Кіріспе
Израильдік солдат (1986 жылы туған) Гилад Шалит (, Gilad Šaliṭ; 28 тамыз 1986 жылы туған) - Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) бұрынғы MIA солдаты, оны 2006 жылдың 25 маусымында палестиндік жанкештілер Израиль шекарасына жақын туннельдер арқылы шекаралық рейдте тұтқындады. ХАМАС оны тұтқынға алып, 2011 жылдың 18 қазанында тұтқын алмасу туралы келісім бойынша босатты. Шалит тұтқында болған кезде Хамас Қызыл Крест халықаралық комитетінің Шалитпен кездесу туралы өтініштерін қабылдамады, мұндай сапарлар оның қайда екені туралы мәліметтерді ашады деп мәлімдеді. Бірнеше адам құқықтары жөніндегі ұйымдар бұл ұстанымды сынға алып, Шалиттің қамауда ұсталуы халықаралық гуманитарлық заңдарды бұзады деп мәлімдеді. Қызыл Крест "Шалит отбасы халықаралық гуманитарлық заңға сәйкес өз ұлымен байланыста болуға құқылы" деп мәлімдеді. Алғашқы айларда ХАМАС-тың төменгі лауазымды өкілі Гази Хамад Шалиттің ата-анасына Шалит "тірі екеніне және оған соғысқа тұтқынға қатысты ислам заңдарына сәйкес қаралғанына" сендіріп, оны жеткізуді сұрағанын мәлімдеген. Басқаша айтқанда, оған баспана, тамақ, медициналық көмек көрсетілді". Біріккен Ұлттар Ұйымының Газадағы қақтығысты анықтау миссиясы 2009 жылдың қыркүйек айындағы баяндамасында Шалитті босатуды талап етті. Көптеген дерек көздері Шалиттің тұтқындалуы екі жағынан да, адам ұрлау және ұрлау деп қарастырды. Тұтқында болған кезінде оған Қызыл Крест өкілдері келіп, отбасы мүшелерімен қарым-қатынас жасамады. Женева конвенциясына сәйкес ол тұтқынға алынған солдат ретінде осы екі құқықты иеленді. Оның үстіне, оны тұтқынға алғандар, оны босату үшін ақшалай емес, төлем талап етті. Шалит тұтқында болған кезде сыртқы әлеммен байланысқан жалғыз жағдай - ол үш хат, аудиотаспа және DVD-дискі. Олар Израильге 20 палестиналық әйел тұтқындарды босату үшін берілді. Шалит Израильдегі Керем Шалом өткелінің жанында тұтқындалып, Газа секторындағы белгісіз жерде ХАМАС-тың тұтқынында ұсталған. Хамас тарапынан барлық әйелдер мен кәмелетке толмаған палестиналықтарды, сондай-ақ Марван Баргутиді босату туралы бастапқы талап орындалмады. 2011 жылдың 18 қазанында Шалит келіссөздер нәтижесінде босатылды, ол бес жылдан астам уақыт бойы оқшаулау мен тұтқында болғаннан кейін бостандыққа шықты. Алғашында 1027 палестиналық тұтқын босатылды, олардың кейбіреулері бірнеше кісі өлтіргені және Израиль азаматтарына шабуыл жасағаны үшін сотталды. Израиль үкіметінің деректері бойынша, босатылған тұтқындар жалпы саны 569 исраилдіктің өліміне жауапты болды. Шалит 1994 жылы Нахшон Вахсман оқиғасынан кейін палестиндік шабуылшылар тұтқындаған алғашқы Израиль сарбазы болды. Шалит тұтқындалған кезде IDF-тің броньды корпусында капрал дәрежесінде болды, кейіннен ол сержант, штаб-сержант және босатылмас бұрын бірінші сыныпты сержант болды. Ол екі жақты азаматтық иеленуші, оның әжесіне байланысты Израиль және Франция азаматтығы бар.
Gilad Shalit (, Gilˁad Šaliṭ ; born 28 August 1986) is a former MIA soldier of the Israel Defense Forces (IDF) who, on 25 June 2006, was captured by Palestinian militants in a cross border raid via tunnels near the Israeli border. Hamas held him captive for over five years until his release on 18 October 2011 as part of a prisoner exchange deal. During his captivity, Hamas rejected requests from the International Committee of the Red Cross (ICRC) to visit Shalit, claiming that such visits could compromise his location. Several human rights organizations criticized this position, asserting that the conditions of Shalit's confinement were in violation of international humanitarian law. The Red Cross stated, "The Shalit family have the right under international humanitarian law to be in contact with their son." In the early months, the sole means of communication was through an intermediary, who claimed that a low ranking Hamas official, Ghazi Hamad, asked him to convey to Shalit's parents the assurance that Shalit was "alive and was treated according to Islam's laws regarding prisoners of war. In other words, he had been given shelter, food, and medical care." The United Nations Fact Finding Mission on the Gaza Conflict called for Shalit's release in its September 2009 report. Many sources have categorized Shalit's capture as both a kidnapping and an abduction. During his captivity, he was denied visits from the Red Cross and any communication with family members, both of which he was entitled to as a captured soldier under the Geneva Conventions. Furthermore, his captors demanded a form of ransom, although not necessarily of a monetary nature, in exchange for his release. The only instances of contact between Shalit and the outside world during his captivity, prior to his eventual release, consisted of three letters, an audio tape, and a DVD. These were provided to Israel in exchange for the release of 20 female Palestinian prisoners. Shalit was captured near the Kerem Shalom crossing in Israel and was held by Hamas at an undisclosed location within the Gaza Strip. Hamas' initial demands, which included the release of all female and underage Palestinians, as well as Marwan Barghouti, were not met. On 18 October 2011, Shalit was eventually released in a negotiated agreement, securing his freedom after more than five years in isolation and captivity. In exchange, 1,027 Palestinian prisoners were released, some of whom were convicted of multiple murders and carrying out attacks against Israeli civilians. According to Israeli government sources, these released prisoners were collectively responsible for 569 Israeli deaths. Shalit became the first Israeli soldier to be captured by Palestinian militants since the incident involving Nachshon Wachsman in 1994. Shalit held the rank of Corporal in the IDF's Armor Corps at the time of his capture, and he was subsequently promoted to Sergeant, Staff Sergeant, and Sergeant First Class just before his release. He holds dual Israeli and French citizenship, the latter via his grandmother.
