Sarbat Khalsa

Кіріспе

Сикх империясының кеңесші жиналысы Сарбат халса (лат. барлық халса деген мағынаны білдіреді; Пунджаби: ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ (Гурмухи) айтылуы: ), 18 ғасырда Пунджабтағы Амритсарда өткен сихтардың екі жылдық кеңесші жиналысы (тікелей демократиядағы парламентпен бірдей). Бұл сөзбе-сөз "бүкіл сикх ұлтын" білдіреді, бірақ саяси институт ретінде ол Дал Халсаның кездесулеріне және сикх конфедерациясының заң шығарушы органына қатысты.

Процедура

Сарбат халсасының жиналыстары сикхтардың басшылық сұраған дұғасы Ардаспен басталды. Содан кейін, қауым жаппай жиналыстың басқарушы органы ретінде әрекет ету үшін Панж Пиаре немесе бес мүшесін таңдады. Панж Пиар мүшелерінің бірі болу үшін, оны ұсыну керек, жиналыстың қарсылықтарына жауап беру керек және тікелей дауыс беруге жатады. Сайланғаннан кейін Панж Пиарлар Гармандир Сахибтің Ақал Тахтасында Гуру Грант Сахибтің жанында отырды. Депутаттар қарауға ұсыныстар енгізді, ал Пандж Пиар жиналыс барысында туындаған дауларға араласты. Сарбат халсасының барлық сикхтерге міндетті Гурмата (Гуру шешімі) деп аталатын ұсынысы. 1733 жылы тағы бір сарбат халсасы жиналып, үкімет ұсынған пантаға наваб және жагир болу туралы ұсынысты қарастырды және қабылдады. 1745 жылы 14 қазанда (Дивали күні) Сарбат халсасының гурматасы бойынша сихтардың белсенді жауынгерлік күші әрқайсысы 100 адамнан тұратын 25 жатта (топ) болып қайта ұйымдастырылды. 1748 жылы 29 наурызда Байсақтыда Сарбат халсасы 11 мислге (бөліністерге) қайта ұйымдастырып, Дал халсасын құрды. Осылайша, Сарбат халсасы Дж. Д. Каннингэм өзінің "Сикхтардың тарихы" атты кітабында "мислалар" орнатқан "теократиялық конфедеративтік феодализм" деп атағанның орталық органы болды. 1986 жылы 29 сәуірде Алтын ғибадатханада өткен Сарбат халса Акал Тахттың қайта құрылуын жариялады. 1716 жылы Банда Сингх Бахадур қайтыс болғаннан кейін халсалар алаңдады. 1716 жылдан кейін моғол үкіметі Абдус Самад хан және кейін оның ұлы Закария хан бастаған сикхтерге қарсы геноцидтік науқанды бастады. Бұл науқанды сикхтерді жоюға арналған тұрақты армия, күнделікті қоғамдық өлім жазалары және өлтірілген сикхтердің басшыларына ақшалай сыйлықтар түрінде жүзеге асырды. Дал-Халса "әкімшілік қызметкерлерді өлтіріп, моғолдық постыларды, қару-жарақ қоймаларын және қазыналық қоймаларды тонап, кек алды". 1733 жылы моғол үкіметінің сикхтерді бағындыра алмағаны үшін оларға 1733 жылы жагир ұсынылды. Наваб Капур Сингх Дал Халсаның басшысы болып тағайындалды және ол сикхтерді Таруна Дал мен Будда Дал болып қайта ұйымдастырды. Таруна даласы сикхтер мисласының негізін құрады. Махараджа Ранжит Сингх 1805 жылы Сарбат халсасын тыйым салған, бірақ жақында қайта жаңғыртылды. 2015 жылы SGPC-нің қалауына қарсы Сарбат халса өткізілді және 13 шешімді жариялады.

Meetings of the Sarbat Khalsa began with an Ardās, a Sikh prayer for guidance. The body then chose Panj Piare, or five members, to act as the governing body of the mass meeting. To become one of the Panj Piare members would have to be nominated, answer objections from the assembly, and be subject to a direct vote. After their election the Panj Piare sat next to the Guru Granth Sahib on the Akal Takht of Harmandir Sahib. Members put proposals up for consideration and the Panj Piare intervened in disputes that came up during the assembly. A proposal passed by the Sarbat Khalsa, known as a Gurmata (The Guru's decision) binding on all Sikhs. Another Sarbat Khalsa assembled in 1733 to deliberate upon and accept the government's offer of a Nawabship and jagir to the Panth. Under a gurmata of the Sarbat Khalsa on 14 October (Divali day) 1745, the active fighting force of the Sikhs was reorganized into 25 jathas (bands) of about 100 each. A further reorganization into 11 misls (divisions) forming the Dal Khalsa was made by the Sarbat Khalsa on Baisakhi, 29 March 1748. Thus, Sarbat Khalsa became the central body of what J. D. Cunningham, in his book, A history of the Sikhs, terms a “theocratic confederate feudalism” established by the misls. On 29 April 1986, a Sarbat Khalsa at the Golden Temple declared the rebuilding of Akal Takht. After the death of Banda Singh Bahadur in 1716 the Khalsa was in disarray. After 1716, the Mughal government began a campaign of genocide against Sikhs led by Abdus Samad Khan and later his son Zakariya Khan that was carried out by in the form of a standing army dedicated to eliminating Sikhs, daily public executions, and monetary rewards for the heads of killed Sikhs. The Dal Khalsa "retaliated by killing government functionaries and plundering Mughal posts, arsenals, and treasuries". In 1733, because of the failure of the Mughal government to subdue the Sikhs they were offered a jagir in 1733. Nawab Kapur Singh was appointed head of the Dal Khalsa and he reorganized the Sikhs into the Taruna Dal and Budda Dal. The Taruna Dal formed the basis of the Sikh Misls. Maharaja Ranjit Singh banned the Sarbat Khalsa in 1805 but it has recently been revived. In 2015, a Sarbat Khalsa was held against the wishes of SGPC and announced 13 resolutions deliberated upon by the Sikh panth and its representatives.