Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
20-ғасырдағы португал офицері және Шығыс Тимордың губернаторы Марио Лемос Пирес (30 маусым 1930 22 мамыр 2009) - португал армиясының генерал-майоры және португал Тимордың соңғы колониялық губернаторы.
20th century Portuguese officer and governor of East Timor
Mário Lemos Pires (30 June 1930 – 22 May 2009) was a major general of the Portuguese Army and the last colonial governor of Portuguese Timor.
Өмірбаян
1930 жылы Португалияның Ламего қаласында туған Лемос Пирес 18 жасында Лиссабонға көшіп барып, Португалия әскери академиясында білім алуды бастады. Офицерлік бітіргеннен кейін ол Португалияның теңізден тыс империясында түрлі теңізден тыс қызметтерге орналасты. 1960 жылдары Лемос Пирес Алжирге (ол кезде француз колониясы) жіберілді, онда француз әскери контр-геррильялық техниканы зерттеді. Алжирден кейін ол 114-ші батальонның құрамында Португалияның Анголасына жіберілді, ол тәуелсіздік үшін жанжалдың ортасында болды және ол ерте колониялық соғыстың алғашқы кезеңдеріне қатысты. 1960 жылдардың аяғында ол Португалияға қайта жіберілді, онда ол армия үшін дене тәрбиесі бағдарламаларын жүргізді, бірақ көп ұзамай әскери губернатор Антонио де Спиноланың қолбасшылығымен Португалия Гвинеясына жіберілді.
Born in Lamego, Portugal in 1930, Lemos Pires moved to Lisbon at age 18 to commence his studies at the Portuguese Military Academy. Following his graduation as an officer, he took up various overseas postings in the Portuguese Overseas Empire. In the 1960s, Lemos Pires was posted to Algeria (then a French colony), where he studied French military counter guerrilla techniques. After Algeria he was posted as part of the 114th Battalion to Portuguese Angola, which was in the midst of a conflict for independence, and where he took part in the early stages of the early colonial war. By the late 1960s, he was posted back to Portugal, where he administered physical education programs for the army, but was soon sent to Portuguese Guinea, under the command of Military Governor António de Spínola, raising to the rank of colonel.
Португалиялық Тимордың губернаторы
1974 жылы 14 қарашада Лемос Пирес Португалияның жаңа үкіметі (Карлығаштар революциясынан кейін) Португалияның теңізден тыс провинциясы Тимордың губернаторы және бас қолбасшысы болып тағайындалды. Португалияның бейбіт аймақтарының бірі деп саналған жерге жіберілген Лемос Пирес Тимордың тәуелсіздігін дайындауды тапсырған үкімет Тимордағы жанжалдың ортасында қалды. Дилиге келгеннен кейін оның алғашқы жарлықтарының бірі - 1976 жылы Конституциялық жиналысқа сайлауға дайындық мақсатында саяси партияларды заңдастыру болды. 1975 жылдың тамызында осы саяси партиялардың бірі - Тимор Демократиялық Одағы (UDT) португал әкімшілігіне қарсы төңкеріс жасап, үш айлық азаматтық соғыс тудырды. UDT-ның көптеген саясаткерлері мен жақтастары шекарадан Индонезияның Батыс Тиморына қашып кетті. Конфликт нәтижесінде Лемос Пирес португал әкімшілігін Дилидің маңындағы Атауро аралына қайтаруға бұйрық берді. Еліміздегі пікірлер Тимордағы саяси оқиғалардан біршама алыстап, Африкадағы Ангола мен Мозамбиктегі колонияларды жоюды Тиморға қарағанда көбірек ойлағандықтан, Лемос Пирес UDT мен басқа бір танымал Тимор партиясы FRETILIN арасындағы келісімге қол жеткізуге тырысты, ол Лиссабондағы үкіметтен нұсқау күтіп отырғанын айтты. Португалия тарапынан қолдау алу мүмкіндігі болмағандықтан, Лемос Пирес өзінің әкімшілігін үш ай бойы ұстап тұрды, содан кейін ол қызметкерлерді кері қайтарып, 1975 жылы 27 қарашада Лиссабонға кетті. Екі аптадан аз уақыт өткен соң, 7 желтоқсанда Индонезия Шығыс Тиморға басып кірді, бұл 1999 жылға дейін жалғасатын индонезиялық оккупация жағдайын тудырды. 2003 жылы Шығыс Тимордың шындықты және татуласу комиссиясы отырысында Лемос Пирес өзінің сол кездегі ұстанымын, сондай-ақ Португалияның басып алу кезінде Тиморды неге қолдамағанын түсіндірді: "Бізді Тимордағыдан гөрі Португалияда болған оқиғалар қатты алаңдатты. Мысалы, олар Тиморға барып, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жақсы жағдайда және жақсы ниетпен күш жібермеді. Мысалы, Жакартада елшіміз жоқ еді, ал ол біз үшін өте маңызды орын еді. Португалияның саяси сенімін сол кезде төмен деп санаған. Әрине, егер Португалия дайын болса, сол сәтте күш пен саяси құрметке ие болса, біз жақсырақ жасай алар едік. Бірақ сол сәтте жалғыз қалдым. Португалия Шығыс Тиморды ұмытты, өйткені бір жағынан бұл революция, екінші жағынан бұл Африканы отарлау болды, ал көптеген португалдар сол жерде осындай нашар жағдайда болды".
On 14 November 1974, Lemos Pires was appointed by the new Portuguese government (following the Carnation Revolution) as governor and commander in chief of the overseas province of Portuguese Timor. Posted to what was thought to be one of the more peaceful Portuguese territories, Lemos Pires found himself in the middle of a brewing conflict in Timor, while charged by the government to prepare Timor for independence. One of his first decrees made upon his arrival in Dili was to legalise political parties in preparation for elections to a Constituent Assembly in 1976. In August 1975, one of those political parties, the Timorese Democratic Union (UDT), staged a coup against the Portuguese administration, prompting the outbreak of a three month civil war, with many UDT politicians and supporters fleeing across the border to West Timor in Indonesia, where they were required to sign a petition calling for East Timor's incorporation into Indonesia. As a result of the conflict, Lemos Pires ordered the withdrawal of the Portuguese administration to the island of Atauro, off Dili. With opinion at home becoming increasingly detached from political developments in Timor, and more concerned with decolonisation in its African colonies of Angola and Mozambique than with Timor, Lemos Pires' attempts to broker an agreement between the UDT and the other prominent Timorese party, FRETILIN, were undermined, even while he insisted that he was awaiting instructions from the government in Lisbon. Without any possibility of support from Portugal, Lemos Pires maintained his administration for three months until he ordered a withdrawal of staff and left his post for Lisbon on 27 November 1975. Less than two weeks later, on 7 December, Indonesia invaded East Timor, leading to a situation of Indonesian occupation that would last until 1999. At the 2003 Truth and Reconciliation Commission hearings held by East Timor, Lemos Pires explained his position at the time, as well as to why Portugal had failed to support Timor during the invasion: "We were so much more worried about what happened in Portugal than what happened in Timor. For example, they couldn't dispense forces in good condition and with goodwill to go to Timor to ensure security there. At the same time, for instance, we had no ambassador in Jakarta and that was a very important post for us. And the political credibility of Portugal at that time was so low. Of course, if Portugal was prepared and had the force and political respect at that moment, we could have done better. The problem was that I became alone in that moment. Portugal forgot East Timor because on the one hand it was the revolution, on the other it was African decolonisation, and so many Portuguese there in such bad conditions."