Кіріспе

Британдық инженер және физик (1822-1892) Джеймс Томсон FRS FRSE LLD (16 ақпан 1822 8 мамыр 1892) - британдық инженер және физик, Белфастта туған, Уильям Томсонның ағасы (Лорд Кельвин).

Өмірбаян

Белфастта туып, жастық шағының көп бөлігін Глазго қаласында өткізді. Оның әкесі Джеймс 1832 жылдан бастап Глазго университеті математика профессоры болды, ал оның інісі Уильям барон Келвин болды. Джеймс жас кезінен Глазго университетіне оқуға түсіп, оны (1839) он жастың аяғында жоғары марапатпен бітірді. Бітіргеннен кейін ол бірнеше салада практикалық инженерлермен қысқа мерзімді тәжірибелік тәжірибе өткізді; содан кейін өзінің уақытының едәуір бөлігін теориялық және математикалық инженерлік зерттеулерге арнады, көбінесе ағасымен бірлесіп, жиырма жасында Глазго қаласында. Жиырмасыншы жылдардың соңында ол жеке кәсіпке су көлігі саласында арнайы тәжірибеге ие кәсіби инженер ретінде кірісті. Ол 1855 жылы отыздан асқан шағында Белфасттегі Король университетіне инженерлік-құрылыс ғылымдарының профессоры болып тағайындалды. Ол 1873 жылға дейін сол жерде болды, содан кейін ол Глазго университеті (осы лауазымда ол ықпалды Уильям Ранкиннің мұрагері болды) Граждандық инженерлік және механиканың Regius профессоры болды, ол 1889 жылы көзінің нашарлауымен отставкаға кеткенге дейін. 1875 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның ұсыныстарын оның кіші інісі Уильям Томсон, Питер Гатри Тейт, Александр Крум Браун және Джон Хаттон Балфур ұсынды. Ол 1877 жылы маусымда Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Шотландиядағы инженерлер және кеме жасаушылар институтының президенті болып 1884 жылдан 1886 жылға дейін қызмет етті. Өмірінің соңғы жылдары ол Хиллхед көшесінің жанында, Флоренциядағы 2-ші бақшада тұрды. 1892 жылы 8 мамырда Глазго қаласында холерадан қайтыс болды. Ол Глазго соборына қарап тұрған Глазго некрополының солтүстік беткейінде жерленген. Бір некролог Томсонды "ой-өрісі таза, мінезі қарапайым адам" деп сипаттады, оның "жағымдылығы мен сыпайылығы ұзақ уақыт есте қалады".

Мұра

Джеймс Томсон су дөңгелектерін, су сорғыларын және турбиналарын жетілдіру бойынша еңбегімен танымал. Сондай-ақ, оның регеляцияны талдаудағы жаңалықтары, яғни судың тоңазыту нүктесіне қысымның әсері және оның мұздықтар қозғалысын қоса алғанда, мұздықтану саласындағы зерттеулері, онда ол Джеймс Дэвид Форбстың жұмысын кеңейтті. Ол өзінің әріптесі Томас Эндрюстің материяның сұйық және газ күйлерінің сабақтастығына қатысты тәжірибелік жұмысын зерттеді және термодинамика туралы өзінің терең білімін қолдану арқылы оны түсінуді нығайтты. Ол қатты сұйық фазаның шекарасы үшін Клэперон теңдеуінің оңайлатылған түрін шығарды. Ол қатты, сұйық және бу күйлерінің бәрі тепе-теңдікте болатын жағдайларды сипаттау үшін үштік нүкте терминін ұсынды. Сондай-ақ, өзендердің сұйықтық динамикасы саласында да еңбек етті. Дұрыштылық момент термині ағылшын ғылыми әдебиеттеріне Томсон 1884 жылы енгізген деп айтылады.

Жарияланымдар

Джеймс Томсонның физика мен инженерлік саладағы басты жарияланған зерттеулері 500 беттік жинақ ретінде қайтыс болғаннан кейін қайта басылды. Жинақ тегін онлайн (төменде қараңыз) және ұзақ (80 бет) өмірбаянмен және қысқаша (10 бет) өмірбаянмен басталады. Бұл кітапта Томсонның радиан, интерфейс және апоцентрикалық сөздерді ағылшын тілінде алғаш рет қолданғаны айтылған, бірақ ол сақталмаған басқа да көптеген неологизмдерді қолданған.