Кіріспе

Чеширдегі бұрынғы цистерциан абатханасы Корольдік абатхана - бұл бұрынғы ортағасырлық абатхана және кейіннен Уайтегеттегі (Англия) ауылдық үй. Аббатхананың нақты орналасқан жері мен шекарасын бүгінгі ландшафтта анықтау қиын. Бастапқы ғимаратқа 1270 жылы Лорд Эдуард, кейіннен Эдуард I цистерциан монахтары үшін негізін қалады. Эдуард 1260 жылдары теңізден өтіп бара жатқанда ант берген. Азамат соғыстары мен саяси төңкерістердің кесірінен оның құрылысы 1272 жылға дейін, яғни патша тағына отырған жылы, кейінге қалдырылды. Дарнхоллдың бастапқы орны қанағаттанарлықсыз болғандықтан, солтүстікке қарай бірнеше шақырымға Деламер орманына көшірілді. Эдуард құрылысты үлкен масштабта жасауды көздеді - егер ол аяқталса, бұл елдегі ең үлкен цистерциан монастыры болар еді - бірақ оның амбициялары қайталанатын қаржылық қиындықтардан ұшырады. Құрылыс кезінде Англия Уэльске қарсы соғысқа кірісті. Қазынашылыққа ресурстар қажет болғандықтан, Vale Royal барлық гранттарын, білікті тасшылар мен құрылысшыларды жоғалтты. 13 ғасырдың аяғында құрылыс жұмыстары қайта басталғанда, ғимарат бастапқы жоспарланғаннан әлдеқайда кіші болды. Жобаның басқа да проблемалары болды. Аббатхана дұрыс басқарылмаған, жергілікті тұрғындармен қарым-қатынас нашар болғандықтан, бірнеше рет зорлық-зомбылық болды. 1336 жылы осындай оқиғалардың бірінде абатты қарақұрым қастандықпен өлтірді. Ішкі тәртіп те жиі нашар болды; 14 ғасырда монахтар жиі ауыр қылмыстарда, соның ішінде зорлауда айыпталды, ал абаттарды оларды қорғайтын ретінде қарады. Аббатхана кем дегенде екі рет қираған: 1300-ші жылдардың басында өрт бүкіл монастырь қорасын жойған, ал 1359 жылы - құрылыс жұмыстары Эдуард Қара ханзаданың қамқорлығымен қайта басталғаннан кейін - үлкен дауыл үлкен собордың құлауына себеп болды. 1538 жылы Генрих VIII монастырлар науқанын тарату кезінде, бірақ даусыз емес, Вейл Роялды жапты. Сот барысында абат сатқындық пен кісі өлтіруге айыпталса, ол өз кезегінде патшаның адамдарын маңызды заң құжаттарына абат қолтаңбасын жалғандаған деп айыптапты, бірақ аббатхананың жабылуы болмай қалды, ал оның иеліктері жергілікті Чеширдің бір мүшесіне сатылды. Ол 1540 жылдары осы жерде салынған жаңа сарайға кейбір монастырлық ғимараттарды енгізгенмен, Холкрофт оның көп бөлігін (шіркеуді қоса алғанда) құртты. Кейіннен ол Holcroft-тың кейінгі ұрпақтарымен айтарлықтай өзгертілді және кеңейтілді. Vale Royal 1600 жылдардың басында Чолмондейли отбасының иелігіне өтті және 300 жылдан астам уақыт бойы отбасылық орын болды. Чолмондейли отбасы 18 ғасырда сыртқы көрінісін қайта жаңғыртты, ал Томас Чолмондейли 1800 жылдардың басында ауқымды жұмыстар атқарды. 1833 жылы Эдвард Блордың қамқорлығымен және 1860 жылдан бастап Джон Дугласпен елеулі өзгерістер жүргізілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай сатылып, жеке гольф клубына айналды. Ғимарат әлі күнге дейін қоныстануға жарамды және ортағасырлық аббатхананың бөліктерін, оның ішінде асхана мен ас үйді қамтиды. Шіркеу мен монастырдың іргетастары қазылып алынды; Vale Royal Abbey, жоспарланған ескерткіш, Англияның Ұлттық мұра тізіміне ІІ* санаттағы ғимарат ретінде енгізілген.

Қор

Вейл Корольдік Аббатшылығына Дарнхолл қаласында лорд Эдуард, болашақ Эдуард I, таққа отырғызу алдында негізін қалады. Ол 1260-шы жылдардың басында ағылшын арнасынан өтіп бара жатқанда қатты ауа райында ұсталды деп болжанады, сол кезде, аббатхананың жеке хроникасы кейінірек жазғандай, корольдің ұлы мен оның серіктері өз өмірлері үшін қорқып жүрді. Эдуард Мәриямға өтініш білдіріп, егер олар құтқарылса, оның атынан аббатхана құруға уәде берді. Бұл оқиғадан кейін теңіз бірден тынышталып, кемелер аман-есен Англияға қайтып оралды. Соңғы адам жағаға шыққаннан кейін дауыл бұрынғыдан да қатты болып, Эдуардтың кемесі портта қираған. Алайда бұл хронология Эдуардтың сол кезеңдегі қозғалысы туралы белгілі мәліметтерге сәйкес келмейді. Оның жалғыз крест жорығы 1270 жылы болды, содан кейін ол 1272 жылы әкесі Генрих III қайтыс болғанға дейін қайтып келмеді. Сол кезде Дарнхолл абатшылығының құрылтай жарғысы берілді. Жарғыда корольдің "кейде теңізде қауіпке ұшырағаны" айтылған, ал соңғы өмірбаянының бір жазушысы 1260 жылдары ағылшын арнасынан өткен дауылмен байланысты деп болжаған. Майкл Престич Эдуардтың жаңа іргетасына крестоносцылардың қатысы бар екенін атап өтті: жобаға қатысты алғашқы жарғы Эдуард крестовый жорыққа аттанғанға дейін төрт жыл бұрын, 1270 жылдың тамызында, құрылған. Престич Эдуард аббатхананы теңіздегі бұрынғы араласуынан гөрі, крест жорығы кезінде Мәриямның болашақта қорғалуын сұрап, негізін қалаған деп болжайды. Эдуардтың аббатхананы құруға ниет білдіруіне қарамастан, саяси ахуалдың нашарлауы және оның әкесі мен ақсүйектер арасындағы соғыс - Эдуардтың маңызды рөл атқарғаны - аббатхананың құрылысын тоқтатты. 1265 жылы бүлікші барондар Евшем шайқасында жеңілді, ал келесі жылы Чеширдегі Дарнхолл қаласында цистерциан монастырын құру туралы келіссөздер аяқталды. Бұл үшін қазір патша қолында болған Честер графтарының елордасы мен мүлкімен төлеу керек болды. 1270 жылдың тамызында Эдуард өзінің жаңа аббатханасына Винчестердегі тағы бір жарғыны берді, сонымен қатар жер мен шіркеулерді берді.

