Кіріспе

Неміс протестант теологы (1888-1948) Герхард Киттель (1888 жылғы 23 қыркүйек - 1948 жылғы 11 шілде) - неміс лютеран теологы және библиялық тілдердің сөздік жазушысы. Ол нацистерді қызу қолдап, ашық антисемит болды. Ол Киелі кітап зерттеу саласында "Жаңа келісімнің теологиялық сөздігі" (Theologisches Wörterbuch zum Neuen Testament) деп аталатын еңбегімен танымал.

Өмірбаян

Киттель 1888 жылы 23 қыркүйекте Бреслауда дүниеге келген. Ол 1914 жылы Ханна Унтермайерге үйленді, бірақ олардың балалары болмады. 1933 жылдың мамыр айында ол нацистік партияға мүше болды. Ол бұрын-соңды саясатта болған емес, бірақ партияны "христиандық, моральдық негізге негізделген валькистік жаңарту қозғалысы" деп атады. 1945 жылы 3 мамырда Адольф Гитлердің Үшінші рейхтері одақтастарға беріліп, Киттель француз оккупациялық күштерінің қолынан қамауға алынды. Кейіннен ол қызметінен алынып, Балингенге қамалды. Өзін қорғап, Киттель өзінің еңбегі "әдісі бойынша ғылыми" және христиандықпен қозғалған деп мәлімдеді, бірақ ол кейбіреулерге антисемит болып көрінуі мүмкін. Ол өзінің жұмысын "Нацистік пропаганданың қарапайым антисемитизмі" мен "Штурмер" және өзінің христиандыққа қарсы риторикасы, фолкистік аргументтері және Лейбенсраумға баса назар аударғанымен танымал болған Альфред Розенберг сияқты ерекшелендіруге тырысты. Киттель өз еңбегін "иудейлік проблеманы және еврей мәселесін шешудің әрекеті" деп сипаттады. Гейдельбергтегі теолог Мартин Дибелиус Киттельдің ежелгі иудаизмге қатысты еңбектері "таза ғылыми сипатқа ие" және "иудаизмді партиялық түсіндіруге қызмет етпейді" деп жазды. Ол Киттельге "иудаизмді ғылыми тұрғыдан зерттеуге қызығушылық танытқандардың барлығы риза" екенін айтты. 1941-1942 жылдары қысқы уақытта Венада Киттельдің еврей мәселесі туралы дәрістеріне қатысқан Клаус Шделл "бірде-бір қатал сөз естілмегенін" және "профессор Киттель шынымен де ынтымақтастық жасамағанын" айтты. Шедлдің айтуынша, Киттель яһудилер мәселесіне қатысты ресми пікірден өзгеше пікірді жария еткен өте аз ғалымдардың бірі болды. Киттельдің өзі оның мақсаты нацистік партияның экстремистік мүшелерінің аңыздары мен бұрмалауларымен күресу екенін айтты. Аннемари Тугендхат - яһуди мәсіхшісі. Оның әкесі 1938 жылы Велцхайм концлагеріне әкелінген. Ол Киттельдің яһудилерге қарсы іс-қимылға қарсы екенін айтты. Киттельдің еврей мәселесі жөніндегі еңбегі нацизмнің нәсілдік теорияларына емес, теологияға негізделген. 1946 жылы Киттель сотталуды күтіп тұрып босатылды, бірақ оған 1948 жылға дейін Тюбингенге кіруге тыйым салынды. 1946 жылдан 1948 жылға дейін ол Беурон қаласында пастор (Seelsorger) болды. 1948 жылы оған Тюбингенге қайтаруға рұқсат берілді, бірақ сол жылы оған қарсы қылмыстық іс қайта басталмас бұрын қайтыс болды. 1948 жылы 11 шілдеде қайтыс болды.

Нацистік Германия

Ол Тюбинген университетінде евангелистік теология және Жаңа Келісім профессоры, еврей халқын Германияның, христиандықтың және жалпы Еуропа мәдениетінің тарихи жауы ретінде бейнелейтін зерттеулер жариялады. 1933 жылы маусымда шыққан "Ди Юденфрег" (Жұрт сұрағы) лекциясында ол неміс еврейлерінің азаматтығынан айыру, медицина, заң, оқыту және журналистикадан шығару, неміс еместермен некеге тұру немесе жыныстық қатынасқа түсуге тыйым салу туралы айтты. Осылайша ол 1935 жылы Нюрнбергтің нәсілдік заңдарын енгізген және еврейлердің неміс азаматтығынан айыру құқығын алып тастаған нацистік үкіметті екі жыл бұрын күтті. Уолтер Франктың жақын досы Киттель 1935 жылы құрылғаннан кейін Франктың Reichsinstitut für Geschichte des neuen Deutschlands-ке қосылды. Осы институтта ол judenfrage Forschungsabteilung-ге қосылды. 1940 жылдан 1943 жылға дейін Киттель Вена университетінде евангелистік теология кафедрасын басқарды. Тюбинген университетінде оның орнын Отто Мишель (1903-1993) басқарды. 1943 жылдың наурыз айында Киттель кенеттен Тюбингенге қайтып келді, ол өзінің университетідегі теология кафедрасын қайтарып алды, ал Вена университетінде кафедрасын әлі де ұстады. Бұл Мишельді ардагер ретінде Вермахтаға шақыруға мәжбүр етті және оған жағымсыз кемсітулер әкелді. (Көріңіз Otto Michel, Anpassung oder Widerstand: eine Autobiographie, Wuppertal & Zurich, Brockhaus Verlag, 1989, p. 1) "Бірінші дүние" деген кітаптың авторы - Г. 88 98) қарастырды. Уильям Ф. Олбрайт былай деп жазды: "Жүдейлік пен еврейлерге қарсы шабуылдардың қорқынышты қатыгездігін ескере отырып, ол кем дегенде 1943 жылға дейін жалғасады, Герхард Киттель нацистердің еврейлерді жаппай өлтіруіне басқа христиан теологтарынан гөрі көбірек үлес қосқаны үшін кінәлі болуы керек".