Ерте өмір және білім
Шалит 1986 жылы 28 тамызда Израильдің Нахария қаласында Ноам мен Авива Шалиттің отбасында дүниеге келген. Оның ағасы мен кіші сіңлісі бар. Ол Батыс Ғалилеядағы Мицпе-Хила қаласында өскен. Ол Манор Кабри орта мектебін үздік бітірген. Шалит 2005 жылдың шілдесінде Израиль қорғаныс күштерінде әскери қызметте болды және "медициналық төменгі деңгейіне қарамастан, ағасы Йоелдің арматуралы корпусқа ілесуімен, жауынгерлік бөлімде қызмет етуді таңдады".
Өмірбаян
Шалиттің тұтқындалуы 2006 жылдың маусым-шілде айларында Газа мен Израиль арасындағы қақтығыстардың жанданып кетуі кезінде болған маңызды оқиғалардың бірі болды, басқалары Газа жағалауында болған жарылыс және Муамар отбасының тұтқындалуы болды. Ноам Чомски себеп пен салдарына, сондай-ақ батыс бұқаралық ақпарат құралдарында бір күн бұрын болған Муамар тұтқындалуы мен Ғилад Шалитті ұрлау арасындағы қарым-қатынас айырмашылығына назар аударды. Израиль әскері 2006 жылдың 24 маусымында Газаның оңтүстік бөлігінде түнгі рейдте екі палестиндік Мұамар бауырларын ұстады. Олар Хамас мүшелері болып, Израильге шабуыл жасауды жоспарлап отыр деп айыпталды. ХАМАС олардың ХАМАС мүшелерінің ұлдары екенін, бірақ ХАМАС-қа қатысы жоқ екенін айтты. Армия радиосының оқиғадан бір жыл өткен соң жариялаған хабарына сәйкес, IDF Шалит ұсталғанға дейін бір күн бұрын, 2006 жылдың 24 маусымында, жоспарланған ұрлау туралы ескерту алған. Израиль қауіпсіздік күштері Газа секторына кіріп, екі бауырласты тұтқындады. Баяндамада бауырластар Израильге тергеу үшін әкетіліп, алынған ақпараттар Газа маңындағы әскерилерді тұтқындау үшін шабуылшылар Израильге туннельдер арқылы кіруге тырысатыны туралы ескертудің негізін құрайтыны айтылды. 2012 жылдың қаңтар айында бұл бауырластар әлі де Израиль түрмесінде, сотсыз бес жылдан астам уақыт ұсталып отырды.
Ұстау
2006 жылдың 25 маусымының басында палестиналық боевиктер Из ад Дин әл Кассам бригадасынан, Халықтық қарсылық комитеттерінен және Ислам армиясынан Газа секторынан Керем Шалом маңындағы туннель арқылы Израильге өтіп, ИДФ постына шабуыл жасады. Екі Израиль сарбазы қаза тауып, тағы екеуі, Шалиттен басқа, жараланды. Екі палестиналық шабуылшы да қаза тапты. Шалиттің сол қолы сынған, иығына жеңіл жара болған, оны шабуылшылар тұтқындап, Газаға туннель арқылы алып кеткен. Бұл мәлімдемені "Изз ад Дин әл Касам" бригадасы, Халықтық қарсылық комитеттері (оларға ФАТХ, Исламдық жихад және ХАМАС мүшелері кіреді) және өзін Ислам армиясы деп атаған бұрын белгісіз топ шығарды. Шалит 1994 жылы Нахшон Вахсманнан бері палестиналықтар тұтқындаған алғашқы Израиль сарбазы болды. Оның тұтқындалуы мен одан кейінгі Хезболланың шекарадан тыс рейдінің нәтижесінде IDF сарбаздары Эхуд Голдвасер мен Эльдад Регев Ливанға тұтқындалды. Бұл 2006 жылдың жазында Газа мен Ливандағы жанжалдар алдында болды. Израиль Шалитті тұтқындауға жауапты деп санайтын Хамас ұйымының жоғары лауазымды командирі Әбу Жибрил Шимали 2009 жылдың тамызында Хамас пен әл-Қайдаға мүше "Жұнд Ансар Алла" ұйымы арасындағы қақтығыстар кезінде қаза тапты.
