Целе – Словенияның төртінші ірі қаласы. Штаерск аймағының орталығы, Савинжа өзені бойында орналасқан. Тарихы, географиясы және көлік торабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словениядағы қала Целье (Целье, Чили) – Словениядағы төртінші ірі қала. Ол Словенияның дәстүрлі Штирия аймағының аймақтық орталығы және Целье қалалық муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Целье қаласы Төменгі Савинья аңғарындағы Савинья, Худиня, Ложница және Воглайна өзендерінің қосылған жерінде, сондай-ақ Любляна, Марибор, Веленье және Орталық Сава аңғарын байланыстыратын жолдардың қиылысында орналасқан. Ол теңіз деңгейінен (MSL) жоғары жатыр. Жергілікті словен диалектісінде Целье – Целе немесе Чьеле деп аталады. Немец тілінде ол Чили, ал итальян тілінде Чили немесе Челие деп аталады.
the city in Slovenia
Celje (, Cilli, ) is the fourth largest city in Slovenia. It is a regional center of the traditional Slovenian region of Styria and the administrative seat of the City Municipality of Celje The town of Celje is located below Upper Celje Castle at the confluence of the Savinja, Hudinja, Ložnica, and Voglajna rivers in the lower Savinja Valley, and at the crossing of the roads connecting Ljubljana, Maribor, Velenje, and the Central Sava Valley. It lies above mean sea level (MSL). In the local Slovene dialect, Celje is called Cjele or Cele. In German it is called Cilli, and it is known in Italian as Cilli or Celie.
Ерте тарих
Селье аймағындағы алғашқы қоныс Халштат дәуірінде пайда болды. Кельттік дәуірде және ежелгі грек тарихшыларына Келеа деп белгілі болған; табылған деректер келттердің аймақта Норик ақшасын соққандығын көрсетеді. 15 ж. б.з. Рим империясының құрамына енгеннен кейін, бұл аймақ Civitas Celeia деп аталды. Рим императоры Клавдийдің (41–54) билігінде 45 ж. б.з. municipium Claudia Celeia атауымен қалалық құқық алды. Жазбалардан қаланың бай және тығыз халқы бар, қабырғалармен және мұнаралармен қоршалған, көп қабатты мәрмәр сарайлар, кең алаңдар мен көшелері болғаны көрінеді. Оны "екінші Троя" немесе "кішкентай Троя" деп атаған. Селея арқылы Рим жолы Аквилеядан (Sln. Оглей) Паннонияға дейін созылған. Селея жақын арада гүлденген Рим колониясына айналды, және Марсқа арналған ғибадатхана сияқты көптеген маңызды ғимараттар салынды, ол бүкіл империяда танымал болды. Селея Рим императоры Константин I (272–337) тұсында шамамен 320 жылы Аквилеяға қосылды. Қала 5 және 6 ғасырлардағы халықтардың қоныс аудару кезеңінде славян тайпаларымен қиратылды, бірақ ерте орта ғасырларда қайта жаңғыртылды. Орта ғасырларда Селье туралы алғашқы айғақ 1122 және 1137 жылдар аралығында жазылған Вольфхольд фон Адмонттың жылнамасында Cylie деген атпен келтірілген. Қала 1341 жылдан 1456 жылға дейін Селье графтарының резиденциясы болды, ал 1436 жылдан бастап князьдік мәртебесіне ие болды. Ол 14 ғасырдың бірінші жартысында базар қаласы мәртебесін алды және 1451 жылдың 11 сәуірінде граф Фридрих II қалалық жеңілдіктер берді. 1456 жылы Селье графтарының әулеті тоқтап қалғаннан кейін, аймақ Австрияның Габсбургтарына мұра болып өтті және Штирия герцогтығының басқаруына берілді. Қала қабырғалары мен қорғаныс орлары 1473 жылы салынды. Қала түркілерге қарсы қорғанысқа тұрды және 1515 жылы Ескі қаланы басып алған шаруаларға қарсы үлкен словен шаруалар көтерілісі кезінде де өзін қорғады. Көптеген жергілікті ақсүйектер протестанттық реформация кезінде протестантизмге көшті, бірақ аймақ Контрреформация кезінде қайтадан Рим католицизміне қайтарылды. Селье Наполеон соғыстары кезінде Габсбургтардың Австрия империясының құрамына кірді. 1867 жылы Австрия-Пруссия соғысында Австрия жеңілгеннен кейін қала Австрия-Мажарстанның құрамына енді.
