Кіріспе
Британдық исламшы (1973 жылы туған) Ахмет Омар Саид Шейх (; кейде Умар Шейх, Шейх Омар, Шейх Саид немесе Мустафа Мұхаммед Ахмад деген лақаппен белгілі; 1973 жылы 23 желтоқсанда туған) - британдық пакистандық террорист. Ол 1990-шы жылдары исламдық джихадистік топтың Харкат-ул-Ансар немесе Харкат-ул-Муджахидин, кейіннен Джейш-э-Мохаммед мүшелігіне кірді және Аль-Каидамен тығыз байланысты болды. Шейхті Пирлді ұрлаумен байланысты 2002 жылы 12 ақпанда Лахорда Пакстан полициясы тұтқындады және 2002 жылы 15 шілдеде Пирлді өлтіргені үшін терроризмге қарсы соттың арнайы судьясы өлім жазасына кесілді. Оның кісі өлтіруге қатысы және оның себептері дау-дамайға ұшырады. Сотта алғаш рет сөз сөйлегенде ол: "Мен бұл істі қорғағым келмейді. Мен мұны дұрыс не дұрыс емес істедім, менің өз себебім бар. Менің ойымша, біздің еліміз Американың қажеттіліктерін қанағаттандыруға тиіс емес", деген болатын, бірақ кейіннен ол кісі өлтіргені үшін сотталуды шағымдады, тек Перлді ұрлаудағы рөлін мойындады. Саидтың адвокаты өзінің клиенті Халид Шейх Мохаммедтің 2007 жылы Даниэль Перлдің өлтірушісі екендігін мойындауына негізделетінін мәлімдеді. 2021 жылдан бастап ол Лахордағы Кот Лакпат түрмесінде қамауда отыр (оған ол Қарачидің орталық түрмесінен ауыстырылған), бірақ Перлдің өлтірілуіне қатысты ақталуы Пакистанның Жоғарғы сотында шағымдалып жатқан кезде өлім жазасынан шығарылды.
Ahmed Omar Saeed Sheikh (; sometimes known as Umar Sheikh, Sheikh Omar, Sheik Syed or by the alias Mustafa Muhammad Ahmad; born 23 December 1973) is a British Pakistani terrorist. He became a member of the Islamist jihadist group Harkat ul Ansar or Harkat ul Mujahideen in the 1990s, and later of Jaish e Mohammed and was closely associated with Al Qaeda. Sheikh was arrested by Pakistani police on 12 February 2002, in Lahore, in connection with the Pearl kidnapping and was sentenced to death on 15 July 2002 by a special judge of an anti terrorism court for murdering Pearl. His complicity in the murder and the reasons behind it are in dispute. At his initial court appearance, he stated, "I don't want to defend this case. I did this Right or wrong, I had my reasons. I think that our country shouldn't be catering to America's needs", but he subsequently appealed his conviction for murder, only admitting his role in the kidnapping of Pearl. Saeed's lawyer has stated he will base his client's appeal on the admission of Khalid Sheikh Mohammed, made public in 2007, that he is the killer of Daniel Pearl. as of 2021, he is imprisoned at the Kot Lakhpat Jail, Lahore (where he had been shifted to from Central Prison Karachi) but has been moved out of death row while his acquittal for Pearl's murder is in appeal at the Supreme Court of Pakistan.