Құтқару әрекеті
Израиль әскерлері Хан-Юниске 2006 жылғы 28 маусымда бірнеше рет жасалған зымыран шабуылдарынан кейін тыныштықты қалпына келтіру үшін кірді. Шалитті босату "Жазғы жаңбыр" атты миссияның мақсаттарының бірі емес еді. Израиль елшілігінің өкілі "Исраил барлық дипломатиялық мүмкіндіктерді пайдаланып, Махмуд Аббасқа ұрланған исраилдікті қайтару мүмкіндігін берді. Сол күні Израиль әуе күштері төрт ұшағын Сирия президенті Башар Асадтың Латакиядағы сарайының үстінен ұшып өтті, өйткені Израиль Сирия басшылығын ХАМАС-тың демеушісі ретінде қарастырады, деп мәлімдеді IDF өкілі. Операция барысында Шалитті табу мүмкін болмады. 29 маусымда Израильдің оңтүстік қолбасшылығының қолбасшысы Алуф Йоав Галант Шалиттің әлі де Газада екенін растады. Израильдің Әділет министрі Хаим Рамон Шалиттің Газаның оңтүстігінде тұтқындалғанын айтты. Израиль радио хабарларын тарату агенттігінің әскери тілшісі Шалиттің Газаның оңтүстігіндегі Рафахта тұтқында ұсталғанын және оның әлі де тірі екеніне дәлел бар екенін айтты. Алайда, IDF өкілі Бриг. Генерал Мири Регев: "Біз оның Газаның оңтүстігінде тұтқындалғанына сенімді емеспіз. 1 шілдеде BBC хабарлағандай, Шалитті палестиналық дәрігер қол сынған және иығына жеңіл жара болғандықтан емдеген. Израиль билігі Шалитке зиян келтірсе, "аспан құлайды" деп қорқытты. Сол күні Шалитті ұстап алғандар Израильден тағы 1000 палестин тұтқынды босатуды және Газаға шабуылды тоқтатуды талап етті (бұған қоса, барлық әйелдер мен кәмелетке толмаған тұтқындарды босатуды талап етті).
Дипломатиялық күш-жігер
Премьер-министр Эхуд Олмерт Шалитті ұстап алған адамдармен келіссөздер жүргізу мүмкіндігін жоққа шығарып, оның шартты түрде босатылуын талап етті. "Тұтқындарды босату жөнінде келіссөздер жүргізілмейді", - делінген премьер-министрдің ресми мәлімдемесінде. "Исраил үкіметі Палестина билігі мен ХАМАС үкіметінің қастандықпен террорлық ұйымдарға жетекшілік ететін қаскөйліктеріне мойынсұнбайды. Палестина билігі Ғилад Шалиттің аман-есен қалуына және оны Израильге аман-есен қайтаруына толықтай жауапты". Израильдегі Апостолдық Нунси, архиепископ Антонио Франко, Шалитті босатуды Католик шіркеуінің Газадағы прихожайы арқылы қамтамасыз етуге тырысты. Ол сәттілік әкелген жоқ. 2006 жылдың қыркүйегінде Мысырдың медиаторлары Шалиттің тірі және сау екендігі туралы хат алды. Қолжазбаның Шалиттің қолы екені расталды. Қазан айында Мысыр Израиль атынан Хамаспен Шалитті босату туралы келіссөздер жүргізетіндігі туралы хабарланды. 2006 жылдың 28 қазанында Халықтық қарсылық комитеттері (ҚХР) мәлімдемесінде үш тараптың да Мысыр аралаушыларының Шалитті босату туралы ұсынысына келіскенін айтты. ҚХР нақты мәлімет бермеді, бірақ Мысыр ұсынысына Израиль тұтқындаған палестиналықтарды босату кіреді деп мәлімдеді. Бұл Шалит тұтқындалғаннан бері тұңғыш рет, кез келген топ оның бостандыққа шығуы мүмкін екенін білдірді. 2006 жылдың қарашасында ХАМАС басшысы Халед Машал Шалиттің тірі және денсаулығы жақсы екенін айтты. 2007 жылдың 9 қаңтарында қамауға алушылардың өкілі Абу Муджахед Шалиттің ешқандай зардап шекпегенін, оған әскери тұтқындарға қатысты ислам құндылықтарына сәйкес қарастырылғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ: "Біз жауынгерді алты ай бойы тұтқында ұстауға қол жеткіздік және оны жылдар бойы ұстауға ешқандай қиындық жоқ", - деді. 2007 жылдың 17 қаңтарында тұтқынға алған топтардың бірі - Мумтаз Дормуш басқарған Ислам армиясы Шалитті тек ХАМАС ұстап отыр деп мәлімдеді. 2007 жылдың 8 наурызында "Jerusalem Post" газеті Хамаспен Израильдің Шалитке айырбастау үшін босататын тұтқындардың саны туралы келісімге қол жеткізілгенін хабарлады. Израиль мен Хамас әлі күнге дейін Хамас Шалитке айырбастау үшін босатуды талап еткен тұтқындар туралы келіссөздер жүргізіп жатыр. 2007 жылдың 7 сәуірінде Шалитті ұстап алғандар Мысыр аралаушылары арқылы Израильге босатылуын қалаған палестиналық тұтқындардың тізімін бергені туралы хабарланды. Тізімге 1300 тұтқынның есімдері енгізілген, олардың кейбіреулері ФАТХ-тың жоғары лауазымды мүшелері болған. 