Дарнхолл абатшылығының жабылуы

Аббатхананың құрылысы қиындық тудырады. Дайындыққа көп уақыт кетті, ал Джон Шомпенэйс абат бастаған алғашқы монахтар Дарнхоллға Доре абатханасынан (Вейле Рояльдың ана үйі) 1274 жылға дейін келген жоқ. Жаңа аббатхана жергілікті тұрғындардың ашуын туғызды және қарсылық көрсетті, олар бұл (және жаңадан берілген жерлері) олардың тіршілігін қауіпке ұшыратты деп сенді. Аббатхана ауылдарды қоршап тұрған Дарнхолл орманының орман шаруашылығы мен еркін орманын алды, ал ауыл тұрғындары бұған дейін еркін жүретін. Дарнхоллдың орналасқан жері үлкен құрылыс үшін қолайсыз еді. Ол уақытша орын ретінде қарастырылған болуы мүмкін; 1276 жылы Эдуард (ол кездегі король) аббатхананы қолайлы жерге көшіруге келісті. Жаңа жер Оверде, Мондрем орманының шетінде таңдалды. 1277 жылы 13 тамызда король мен королева Элеонора, олардың ұлы Альфонсо және бірқатар асыл адамдар бас құрбандық үстелі үшін жаңа аббатхананың іргетасын қалау үшін Оверге келді. Содан кейін Шампени мерекелік месса оқыды. 1281 жылы монахилар Дарнхоллдан Валь-Роял жерінде уақытша орындыққа көшті, ал аббатхана салынып жатқан. Певснердің "Англияның ғимараттары" деген еңбегінде Вейл Роял "цистерциандық қоныстар сияқты кеш негіз" деп сипатталған. Ол христиандық Еуропадағы ең үлкен және ең күрделі цистерциан шіркеуі болуы тиіс еді. Оның нақты орналасқан жері мен шекарасын анықтау қиын. Ол кеңінен монастырдың Коннерсли иелігінде, кейіннен патшаның атынан Вейл Рояль деп аталатын жер учаскелерінде орналасқан. Оңтүстік шекарасы, мүмкін, Пети-Пулдың айналасында, Эрнслоудан кейін Уивер өзеніне дейін. Оның жалпы ауданы шамамен

Қаржылық проблемалар

Көп ұзамай аббатхананы қаржыландыру қиындықтарға тап болды. 1280 жылдары патшалық қаржылар кейінге қалдырылып, ақыр соңында құлдырады. 1282 жылы Уэльспен соғыс басталды, ал Эдуардқа әскерлер мен жұмысшыларды салғанға ақша қажет болды. Ол Vale Royal және оның тас қалаушылары мен басқа да жұмысшыларына бөлінген ақшаны алды. Бұл шамамен монахтар монастырының құрылысын бастаған кезде болды, оған мәрмәр бағаналар арналған. Монахтар әлі де құрылыс басталған кезде салынған уақытша тұрғын үйде тұрып жатты. 1290 жылы Эдуард аббатханаға қызығушылығын жойғанын жариялады: "Патша осы шіркеудің жұмыстарына көңіл бөлуді тоқтатты және бұдан былай олармен ешқандай байланысы жоқ". Уольтер Херефорд жыл сайын келісімшарт бойынша берілетін шапанды алуға Гардеробқа жібергенде, оған бұл соңғы рет болатыны және одан кейін ол жалақы да, шапан да алмайтыны айтылды. Патшаның бет-әлпеті өзгеруінің нақты себептері белгісіз. Тарихшылар монахтар оның көңілсіздігін қалайда тудырған болуы мүмкін деп болжайды немесе сол жылдың қарашасында Елеонора патшайымның науқастануы мен өлімімен байланысты; өнер тарихшысы Никола Колдстрим Эдуардтың діни жобалары үшін "қорытынды қаражатты кенеттен тоқтату әдетін" пайдаланғанын айтты. "Патшаның шығармалары" кітабында "құрылыс жұмыстарына жұмсалған ақшаның біразы патшаның рұқсатынсыз басқа мақсаттарға жұмсалған болуы мүмкін" делінген. Бір кезде патшаның үлкен гранттары аз болды, ал абатияға тиісті ақшаны ала алмауы жағдайды нашарлатты. Елеонора патшайым өз атында әнхана құру және жалпы алғанда жүргізіліп жатқан жұмыстарға үлес қосу ниетімен оған өсиетінде 350 марка қалдырды. 20 жылдан кейін де аббатханаға оның өлім жазасын өтеп бергендер осы соманың жартысынан астамын берешегі бар еді. 1291 жылы олар 1808 фунт стерлингке дейін кешіктірілді; Король 808 фунт стерлингтің бір реттік төлемін бекітті, бірақ қалған бөлігі 1312 жылға дейін, король Эдуард қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткенге дейін төленбей қалды. Бұл үлкен жобаны патшаның қызметкерлерісіз-ақ аяқтап, басқаруға тырысты. Өзінің жері мен феодалды алымдарынан едәуір табыс тапқанына қарамастан, аббатхана басқа шіркеу мекемелеріне, патша қызметкерлеріне, құрылыс мердігерлеріне, тіпті Лука саудагерлеріне де үлкен қарыздар жинады. Қаржылар дұрыс пайдаланылмаған болуы мүмкін. Жұмыс 1290 жылдан кейін кем дегенде он жылға тоқтады, кем дегенде жартылай, аббатханадан округтің табысын жаңа туған Уэльс князіне беруіне байланысты, ол сонымен қатар Честер графы болды. Жұмысшылар жалақыдан қорыққандықтан жұмыс істеген жоқ. Ақырында жұмыстар қайта басталғанда, олар әлдеқайда төмен масштабта болды; егер король 1305 жылға қарай аббатханада талан-таражға түскенін күдіктенсе, ол "Корольдің жұмыстарының тарихы" деп көрсетеді, ол оларға шатыр үшін 40 фунт стерлинг грант беру үшін жеткілікті "бақыт алды". Авторлар бұл уақыттан бастап, құрылыс 1307 жылы Уэльс ханзадасы король Эдуард II ретінде билікке кіргеннен кейін, аббатхананың қаражаты үшін кейбір өтемақылар келді. 100 фунт стерлинг жақын маңдағы патшалық сарайдан, ал 1312 жылы оларға жыл сайын 80 фунт стерлинг берілді. Бұл тек бес жыл ғана созылып, патша қожалықты ағасы Вудсток Эдмундқа берді.

