Кіріспе

Канадалық газет иесі және медиа кәсіпкері Рой Герберт Томсон, Флит қаласының 1-ші бароны Томсон (5 маусым 1894 – 4 тамыз 1976) – Канадада туған британдық газет иесі, Лондонның Флит көшесінің белгілі магнаттарының бірі болды. Ол алғаш рет Онтариода радио сату арқылы танымал болды, ал клиенттеріне көбірек бағдарлама тыңдату үшін өз радиостанциясын ашуға шешім қабылдады. Содан кейін ол газеттер саласына көшті, Канадада Ұлыбританиядағы баспасөз барондарымен тең дәрежеде бай және ықпалды болды. Ол пэрлік титулына ұмтылды, бірақ Ұлыбританияға тұрақты түрде көшпесе, оған рұқсат берілмеді. Ол британдық газет иелерін өзіне газеттерін сатуға шақырды, алғашқылардың бірі – The Scotsman, және ол көп ұзамай Шотландиядағы алғашқы ITV франшизасын алған Scottish Television коммерциялық телекомпаниясын құрды, ол бүгінде STV деп белгілі, және қазіргі таңда ITV plc-ге тиесілі емес жалғыз ITV франшизасы болып табылады. Коммерциялық теледидардан түскен мол табысқа байланысты ол The Times және The Sunday Times газеттерін басып шығарған Kemsley's Newspapers сияқты көптеген басылымдарды сатып алды; екеуі де қазіргі уақытта News Corp компаниясының бөлімшесі News UK-ге тиесілі.

Ерте өмір

Томсон 1894 жылғы 5 маусымда Торонтода Рой Герберт Томсон ретінде дүниеге келді, ол кезде Канаданың Онтарио штатындағы Йорк округіне қарасты. Оның әкесі Герберт Томсон – телеграфшы болған, кейін Торонтодағы Гросвенор қонақ үйінде (Yonge және Александр көшелерінің қиылысында, қазіргі Courtyard Marriott орналасқан жері) шаштараз болып жұмыс істеді. Анасы – Англияда туған Элис Мод. Отбасы Торонтодағы Черч-стриттен жақын орналасқан Монтейт-стрит, 32-де тұрды. Томсонның әкесінің ата-анасы Хью Томсон мен Мэри Николь Сильвестр болды. Хью – Джордж Томсонның он баласының бірі, ал Джордж Арчибальд Томсонның ұлы (1749 жылғы мамыр айында туған). Томсонның туған тегі Шотландияның Думфрисшир округіндегі Вестеркирк ауылында Букклех герцогтарының иеліктеріндегі шағын жер иелері болған. Арчибальд Томсон 1773 жылы Вестеркирктен Канадаға (сол кезде Британдық Солтүстік Америка) көшіп келді және Квебек тұрғыны Элизабет Маккейге үйленді. Отбасы ақырында Жоғарғы Канадаға қоныстанды, бірақ өз Отанына деген құрметтерін сақтады. Арчибальдтың інісі Дэвид Томсон Онтариодағы Скарбороға алғашқы еуропалық қоныс аударушы болды.