2007 жылдың 25 маусымында, Шалитті тұтқындағаннан бір жыл өткен соң, Из-ад-Дин әл-Қасам бригадасы Шалиттің отбасына, достарына, Израиль үкіметі мен әскеріне хабар жіберіп, оны босату үшін тұтқын алмасу туралы келісімге қол жеткізуді сұрап, хабар жариялады. Шалит өзінің денсаулығы нашарлап, тез арада ауруханаға жатқызуды талап еткенін айтты. 2008 жылдың 4 ақпанында ХАМАС Шалиттің отбасына екінші хат жібергені туралы хабарланды. Қолжазбаның Шалиттің қолы екені расталды. Шалиттің әкесі Ноам АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картермен 2008 жылдың сәуірінде Израильге жасаған сапары кезінде кездесті. Картер кейін Дамаскте Хамас көшбасшысы Халед Машалды қарсы алуға жоспарлады. Ноам Шалит Картердің Израиль жақтасы деп танылмауы оның ұлын босату үшін пайдалы болатынын айтты. 2008 жылдың 9 маусымында ХАМАС Шалиттің отбасына үшінші хат жібергені туралы хабарланды. Топ Картердің араласқаннан кейін үшінші хат жібереміз деп уәде берген болатын. Қолжазбаның Шалиттің қолы екені расталды. 2008 жылдың 12 тамызында Хамас Израильдің қоршауын толықтай алып тастауды талап етіп, Шалитті босату туралы келіссөздерді тоқтатып отырғанын мәлімдеді. Бұл шешім Шалитті босату үшін араласқан Мысырдың ашуын туғызды. Хамас мысырлықтарды Рафах шекаралық өткелінің ашылуын Шалиттің босатылуымен байланыстырғаны үшін сынға алды, бұл шартқа Хамас келісуден бас тартты. 2008 жылдың 20 тамызында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне берген брифингінде 200 палестиналық тұтқынды босату туралы шешімді осы жағдаймен байланыстырған көрінеді, бірақ ХАМАС өкілі мұны тек ФАТХ фракциясына адал адамдарды босату арқылы палестиналықтардың ішкі бөлінуін арттыру әрекеті деп қарады. 2010 жылдың 11 мамырында Ресей президенті Дмитрий Медведев Шалитті "жедел түрде" босатуға шақырды. Ол бұл туралы Сирияның Дамаск қаласында ХАМАС басшыларымен кездескен кезде айтты. "Ресей президенті Израиль азаматы Ғилад Шалитті тезірек босату мәселесін шешу�...
Босату туралы келіссөздер
Шалиттің әкесі АҚШ-ты баласын босату туралы келіссөздерді тоқтатқан деп айыптаған. Нетаньяху Шалиттің әкесі шақырған паломниттік шеруге жауап ретінде Шалит үшін айырбастау үшін 1000 палестиналық тұтқынды босатуға дайын екенін, бірақ босатылатындардың арасында Хамас жетекшілері болмайды деп мәлімдеді. 2011 жылдың басында Израиль үкіметі мен Ахмед Жабаридің атынан ХАМАС арасында египеттік келіссөздер жалғасты. Haaretz басылымы Израиль тұтқын алмасуды ұсынғанын және егер Хамас бұл ұсынысты қабылдамаса, алмасу болмайды деп қорқытқандығын хабарлады. Хамас келіссөздерді тоқтату Шалиттің "жоғалуына" әкелетінін ескертті. Келіссөздер екі тарап арасында Израильдің Батыс жағалаудағы барлық "аға тұтқындарды" босатуға дайын еместігі туралы және Хамас пен басқа да ұйымдардың басшылары болған тұтқындарды босату туралы келіспеушіліктерден кейін тоқтатылды. 2011 жылдың 11 қазанында панарабистік "Аль-Арабия" желісі Израиль мен ХАМАС Шалит туралы келісімге қол жеткізгенін хабарлады. Нетаньяху Шалит келісімін бекіту үшін арнайы кабинет отырысын шақырды. Шалитті босату туралы келіссөздер Израильдің ХАМАС пен палестиналық 1027 тұтқынды босатуын қамтиды. Сол кездегі Израильмен қарым-қатынасы нашар болғанымен, Түркия Республикасы Шалитті босатуда маңызды, бірақ үнсіз рөл атқарды. Президент Перес Түркияның премьер-министрі Режеп Тайып Ердоғанға Шалитке жанашырлық танытқаны үшін алғыс айтты. 2011 жылдың 18 қазанында Шалит Израильге жеткізілді. IDF оны тікұшақпен Тель-Ноф базасына әкелді, онда ол ата-анасымен қайта қосылды және премьер-министр Беньямин Нетаньяхумен кездесті. Базада ол медициналық тексеруден өтті; оның дұрыс тамақтана алмайтыны және витаминдер тапшылығынан зардап шегетіні анықталды. Сынақтар аяқталғаннан кейін, оны тікұшақпен үйіне жеткізілді, онда оның босатылуын қолдаған көптеген адамдар оның үйінің алдында оның қайта оралуын күтті. Шалит кейіннен IDF көмегімен оңалтуды бастады.