Жалға алушылармен қарым-қатынас

Абатхана ғимараттарын аяқтаумен қатар, Вейл Рояль басқа да күрделі проблемаларға тап болды. Орта ғасырлық зерттеушілер Гвилим Додт пен Элисон Макхардидің атап өткеніндей, "ерігерлік үй, кез келген басқа жер иелері сияқты, өзінің игілігінің негізгі көзі ретінде өз иеліктерінен түскен табысқа байланысты болды", ал 12 ғасырдың аяғынан бастап, монастырлық мекемелер "ерекше құлшылық мәртебесі мен иелiк етудің заңды анықтамасын қатаңдауға тырысты" оның жалға алушылар үшін. Оның негізі қаланғаннан бері Вейл Роял де ерекшелік болған жоқ, ал монахтардың жалға алушылары мен көршілерімен қарым-қатынасы тез нашарлап, әдетте кедей болып қалды. Аббатхананы Дарнхолл мен Овер тұрғындары жек көреді, олар өздерін феодалдық иеліктің астында тапты. Бұл бұрын еркін болған қожайындарды қасақана қылмыскерге айналдырды. Дарнхоллдің жалға алушылары 1275 жылы (аббатхана құрылғаннан кейін бір жыл өткен соң) аббатқа ақы төлеуден бас тартуға тырысты және келесі елу жылда Вейл Рояльдің аббаттарымен қақтығысты жалғастырды. Дау негізінен орман шаруашылығы құқықтарына байланысты болды; жаңа аббатхана Мондрем орманында болды, ол аббатханаға берілместен бұрын негізінен жалпы жер болған. Оны жалпы жер деп сақтау монахтардың оны пайдалануына кедергі келтірмек, сондықтан аббатхана орман заңдарынан иммунитетті тиімді түрде алды және Босток пен Хогг "әлбетте" үнемі өз-өзіне қол жеткізді дейді. Абаттар феодалдар болған, бірақ олардың шіркеулік жағдайына байланысты міндетті түрде жағымды жер иелері болған жоқ; олардың жалға алушылары абаттың манориалды сотының алдына келгенде, олар судьяның алдына келіп, жалпы заң қолданылды. Абаттар жер иелері болғандықтан, халық "әлеуметтік құлдыраудың" бір түрі деп атаған Рихард Хилтонның сөздеріне қатты қарсылық білдірген болуы мүмкін. Жалпы алғанда, айтарлықтай күмәнді табыс пен үлкен шығындар болғандықтан, монахтар қатал қожайындары болуы керек еді, бірақ олар өздерінің міндеттерін құлшыныспен атқарған. Ғалымдар аббатхананың ауыл тұрғындары айтқандай қатал иелері болғанына күмән келтіреді. Бұрынғы жер иелері, мысалы Честер графтары, крепостнойлықты күшін жоюда әлсіз болған болуы мүмкін, сондықтан Дарнхолл мен Овер олардың салыстырмалы еркіндігіне дағдыланған болуы мүмкін. Сонымен қатар, монахтар феодалдық заңдарды орындауда әлсіз болған болуы мүмкін, бұл Дарнхоллдың және оның айналасындағы ауыл тұрғындарын олардың пайдасына пайдалануына әкелді. Ауыл тұрғындары өздерінің күресін шын жүректен, кейде заң арқылы, кейде зорлық-зомбылықпен жүргізді. Олар монастырь қызметкерлеріне бірнеше рет шабуыл жасады; 1320 жылы Дарнхоллда ондық жинау кезінде (Эвешамның Рихард абысының қол астында) монастырь қызметкеріне шабуыл жасалып, қызметші өлтірілді, ал 1339 жылы абатхананы қорғап жатып, абат Питер өлтірілді. Олар патша мен патшайымға бірнеше рет жақындады, бірақ еш нәтиже бермеді.

