Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
PLX, Пикатинни сұйық жарылғыш дегеннің қысқартуы, сұйық қос жарылғыш. Бұл 95% нитрометан (NM) және 5% этилендиамин (EDA) қоспасы. Этилендиаминнің орнына басқа аминдұйындар, мысалы триэтилентетрамин, диэтилентриамин немесе эфаноламин қолданылуы мүмкін, бірақ ЭДА ең тиімді аминдұйындар болып табылды. PLX - өте күшті жарылғыш зат, ТНТ-нің қирату қабілетінен сәл артық.
PLX, abbreviation of Picatinny Liquid Explosive, is a liquid binary explosive. It is a mixture of 95% nitromethane (NM) along with 5% ethylene diamine (EDA) as a sensitizer. Other amine compounds can be used instead of ethylene diamine, such as triethylene tetramine, diethylenetriamine or ethanolamine, but EDA has been found to be the most effective amine additive. PLX is a fairly powerful high explosive, marginally exceeding the destructive yield of TNT.
Қасиеттері
PLX араластырылған кезде сары-сары түсті мөлдір сұйықтық болып табылады. Этилендиамин өте ұшпалы, сондықтан сақталуы жоспарланған жағдайда, оның құрамын бекіту қажет. Қауіпсіздік мақсатында, әдетте, құрамалары бөлек тасымалданады және жергілікті жерде араластырылады. PLX-тің жарылу жылдамдығы (VoD) диаметріне байланысты 6000 мен 7000 м/с аралығында болады. EDA қосылуынан қатты сезімтал болса да, PLX-ге сәтті жарылу үшін күшті жарылыс қалпағы немесе шағын қоздырғышты қажет етеді.
PLX, when mixed, is a transparent liquid with a yellow orange tint. Ethylene diamine is very volatile, requiring the contents to be sealed if any storage is intended. Generally, for safety purposes, the contents are transported separately and mixed on site. PLX is known to have a velocity of detonation (VoD) of anywhere between 6,000 and 7,000 m/s, depending on diameter. Although greatly sensitized by the addition of EDA, PLX still requires a powerful blasting cap or a small booster charge to successfully detonate.
Пайдалануы және ашылуы
PLX-ті Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нью-Джерсидегі Пикатинни Арсеналы ойлап тапты. Ол бастапқыда нысанаға қойылған аумаққа ұшақпен жайып немесе қауіпсіз қашықтықтан құйып, жердегі әскерлер жарылғыза отырып, мина өрістерін тазарту үшін жасалған. Бұл жарылғыш зат нитроцеллюлоза, ЭТН немесе кез келген ерігіш нитрат эфирлері немесе гельдеуші заттар қосылуы арқылы гельдеуге де болады. Бұл қоспада алюминий немесе магний сияқты ұнтақ металдарды күшейтуге мүмкіндік береді. Металл ұнтақтары отын ретінде қызмет етіп, жылу мен энергияны арттырады, бірақ жарылу жылдамдығы мен жылдамдығын төмендетеді. Нәтижесінде термобарик мақсаттар үшін қажетті ұзаққа созылған жарылыс толқыны және "өтіру және көтеру" эффектісі пайда болады. Trzciński 200 грамм NM-нің қоспасы PMMA-мен гельдеуші агент ретінде және AlMg (45:55, орташа бөлшектер мөлшері = 63 микрондар) отын ретінде, масса бойынша 67.2/2.8/30 қатынасында жарылыс орнының 120 кПа 2 м-дегі ең жоғары қысымы, ең жоғары қысымда 1,65 ТНТ эквиваленті және соққы толқынының импульсі бойынша 1,62 эквиваленті бар. Анықтама ретінде 104 кПа құлақтың 50% сынықпайтын қысым ретінде кеңінен танылады. PLX терроризмге қарсы қолданылатын материалдардың бірі ретінде қарастырылған, өйткені болаттан жасалған өзекті бағаналардың көпшілігі тікелей байланыста 10-30 кг PLX жарылысына төтеп бере алмайды (жарылғыш болат). Алайда, АҚШ-та нитрометан және оның гельдеуші заттары халыққа еркін сатылады. 2014 жылдың қыркүйегінде ЕО-да оны халыққа сатуға тыйым салынды. Бұл фильмде қолданылған жарылғыш зат. Алайда фильмде жарылғыш қоспаның сезімталдығы тым жоғарылатылған. ПЛХ 858-ші рейсті құлатуда пайдаланылған жарылғыш заттардың бірі болды.
PLX was invented during World War II by the Picatinny Arsenal in New Jersey. It was originally designed to clear minefields by being spread via plane over the targeted area or poured from a safe distance and detonated by troops on the ground. This explosive can also be gelled through the addition of nitrocellulose, ETN, or any number of soluble nitrate esters or gelling agents. This allows for powdered metals, such as aluminum or magnesium, to be suspended in the mixture. The metal powders act as fuel, increasing heat and energy output but lowering the brisance and velocity of detonation. The result is a more sustained blast wave and a "push and heave" effect, desirable for thermobaric purposes. Trzciński reports that 200 grams of a mixture of NM with PMMA as gelling agent and AlMg (45:55, mean particle size = 63 microns) as fuel, in a ratio of 67.2/2.8/30 by mass, has a peak overpressure of 120 kPa 2 m from the(open air) blast site, a 1.65 TNT equivalency in peak pressure, and a 1.62 equivalency in shockwave impulse. As a reference, 104 kPa is widely regarded as a pressure where 50% of eardrums fail. This is still 3 5 times less than the pressure needed to achieve a 50% fatality rate via pulmonary injury as per the Bass/Bowen equations (standing adult, facing any direction). PLX has been implicated as one of the materials capable of being used in catastrophic terrorism, as most steel core columns can not withstand the detonation of 10 – 30 kg PLX in direct contact (explosive on bare steel). Nitromethane and its gelling agents are freely sold to the public in the US, though. Its sale to the public was banned in the EU in September 2014. It was the supposed explosive used in the film Die Hard with a Vengeance. However, the film grossly exaggerated the sensitivity of this explosive mixture. PLX was one of the explosives used to down Korean Air Flight 858 along with C 4.