Израильдегі пікірталас
Израиль азаматтарының басым көпшілігі келісімді қолдады, бірақ дауыс көтерген азшылық оған қарсы шықты, бұл екі лагерьді қалыптастырды. Бір лагерь Хамас шарттарына сәйкес Шалитті босатуды қолдады. Dahaf Polling Institute-тің мәліметінше, Израильдің 79 пайызы бұл келісімді қолдады, оның ішінде 1000-нан астам палестиндік тұтқын босатылып, олардың кейбіреулері Палестина ұлттық билігі аумағынан тыс жерлерге депортацияланады немесе Газаға ғана жіберіледі. Екінші топ Шалитті босату керектігін айтты, бірақ ХАМАС-тың талаптары бойынша емес. Олар тұтқындарды босату арқылы исраилдіктерді қорғау дұрыс деп есептеді. Дахаф институтының мәліметінше, Израильдің 14 пайызы осы лагерьде болған. Шалиттің 23 жасқа толған күні, 2009 жылдың 28 тамызында, мыңдаған адам Шалит үшін Батыстық қабырғада ұйқыға шықты. Тел-Авивтегі Қорғаныс министрлігінің алдында ондаған белсенділер наразылық білдіріп, Қорғаныс министрі Эхуд Баракты ұрып-соғып, IDF штаб бастығы Габи Ашкеназиді сынға алды. 2009 жылдың тамызында еврейлік интернет қорғаныс күштері (JIDF) әлеуметтік желідегі Twitter-де Шалитке қолдау білдіретін науқан ұйымдастырды. Твиттер қолданушылары Шалиттің есімін оның 23 жасқа толған күні екінші орынға көтерді. Шалитке арналған твиттерде "Шалитті босатыңыз" деген талаптан бастап, істі халықаралық бақылауға алу туралы өтініштерге дейін жазылған. 2009 жылы бірнеше оқиғаларда Шалитті босату науқанының басшылары палестиналық тұтқындар ұсталған түрмелерде демонстрация жасады, бұл палестиналық тұтқындардың отбасыларының сапарларына кедергі келтірді. Осындай демонстрациялардың бірі Газа шекарасындағы Эрез өткелінде болды. Израиль Шалит босатылмайынша Газаға салынған блокаданы жеңілдетпейді деп мәлімдеді. Ұсталған солдаттың ұзақ уақыт бойына басынан кешкен жағдайы Израильде өте эмоционалды мәселе болды, оның туған күнінде үлкен, көз жасын төгіп жылаған митингтер өткізілді және оның әкесі жиі бұқаралық ақпарат құралдарына көрінді. Израиль телеарнасының бір жүргізушісі күнделікті хабарларын аяқтағанда, жауынгердің қанша күн тұтқында ұсталғанын қайғылы түрде айтып берді. Израильдіктер мұндай келісімге қарсы шығып, палестиналық топтағы жауынгерлерді босату көптеген исраилдіктердің жаңа шабуылдарда қаза болуына әкелуі мүмкін екенін ескертті, сондай-ақ палестиналықтардың болашақта көбірек сарбаздарды ұрлауға деген ынтасын арттырды. Израильдік сарапшы Дэн Шуфтан бұл мүмкін болатын алмасу келісімін "Исраилдің терроризмге қол жеткізген ең үлкен жеңісі" деп атады. 2011 жылдың 17 қазанында Пердью университетінің профессоры Луи Рене Берес Иерусалим Пост газетінде жазған мақаласында Шалитті босатуға қарсы пікір білдірді: "Қазіргі заманғы үкіметтердің өз азаматтарын, әскери немесе азаматтық адамдарды босату үшін террористерді босатуға заңды құқығы жоқ. Халықаралық құқық бойынша әрбір мемлекеттің басты міндеті - өз азаматтарын қорғау. Алайда, Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху ертең палестиналық террористерді ұстап алынған Израиль әскері жасағының сарбазы Ғилад Шалитке айырбастамақ. Мұндай алмасу Шалит пен оның отбасы үшін қаншалықты адамгершілік болса да, мыңдаған басқа исраилдіктерге қауіп төндіреді.
Тұтқындық
2008 жылдың желтоқсан айының басында Газа қаласында ХАМАС-тың құрылғанына 21 жыл толуына орай өткен митинг кезінде ХАМАС-тың Шалит ретінде маскараланған мүшесі ХАМАС-тың әскери қызметшілерімен бірге жүріп өтті. Хамас Шалиттің мәртебесі туралы келіссөздер жүргізуден немесе оның мәртебесі туралы қосымша ақпарат беруден бас тартуы 2008 жылдың маусым айында Израиль мен Хамас қабылдаған уақытша атысты тоқтатуды бұзды. Газа соғысының басында Хамас Шалит Израильдің атысынан жарақат алған деп мәлімдеді. 2009 жылдың 11 қаңтарында ХАМАС саяси министрлігінің бас директорының орынбасары Әбу Марзук Лондондағы араб тіліндегі "Әл Хаят" күнделігіне "Шалит жараланған болуы мүмкін, немесе жараланбауы да мүмкін. Бұл тақырып бізді енді қызықтырмайды. Біз оның әл-ауқатын мүлдем қызықтырмайды, және біз оған ешқандай арнайы күзет, өйткені ол жақсы сияқты мысық немесе одан да аз". 2009 жылдың 22 қаңтарында Израиль Газадағы үш апталық әскери операциядан кейін ұзақ мерзімді бітімге қол қою аясында Израиль түрмелерінде отырған палестиналықтарды Шалитпен айырбастауға дайын екенін білдірді. 