Мүлік және қаржы

Овер ауылы аббатшылықтың иеліктерінің орталығы болды және (айналасындағы ауылдар сияқты) абат феодалдық иелігінің астында болды. Дарнхоллдағы аббатхананың бастапқы қоры Деламер орманы, Дарнхоллдағы хандықтар, Йоркширдің шығыс ат үстіндегі Лангвит және Фродшам, Уиверхам, Эшборн және Кастлтон адвокаттары болды. 1276 жылы Конвордсли жері, 1280 жылы Виралдағы иеліктер берілді. Аббатхана 1285 жылы жергілікті ақсүйектерге тиесілі, оның ішінде Хью де Мертонның (Овердің айналасында), Брэдфорд пен Гилден Саттонның иеліктерін де алды. Алайда, Эшборн ұзақ уақыт ұсталмады; бірнеше жыл ішінде Вейл Роял Адвоусонды Линкольн соборына 400 фунтқа беруге мәжбүр болды. Алдымен патша Вейл Рояльді бай Киркхэм монастырына тапсырды. Содан кейін Шрусбери иелігінде болған кезде патшалық қысым мен заңдық қысымның бірі Шрусбериге өз құқығынан бас тартуға мәжбүр етті. Джеффри Дентонның айтуынша, "әлі де [Вейл Рояльдің] өз хроникашысы бұл іс-әрекеттің әділдігіне күмән келтірді". Аббатхананың Деламер орманында шыны жасау фабрикасы болған, ол жұмыс істеген алғашқы онжылдықтарда аз пайда әкелген, бірақ 1309 жылы өндіріс тоқтаған сияқты. Ол кезде монастырьдің негізгі кірісі жүннен болатын. 1283 жылы аббат Шомпени аббатхананың он екі қап коллекциясын жеткізу үшін 53 с 6 д 8 п аванс ретінде алғандығын растады. Бұл мәмілелер саудагер жүнді сатқанға дейін жасалды, ал пайда монастырға қайтарылды. 1330-жылдардың ортасында абат Питер аббатхананың табысы 248 17 фунт болатындығын есептеп шығарды, оның ішінде 60 фунт қонақжайлылыққа, 16 фунт аббатхананың қызметшілерінің жалақысына, 21 фунт абат шығыстарына, 30 фунт қорғаныс шараларына және 50 фунт "сыйлықтар, зиян және жарналарға" жұмсалды. Қалған ақша - жеткіліксіз, - деді 1336 жылы абат Петр - монахтардың күнделікті қажеттіліктеріне жұмсалды. 1342 жылы, аббат Роберт де Чейнестонның тұсында, аббатхана 20 фунт стерлинг берешегімен болды және Брэдфорд пен Хефферстондағы монастырь қораларын өрт сөндірді; қорадағы барлық жүгері жоғалған монахтар келесі егін жиналғанға дейін өмір сүру үшін жеткілікті сатып алуы керек болды. Роберт шұңқырларды, олардың бөгеттерін, шіркеудің шатыры мен аббатхана ғимаратының бөліктерін жөндеу үшін 100 фунт қажет деп зарланды. XV ғасырда Вале Рояльдің қаржы жағдайы жақсарған көрінеді. Екі салық әббиді 346 0 фунт стерлингке бағалады. 1509 жылы 4 д, ал жиырма алты жылдан кейін 540 фунт 6 с 2 д. 1509 жылы 92 фунт стерлинг, ал 1535 жылы 21 фунт стерлингтен сәл артық шығын болды. Аббатхана тауарлар мен өгіздерге бай болғанымен, бастапқыда жоспарланғаннан әлдеқайда аз монахтар болды; Доре абатасы 1509 жылы Вейл Роялға барған кезде отыздан тұратын халықтың орнына он бес монахты тапты.

