Кіріспе

Кирксталл абаттығы – Англияның Батыс Йоркшир аймағындағы, Лидс қаласының солтүстік-батысындағы Кирксталлдағы қираған цистерциандық монастырь. Ол Эйр өзенінің солтүстік жағасындағы халыққа арналған саябақта орналасқан. Абаттық шамамен 1152 жылы негірленген. Генрих VIII тұсында монастырларды тарату кезінде жабылған. Көркем қираған орындары J. M. W. Turner, Thomas Girtin және John Sell Cotman сияқты суретшілердің назарына ілігіп, олар оны суреттеген. Кирксталл абаттығы полковник Нордтың сыйы ретінде Лидс қалалық әкімдігіне берілді және 19 ғасырдың соңында көпшілікке ашылды. Қақпа үйі мұражайға айналдырылды, қазір ол Лидс мұражайлары мен галереялары тобының құрамына кіреді.

Қор

Генри де Лейси (1070, Халтон, – 1123), Понтефракт иелігінің иегері, Боулендтің 2-ші иесі, егер ауыр сырқаттан аман қалса, Мария Діңгеге аббатхана арнауға уәде берді. Ол жазылып, Фонтан аббаттығының иесіне Йоркширдің Батыс жағындағы Барнольдсвик жерін (қазір Ланкаширде) беріп, сол жерде еншілес аббатхана құруға келісті. Аббат Александр Фонтаннан келген он екі цистерциандық монахпен Барнольдсвикке барып, бұрынғы шіркеуді бұзып, Генри де Лейсидің жерінде аббатхана салуға кірісті. Олар алты жыл бойы сол жерде тұрды, бірақ ол жердің жағдайы қолайсыз болды. Аббат Александр аббатхана үшін сәйкес келетін жер іздеуге кірісіп, тығыз орманды Эйр аңғарында, жалғыз өмір сүретін адамдардың басып алған жерін тапты. Александр де Лейсиден көмек сұрады, ол оған ықылас көрсетіп, Уильям де Пуатудан жерді алуға көмектесті. Монахтар Барнольдсвиктен Кирксталлға көшіп, жалғыз өмір сүретін адамдарды ығыстырды, олардың бір бөлігі аббатханаға қосылды, ал қалғандарына көшу үшін ақы төленді. Құрылыстар негізінен 1152 жылы, монахтар Кирксталлға келгеннен бастап, 1182 жылы Александрдың аббаттығы аяқталғанға дейін бітті. Құрылысқа қажетті диірмен тастары өзеннің қарсы бетіндегі Брамли Фоллдан әкелінді.

Ғимараттар

Fountains, Rievaulx, Kirkstall, Tintern және Netley-де сақталған ағылшын цистерциандық кешендері, көбінесе, жергілікті ерекшеліктермен бір-біріне ұқсас жоспар бойынша салынған. Мысалы, төменде Кирксталл аббаттығының жоспары келтірілген, ол ең жақсы сақталғандарының бірі. Аббаттық ғимарат цистерциандық стильде салынған, қысқа ғибадатханасы (3) және әрқайсысы үш шығысқа қарайғы шапельдері бар трансепттерінен (4) тұрады, бұл шапельдер берік қабырғалармен бөлінген. Ғимарат қарапайым, терезелері әшекейсіз, ал орталық зал (1) трифориумсыз. Терезелер мен есіктердің жоғарғы бөлігі дөңгелек, ал күмбездік аркалар сүйір, ал қалыптар мен капительдер де ерте готикалық ерекшеліктерді көрсетеді. 15 ғасырда үлкен шығыс терезесі кішкентайрақ тереземен ауыстырылған. Аббаттықтың кесіскен жеріндегі мұнарасы 16 ғасырда, жабылуға азық қалғанда биіктетілген. 1542 жылы Томас Кранмерге берілген, бірақ Кранмер 1556 жылы өлімге кесілген соң, ол қайтадан патшалыққа қарады. Сэр Роберт Савилл 1584 жылы бұл жерді сатып алып, ол шамамен жүз жыл бойы оның отбасының меншігінде болды. 1671 жылы ол Бруденелл отбасының, Кардиган графтарының қолына өтті. Ауданның басқа ғимараттарында пайдалану үшін, оның ішінде Лидс көпіріне дейінгі өзен жағалауына төселген сатылар үшін тастың көп бөлігі алынып тасталды. 18 ғасырда романтизм дәуірінің суретшілерін қызықтырған бұл қираған орын, J. M. W. Turner, John Sell Cotman және Thomas Girtin сияқты суретшілердің туындыларында бейнеленген. 1889 жылы аббаттық полковник Джон Нортқа сатылды, ол оны Лидс қалалық кеңесіне табыс етті. Кеңес ауқымды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп, 1895 жылы аббаттықты көпшілікке ашты. Африка-американдық жазушы Уильям Уэллс Браун 1851 жылы Кирксталл аббаттығына сапар шегіп, өз әсерлерін жазды. Ол поэзия мен көркем тілді пайдаланып, уақыттың күшімен қираған бұл орынның «ойлы сұлулығын» және «малшылыққа толы молдығын» сипаттады, бұл оның британ әдебиетіне деген құрметін, сондай-ақ табиғат пен жергілікті тарихқа деген қызығушылығын көрсетті.

Қазіргі әбатхана

Аббатхана I санаттағы ескерткіш және көне ескерткіш ретінде тіркелген. Бас жолдың ар жағында II* санаттағы бұрынғы аббатхана қақпасы қазір Аббатхана үйі мұражайы болып табылады.

Мәдени іс-шаралар

Британдық Шекспир компаниясы орындаған Лидстегі Шекспир фестивалі 1995 жылдан 2009 жылға дейін жыл сайын монастырь галереяларында өтті. Аббатхана аумағы қоғамдық саябақ болып табылады және жыл сайынғы Кирксталл фестивалі және Кирксталл Фантазия ашық аспан астындағы концерттері сияқты мерекелік шаралар үшін пайдаланылады. Аббатхана 2011 жылдың 19 наурызында BBC Three арнасының "Frankenstein's Wedding Live in Leeds" тікелей эфиріне де пайдаланылды. Бұл Эндрю Гоуэр мен Лейси Тернердің Виктор Франкенштейн мен Элизабет Лавенца рөліндегі тікелей музыкалық драмасы болды. 2011 жылдың 10 және 11 қыркүйегінде "Kaiser Chiefs" тобы Кирксталл абатханасында күніне 10 000 көрерменге екі концерт өткізді. BBC телесериалы "Gunpowder" (2017) түсірілім алаңы ретінде Кирксталл абатханасын пайдаланды.