They adapted to mountaineering and tourism activity as result of large influx of trekkers from various parts of the world. The Sherpas found it an economically attractive vocation. This forced them to remain away from their village and community for 8 months in year, changed their life styles resulting in erosion of their traditional arts and culture. The head lama of the Tengboche Monastery and other community members therefore established a 'Cultural Center' at Tengboche to strengthen the social and cultural values of the Sherpas. The Center, set up with community participation, was built in traditional Sherpa style. The Centre has a Museum/Library, which has rare sacred Buddhist texts and artefacts, crafts and clothing (donated by community members) and also the Monks' Residence.
Экономика
Тенгбочеде жол желісі жоқ, оған тек жаяу жүру арқылы жетуге болады, сондықтан ауылдағы тұру жағдайлары қалыптан тыс қымбат. Көптеген туристер бұл ауылға жаяу саяхат маршрутының бір бөлігі ретінде келеді және ол Mt. Эверест және Қумбу аймағындағы басқа тауларға бару үшін негізгі бағыт болып табылады. Ұлттық және халықаралық альпинистер қауымдастығы осы жолмен Эверест тауына және Қумбу аймағындағы басқа тауларға жаяу саяхаттайды. Тенгбоче ауылында тек 50 монах пен бес отбасы тұрақты тұрады деп хабарланады. Дегенмен, бес туристік айдың ішінде мыңдаған туристер мен жаяу жүргіншілер Сагармата ұлттық паркіне келеді (1999 жылы 25 000 турист тіркелген), ал ауылда қонақтарға арналған көптеген ғимараттар бар. Биік таулы жаяу саяхатқа шығар алдында туристерге Гималай тауларының биік шыңдарына көтерілу немесе альпинизммен айналысу алдында Тенгбочеде екі күн бейімделу ұсынылады. Осының салдарынан ауыл қауымдастығы мен монастырь басқармасына, әсіресе ауылдағы су, электр қуаты, азық-түлік және санитария сияқты шектеулі ресурстарға үлкен жүк түседі. Ауылдың және Тенгбоче монастырының экономикасын жақсарту үшін Тенгбоче даму жобасы құрылды, ол туристер көп пайдаланатын, мысалы сумен жабдықтау және санитария сияқты Тенгбочедегі қызметтерге баса назар аударады. Әлемнің әртүрлі елдерінен келген жаяу жүргіншілерге қызмет көрсетуге бағытталған ауылдың экономикалық жағдайын тұрақтандыру үшін туристер мен жаяу жүргіншілер Тенгбоче даму жобасына қайырымдылық жасауға шақырылады. Жиналған қаражат жергілікті тұрғындарды түрлі даму шараларына жұмысқа тартуға мүмкіндік береді. Дегенмен, Эко-орталық немесе дәрілік шөптер егу сияқты арнайы білімді талап ететін салаларда көмекке мұқтаждық әлі де бар. Шерпалар (яғни "шығыс халқы") ауылда және Қумбу аймағында басым бөлігін құрайды және олар аймақтағы альпинизмді қолдау қызметтеріне белсенді қатысады, бұл олардың қауымының өкілі Тензинг Норгайдың Эдмунд Хилларимен бірге Эверест тауына алғашқы сәтті экспедициясынан кейін басталды.
Tengboche has no road network, approach is only by trekking and consequently the living conditions in the village are abnormally expensive. Many tourists visit the village as part of their trekking route and it provides the main approach to the base camp for the national and international mountaineering community who trek to Mt. Everest and other mountains in the Kumbu region. It is reported that only 50 monks and five families permanently live in the Tengboche village. However, in the short span of 5 tourist months, thousands of tourists and trekkers visit (25,000 tourists were reported during 1999) the Sagarmatha National Park and village has numerous buildings of accommodation for guests. On their way to the high altitude trekking, it is recommended tourists spend two days in Tengboche for acclimatization before undertaking the High altitude trekking or mountaineering to the Himalayan peaks. Consequently, this puts heavy burden on the village community and on the Monastery administration, particularly on the meagre facilities of water, electricity, food and sanitation available in the village. To improve the economy of the village and the Tengboche Monastic community, a practical solution has been evolved by setting up the Tengboche Development Project, which concentrates on the services to be provided in Tengboche, more used by the tourists, such as water and sanitation. To sustain the economic conditions in the village, which largely caters to the trekkers from various parts of the world, tourists and trekkers have been urged to offer donations to the Tengboche Development Project. Funds made available would enable employing the local people in various development activities. However, help in respect of special skills such as in the Eco Center or medical herb plantation activities would still be required. Sherpas (meaning the "easterner"), form the majority community in the village and in the Kumbu region, and they are closely involved in the form of support services for mountaineering in the region following the first successful expedition of one of their community Tenzing Norgay to the Mt. Everest Peak along with Edmund Hillary.