Орта ғасырдың кейінгі кезеңдері

Аббатхананың қаржылық қиындықтарына қарамастан, құрылыс баяу жүрсе де, жалғасты, ал 1330 жылға қарай монахтар "уақытша" тұрғын үйлерінен негізгі бөлмелеріне көшуге мүмкіндік алды. Сол жылы шіркеудің шығыс бөлігі - қалған бөлігі әлі де қабыршақ - және монастырь ғимараттары толықтай аяқталмаса да, монастырды қоныстандыруға жеткілікті болды. Негізгі күмбездің көп бөлігі Чешир ауа райына ұшыраған. Патшалық қаржысы толығымен құрғап қалған еді, ал 1336 жылы абат Петр қорлар, монастырьлар, кафедра үйі мен жатақханалар әлі салынбағанына шағымданды. Ол 1340 және 1345 жылдар аралығында шіркеудің абысы Робер де Чейнестонның шіркеудің хоры мен солтүстік жағын қорғасынмен жабу үшін жауапты болуы мүмкін деп шағымданды. 1353 жылы жаңа үміт пайда болды. Эдуард Қара ханзада - король Эдуард III-нің ұлы және мұрагері (қазіргі Честер графы) - әкесінің Францияда жүргізген соғыстарына толықтай қатысқан, ал Чешир әскерлердің маңызды көзі болған. Принц графлықтың ақсүйектері мен институттарын кеңінен қамқорлаған, олардың ішінде Вейл Рояль (Антони Эмери оны "экстравагантты" соғыс шіркеуі" деп сипаттаған) басты орынға ие болды. Эдуард 1340 жылы Вале Роялды өзінің қорғанысына алды, ол аббатхананың аяқталғанын көргісі келді. Ол қомақты қаржыны: 500 марканы қолма-қол ақшамен бірден, бес жылдан кейін жеке өзі келгенде сол соманы төледі. 1359 жылы принц Эдуард Vale Royal-ке Ceredigion, Llanbadarn Fawr шіркеуінің адвокатын және шіркеуін берді. 1359 жылы тамызда Уильям Хелпестон құрылыс жұмысына бақылау жасауды тапсырды, ол үшін аббатхана оның жалақысына қоса өзі мен адамдарына тамақ пен баспана беруді тапсырды. Сонымен қатар, олардың құрал-саймандары мен отынның да ақысы төленеді. Сонымен қатар, ол өмір бойы жылына 40 шиллингпен қамсыздандырылатын. Бұл жұмыс алты жылға созылады деп күтілді, бірақ уақыт өте келе: 1354 жылы кескіндеме жасау үшін тапсырыс алты жылдан кейін жаңартылуы керек болды. Аббатхананың хоры бірінші жылы аяқталды; ғалымдар қазір Хелпестонның әлі де Хелпестонның 13-ғасырдағы жоспарларына сәйкес қандай дәрежеде құрылыс жүргізіп жатқанын немесе өзінің дизайны элементтерін енгізгенін білмейді. Хелпстонның жоспарларында амбулаториялық және он үш шіркеуден тұратын апсидалық хор қарастырылған, жеті жетібұрышты және алты кіші төртбұрышты шіркеулер ішке қарайды. Хелпстонның жалғасатын міндеттемелерін қамтамасыз етуде қиындықтар болды; оның келісім-шарты бір жыл ішінде қайта келісілді; бұл жолы ақша тікелей төленбестен, абатқа төленеді, ол Хелпстонның жұмысын тексергеннен кейін төлейді. Жұмыс басты назарды соқпақтың қабығын аяқтау мен шығыс шетін дамытуға аударды және Толедо соборының ұқсас жобасына негізделген болуы мүмкін. 1359 жылы 19 қазанда болған үлкен дауыл кезінде кеме кемесінің көп бөлігі (соның ішінде бұрынғы игумен орнатқан жаңа қорғасын шатыр) бұзылып, жойылған. Аяқталмаған собордың аркадалары қираған. Ол "батыс қабырғадан бастап, ғибадатхана қақпасының алдындағы қоңыраулы мұнараға дейін" талқандалды, ал ағаш іргетастар "желмен құлатылған ағаш сияқты" құлады. Құрылыста нашар құрылыс тәжірибесі немесе нашарланған мата туралы жазбалар жоқ, ал қазір жойылған кеме қайта құру үшін өзінің сәулеттік проблемаларын ұсынды. Келесі он үш жылда жөндеу жұмыстары баяу жүргізілді, ал аббат Томас "жеті сәулелі шіркеудің бірегей шешесі" үшін жауапты болуы мүмкін, оларды де Хеплстон салдырды және 860 фунт стерлингке тұрды. Бұл "үлкен шіркеудің ең басты ерекшелігі болуы керек еді". 1368 жылы Уэльс ханзадасы масондарды үшінші рет жұмысқа шақырғанда, жұмыс әлі де жалғасып жатқан еді. Қайта жаңғыртылған шіркеу бұрынғыдан кішірек болады, ал басты киіз үйдің биіктігі мен ені пропорционалды түрде азаяды. 1376 жылы Қара ханзада қайтыс болды. "Корольдің шығармалары" кітабында айтылғандай, "монахтарға патшаның жомарттықпен бергені аяқталғаны анық болған". Жұмыс сол қысқартылған масштабта Рихард II билік құрған кезде жалғасты, ол корольдік қор болу құрметіне аббатхананы шағын масштабта қамқорлаған. Патшаның аббатхананың көлемі мен құны азайып кеткеніне "көп қуанып" отырғаны айтылды. Керемет жөндеу жұмыстары мен құрылыс жұмыстары 15 ғасырда жалғасты. 16 ғасырда Генрих VIII патшаның тұсында болған аббатхана туралы басқа мәлімет аз.

Жергілікті ақсүйектермен қарым-қатынастар

Орта ғасырдың соңында ақсүйектермен қарым-қатынас бұрынғы жылдардағы жалгерлермен салыстырғанда жақсы болған жоқ, ал ақсүйектер монахтармен жиі ұрысқа түсті. Аббатхана жергілікті танымал отбасылармен қақтығысқа түсіп, жиі зорлық-зомбылықпен аяқталатын. 14 - 15 ғасырларда Вейл Рояль басқа да даулы оқиғаларға тап болды. Көптеген абаттар құзырсыз, сатқын, қылмыскер болды, ал үйді басқару жиі нашар болды. Тәртіп әлсіреп кетті; осы кезеңде аббатханадағы тәртіпсіздік ауыр қылмыстар туралы, соның ішінде кісі өлтіруге әрекеттену туралы хабарларға себеп болды. Заңсыздыққа ерекше беделді болған аббат Генри Ароузсмитті 1437 жылы ер адамдар тобы (олардың бірі Овердің викарі) абатхананың монахтарының бірі зорлаған деп күдіктелген үшін кек алу үшін өлтірді. 1439 жылы аббатхана корольдік қадағалауға алынғанымен, бірден жақсару болмады, ал 1450 жылдары халықаралық цистерциандық басқарушы орган - Бас тараудың Корольдік дорасы болды. Капитул аға абаттарға аббатхананы тексеруді бұйырды, абаттар 1455 жылы "қатыгез және зұлым" жағдайда болды. Кейін жағдай біршама жақсарып, Вейл Рояльдың соңғы жылдары бейбіт және жақсы тәртіпте өтті. Кейбір құрылыс жұмыстары жалғасты, өйткені 1510 және 1515 жылдары жөндеуге арналған ағаш гранттары туралы жазбалар бар. Доре абысы 1509 жылы Вейл Рояльға барды, сол кезде аббатханада 19 монах болды және оның бөлмелерінің қысқаша тізімін жасады, соның ішінде абат бөлмелері (оларда "орынды диван, он жамылғы, төрт матрас, екі қауырсын төсек және он екі жұп зығыр маталары бар" деп сипатталды). Археолог С. Ж. Мурхаустың айтуынша, мұндай сән-салтанат цистерциандықтардың бастапқы аскетизмнен қаншалықты алыстап кеткенін көрсетеді.