Мансап

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Рой Томсон бизнес колледжінде оқыды, ал нашар көру қабілеті болғандықтан, әскери шақырудан қалды. Соғыстан кейін ол фермер болу үшін Манитобаға кетті, бірақ сәттілікке жете алмады. Томсон Торонтоға оралды, онда әртүрлі уақытта түрлі жұмыстар істеді, соның бірі радио қабылдағыштарды сату болды. Дегенмен, радио сату қиынға соқты, себебі ол үшін жұмыс істеуге мүмкіндік қалған жалғыз аймақ – Солтүстік Онтарио еді. Әлеуетті клиенттеріне тыңдауға бірдеңе беру үшін ол радиостанция құруға кірісті. Сәті келіп, ол радио жиілігі мен хабар тарату құралын 201 долларға сатып алды. CFCH ресми түрде 1931 жылдың 3 наурызында Онтарионың Норт-Бей қаласында эфирге шықты. Кейін ол біршама уақыт радио қабылдағыштарды сатты, бірақ назары бірте-бірте радиостанцияға ауысты. 1934 жылы Томсон өзінің алғашқы газетін – Тимминс қаласындағы «Тимминс күнделікті баспасөзі» газетін 200 долларға (2021 жылғы шамамен 3816 доллар) төлеп сатып алды. Ол канадалық Джек Кент Кукпен серіктестік құрып, Онтарионың әртүрлі аймақтарында радиостанциялар мен газеттер желісін кеңейтуді бастады. Бұқаралық ақпарат құралдарын сатып алудан басқа, 1949 жылға қарай Томсон әртүрлі компаниялар тобының иесі болды, оның ішінде бірнеше әйелдер шаш шалу орталықтары, жиһазделген ас үйлерді шығаратын завод және мұзқаймақ өндіретін кәсіпорын бар еді. 1950 жылдардың басында ол 19 газеттің иесі болды және Канаданың Күнделікті газеттер баспагерлері қауымдастығының президенті болды. Содан кейін ол Ұлыбританияда тұратын эмигрант канадалықтарға қызмет көрсету үшін «Канада апталық шолуын» шығару арқылы британдық газет бизнесіне алғаш рет қадам басты. Ол Ұлыбританияның баспасөз магнаттарына ұқсас, жұртшылық назарына түсуге ұмтылды және Атлант мұхитын кесіп Эдинбургке көшті. 1952 жылы Томсон Эдинбургтегі «The Scotsman» газетін оның қаржылық жағдайы нашар болған иелерінен сатып алды. 1957 жылы Томсон Шотландияның Орталық аймағына арналған коммерциялық теледидар франшизасын иелену үшін сәтті бәсекеге түсті, оны «Шотландия теледидары» деп атады және Глазгодағы Корольдік театрда орналастырды. Ол өте табысты болды, Томсон оны «ақша басып шығаруға лицензия» деп сипаттады. 1959 жылы Томсон Ұлыбританиядағы ең ірі газеттер тобы – Кемсли газеттерін сатып алды, оның құрамында «The Sunday Times» газеті де болды. Томсон жылдар бойы медиа империясын кеңейтіп, Канада, АҚШ және Ұлыбританияда 200-ден астам газеттің иесі болды. Оның «Томсон ұйымы» баспа, полиграфия, теледидар және туризм салаларында мүдделерді қамтитын көпұлтты корпорацияға айналды. 1966 жылы Томсон «The Times» газетін Астор отбасының мүшелерінен сатып алды. 1970 жылдары Томсон Солтүстік теңізде мұнай іздеумен айналысқан консорциумға қосылды. Ол өзінің байлығын көрсетуге құштар емес, қарапайым адам болды. Ұлыбританияда ол көзден жасырынып, күнделікті жұмысына Лондон метрополитенімен барды. Дегенмен, ол ұлы Кеннеттен 1964 жылы алған тегін атағын, егер ол тек фирманың лондондық кеңсесінде болса да, пайдалануға уәде алды.

Жеке өмір

1916 жылдың 29 шілдесінде Томсон Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында Эдна Эннис Ирвинге (1895–1951) үйленді. Эдна А. Ирвин – Джон Ирвин мен Ребекка Колдуэллдің қызы. Томсонның үш баласы болды: Кеннет Рой Томсон (1923–2006), Ирма Жаклин Томсон (20 қазан 1918 жылы дүниеге келген, 1966 жылы қайтыс болған) және Филис Одри Томсон (6 шілде 1917 жылы дүниеге келген, 2007 жылы қайтыс болған). 1965 жылы Томсон Миссиссага жолындағы Порт Кредитке жақын жерде үй сатып алды. 1976 жылы Томсон Англияның Лондонында қайтыс болды. Оның қабіріне қасиетті Пауыл соборының криптасына ескерткіш тақта орнатылды. Томсонның 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Кеннет Томсон корпорациясының төрағасы болды және барондық атақты мұра етіп, Флиттен 2-ші барон Томсон атанды. Томсонның бизнесі енді негізінен Канадада орналасқандықтан, Кеннет Канадада барондық атағын пайдаланбады, бірақ Ұлыбританияда қолданды және осы екі жағдайды көрсететін екі түрлі кеңсе құралдарын пайдаланды. Дегенмен, ол мұрагерлікпен алған барондық атағының арқасында Канада азаматтығынан бас тартқан жоқ және 1999 жылға дейін Лордтар палатасында орын алу құқығын пайдаланбады.

Мұра

Торонтоның маңызды концерт залдарының бірі – Рой Томсон залы оның құрметіне аталған, себебі Томсон отбасы оның салынуына 5,4 миллион доллар көмектесті. Ньюфаундленд Мемориал университетіндегі Томсон студенттік орталығы да оның есімімен аталады. Ол 1968 жылдың 25 мамырында Флоттың құрметті лорды, Томсон, Ньюфаундленд Мемориал университетінің 1961-1968 жылдар аралығындағы канцлері салтанатты түрде ашты.

Құрметтер

1964 жылғы Жаңа жылдық наградалар кезінде Томсонның "халыққа қызмет еткені үшін" барондық дәрежесіне көтерілетіні жарияланды. 1964 жылдың 10 наурызында ол Эдинбург қаласындағы Нортбридждің бароны Томсон атанды. Бұл атаққа ие болу үшін Томсон британдық азаматтық алуы керек болды, себебі Канада үкіметі 1919 жылдан бері канадалықтарға монархтың құрметті атақтарын беруді жиі тоқтататын болған. Дегенмен, 1947 мен 1977 жылдар аралығындағы Канада азаматтық заңында, егер канадалық адам неке арқылы емес, басқа жолмен басқа елдің азаматы болса, ол Канада азаматтығынан айырылатыны айтылған. Осылайша Томсон Канада азаматтығынан бас тартыды. 1970 жылғы Жаңа жылдық наградалар кезінде ол Британ империясы орденінің Ұлы крестімен (GBE) марапатталды. 1972 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасымен құрметтелді.