2009 жылдың 26 қаңтарында Израиль Шалитке алмасу үшін 1000 тұтқынды босатуды ұсынды деп хабарланды. 2009 жылдың 16 наурызында Шалиттің босатылуы үшін тұтқын алмасу туралы келісімге қол жеткізілгені және келіссөздер тобын келісімді аяқтауды талап етілгені хабарланды. Израиль 1000-нан астам палестиндік тұтқындарды босатуға келісті, бірақ тұтқындардың саны туралы әлі де келіспеушіліктер болды. Алайда келіссөздер тобына 450 "ауыр салмақты" тұтқындарды босату мәселесі бойынша шешім қабылданбады. Премьер-министрдің кеңсесінің жоғары лауазымды адамының айтуынша, "бұл шарттармен келісім жасалуы мүмкін емес, сондай-ақ, сейсенбі күні [үкімет отырысында] дауыс беруге ештеңе жоқ". 2009 жылдың мамыр айында президент Шимон Перес Шалиттің отбасын Иерусалимдегі президент резиденциясында Папа Бенедикт XVI-мен кездесуге шақырды. 2009 жылдың маусым айында Израильдің адам құқықтары жөніндегі тобы B'Tselem Батыс жағалаудағы палестиндік "Аль-Кудс" газетінде жарнама жариялап, Хамасқа Шалитті "тезірек және шартты түрде" босатуға шақырды, бірақ Газадағы Палестинаның күнделікті газеті оны басып шығарудан бас тартты, деп хабарлайды B'Tselem тілшісі. 2009 жылдың шілдесінде Газадағы ХАМАС телеарнасы қысқа анимациялық фильмді көрсетті, онда Шалит түрме камерасының қабырғасына шынжырмен бұғауланған, палестиндік баланы босатуды сұрап жалбарынған. Бала Израиль түрмелерінде туыстары бар екенін айтып, бас тартады. 2009 жылдың шілдесінде Ғилаттың әкесі Ноам Шалит Голдстоун комитетінің алдында куәлік берді, ол Газа соғысы кезінде Біріккен Ұлттар Ұйымы атынан жауынгерлердің заңсыз әрекеттерін тергеді. Шалит комитеттің алдында баласының үш жыл бойы адам құқықтарынан айырылып өмір сүргенін, ал Қызыл Крестпен бірге ешкімнің оған не болғанын білмейтінін, онымен кездескенін айтты. The Jerusalem Post газетінің хабарлауынша, ол Хамас ұйымдастырған жазғы лагерьдің түлектер түлектерін түсірген фотосуреттерге қол жеткізді. Суреттерде Хамас саяси ұйымының Израильмен Шалит келіссөздерін жүргізген жоғары лауазымды адамы Осама Мазининің сахнаға қатысып жатқаны көрініс тапқан. 2009 жылдың 30 қыркүйегінде Израиль 20 палестиналық әйел тұтқынды босатып, Шалиттің әлі де тірі екенін дәлелдейтін бейнероликке алмастыратынын мәлімдеді. Бұл видео Швейцарияның араласуына байланысты. Айырбастау 2 қазанда сәтті өтті. Хамас Израильге екі минут 40 секундтық видеоны тапсырды. Израиль қорғаныс күштері басшылары, қорғаныс министрі Эхуд Барак пен премьер-министр Беньямин Нетаньяху бейнероликті қарап, кейін Барак телефон арқылы Шалиттің әкесі Ноам және оның атасы Звимен сөйлесті. Видео Мицпе-Хиладағы Шалит отбасының үйіне жіберілді, олар оны бірге көрді. Израильдік келіссөз тобының мүшелері Шалитті босату үшін Израильдің талаптары орындалғанын, әсіресе оның қаншалықты жақында түсірілгенін тексеру үшін, видеоны қарады. 2007 жылы маусымда шыққан аудиотаспадан басқа, Шалиттің жалғыз байланысы Израиль теледидары арқылы кешкі сағат 4:00-де жарияланды. Бейнеде Шалиттің бос бөлмеде креслода отырғаны көрінеді, ол әлсіз және әлсіз болып көрінеді, бірақ басқа жағынан сау. Ол Нетаньяху мен оның ата-анасына арнап, отбасымен өткізген уақыттарын еске алды. Видео соңында ол "Изз ад Дин әл Касам бригадасының моджахедтері маған өте жақсы қарайды" деп мәлімдеді. Видео барысында ол 2009 жылдың 14 қыркүйегінде шыққан газетті ұстап тұ...
Шығару
2011 жылдың 18 қазанында Шалит Хамаспен жасалған келісімнің аясында Израильге қайтарылды. ХАМАС-тың жауынгерлері Израиль соңғы минутта келісім шарттарын өзгертуге тырысқан жағдайда, алмасу кезінде өз-өзіне қол жұмсау белбеулерін киіп жүрді. Алғашқы 447 палестин тұтқыны да босатылды және алмасу аясында тұтқындар Израиль аумағынан қуылды. Бостандыққа шыққаннан кейін көп ұзамай, 2011 жылдың 24 қазанында Президент Шимон Перес Шалиттің Мицпе-Хиладағы үйіне барып, оны құттықтады және жақсы тілектерін білдірді. Осы кезде Перес Шалитті батыр деп атап, оның "қамауда өте қиын жағдайларға төтеп беруі" үшін мақтанатынын айтты. Ноам Шалит Шалитті босату үшін Переске алғыс білдірді. Франция президенті Николя Саркози Ғилад Шалитке құттықтау хат жолдады, онда Францияның Хамасқа оны босату үшін қысым жасағаны туралы айтылды. 2013 жылдың наурыз айында "Jerusalem Post" газеті Шалиттің босатылғаннан кейін IDF тергеушілеріне жеткізген ақпаратын жариялады.