Соңғы абат сайлауы

1535 жылы жазда абат Джон Батлер қайтыс болды. Оның орнын алмастырушының сайлануы жергілікті ақсүйектердің үйдің ішкі істеріне қаншалықты араласқанын көрсетеді. Уильям Бреретон мен Пирс Даттон - жергілікті ерлер және аймақтық билік үшін бәсекелестер - екеуі де өз кандидаттарын ұсынды. Сайлау жемқорлыққа толы болды; Мысалы, Даттонның адамы Томас Кромвельге - Генри VIII-дің бас министріне - 100 фунт ұсынды және болашақта оған "бір адамдай үлкен ләззат" уәде етті. Адам Беконсолл мен Томас Легх - монастырь қонағы, ол өзі 15 фунт стерлинг пара алған - Хултон аббатшылығының бұрынғы иесі Джон Харьюэрді қолдады. Сонымен қатар, король Анна Болейннің өзі де белгілі бір үміткерді жақтырады. Бұл жағдайда король Генрих ерікті сайлау өткізуге бұйрық берді, ал бұл Hareware сайланды. Оның кандидаты жеңілгенімен, Бреретон әлі де өмірінің қалған бөлігінде Харьюэрден жыл сайын 20 фунт пенсия алуды таластыра алды. Жаңа абат үшін ең бастысы, Кромвеллді король аббатхананың басқарушысы етіп тағайындады. Көптеген басқа да монастырлар сияқты, олардың ықтимал жойылатынын білген соң, Харьюэр қолма-қол ақша жинауды бастады. Бұл үшін олар жерлерін ұзақ мерзімге арендаға алып, өте төменгі рентамен, ал жоғары кіріс ақысын төлеген.

Тарату

1535 жылы Вейл Рояль Чеширде қалған алты монастырь мекемелерінің бірі болды. Сол жылы Валор Экклезиастикустың табысы 540 фунт стерлингке тең болғандығы хабарланды, бұл оны 13-ғасырдағы цистерциандық қорлардың ішіндегі ең байсы және жалпы алғанда төртінші байсы етті. Бұл табыстың басым бөлігі жергілікті ақсүйектерге пара беру мен оларға зейнетақы төлеу үшін жұмсалған көрінеді. Бұл табыстар Вейл Рояльге 1535 жылғы діни үйлерді жою туралы заң бойынша таратылудан құтылуға мүмкіндік берді, бұл Генрих VIII патшаның монастырларды таратудағы алғашқы қадамы, сол кезде оның халқы 15 монахқа дейін азайды. Аббат Джон Хереуэр аббатхананың сақталуын қамтамасыз етуге тырысқан екіжақты саясат жүргізді, ал егер бұл сәтсіз болса, өзі мен бауырларының қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Харевар хан сарайындағыларға, ықпалды дворяндарға және (әсіресе) бас министр Томас Кромвельге ақша мен мүлікпен пара беріп, аббатханаға демалыс беруді көздеді. Көптеген жалға алу шарттарында, егер аббатхана сақталса, оларды жою туралы ереже бар еді. Hareware басқа активтерін, мысалы мал мен ағаштарды ақшаға сатып жіберді. Вейл-Рояльдағы таратылу процесі 1538 жылдың қыркүйегінде корольдік комиссар Томас Холкрофтпен басталды, оған аббатхананы Харьюардан "алып, қайтарып алу" бұйрығы берілді. Абаудың 7 қыркүйекте оған берілгені туралы айырбастау актісіне жалған қол қою арқылы Холкрофт мәлімдегендіктен, жағдай заңды түрде күңгірт болды. Абат (және аббат) Холкрофттың өкілеттігін күмәнге ұрып, мұны жоққа шығарды. Ол абаттың аббатхананы өз қолымен басып алуға тырысқанын және Холкрофтпен жер алдау үшін сөз байласып отырғанын айтты. Монахтар үкіметке, әсіресе Корольдік үстемдік кезінде жалпы викар ретінде шіркеу істеріне жауапты Томас Кромвельге өтініш білдіруді жалғастырды. Лондонға сапары кезінде Харьюэр бас министрге былай деп жазды: "Иә, мырзам, шындық мынада: мен де, менің бауырларым да біздің монастырды берілуге ешқашан келіспегенбіз, әлі де келіспейміз, әрі патшаның рақымы бізге бұйырмаса, біздің жақсы ниетімізбен ешқашан келіспейміз. 1538 жылдың желтоқсан айында абат Джон мен оның қауымы әдеттерін өзгертіп, уақытша басқа орденге қосылуға пападан рұқсат алды. Үкімет ортасында Вейл-Рояльдің берілуінің заңдылығына қатысты кейбір алаңдаушылықтар болғандықтан, мәселені күмәннен тыс етіп қою үшін шаралар қабылданды. 1539 жылы 31 наурызда аббатханада арнайы сот өтті, судья Кромвель болды. Сот бас діни қызметкерді 1536 жылы монахты өлтіргені үшін (өзін-өзі өлтірген) бас сатуға және сөз байласуға айыптап, бас тартудың мән-жайын тергеудің орнына айыптап отырды. Сонымен қатар, ол "Адамзаттың жолын іздеу" кезінде "әзілдеу сөздер" үшін айыпталды; кісі өлтіру де, сатқындық та өлім жазасына кесілген қылмыс болды. Абат кінәлі деп танылып, Вейл Рояль корольдікке тиесілі деп жарияланды. Аббат Джон өлтірілмеген: оған жылына 60 фунт пен күміс табақ берілді, бұл сот оның Кромвельге келісуіне қысым жасау құралы екенін көрсетеді. Қазынашылықтың деректері бойынша, Иоанн аббат кем дегенде 1546 жылға дейін өмір сүрген. Аббатхананың жақын маңдағы жерлері Уайтегейттің жаңа прихотына қосылды.