Ерте өмір
Ахмед Омар Шейх 1973 жылы 23 желтоқсанда Лондонда дүниеге келген. Оның ата-анасы Саид пен Кайсра Шейх 1968 жылы Пәкістандан Ұлыбританияға көшіп келіп, табысты киім бизнесін жүргізді. Ол үш бауырластың үлкені болды және жастайынан Солтүстік-Шығыс Лондондағы тәуелсіз мектеп - Уолтемстоудағы Forest School-те оқыды. Оның түлектері арасында ағылшындық крикет капитаны Насер Хусейн, кинорежиссер Питер Гринвей және әнші Сузана Ансар бар. 14-16 жасында ол Пәкістанның ең ерекше ер балалар интернаты - Эйчсон колледжіне оқуға түседі. Кейін ол Ұлыбританияға оралып, Орман мектебінде оқыды. Reuters агенттігінің журналисі Дэниел Флинн бала кезінен дос болған, ол Пакистанның исламшыл диктаторы генерал Зия уль-Хактың құрметіне бөленіп, Лондонға "жас боксшы чемпионы ретінде және ұйымдасқан қылмыспен байланысы, Лахордың геттосындағы атыс-шабыс, жезөкшелерге бару туралы оқиғалармен" оралған. Кейіннен Лондон экономика мектебінде қолданбалы математика, статистика, экономика және әлеуметтік психологияны оқыды, бірақ бірінші жылы оқуын тастады. The Guardian газеті 2002 жылы Шейхтің Forest School және LSE мектептеріндегі оқушысы Сайед Али Хасан оны "жақсы, бірақ дұрыс жұмыс істемейтін" деп сипаттап, өзінің зорлық-зомбылық әрекеттері үшін бірнеше рет мектептен шығарылғанын айтты. Ол бала кезінен зорлық-зомбылығымен танымал болды, сегіз жасында мұғалімді ұрып, жерге жығып, баласын қорлаған адам болды. Жазушы Роберт Сэм Ансонның айтуынша, ол ересек болғаннан кейін, "алты фут екі дюйм" болды, ол осы зорлық-зомбылықты соғыс өнері мен спортқа деген сүйіспеншілікке айналдырды, 1992 жылы Женевада өткен әлем чемпионатына қатысып, сонымен қатар LSE күндері шахмат чемпионы болды. Академиялық қабілеттерімен танымал, ол сонымен қатар бес тілде сөйлейтін полиглот. The Guardian газеті Шейхтің ЛСЭ-де радикал исламшылдармен байланысқа түскенін, Хасанның "Бізге Боснияға көмекке баратынын айтты, бірақ университетке қайтып келмеді" деген сөздерін келтірді. Пәкістанның бұрынғы президенті Первез Мушарраф өзінің "От желісінде" атты кітабында Шейхтің Лондон экономика мектебінде оқып жүрген кезінде британдық MI6 құпия қызметіне жалдалғанын айтады. Ол МИ-6 шейхті Балқанға операцияға жіберуді талап етті. Мұшарраф кейінірек былай дейді: "Бір кезде ол қылмыскер немесе қос агентке айналған болуы мүмкін". Омар Шейх 2000 жылдың желтоқсан айында Лахор қаласында Саадия Рауфқа (ағылшын тілінде магистр дәрежесін алған) үйленді және 2001 жылдың қарашасында әке болды.
1994 жылы америкалықтар мен британдықтарды ұрлау
Ол 1993 жылы босниялық соғыс кезінде Боснияға барып, басқа да пакистандық исламшыл жанкүйерлермен кездесті, олармен бірге Ауғанстанның оқу лагеріне барып, Үндістанға қарсы Харкат-ул-Ансар террорлық тобына қосылды. Ұсынып кеткендердің ішінде үш британдық азаматтар, Майлз Кростон, Пол Риддют және Рис Партридж, және бір америкалық, Бела Нусс бар еді; олардың барлығы зардап шекпей құтқарылды. Түрмеде отырған жылдары ол түрмеден түрмеге ауысып, әртүрлі қалаларда (мысалы, Нью-Дели, Мереут және т.б.) ), ол Адольф Гитлер мен Сталиннің өмірбаянын оқығысы келетінін атап өтті және оны "террорлық әрекеттерді дәл жоспарлау мен орындау қабілеті бар өткір, есептік миы бар қатал, жауынгерлік жастар" деп сипаттады, ал Мереттегі оның кеңесшісі О. П. Шарма оны "әрбір мұсылман еместің кәпір екеніне және жойылуы керектігіне сенетін" "жантайы фанатик" деп еске алады", "Исламда демократия деген ұғым жоқ" және тіпті "кейде ол өте қатыгез болып, ақыл-ойдан айырылған адамдай әрекет етті", мысалы, "Бірде Мереттегі түрмеде түрме бастығы орынбасарының біреуін ұрып тастады".