The first settlement in the area of Celje appeared during the Hallstatt era. The settlement was known in the Celtic times and to Ancient Greek historians as Kelea; findings suggest that Celts coined Noric money in the region. Once the area was incorporated in the Roman Empire in 15 BC, it was known as Civitas Celeia. It received municipal rights in AD 45 under the name municipium Claudia Celeia during the reign of the Roman Emperor Claudius (41–54). Records suggest that the town was rich and densely populated, secured with the walls and towers, containing multi storied marble palaces, wide squares, and streets. It was called Troia secunda, the second; or small Troy. A Roman road through Celeia led from Aquileia (Sln. Oglej) to Pannonia. Celeia soon became a flourishing Roman colony, and many great buildings were constructed, such as the temple of Mars, which was known across the Empire. Celeia was incorporated into Aquileia c. 320 under the Roman Emperor Constantine I (272–337). The city was razed by Slavic tribes during the Migration period of the 5th and 6th centuries, but was rebuilt in the Early Middle Ages. The first mention of Celje in the Middle Ages was under the name of Cylie in Wolfhold von Admont's Chronicle, which was written between 1122 and 1137. The town was the seat of the Counts of Celje from 1341 to 1456, with princely status from 1436. It acquired market town status in the first half of the 14th century and town privileges from Count Frederick II on 11 April 1451. After the Counts of Celje died out in 1456, the region was inherited by the Habsburgs of Austria and administered by the Duchy of Styria. The city walls and defensive moat were built in 1473. The town defended itself against Turks and in 1515 during great Slovene peasant revolt against peasants, who had taken Old Castle. Many local nobles converted to Protestantism during the Protestant Reformation, but the region was converted back to Roman Catholicism during the Counter Reformation. Celje became part of the Habsburgs' Austrian Empire during the Napoleonic Wars. In 1867, after the defeat of Austria in the Austro Prussian War, the town became part of Austria Hungary.
19 ғасыр
Вена-Триест темір жолындағы алғашқы пойыз 1846 жылғы 27 сәуірде Целье қаласынан өтті. 1895 жылы 1808 жылы құрылған Целье орта мектебі словен тілінде оқытуды бастады. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Целье – словендерге әсер еткен неміс ұлтшылдығының орталығы болды. 1910 жылғы халық санауы көрсеткендей, халықтың 66,8%-ы неміс тілінде сөйлеген. Бұл символы – 1906 жылы салынған және 1907 жылғы 15 мамырда ашылған неміс мәдени орталығы (Deutsches Haus) еді, қазір ол Celje Hall деп аталады. Қаланың ғасырлар бойы қолданылып келген неміс тіліндегі ескі атауы – Cilli, кейбір неміс тұрғындарына жеткілікті немісше естілмейтін болды, көптеген адамдар Celle атауын ұнатты. Осы кезеңде халық саны тұрақты түрде өсті. 1900 жылы Цельдеде 6743 адам тұрды, ал 1924 жылы бұл көрсеткіш 7750-ге жетті. 1896 жылы салынған Ұлттық үй (Narodni dom) қазірде қала әкімі кеңсесі мен қалалық кеңес орналасқан жер. 1902 жылы алғашқы телефон желісі орнатылды, ал 1913 жылы қала электр қуатын алды. XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында словен және неміс этникалық ұлтшылдығы күшейді. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде Австро-Мажарстан империясы құлағаннан кейін Целье Сербтер, хорваттар және словендер Корольдығының (кейін Югославия деп аталды) құрамына кірді. Осы кезеңде қалада қарқынды индустрияландыру және халық санының айтарлықтай өсуі байқалды.