Кейінгі тарих

Тақпен ұзаққа созылған келіссөздерден кейін Томас Холкрофт Вейл Роялды жалға алды. Бұрын ол Чеширдің төменгі абыройының белгісіз мүшесі болған, бірақ сатып алу оны бай адам етті. 1539 жылы ол шіркеуді қиратып, король Генриге хат жазып, оның "жұмтылғанын" айтты. 1544 жылы 7 наурызда король Холкрофтың иелігін растап, оған аббатхана мен оның көптеген иеліктерін 450 фунтқа берді. Холкрофт аббатхананың көптеген үй ғимараттарын алып тастап, оңтүстік және батыс монастырь аумақтарын - абат үйін, монахтардың асханасы мен асханасын - өзінің үйінің өзегі ретінде сақтап қалды (бұлар аббатхананың монастырына бағытталған). Ол жаңа бірінші қабаттың кіреберісінде үлкен сыртқы баспалдақ орнатты. Археолог Дж. Патрик Гриннің айтуынша, ол "барлық келушілерге Vale Royal-да жаңа режимнің орнағанын есте қалдырды". Ол 1544 жылы ерлік атағына ие болғанға дейін аббатхананың қақпа үйін ауланың кіреберісі ретінде сақтап қалды және аббатхана мен оның жерлерін жалға алды. Холкрофт мұрагерлері 1615 жылға дейін Вейл Роялда өмір сүрді. Олардың тұруы кезінде қанаттардың алдыңғы жағына көлбеу терезелер енгізілді, оларды сүйемелдейтін мульлиондар мен трансомдармен бірге Певснер "Елизаветалық қайта жаңғырудың таңғажайып ерте үлгісі" деп сипаттады. Сондай-ақ осы уақытта Холкрофттың "жұмбақ готикалық верандасы" жер төбесінде орналасты. Осы күні үй Чолмондейли отбасының (кейінгі Лорд Деламер) қолына өтті. Мэри Чолмондлей (1562-1625), аймақта кең меншігі бар қуатты жесір әйел, өзінің үлкен ұлы Чолмондлейдегі негізгі отбасылық меншікті мұра еткен кезде, абатхананы өзі үшін үй ретінде сатып алды. 1617 жылдың тамызында ол Джеймс I мен Вейл Роялдағы бұғы аулау тобын көңілдестірді. Патша өзін соншалықты жақсы көретін, ол отбасының екі мүшесін ерлікке тағайындады және оның сапарынан кейін көп ұзамай жазылған хатында леди Мэридің ұлдарының саяси мансабын алға жылжытуды ұсынды, егер олар соттың алдына келсе. Оның ұсынысы қатты қабылданбады, патша оны "Чеширдің батыл ханым" деп атады. 1625 жылы қайтыс болғаннан кейін Мэри аббатхана мен меншікті төртінші ұлы Томасқа (отбасының Вейл Роял бөлімшесін құрған) берді. Англияның Азамат соғысы кезінде Чолмондейлер Карл І-ді қолдады. Олардың адалдықтары ауыр зардаптарға әкелді; Вейл Роялда шайқастар болды, үй тоналды, ғимараттың оңтүстік қанатын генерал Джон Ламберт басқарған парламенттік күштер өртеп жіберді. Осыған қарамастан Чолмондейлер отбасы монастырда өмір сүруді жалғастырды. 1833 жылы ғимаратқа Эдвард Блордың жобалауымен оңтүстік-шығыс қанаты қосылды. 1860 жылы Хью Чолмонделли, барон Деламер, Честер сәулетшісі Джон Дугласқа оңтүстік диапазонның ортасын (ағаштан жасалған) қайта құруды тапсырды. Дуглас келесі жылы оңтүстік-батыс қанатты қосты және ас бөлмесін өзгертті. Қасиетті Мария шіркеуі, капелла экстра портис (абатхана қақпасының сыртындағы часовня) батыс ложаның қарама-қарсысында қалды. Ғимарат 1728 жылы негізінен қайта салынған, Fabrica ecclesiae-ді 14 ғасырға жататын ағаштан жасалған шіркеуден алған. 1874-1875 жылдары Дуглас Сент-Мэри шіркеуін қайта жаңғыртты, оның сыртқы келбеті өзгерді, бірақ ішкі құрылымының көп бөлігін сақтады. Чолмондейлер отбасы 300 жылдан астам уақыт бойы монастырда өмір сүрді. 1907 жылы олар оны Манчестердегі бай бизнесмен Роберт Демпстерге жалға берді. Демпстер өзінің байлығын R & J Dempster and Sons газ инженерлік компаниясынан 1883 жылы құрды. Сол жылы оның екінші қызы Эдит дүниеге келді және 1925 жылы Оңтүстік Африкада қайтыс болғанға дейін әкесімен бірге Вейл Роялда тұрды. Ол абатхананың жанында, Уайтгейт шіркеуінде жерленді. Эдитке оның байлығының жартысы және жеке заттары, соның ішінде Вейл Рояльді жалға алу құқығы да тиді. 1926 жылдың көктемінде ол Уайтгейт шіркеуінде Фрэнк Претиге тұрмысқа шықты. Эдит Вейл Рояльді жалға беруден бас тартып, сол жылдың соңында салыстырмалы түрде қарапайым Саттон Ху елімін сатып алды. Франк 1934 жылдың соңында қайтыс болды; Эдит 1939 жылы Саттон-Ху еліміндегі үйінділердің кейбірін қазу үшін археолог Базил Браунды жалдады, ол Солтүстік Еуропаның ең бай англосаксондық жерлеу орнын тапты. 1934 жылы басқа Чолмондели, Томас, барон Деламер, аббатханаға қоныс аударды; 1939 жылы үкімет Вейл Роялды екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сауыққан сарбаздар үшін санаторий ретінде пайдалану үшін алған кезде ол мәжбүрлі түрде шығарылды. Чолмондейлер әулетті соғыс аяқталғаннан кейін қайтарып алды, содан кейін оны 1947 жылы Императорлық химиялық өнеркәсіптерге (ICI) сатып жіберді. Компания ә�...