Ұшып кету және түрмеден босату
1999 жылы Үндістан әуе компаниясының 814 рейсін Харкат-ул-Муджахидинге (бұрынғы Харкат-ул-Ансар) жататын бес пакистандық бостандықшы Катмандудан Үндістанның Нью-Делиге бара жатқанда басып алды. Ұшып кеткендер Харкат-ул-муджахиддиннің мүшелері шейх пен Масуд Азхарды босатуды талап етті. Шейхтің Парта Пратим Рой Бурманды ұрлап, 2002 жылы Калькуттадағы американдық мәдени орталыққа шабуыл жасаған Афтаб Ансаримен де қаржылық байланысы болды.
Sheikh also had financial connections with Aftab Ansari, perpetrator of the kidnapping of Partha Pratim Roy Burman and the 2002 attack on American cultural centre in Kolkata.
БАҚ-тың сипаттамалары
Таймс газеті Шейхті "орташа террорист емес, ол Пәкістанның әскери және барлау элитасының, сондай-ақ Усама бен Ладеннің және "Әл-Қаида" ұйымының ішкі топтарына дейін жететін байланыстары бар адам" деп сипаттады. ABC телеарнасының хабарлауынша, Шейх 1993 жылы Пәкістанның ішкі құпия қызметіне (ISI) жұмыс істей бастады. 1994 жылы ол Ауғанстанда оқу лагерьлерін басқарып, бен Ладеннің "арнайы ұлы" атағын иеленді. 2002 жылдың мамыр айында The Washington Post газетінде аты аталмаған пакистандық дереккөздің айтуынша, ISI 1994 жылы Үндістанда Шейхті адам ұрлауда айыптап соттаған кезде оның заңгерлік ақысын төлеген.
9/11 террористерімен мүмкін байланысы
2001 жылы 6 қазанда АҚШ үкіметінің жоғары лауазымды адамы CNN-ге АҚШ тергеушілері "Мустафа Мұхаммед Ахмад" деген лақап атымен Шейхтің (Шейх Сайедтің) Араб Әмірліктерінен Мохамед Аттаға 100 000 доллар жібергенін анықтағанын айтты. Тергеушілер "Атта ақшаны Флоридадағы заговоршыларға АҚШ жерінде Дүниежүзілік сауда орталығын қиратып, Пентагонға қатты зақым келтіріп, мыңдаған адамның өмірін қиған ең қасіретлі террористік актінен бірнеше апта бұрын таратты. Бұдан басқа, дереккөздер Аттаның 11 қыркүйекке дейінгі күндері Араб Әмірліктеріндегі Саидқа операциядан тыс қалған мыңдаған доллар жібергенін айтады". Кейіннен CNN де осыны растады. 9/11 комиссиясының қорытынды есебінде қаржының қайдан келгені "белгісіз болып қала береді" деп жазылған. Ақша аударымы ашылғаннан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң, ISI басшысы генерал Махмуд Ахмед өз қызметінен кетті. Федералды тергеу бюросы (ФБР) генерал Ахмедтің шейхке 100 мың долларды Аттаға жіберуге бұйрық бергенін тексеріп жатыр. Тағы бір үнді газетінің Daily Excelsior-і ФБР дереккөздеріне сілтеме жасап, "ФБР-дің Шейхтің абоненті болып жүрген ұялы телефон компаниясының қатты дискісін тексеруі оның Пәкістанның ИСИ-нің биліктен шығарылған басшысы Махмуд Ахмедпен "байланысын" анықтауға әкелгенін" хабарлады. ФБР тергеушілері терең зерттеу жүргізген кезде, 11 қыркүйектегі шабуылдардың жетекшілерінің бірі Мохамед Аттаға 100 