The first service on the Vienna Trieste railway line came through Celje on 27 April 1846. In 1895, Celje secondary school, established in 1808, began to teach in Slovene. At the end of the 19th century and in the early 20th century, Celje was a center of German nationalism which had repercussions for Slovenes. The 1910 census showed that 66.8% of the population was German. A symbol of this was the German Cultural Center (Deutsches Haus), built in 1906 and opened on 15 May 1907, today it is Celje Hall The centuries old German name of the town, Cilli, sounded no longer German enough to some German residents, the form Celle being preferred by many. Population growth was steady during this period. In 1900, Celje had 6,743 inhabitants and by 1924 this had grown to 7,750. The National Hall (Narodni dom), which hosts the Mayors Office and Town Council today, was built in 1896. The first telephone line was installed in 1902 and the city received electric power in 1913. Slovene and German ethnic nationalism increased during the 19th and early 20th centuries. With the collapse of Austria Hungary in 1918 as a result of World War I, Celje became part of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later known as Yugoslavia). During this period, the town experienced a rapid industrialization and a substantial growth in population.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы сәуірде Селье нацистік Германияның басып алуына түсті. Гестапо 1941 жылы 16 сәуірде Сельеге келді, ал үш күннен кейін СС басшысы Генрих Гиммлер Стари-Пискер түрмесін тексеру үшін келді. Соғыс жылдары қала одақтастардың маңызды байланыс жолдары мен әскери нысандарға бағытталған бомбалауларынан зардап шекті. Ұлттық сарай қатты зақымдалды. Соғыс қалаға ауыр залал келтірді. Қаланың (жақын жердегі қалаларды қоса) соғысқа дейінгі халқы 20 000 адамды құрады, соғыс кезінде 575 адам қаза тапты, олардың көпшілігі 20 мен 30 жас аралығында болды. 1500-ден астам адам Сербияға немесе Германияның үшінші рейхінің ішкі аймақтарына жер аударылды. 300-ге жуық адамдар интернатқа алынып, 1000-ға жуық адам Селье түрмелеріне қамалды. Белгісіз саны азаматтар неміс армиясына күштеп шақырылды. 600-ға жуық "ұрланған балалар" неміс тіліне айналдыру мақсатымен нацистік Германияға әкелінді. Сельедегі скульптор Якоб Савиншектің "Соғыс және бейбітшілік" (Vojna in mir) ескерткіші Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңін еске алады. Соғыс аяқталғаннан кейін, халықтың неміс тілінде сөйлейтін бөлігі қуылды. Танкіге қарсы орлар мен басқа да жерлер Селье және оның төңірегінде 25 жаппай қабірлерді құру үшін пайдаланылды, олар немістермен ынтымақтасқан хорват, серб және словен жасақтарының, сондай-ақ Селье және айналасындағы аймақтардан шыққан этникалық неміс азаматтарымен толтырылды.
Celje was occupied by Nazi Germany in April 1941. The Gestapo arrived in Celje on 16 April 1941 and were followed three days later by SS leader Heinrich Himmler, who inspected Stari pisker prison. During the war, the city suffered from allied bombing, aimed at important communication lines and military installations. The National Hall was severely damaged. The toll of the war on the city was heavy. The city (including nearby towns) had a pre war population of 20,000 and lost 575 people during the war, mostly between the ages of 20 and 30. More than 1,500 people were deported to Serbia or into the German interior of the Third Reich. Around 300 people were interned and around 1,000 people imprisoned in Celje's prisons. An unknown number of citizens were forcibly conscripted into the German army. Around 600 "stolen children" were taken to Nazi Germany for Germanization. A monument in Celje called Vojna in mir (War and Peace) by the sculptor Jakob Savinšek, commemorates the World War II era. After the end of the war, the remaining German speaking portion of the populace was expelled. Anti tank trenches and other sites were used to create 25 mass graves in Celje and its immediate surroundings and were filled with Croatian, Serbian, and Slovenian militia members that had collaborated with the Germans, as well as ethnic German civilians from Celje and surrounding areas.
Тәуелсіз Словения
1991 жылы онкүндік соғыс аяқталғаннан кейін Целье тәуелсіз Словенияның құрамына кірді. 2006 жылдың 7 сәуірінде Целье Папа Бенедикт XVI-ның Марибор архиепископтығының құрамында құрған Целье епархиясының орталығы болды.
Celje became part of independent Slovenia following the Ten Day War in 1991. On 7 April 2006, Celje became the seat of a new Diocese of Celje, created by Pope Benedict XVI within the Archdiocese of Maribor.
Таңбалар
Сельже қаласының гербі Сельже графының гербіне негізделген. Сельже гербі 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Словения Хорватия және Сербиямен бірге серб, хорват және словендердің алғашқы Корольдігін (кейін Югославия) құрған кезде, ұлттық герб ретінде таңдалды. 1991 жылы осыған ұқсас герб Словенияның ұлттық гербіне енгізілді.
The coat of arms of Celje are based on the coat of arms of the Counts of Celje. The coat of arms of Celje was selected for the national arms immediately after World War I in 1918, when Slovenia together with Croatia and Serbia formed the original Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later Yugoslavia). A similar coat of arms was integrated into the Slovenian national arms in 1991.
Мэр
Қазіргі уақытта Целье қаласының әкімі - Матия Ковач.
The current mayor of Celje is Matija Kovač.
Вице-мэрлер
Қазіргі уақытта Целье қаласының вице-мэрлері – Саша Кундих, Само Сеничар және Урош Лесяк.
The current vice mayors of Celje are Saša Kundih, Samo Seničar and Uroš Lesjak.
Байланыс
Пошталық индексі: SI 3000 (1991 жылдан бері). (Бұрынғысы: 63000 (1945–1991 жылдар аралығында)).
Postal number: SI 3000 (from 1991). (Old one: 63000 (between 1945–1991)).