Орналасқан жері
Шалит ұсталған жері белгісіз. Израильдің қорғаныс министрі Матан Вильнайдың айтуынша, ХАМАС басшылары да Шалиттің қайда екенін білмейді. Шалиттің қайда тұтқындалғанын білетіндер аз болды, олардың көпшілігі IDF операцияларында қаза тапты. Вилнайдың айтуынша, "Гилад Шалитті ұстап тұрғандардың білетіндері өте аз, ал олардың көпшілігі қазір бізбен бірге емес". Ұшып кеткеннен кейін көп ұзамай Шалитті іздеу Израильдік барлау қызметінің басты міндетіне айналды. Көп ұзамай олар оның Газа қаласының шетіндегі қоршалған жеке үйде ұсталғаны туралы жалған ақпарат алды. ХАМАС бұл ақпаратты исраилдіктерді бомба салынған үйді басып алуға итермелеу үшін орнатқан. Израильдік барлау қызметі бұл жоспарды білген кезде құтқару операциясын жоспарлап отырды. 2007 жылдың маусым айында Израиль бұқаралық ақпарат құралдары Хамас дереккөздеріне сілтеме жасап, Шалиттің Газадағы Рафах маңындағы бомбалы ғимараттың жертөлесінде ұсталғанын және онымен достық қарым-қатынас орнатқан екі күзетші күтіп тұрғанын хабарлады. Шалиттің тұратын жері екі аптаға жететін азық-түлікпен екі бөлмелі жер асты қоймасы ретінде сипатталды, оған 15 метр тереңдікте жарылғыш заттармен қапталған шахта арқылы сатымен төмен түседі. Хабарда сақшылардың екі апта сайын азық-түлік пен газет үзінділерін алып отыратыны және оларға Шалитке жақсы қарауды тапсырғаны айтылған. 2009 жылдың қазанында "Ашарқ әл-Авсат" басылымы Израильдің жоғары лауазымды қорғаныс қызметкерінің газетке Израильдің Шалит қайда ұсталғанын нақты білетінін және оны үнемі қадағалауда ұстағанын айтқандығын хабарлады. Газетте Хамас Израильдің Шалиттің қайда екенін білгенін және оған жауап ретінде аймақты тұзаққа түсіріп, оны 400-500 метр радиуста жарылғыш заттармен қоршап, Израиль әскери құтқару операциясы жүргізсе, Шалитті өлтіру туралы нұсқау бергенін хабарлады. 2011 жылдың маусым айында Кувейттің "Аль-Жарида" газеті Шалиттің Египеттегі құпия және қауіпсіз жерге күтілетін соңғы келісімге дейін көшірілгенін хабарлады. Газет дереккөздерге сілтеме жасап, Шалиттің жанында Хамас қолбасшылары Ахмед Джабари мен Махмуд әл Захар бар екенін айтады.
Емдеу
Босатылғаннан кейін дәрігерлер Шалиттің ақшыл, әлсіз және тамақ тапшылығынан зардап шеккенін айтады. Бір сұхбатында Шалит "өте сезімтал болғанын" айтты. Көптен бері адамдармен кездеспей жүрмін". "Қазір денсаулығы жақсы емес" деп жазды. Шалит ата-анасына басында "қатаң" қаралғандығын, бірақ ақырында жағдай жақсарғанын айтты. Кейінірек ХАМАС таратқан бейнеде Шалиттің үлкен бөлмеде металл сырықтардан жасалған қабырғада отырғаны көрінеді. Шалит теледидар, радио, тамақ, күзетшілермен шахмат пен домино ойнауға мүмкіндік бар екенін айтты. Ол: "Олар [оны] қатты қорламады", - деп жазды. Шалит өзінің күнделікті бір уақытта ұйықтап, бір уақытта тұрып, араб тілін біраз үйреніп, ұстаған адамдарымен спорт туралы сөйлескенін айтады.
Халықаралық құқық
Халықаралық Қызыл Крест комитеті (ХҚКК) Хамастан Шалитпен кездесуге рұқсат сұрап, оның қамауда ұсталуы мен емделу жағдайларын анықтады. Хамас бұл өтініштерді қабылдамады. Халықаралық Қызыл Крест өкілі халықаралық гуманитарлық құқық бойынша Шалиттің өз отбасымен тұрақты және шартты түрде байланысуға құқығы бар екенін айтты. 2007 жылдың 25 маусымында Израильдің адам құқықтары жөніндегі ұйымы Б'Целем "халықаралық гуманитарлық заңда жауды белгілі бір талаптарды орындауға мәжбүрлеу үшін адамды күшпен ұстауға және ұстауға мүлдем тыйым салынады, егер талаптары орындалмаса, адамға зиян келтіреміз немесе өлтіреміз деп қорқытады" деген мәлімдеме шығарды. Осылайша, Шалитті өз талаптары үшін тұтқын ретінде ұстау - соғыс қылмысы. Б'Целем сондай-ақ, ХҚКК-нің кездесулеріне рұқсат беруден бас тарту халықаралық құқық бұзушылық екенін атап өтті. БҰҰ-ның судья Ричард Голдстоун бастаған фактілерді анықтау миссиясы Газа соғысын тергеуді тапсырды, ол 2009 жылдың қыркүйегінде өз есебін жариялады, ол Шалитті босатуды талап етті. 2010 жылдың маусым айында Шалитті ұрлаудың төртінші жылдығында Хьюман Райтс Вотч ХАМАСтың Шалитті "құрықсыз және адамгершіліксіз" деп сипаттаған мәлімдемесін жасап, бұл БҰҰ-ның азаптау туралы анықтамасын көрсетеді және оған отбасымен байланысқа түсуге немесе Қызыл Кресттен келуіне тыйым салған соғыстың халықаралық ережелерін бұзады. 2011 жылдың қазан айында "адам құқықтары жөніндегі бақылаушы үкіметтік емес ұйым Monitor" президенті Джеральд Штайнбергтің айтуынша, көптеген адам құқықтары жөніндегі ұйымдар, "мысалы, БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі, Адам құқықтары жөніндегі бақылау, Халықаралық рақымшылық, Еуропалық- Жерорта теңізі адам құқықтары желісі, Gisha және Халықаралық Қызыл Крест Шалит ісіне аса қызығушылық танытпады".