мың доллар аударылғаны туралы мәліметтер пайда болды. Ол American Airlines рейсі 11 Боинг 767 223ER коммерциялық ұшағын Ұшып, Дүниежүзілік сауда орталығының солтүстік мұнарасына ұшты. ФБР тергеушілері генерал Махмуд Ахмедтің Аттаға ақша аударылғанын толық білгенін анықтады". Кейіннен АҚШ тергеушілері бұл жағдайды қазіргі уақытта Гуантанамода ұсталып отырған Мустафа әл-Хаусауи, Мустафа Мұхаммед Ахмад деп те аталатын адаммен шатастырған деп мәлімдеді. Питтсбург трибьюні "Мушаррафтың үкіметіндегі көптеген адамдар Саид Шейхтің билігі ИСИ-ден емес, оның біздің ЦРУ-мен байланысынан келеді деп санайды" деп атап өтті. Шейх 2002 жылы Wall Street Journal журналының журналисі Дэниел Перлдің өлтірілуімен танымал болды, ол сол кезде Пәкістанда ИСИ мен исламшыл топтар арасындағы байланыстарды тергеп жүрген еді. Пәкістанда Шейх Перлді өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді, алайда оның Перлдің өліміне қатысы және оның себептері даулы. Бұл мәселені қоршап тұрған түсініспеушілікті одан әрі күшейтетін бір жайт - Халид Шейх Мұхаммедтің өзі Перлдің өлтірушісі болғанын жеке өзі мәлімдеген. Саидты Беназир Бхутто өзінің өліміне дейін Усама бен Ладенді өлтіруде кінәлаған (бұл 2001 немесе 2002 жылдың соңында болған болуы керек). Бірнеше сарапшылар Бхуттоның бұған дейін сұхбат барысында бен Ладеннің ұлдары туралы айтқандықтан, ол "Бин Ладенді өлтірген адам" деген сөздің орнына "Дэниел Перлді өлтірген Омар Шейх" деп айтуды мақсат еткенін айтты. Сонымен қатар, кейінгі сұхбаттарында Бхутто бен Ладен туралы оның тірі екендігі туралы айтты.
Дэниел Перлді ұрлау 2002 жыл
Американың Уолл-стрит журналының репортері Дэниел Перлдің Қарачиде (2002 жылдың 23 қаңтарында) ұрлануы мен одан кейінгі (2002 жылдың 1 ақпанында) өлтірілуі, ол 11 қыркүйектен кейінгі Пәкістанда жұмыс істеп жатқан кезде тергеу жолын жалғастырды, бірнеше исламдық джихадистік топтар бірлесіп жұмыс істеді. 2011 жылдың қаңтар айында Center for Public Integrity (CPI) және International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) әзірлеген баяндамада, Харкат-ул-Ансар/Харкат-ул-Муджахидиннің, кейіннен Джейш-э-Мохаммедтің мүшесі шейх, Харкат-ул-Джихад-әл-Ислами және Сипах-э-Сахаба Пәкістан сияқты басқа да пакистандық террорлық топтардың мүшелері Перлдің ұрлануына және өлтірілуіне қатысы бар деп мәлімделген. Бұл мақаланың басты авторы Перлдің досы және әріптесі, журналист Асра Номани болды. Аль-Каида басшылары Перлдің ұрлануына және өлтірілуіне қатысы бар, Сейф аль-Адель ұрлауды ұйымдастыруда рөл атқарды, ал Халид Шейх Мохаммед тергеуде Перлді өлтірген адам ретінде жеке анықталды. Перл ұсталып, кейіннен пакистандық кәсіпкер Сауд Мемонның қарашығындағы "Әл-Қаиданың" қауіпсіз үйінде өлтірілді. Матиур Рехман, әл-Каиданың тағы бір басшысы, адам ұрлауға қатысы бар екені анықталды. Шейхті Пакстан полициясы 2002 жылы 12 ақпанда Лахорда Перлдің ұрлануына байланысты тұтқындады. 