Археологиялық зерттеулер және қалдықтарды табу

Археологиялық жұмыстар шіркеу құрылысының көптеген егжей-тегжейін ашып көрсеткенмен, үлкен шіркеуден және басқа шіркеу ғимараттарынан "еш нәрсе қалдырмады". А. Эмеридің айтуынша, "қабатты егжей-тегжейлі зерттеу ортағасырлық кезеңнен кейінгі өзгерістердің қабаттары астында жасырылған құрылымдық дәлелдерді көрсетті". Манчестерлік сәулетші Базил Пендлтон 1911-1912 жылдары қазба жұмыстарын жүргізді, ол Монахиняның қабірінің айналасына бағытталған. Пендлтон шіркеудің ұзын, едені сәнді соқпақпен орнатылғанын анықтады. Құрылыстың қалған бөлігі әр түрлі уақытта шөпті төртбұрышты айналдыра, мүмкін шөп бақшасы. Ғимараттар шіркеуден басқа (квадраттың шығыс жағын алып тұрған), бөлім үйінен, абат үйінен, қонақ үйлерінен және қауымның және оның ауыл шаруашылығы жұмыстарының күтімі үшін қажетті ғимараттардан тұрады. Аббатхананың тас жұмыстарының көп бөлігін ол қиратылған кезде Холкрофт сатты. Кейбіреулері жалпы құдық салу үшін пайдаланылды; Нортвиктегі кем дегенде бір үй бағында түпнұсқа ою-өрнектер мен босстар болды, ал басқа үш үйдің қабырғаларында аббат тастары табылды. Уиверхам шіркеуінің солтүстік жақтағы төбешігі Вейл Рояльдан келген болуы мүмкін. Ол сондай-ақ, шіркеудің батыс бөлігін өз пайдалануы үшін қайтадан салды. Қазіргі ғимараттың оңтүстік қанатында түпнұсқа асхананың шатыры орналасқан, ол дендрохронологиялық тұрғыдан 15 ғасырдың екінші жартысына жатады. Ол "үстіңгі қабатты үш қабатты, төбеге қарай ашық, екі қабатты бөлмелермен қоршалған, толығымен қабырғадан жасалған жер төбесінде орналасқан" деп жазды. 1958 жылы қазба жұмыстары 1359 қосымшаны, соның ішінде шабақ апсисін анықтады. Деламер орманында боялған шыны бөлшектері, ал Пурбек мәрмәрі және басқа сәулет фрагменттері табылды. Тарихшы Джеффри Дентон Вейл Корольдік абатханасы ғалымдар тарапынан салыстырмалы түрде зерттелмегенін айтады, өйткені ол 16 ғасырдың ортасында толықтай жойылған; "егер ол аман қалса, Эдуард I-нің шіркеумен қарым-қатынасы туралы біздің көзқарасымыз түбегейлі өзгеше болуы мүмкін еді". Монахтар қабірі деп аталатын дөңгелек тас ескерткіш, Іда апаның есімімен аталады. Ол 14-ғасырдағы Чешир монахшасы деп саналады. Ескерткішті Чолмондейли отбасы тұрғызған, мүмкін, бұл монах әйелінің аңызына сену үшін. Оның құрылысындағы материал үш көзден алынған: ортағасырлық айқышқа арналған бас, оның төрт панелі айқышқа шегеленуді, қыз бен бала Исаны, Қазалы Екатерина мен Қазалы Николайды бейнелейді; 17-ғасырда құмтастан жасалған шахта; және қалпына келтірілген бағананың негізінен жасалған тұғыры. Pevsner's Buildings of England монумент "қалай болғанда да 13 ғасырдың аяғына" ұқсайды деп сипаттады және "өте үлкен және күрделі" негіздердегі бағаналардың басқа қалдықтарын атап өтті. Қазіргі уақыттағы ауыл үйі оңтүстік және батыс аймақтарының бөліктерін қамтиды; біріншісі абатханадан есіктің аркасы бар, бұл бастапқы абатхананың әлі күнге дейін көрінетін бірнеше элементтерінің бірі. Алғашқы аббатхананың кем дегенде бір бөлігі бірінші қабатқа дейін сақталған; 1992 жылы Британдық археологиялық қауымдастығының зерттеуі ішкі қабырғадағы гипс жұмыстарына ойып жазылған ортағасырлық граффитилерді тапты. Холкрофттың Тюдор үйі де тұр. Ғимарат ІІ* санатталған ғимарат, ал Сент-Мария шіркеуі ІІ дәрежеде, ал Вейл Роял Аббатханасының қалдықтары - жоспарланған көне ескерткіш.