5 жылдығы науқаны (2011)
2011 жылдың маусым айында Сионисттік федерация басқа ұйымдармен бірге Шалит пен оның ұрлануы ұмытылмасын деп, мүшелері мен қолдаушыларын жергілікті депутаттармен, еуропалық депутаттармен байланысуға және газеттерге және Шалиттің отбасына қолдау білдіретін хаттар жазуға шақыру үшін науқанды күшейтті. Бұл оқиға ақпан айында Израиль елшілігі басқа он қоғамдық ұйыммен бірлесіп ұйымдастырған екі апталық Ғилад Шалит туралы ақпарат тарату науқанынан кейін болды. Бірнеше көрнекті Израиль, Палестина және халықаралық адам құқықтары ұйымдары 2011 жылдың маусым айында ХАМАС-ты Шалитке "заңсыз" және "адамгершіліксіз" қарым-қатынасты тоқтатуға шақыратын бірлескен мәлімдеме шығарды, соның ішінде Amnesty International, B'Tselem, Bimkom, Gisha, Human Rights Watch, Палестиналық адам құқықтары орталығы, Адам құқықтары үшін дәрігерлер, Израильдегі азаптауларға қарсы қоғамдық комитет, Адам құқықтары үшін раввиндар, Израильдегі азаматтық құқықтар қауымдастығы, Yesh Din; бірақ Ноа Поллак, Комментарийде жазғандай, мәлімдемеде Шалитті босатуға шақыру жоқ. 2011 жылдың тамызында Бенджамин Нетаньяхудің кеңсесі алдында Шалиттің тұтқында болған күнінің алтыншы мерекесімен байланысты наразылық акциясы өтті. Ғилад Шалиттің әкесі Ноам да Тель-Авивтегі әлеуметтік әділдікке қарсы наразылық акциясында сөйледі.
Бостандықтан кейінгі өмірі
Израиль қорғаныс министрлігі оның босатылуын күтіп, Шалитке тұтқыннан босатылғаннан кейін дереу кем дегенде 20% мүгедектігі бар мүгедек ардагер мәртебесін береді деп шешті. Шалит қамалған кезде капрал дәрежесінде болған, бірақ ол тұтқында болған кезде сержант дәрежесіне көтерілген. Босатылғаннан кейін Шалит Мицпе-Хиладағы ата-анасының үйіне оралды. Бұл оқиға Израильде де, халықаралық деңгейде де көп көңіл аударып, көптеген БАҚ және қарапайым азаматтардың Мицпе-Хилаға келуіне әкелді. Шалиттің жеке өмірін қадірлеу мақсатында көптеген Израильдік БАҚ-тар оның оралуы туралы кеңінен жариялауды шектеуге бел буды. Шалит тұтқында болғаннан кейін жарақаттарын емдеп жатыр. 4 қарашада Хайфадағы Рамбам медициналық орталығында оны ұрлау кезінде оның қолында қалған шрапнелдің бөлшектерін алу үшін хирургиялық операция жасалды. Екі сағатқа созылған операция барысында дәрігерлер оның бүйірінен және қолдың алдыңғы жағынан жеті ошақ сынығын алып тастады. Израильдік әскери тұтқындар мен тұтқындар оралғаннан кейін дереу жауап беру сессияларын өткізудің әдеттегі протоколына қарама-қайшы, қорғаныс мекемелері Шалитке босатылғаннан кейін үйрену кезеңіне рұқсат беруді таңдады. 2012 жылдың қаңтар айында Ғилаттың әкесі Ноам Шалит Израильдің Еңбек партиясының Кнессетке сайлауына үміткер ретінде қатысу ниеті туралы мәлімдеді. 2012 жылдың 18 сәуірінде Ғилад Шалит IDF-тен майор-сержант дәрежесімен құрметпен босатылды. Шалит еліне оралғаннан кейін Елисей сарайында Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху мен Франция президенті Николя Саркози сияқты түрлі салт өкілдерімен кездесулер өткізді. Ол сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарының назарына түсіп, спорттық және басқа да іс-шараларда көпшілікпен бірге суретке түседі. 2012 жылдың маусым айында спортқа деген құлшынысы мен Maccabi Tel Aviv B.C. командасын қолдауымен танылған Шалит "Yedioth Ahronoth" баскетбол клубының спорттық репортері болып жұмысқа орналасты. Оның алғашқы тапсырмасы оны 2012 жылы Оклахома қаласында өткен НБА финалы туралы хабарлау үшін АҚШ-қа әкелді. 2020 жылдың ақпан айында Шалит бір жарым жылдан бері бірге жүрген қызы Нитзан Шаббатпен тұрмысқа шығады. 2021 жылдың маусым айында ХАМАС жаңа бейнелерді жариялады, онда Шалит тұтқында болған кезде жаттығулар жасап, қырқынып, аяқ киімінің байлауын байлап, камерасында доппен ойнап жүргені көрініс тапты.
Қалалар сыйлаған құрметтер
Шалит бірнеше қалалардың құрметті азаматы атанды, соның ішінде Париж, Рейнси, Рим, Майами, Нью-Орлеанс, Балтимор және Питтсбург. Гренобль қалалық әкімдігі оның суретін 2008 жылдың 10 желтоқсанында ғимараттың қасбетіне іліп қойды.