2002 жылы 1 ақпанда Перлдің бауырынан бас тартып, оның мойнын кескен. Шейхтің адвокаты Абдул Вахид Катпар Шейхтің 12 ақпанда емес, 2002 жылдың 5 ақпанында тұтқындалғанын және төрт күдіктіге қарсы дәлелдерді Пәкістан полициясы жалған деп мәлімдеді, ал күдіктілер бір апта бойы жасырын ұсталды. Сонымен қатар ол мойындаулар азаптау мен жалғыздық камерасында мәжбүрлеу арқылы алынды деп мәлімдейді. Алайда 2002 жылы ақпанда Шейх Пэрлдің "білгенімше" өлтірілгенін сот алдында Пакстанның ресми адамдарына айтты. CPI және ICIJ баяндамасында Омар Шейх Перлді ұрлау үшін жасалған жоспардың жетекшісі болды, бұл оның кейіннен өлтірілуіне әкелді. Сондай-ақ, баяндамада Перлдің ісі бойынша Шейхпен бірге сотталған үш айыпкердің рөлі расталды. 2003 жылы ЦРУ-ның қамауға алынған тұтқыны Халид Шейх Мохаммедтің қылмысын мойындады, ал оның мойындауы сенімді деп табылды. Хабарда ФБР-дің сот-медициналық сарапшылары Халид Шейх Мохаммедтің мойындауын "тамырларды сәйкестендіру" арқылы растап, видеодағы кісі өлтірушінің қолдарының тамырларының үлгісін анықтады.
2008 жылғы қалжың телефон қоңыраулары
2008 жылы Мумбайда болған шабуылдан кейін Үндістан мен Пәкістан арасындағы шиеленістер күрт көтерілді. 28 қарашада Үндістанның сыртқы істер министрі болған Пранаб Мукерджидің атын жалғандаған адам Пәкістан президенті Зардариге соғыспен қорқытқан. Исламабад пен Равалпиндидің үстінде әскери ұшақтар патрульдік бақылауға жіберілді. Сол қоңыраушы президент Зардари екенін айтып, нағыз Пранаб Мукерджи мен АҚШ-тың сыртқы істер министрі Кондолиза Райспен байланысуға тырысты, бірақ екеуіне де қол жеткізе алмады. Мумбайдағы шабуылдан бір жыл өткен соң, Пәкістанның "Дон" газеті шейхтің жалған қоңырау шалып, телефон соққанын жариялады. Шейх өзінің түрме камерасына жасырын түрде әкелінген ұялы телефонын пайдаланып, британдық SIM картасын пайдаланып қоңырау шалды. Голливудтық фильм "Құдіретті жүрек" (2007) қаза тапқан журналист Дэниел Перлдің өміріне негізделген. Алай Хан фильмде Шейхтің рөлін сомдады. Фильмнің сюжеті Перлдің әйелі Мариан Перлдің мемуарлары айналасында жүреді. 2008 жылы National Geographic Adventure-ның "Locked up Abroad" атты документальдық шоу-шоуы "Индия: террордың құрбаны" атты эпизодты көрсетті. 2017 жылы Шейхтің өміріне негізделген үнді биографиялық фильмі Омерта жарық көрді. Раджкумар Рао Шейхтің рөлін ойнайды және фильмде оның алғашқы радикализмі, 1994 жылы Үндістанда батыс елдерінің адамдарын ұрлаудағы рөлі, Indian Airlines 814 рейсі барымтасы үшін айырбастау үшін босатылуы және Дэниел Перлді ұрлау мен өлтірудегі рөлі баяндалады.